Reklama

Topola i jej patriotyzm

2013-02-15 15:06

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 7/2013, str. 1, 6

W. D.
Doroczne uroczystości pod pomnikiem to upamiętnienie mieszkańców Topoli pomordowanych przez Niemców w 1944 r.

28 stycznia stawiamy się na Mszy, modlimy się, pamiętamy. To obowiązek Topoli, aby był tutaj ktoś z każdej rodziny. - Zastrzelili wtedy mojego stryja Stanisława Tańculę - mówi Stanisław Sobieraj. - Nigdy nie zapomnę smutnych oczu mojego kochanego brata Mieczysława Uszko, gdy spojrzał na mnie, idąc w tę ostatnią drogę - mówi Maria Ptak.

28 stycznia 1944 r. Niemcy rozstrzelali 20 mieszkańców Topoli, mężczyzn w sile wieku. Topola pamięta niezmiennie od 69 lat. - Rok Wiary nakłada na nas szczególny obowiązek refleksji nad tamtym zdarzeniem w perspektywie wiary i miejsca w niej powinności względem ojczyzny, postaw i uczuć patriotycznych - dodaje ks. proboszcz Wiesław Chęcina.

Krew z furmanek wsiąkła w ziemię

82-letnia Maria Ptak nie potrafi, ale chyba i nie chce zapomnieć tamtego styczniowego dnia; widzi twarze, postaci, słyszy krzyk i spazmatyczny płacz, czuje w sobie tamten, sprzed 69 lat, trzaskający mróz. Było chyba z 25 stopni poniżej zera. W rodzinie Uszków było troje rodzeństwa, ona najmłodsza, dwunastolatka. Mieczysław Uszko, zaledwie 19-letni, nie przeczuwał swego losu, choć ostrzeżenie o niemieckiej obławie było z pierwszej ręki, od taty. - Tatuś wracał kolejką z Miechowa (tam starszy brat leżał w szpitalu). Kolejkę zatrzymali partyzanci i pytają: „Kto jest z Topoli?”. Tata bał się, ale się przyznał. Partyzant poświecił mu w twarz latarką i mówi, że wieś obstawią Niemcy, że za to rozpędzenie bydła będzie obława i żeby mieć się na baczności. Latarka zgasła. Tata poznał tego partyzanta, to był człowiek z Kobylnik - opowiada Maria Ptak.

Reklama

Starszy pan Uszko po powrocie do domu ostrzegł, kogo mógł i z tego powodu natychmiast wyjechali nocujący u Uszków dwaj z trzech gospodarzy z Wolbromia. Ten trzeci jednak pozostał i rankiem wyruszył w kierunku Kazimierzy. Na jego furmankę przysiadł się Mieczysław Uszko, jechał do tamtejszej cukrowni. - Był w Junakach, takich jakby hufcach pracy - wspomina siostra.

Skoro świt Niemcy obstawili Topolę, wpadali do domów, wyciągali mężczyzn. - Ja wciąż to widzę: domki nie takie jak dzisiaj, skromniutkie, kryte strzechami. Niemcy, a między nimi Ukraińcy i granatowa policja chodzą po domach, gorliwsi przeszukują izby. Nam się nie śniło, że brata wrócą z tej drogi do Kazimierzy, do pracy przecież pojechał… Zobaczyłam go przez okno, tak smutno popatrzył mi w oczy...

Aresztantów zebrali na placu k. dawnej szkoły, pytali o nazwiska partyzantów, którzy zorganizowali akcję, a gdy nie padło żadne, zaraz na miejscu chcieli rozstrzelać dwudziestu, wybranych, co dziesiąty, z całej gromady. Wśród nich młody Mieczysław Uszko. - Podniósł się nieludzki krzyk. Wtedy załadowali ich na dwie podwody i wywieźli za wieś. Chodziłam tam potem. W rowie rosły wielkie ciernie. Ludzie opowiadali, że skazańcy obejmowali się, żegnali. Jeden z nich był martwy jeszcze przed strzałem, z samego strachu umarł - wspomina Maria Ptak.

Jeszcze wykonana z niemiecką precyzją seria z karabinu - i cisza. Bezwładne ciała załadowano byle jak na furmanki. Kawalkada toczyła się drogą na Skalbmierz. Ciepła krew sączyła się przez szpary miedzy deskami kropla po kropli i wsiąkała w ziemię, znacząc ostatnią drogę rozstrzelanych z Topoli. Pochowano ich we wspólnym grobie na cmentarzu w Skalbmierzu.

W miejscu egzekucji stoi powojenny pomnik, odnowiony przez gminę. Topolanie rokrocznie idą z kościoła zimowym zmierzchem pod ten pomnik drogą, którą objęci w przedśmiertnym przerażeniu przejechali ich bracia, ojcowie, dziadowie.

28 stycznia 1944 r. w odwet za akcję dywersyjną por. Franciszka Pudy „Sokoła”, polegającą na rozpuszczeniu kontyngentowego bydła w dniu 26 stycznia 1944 r. z kolejki wąskotorowej w Topoli, z rąk Niemców zginęli mieszkańcy Topoli: Bolesław Bator (l. 29), Stanisław Czapla (30), Mieczysław Dubaj (30), Antoni Gołębiowski (22), Franciszek Kula (38), Józef Motyka (49), Bogdan Nowak (35), Włodzimierz Nurkowski (20), Stanisław Porada (20), Edward Półtorak (19) Stanisław Półtorak (28), Jan Pudo (30), Jan Rejdak (43), Stanisław Tańcula (33), Kazimierz Tomaszewski (33), Mieczysław Uszko (19), Stanisław Uszko (20), Stanisław Uszko (21), Józef Wieczorek (28), Jan Zachariasz (33).

Dar Eucharystii

Nieduży drewniany kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Topoli, wypełniony po brzegi. Są strażacy OSP ze sztandarem, jest poczet sztandarowy z Zespołu Szkół Oświatowych w Skalbmierzu, przedstawiciele władz, są starsi topolanie, jest licznie przybyła młodzież ze zniczami w zmarzniętych dłoniach. - W 69. rocznicę egzekucji dokonanej przez Wehrmacht modlimy się, aby ten niegodny ludzkich postaw czyn nigdy się nie powtórzył. Modlimy się o walczących za wolność podczas II wojny światowej, za pokój na świecie, aby nie było nienawiści, ludzkich łez, cierpienia - od takich słów rozpoczął Mszę św. ks. Wiesław Chęcina. W kazaniu nawiązał do okoliczności zbrodni, której ofiary miały szmat życia przed sobą, najmłodszy liczył sobie lat 19, najstarszy - 49.

- Już nie zrealizowali swoich planów tamtego 28 stycznia. Wpatrzeni w figurę Chrystusa Odkupiciela przeżywali godziny rozrachunku z własnym ziemskim życiem, aby w poczuciu ludzkiej godności stanąć w godzinie śmierci przed Bogiem - mówił Proboszcz. Przypomniał także niemieckie zbrodnie Holokaustu, ale i szkołę patriotyzmu, jaką było powstanie styczniowe, kształtujące przez 150 lat postawy miłości i ofiary dla Ojczyzny. Zaapelował także do władz gminy, do środowisk szkolnych o koncepcyjne, oparte o roczny harmonogram pracy edukacyjnej, przygotowanie do 70. rocznicy egzekucji w Topoli.

Obowiązek pamięci

28 stycznia 2013 r. także był mróz, sypał mokry śnieg, dokuczał wiatr. Topolanie i goście ze Skalbmierza uformowali się w pochód i wyruszyli ośnieżoną kolumną do pomnika za wsią. Szli w sypiącym w twarze dokuczliwym śniegu, w luźnym pochodzie. Szli, bo tak trzeba.

- Z mojej rodziny nikt nie zginął, ale uważam, że pamięć o tym wydarzeniu to jest mój obowiązek. Przekazali mi ją rodzice, znajomi, nauczyciele, ja przekażę ją dalej, kolejnym pokoleniom - mówi „Niedzieli” gimnazjalistka Kasia Włosowicz. Opowiada także o porządkowaniu pomnika, o zapalanych tutaj zniczach, co odbywa się pod opieką nauczycieli, szczególnie polonistki z ZS w Topoli - Haliny Nowak-Pudo. Ów pomnik został wzniesiony w 1946 r., ale Polska Ludowa nie zezwoliła na umieszczenie krzyża, dopiero w 1999 r. został zamontowany metalowy krzyż.

Elżbieta Krupa - dyrektor Zespołu Szkół w Topoli im. Mikołaja Reja deklaruje zaangażowanie szkoły w godne upamiętnienie 70. rocznicy egzekucji. - Gimnazjum zrealizuje projekt edukacyjny, którego finał na pewno będziemy chcieli pokazać podczas obchodów. Planujemy m.in. zebrać nagrania ostatnich świadków. W sprawę zaangażują się z pewnością nauczyciele historii i rada rodziców, pomyślimy o uroczystościach przy samym pomniku - mówi. Z kolei wiceburmistrz Skalbmierza - Mirosław Magnes chciałby włączyć w obchody grupy rekonstrukcyjne, miejscowych strażaków, koła gospodyń wiejskich, czyli jak najliczniej reprezentowane środowiska z gminy. Ksiądz Proboszcz proponuje powołanie specjalnego komitetu obchodów, sugeruje konkurs szkolny lub inny projekt, który pozwoli zebrać maksimum informacji od świadków zdarzenia.

Przed pomnikiem z czarnym orłem na szczycie jeszcze raz odczytano 20 nazwisk. Wiceburmistrz Mirosław Magnes ponownie przywołał tamte, pełne dramatyzmu i bólu chwile. Mróz, nagie oblodzone drzewa - samotni świadkowie, niewyobrażalna bojaźń i śnieg, który szybko zabarwia się na czerwono. Widzą twarze, słyszą krzyki, spazmatyczny szloch. Topola w obowiązku pamięci.

Tagi:
historia wojna światowa

Katolicy na Zawarciu

2018-05-30 11:29

Agata Zawadzka
Edycja zielonogórsko-gorzowska 22/2018, str. IV

W „Przystani za Wartą” w Gorzowie odbył się wykład Pawła Krawczyka na temat zarysu historii katolickiej placówki duszpasterskiej na Zawarciu w latach 1925-45

archiwum autora
Swoimi badaniami podzielił się Paweł Krawczyk z Gorzowa

Historią interesowałem się chyba od zawsze. Z czasem skupiłem się na historii regionu ze szczególnym uwzględnieniem Gorzowa i okolic. Przy okazji przygotowań do obchodów rocznicy 50-lecia parafii (2001 r.) zostałem poproszony o napisanie serii artykułów o jej historii do parafialnego czasopisma. Okazało się wówczas, że tego zagadnienia nikt nigdy nie próbował opracowywać! Wiedza na ten temat była znikoma. Wiele spraw wymagało wyjaśnienia i opisania. Historia konkretnej parafii to też jest istotny element naszej historii (naszego miasta, dzielnicy etc.). W związku z tym postanowiłem się tym zająć – tłumaczy swoje działania Krawczyk.

Początki

Historia parafii pw. św. Józefa w Gorzowie, bo o niej tu mowa, sięga sierpnia 1924 r. Wtedy to z inicjatywy ks. Paula Rodzisa zaczęto starania o powstanie tam placówki duszpasterskiej. W tym czasie w naszym mieście było ok. 4500 katolików, w tym 1500 osób mieszkało na Zawarciu. Z początkiem marca 1925 r. podpisano umowę kupna działki pod budowę z firmą MAX BAHR A.G. Była to działka w kształcie prostokąta, a jej cena opiewała na 1000 Reichsmark. Gdy było już miejsce pod kaplicę, zakupiono dwa drewniane baraki. Były to konstrukcje pochodzące z byłego obozu jenieckiego Hammerstein. Zostały one rozebrane i drogą kolejową przywiezione do Landsberga. Wstępny projekt budowy kaplicy wykonał mistrz murarski Leo Selig. Projekt przewidywał umieszczenie baraków na podmurówce, a dodatkowym elementem było zbudowanie wieży, w której miał zawisnąć dzwon. W kaplicy znajdowały się zachowane do dziś tabernakulum, krzyż i lichtarze. Były tam także figury: św. Agnieszki, św. Stanisława Kostki, św. Anny z Maryją, św. Antoniego Padewskiego, św. Cecylii i św. Jadwigi Śląskiej. Figury te od 1986 r. są w kościele w Bukowcu. Na miejscu pozostały figury z ołtarzy bocznych – Maryi oraz Najświętszego Serca Pana Jezusa. Poświęcenia kaplicy dokonał ks. Maksymilian Hasse 25 października 1925 r.

Od początku działalności parafii posługę w niej pełnili Misjonarze Najświętszego Serca Jezusowego. Na początku roku 1927 podpisano porozumienie między Biskupstwem w Breslau (Wrocław), Prowincją Misjonarzy NSJ oraz parafią katolicką w Landsbergu. Umowa ta obowiązywała od marca 1927 r., a na jej mocy powstała w Landsbergu samodzielna placówka duszpasterska pod opieką Sercanów.

Pasja

Zgromadzenie pozostało tam do stycznia 1945 r. Gdy pojawili się duszpasterze, naturalną potrzebą było miejsce ich zamieszkania. Początkowo zajmowali oni jedno z mieszkań przy dzisiejszej ul. Spokojnej. Dlatego oprócz kaplicy postanowiono wybudować klasztor. Pierwszy projekt budynku datowany jest na 4 sierpnia 1926 r. Jednak został on odrzucony przez inwestora. Ostateczny projekt wykonał Felix Halbach z Berlina. Budynek powstał w latach 1927-28 i pełnił też funkcję Domu Parafialnego. Prawdopodobnym budowniczym obiektu był wspomniany Leo Selig.

Ta historia to jedynie urywek pracy duszpasterskiej na Zawarciu. Prelegent, Paweł Krawczyk nadal prowadzi analizę dostępnej dokumentacji. – Materiały źródłowe staram się pozyskiwać skąd jest to tylko możliwe! Bazuję na tym, co jest w dokumentach parafialnych i klasztornych. Szukam w zasobach archiwów, urzędów i instytucji. Ogromna pomoc w tym zakresie płynie ze strony ludzi. Przekazują swoje fotografie oraz dzielą się wiedzą i wspomnieniami – opowiada o swojej pasji. Jak twierdzi badacz historii, w tych zbiorach nie ma jednej „perełki”. Każdy fragment rzeczywistości jest godny zauważenia i analizy. – Każdy szeroko rozumiany dokument zasługuje na szczególną uwagę, bo świadczy o konkretnym elemencie historii parafii. Są natomiast w tym zbiorze dokumenty, które są bardzo ciekawe. Mam na myśli zasoby z lat 1925-45. Wartościowe są też wspomnienia Oblatów z początków ich obecności w Gorzowie – tłumaczy.

Zbiory

Wszystkie zgromadzone dokumenty znajdują się w parafii. Są to księgi parafialne, mapy, zdjęcia. – Pojęcie archiwum parafialnego jest w tym przypadku trochę umowne. Nie jest to niestety zbiór uporządkowany i w całości przechowywany w jednym miejscu. W rzeczywistości ten zasób ciągle się powiększa! Aktualnie obejmuje dokumenty: katolickiej placówki duszpasterskiej z lat 1925-45, klasztoru Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej od roku 1945, parafii od roku 1951. Są to naprawdę rozmaite rzeczy: kroniki, dokumenty urzędowe, spisane wspomnienia, fotografie, czasopisma etc. Od pewnego czasu część tego zbioru ma charakter cyfrowy. Są to głównie skany zdjęć – opisuje zbiory Krawczyk. Jak twierdzi pasjonat, w tej historii jest jeszcze wiele nieodkrytych kart. Nieustannie można z niej wydobywać coś nowego, wartego uporządkowania i pokazania. Zainteresowania te są tym, co zajmuje go po pracy zawodowej, stąd nie ukrywa, że często brakuje czasu. Jednak zacięcie historyczne jest silniejsze od trudów rzeczywistości i Paweł Krawczyk ma ciągle nowe pomysły i wizje tego, jak propagować historię swojej małej ojczyzny. – Chciałbym ukończyć wreszcie, a następnie wydać „Zarys historii parafii św. Józefa w Gorzowie”. W dalszej perspektywie liczę na to, że znajdą się osoby o podobnych zainteresowaniach, gotowe do współpracy. Materiału do wnikliwego opracowania jest bardzo dużo. A w grupie pracuje się wydajniej i szybciej – mówi o swoich planach.

***

Działania podejmowane przez Pawła Krawczyka są działaniami wartościowymi. W nikim bowiem nie budzi wątpliwości teza, że należy znać swoją historię, nie tylko tę ogólną, ale przede wszystkim własnego podwórka.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kraków: XXII Ogólnopolskie Święto Kominiarzy

2018-06-22 10:40

Joanna Folfasińska/Archidiecezja Krakowska

- Kominiarze, wypełniając jak najpiękniej swoje zadanie, stają się niejako przedłużaniem tego, o co codziennie prosimy Pana Boga - naszego Ojca - „Ustrzeż nas od wszelkiego złego" - mówił abp Marek Jędraszewski w Bazylice św. Floriana w Krakowie podczas Mszy św. z okazji XXII Ogólnopolskiego Święta Kominiarzy.

Fot. Joanna Adamik/Archidiecezja Krakowska
Kominiarze dbają o bezpieczeństwo w naszych domach

Na początku homilii, metropolita krakowski odniósł się do słów dzisiejszej Ewangelii, w której Pan Jezus nakazał wszystkim wierzącym nazywać Boga Ojcem i uczył, w jaki sposób modlić się do Niego.

- Mamy do Boga mówić „Ojcze" i jak Ojcu przedstawiać swoje wielorakie sprawy, obejmujące całą naszą ludzką rzeczywistość.

Sprawy te wyrażają się w siedmiu prośbach, które są zawarte w modlitwie „Ojcze nasz". Trzy pierwsze odnoszą się bezpośrednio do Boga i Jego obecności w ludzkiej rzeczywistości. Arcybiskup podkreślił, że nie może nam zabraknąć czasu na niedzielną Eucharystię i na to, aby Bóg był obecny w naszym sposobie myślenia i postępowania. Dodał, że prośba o przyjście Bożego Królestwa zbliża wierzących do Bożej miłości i dobroci.

- On, Ojciec, wie, co jest nam naprawdę potrzebne. Jeśli godzimy się z Jego wolą, otwieramy tym samym przestrzeń na to, aby w naszym życiu rozprzestrzeniało się Jego szczęście i dobroć.

Następne cztery wezwania odnoszą się do ludzkiego życia. Są nimi prośby o chleb - ten w wymiarze ludzkim i duchowym, o przebaczenie po uprzednim darowaniu win, tym, którzy nas skrzywdzili, o uwolnienie od pokus oraz o oddalenie zła i grzechu.

- Ta modlitwa rozbrzmiewa już prawie dwa tysiące lat, bo tyle istnieje na naszej ziemi chrześcijaństwo. Kościół nieustannie przekazuje nam prawdę o Chrystusie - Bożym Synu, który pojednał nas z Ojcem i o Kościele, który uczy kolejne dzieci Boże, jak się do Boga zwracać i jak się do Niego modlić.

Metropolita krakowski podkreślił, że współcześnie wielu ludzi żyje tak, jakby Boga nie było. Usuwa się słowo „ojciec", a w jego miejsce stawia się jednostkę i jej pragnienia, burząc tym samym fundament międzyludzkiego braterstwa.

- Człowiek stawia siebie w miejsce Boga i pragnie być adorowany, szanowany i czczony przez innych.

Zapatrzenie człowieka w siebie sprawia, że myślenie o szczęściu ogranicza się tylko do przestrzeni tego świata, poszukiwaniu przyjemności i braku nadziei na zbawienie. Przyczynia się to do częstszego sięgania po używki, a nawet do odebrania sobie życia. Człowiek sam zaczyna decydować o tym, co jest dobre i złe, stając się tragiczną karykaturą Boga.

- Człowiek sam na nowo, chociaż daremnie, usiłuje zapewnić sobie szczęście na ziemi. Stąd jego życie staje się tragedią. Nie ma winy, są tylko błędy. Nie ma prośby o przebaczenie, nie ma grzechu.

Ocena dobra i zła zostaje zastąpiona przez tolerancję, która pozwala na tłumaczenie najgorszych zbrodni i usprawiedliwianie cynicznego zła. Arcybiskup przywołał mit antycznego Orfeusza, w myśl którego człowiek ma podążać za głosem natury i żyć tym, co lekkie, łatwe i przyjemne.

- Życie ludzkie to ciągłe zmaganie, aby trwać przy dobru i umiejętność powiedzenia jednoznacznego „nie" wszelkim pokusom, które chcą nami zawładnąć. To jest prawda o człowieku.

Hierarcha zaznaczył, że świat bez Boga redukuje wszystko do sfery cielesnej, a największym złem jest brak zdrowia, które staje się tym samym najwyższym i absolutnym dobrem człowieka. Taki świat, zdaniem arcybiskupa, skazany jest na niepowodzenie. Wyraził je, żyjący w połowie ubiegłego wieku, filozof Jean - Paul Sartre. Mówił, że absurdem jest ludzkie życie i śmierć. Wyjściem z tej sytuacji jest postawa trwania przy Bogu i upominanie się o Jego prawa. Prezentuje ją prorok Eliasz. Podczas samotnej walki o to, aby Izraelici trwali przy Bogu, jednoznacznie odrzucił pogańskich bożków i żarliwie walczył, aby Imię Boga było uświęcone.

- Staje przed nami prorok sprzed kilku tysięcy lat. Jest on ciągle aktualny. Troszczy się o to, aby Bóg w naszym życiu zajmował właściwe miejsce.

Kończąc homilię, metropolita krakowski podkreślił, że umiejscowienie Boga na pierwszym miejscu i codzienne wzywanie Jego pomocy w najrozmaitszych sprawach, pozwoli wierzącym żyć na wieki w domu Ojca.

Na początku Eucharystii głos zabrał proboszcz parafii, który odwołując się do historii, wspomniał, że w 1184 roku mieszkańcy Krakowa, w miejscu dzisiejszej świątyni, witali relikwie św. Floriana.

Kościół św. Floriana ufundowany został pod koniec XII wieku przez księcia Kazimierza II Sprawiedliwego i biskupa krakowskiego Gedko. Kazimierz II nadał mu status kolegiaty, a Władysław Jagiełło oddał kościół w patronat Akademii Krakowskiej. Dzięki swojej lokalizacji - na początku Drogi Królewskiej - świątynia była miejscem, w którym rozpoczynały się ważne wydarzenia o charakterze państwowym i religijnym.

Święty Florian patronuje wykonawcom trudnych i niebezpiecznych zawodów - kominiarzom, strażakom i hutnikom. Według legendy, ujął się za prześladowanymi legionistami, za co spotkała go męczeńska śmierć.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Przesłanie widzących z Medjugorie

2018-06-23 09:05

Salve TV

Kim są "widzący" z Medjugorie? Jak zaczęły się objawienia? Co mówiła do nich Matka Boża? Jak wyglądała?

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem