Reklama

Trzy święte dni

2013-03-20 12:50

Urszula Buglewicz
Edycja lubelska 12/2013, str. 1, 6-7

Paweł Wysoki
Liturgia Męki Pańskiej

URSZULA BUGLEWICZ: - W roku liturgicznym najważniejszym wydarzeniem jest Triduum Paschalne. Przygotowania do obchodów tego święta, jak i sam przebieg, nie mają równych sobie. Na czym polega fenomen tych dni?

KS. MACIEJ STASZAK: - Triduum Paschalne jest tym w ciągu roku, czym niedziela w ciągu tygodnia - świętym czasem. Jest to świętowanie największej tajemnicy naszej wiary. Bez męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa nie ma chrześcijaństwa, Triduum jest więc kluczem do zrozumienia naszej wiary. Kościół je świętuje jako jedno zbawcze wydarzenie, dzięki któremu dokonało się odkupienie człowieka.

- Mówimy „trzy święte dni”, a od czwartku do niedzieli wychodzi nam cztery. Jak zatem liczyć czas w liturgii?

- W liturgicznym rozumieniu czas „biegnie” trochę inaczej niż normalnie. Nie jest mierzony od północy do północy, ale od wieczora do wieczora. Obchody najważniejszych świąt rozpoczynamy zwykle w wigilię, czyli w przeddzień święta. Triduum Paschalne rozpoczyna się w Wielki Czwartek Mszą Wieczerzy Pańskiej, stąd do piątkowego wieczoru mamy jeden dzień, drugi trwa od piątkowego zmierzchu do sobotniego wieczoru, a trzeci od sobotniej nocy do II Nieszporów Niedzieli Wielkanocnej. W skład Triduum wchodzą nie trzy dni, od czwartku do soboty, ale właściwie cztery - od czwartku aż do Niedzieli Zmartwychwstania.

- Uporządkowaliśmy czas, ale jeszcze nam zostało wyjaśnienie drugiego członu z nazwy Triduum Paschalne.

- Tutaj musimy odwołać się do tradycji judaistycznej. Słowo „pascha” z języka hebrajskiego oznacza przejście. Żydzi świętowali Paschę jako najważniejsze wydarzenie w ciągu roku, jako pamiątkę przejścia przez Morze Czerwone. Chociaż ich wędrówka do Ziemi Obiecanej trwała 40 lat, samo przejście było znakiem uzyskania wolności i obecności Boga w narodzie. Podobnie Jezus przez swoją zbawczą mękę, śmierć i zmartwychwstanie przeprowadził nas ze zniewolenia grzechem do wolności, ze śmierci do życia.

- Skoro wyjaśniliśmy już podstawowe pojęcia, możemy pochylić się nad bogatą w znaki liturgią tych dni.

- Triduum Paschalne rozpoczyna się w Wielki Czwartek Mszą Wieczerzy Pańskiej. W tym dniu w naszych kościołach, poza katedrą, sprawowana jest tylko jedna Msza św. w godzinach wieczornych, która koncentruje uwagę zgromadzonych na sakramentach Eucharystii i kapłaństwa. W czasie liturgii jest sprawowany symboliczny gest umycia nóg, dokonywany na pamiątkę wydarzeń z Wieczernika. Obrzęd ten, sprawowany nie tylko w katedrze przez biskupa, ale również w wielu naszych parafiach, jest znakiem miłości i służby na wzór Chrystusa, według którego królowanie polega na służeniu bliźnim. Uroczysta Msza św. kończy się przeniesieniem Jezusa obecnego w Najświętszym Sakramencie do tzw. ciemnicy, czyli do kaplicy adoracji. Dzieje się tak na pamiątkę zdrady Jezusa przez Judasza, pojmania Go w Ogrodzie Oliwnym i zatrzymania na resztę nocy w więzieniu. W wielu parafiach dokonuje się także obrzęd obnażenia ołtarza. Po Mszy św. zdejmuje się z niego obrus, zabiera świece, krzyż i kwiaty, obrazując tym odarcie Jezusa z szat i Jego osamotnienie. Po liturgii Wielkiego Czwartku wierni mogą pozostać w kościołach na adoracji i czuwaniu, towarzysząc Jezusowi swoją modlitwą i obecnością. Aż do radosnego Alleluja, rozbrzmiewającego w noc z soboty na niedzielę, milkną dzwony i organy, w kościele trwa cisza, powaga.

- Drugim świętym dniem jest Wielki Piątek…

- Wielki Piątek jest pamiątką męki i śmierci Jezusa. Gromadzimy się w kościołach na liturgii Męki Pańskiej, nie Mszy św., ale szczególnej liturgii, która upamiętnia tamte wydarzenia i wskazuje na krzyż Chrystusa. Liturgia rozpoczyna się w zupełniej ciszy, a przewodniczący jej prezbiter pada przed ołtarzem na twarz i w milczeniu modli się, nawiązując do modlitwy Jezusa w Ogrójcu. Pozostali uczestnicy towarzyszą mu w tej modlitwie w ciszy, na kolanach. Następnie jest sprawowana Liturgia Słowa, której centralnym elementem jest odczytanie fragmentu Ewangelii o męce i śmierci Jezusa, tzw. pasji. Po niej następuje rozbudowana modlitwa wiernych, na którą składa się dziesięć wezwań obejmujących wszystkich ludzi. Skoro Chrystus umarł za wszystkich, bez wyjątku, to modlitwa Kościoła obejmuje nie tylko chrześcijan czy wierzących, ale też tych, którzy Boga nie poznali lub w Niego nie uwierzyli. Kolejnym wydarzeniem wielkopiątkowej liturgii jest adoracja krzyża, który jest uroczyście wnoszony do kościoła. Krzyż, którego ramiona od piątej niedzieli Wielkiego Postu są zasłonięte, zostaje ukazany zgromadzonym jako drzewo, na którym dokonało się nasze zbawienie. W odpowiedzi wierni przez ucałowanie oddają cześć Chrystusowi, który umarł na krzyżu. Ostatnim elementem jest Komunia św., która wyraża nasze zjednoczenie z Chrystusem. W polskiej tradycji jest celebrowany jeszcze obrzęd związany z przeniesieniem Najświętszego Sakramentu do grobu Pańskiego. Poza tym w wielu kościołach w tym dniu jest sprawowane nabożeństwo Drogi Krzyżowej, w której rozpamiętujemy ostatnie chwile życia Jezusa.

- Współczesny świat, nastawiony na sukces, zysk i urodę, zdaje się nie rozumieć ani nie potrzebować takiego czasu. Zapomina o wielkopiątkowej powadze i szybko przechodzi do wielkanocnej radości…

- Życie człowieka to nie tylko pasmo sukcesów, zdrowie i uroda. Wokół nas jest wiele cierpienia, bólu i śmierci, których nie sposób uniknąć. Czas żałoby, trwania przy Chrystusowym grobie nie tylko w piątek, ale również w sobotę, pozwala na rozważanie nie tylko tajemnicy zbawienia, ale też na refleksję nad własnym, upływającym życiem. Chociaż w wielu domach Wielka Sobota jest przeżywana jako radosne święto, połączone przede wszystkim z poświęceniem pokarmów, warto przywrócić temu czasowi pierwotny charakter żałoby, czuwania i trwania na modlitwie przy grobie Chrystusa. Służy temu także obecna w naszej kulturze tradycja powstrzymywania się od spożywania pokarmów mięsnych. Wielka Sobota winna być czasem powagi i milczenia. To czas żałoby i bycia z Chrystusem złożonym do grobu. Kościół tego dnia, podobnie jak w Wielki Piątek, powstrzymuje się od sprawowania Eucharystii.

- Kiedy więc mija czas żałoby i można cieszyć się zwycięstwem Chrystusa nad śmiercią?

- W sobotnią noc, już po zapadnięciu zmierzchu, w naszych kościołach rozpoczynamy sprawowanie Liturgii Wigilii Paschalnej. Noc z soboty na niedzielę jest najważniejsza, bo wówczas Chrystus zmartwychwstał. Zresztą, całe święta zyskały nazwę wielkanocnych, wskazując, że centrum wydarzeń paschalnych przypada na noc, w czasie której zmartwychwstał Chrystus. Według opisów Ewangelii, gdy niewiasty w niedzielny poranek przyszły do grobu, nie było w nim Pana. Nie wiemy dokładnie, kiedy zmartwychwstał, dlatego czuwamy już po zapadnięciu zmroku. Dla chrześcijan właśnie ta noc staje się czasem świętowania, a Liturgia Wigilii Paschalnej jest centralną liturgią w ciągu roku, dlatego gromadzimy się na czuwaniu, modlitwie, słuchaniu słowa oraz na sprawowaniu Eucharystii. Kościół odzyskuje świąteczne dekoracje, grają organy, rozbrzmiewa radosne Alleluja. Uroczysty nastrój podkreśla biały kolor szat liturgicznych. Od starożytności chrześcijańskiej to właśnie tej nocy udzielano chrztu św. katechumenom. Fakt ten i w dzisiejszych czasach podkreśla, że jest to noc przejścia ze śmierci do życia, z niewoli grzechu do wolności dziecka Bożego.

- Liturgia Wigilii Paschalnej jest wyjątkowo długa i tak bogata w znaki, być może wielu osobom trudno ją zrozumieć.

- Liturgia Wigilii Paschalnej jest czuwaniem na cześć Pana, zaś wszyscy wierni, posłuszni nauczaniu Ewangelii, powinni być podobni do ludzi, którzy oczekują swego Pana, aby gdy powróci, zastał ich czuwających i zaprosił ich do swego stołu (Łk 12, 35-48). Liturgia tej nocy koncentruje się wokół czterech podstawowych znaków, które ją wyjaśniają. Są nimi światło, woda, słowo Boże i Eucharystia. Msza św. rozpoczyna się błogosławieństwem ognia płonącego przed kościołem, od którego jest zapalany paschał - świeca symbolizująca zmartwychwstałego Chrystusa. Jezus jest światłem, które rozprasza ciemności, co ukazane jest przez wniesienie zapalonego paschału do ciemnego wnętrza świątyni. Od tego jednego światła swoje świece zapalają wierni, gdyż Chrystus zwyciężający mroki grzechu i śmierci wskazuje nam drogę życia. Podążając za Nim, kroczymy w blasku radości Zmartwychwstania. W pełnym blasku kościele słuchamy radosnego śpiewu Orędzia Wielkanocnego - Exultetu, które jest obwieszczeniem prawdy, że Chrystus, skruszywszy więzy śmierci, jako zwycięzca wyszedł z otchłani. W czasie Liturgii Wigilii Paschalnej jest czytanych więcej niż zwykle fragmentów Pisma Świętego. Ukazują one historię zbawienia człowieka od stworzenia świata, aż po zmartwychwstanie Chrystusa. Kolejnym znakiem jest woda, która oczyszcza, obmywa i daje człowiekowi życie, tak w materialnym, jak i w duchowym wymiarze. Ważnym elementem jest więc odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych, które niegdyś składali za nas rodzice. Podczas Liturgii Wigilii Paschalnej zgromadzeni wyznają wiarę i zostają pokropieni wodą, która jest znakiem życia. Doświadczamy tej prawdy, będąc zanurzonymi w wodzie chrztu św., który wszczepia nas w Kościół i sprawia, że przynależymy do Chrystusa. Centrum Wigilii Paschalnej jest sprawowanie Eucharystii. To, co dokonało się na krzyżu w sposób krwawy, uobecnia się na ołtarzu w sposób bezkrwawy. Dzięki Eucharystii Jezus jest stale obecny w naszym życiu.

- W naszej tradycji radosne Alleluja obwieszczają światu rezurekcyjne dzwony. Zatem, czy po nocy czuwania mamy obowiązek uczestniczyć w liturgii Niedzieli Wielkanocnej?

- W polskiej tradycji procesja rezurekcyjna odbywa się przed pierwszą Mszą św. sprawowaną w niedzielny poranek; w wielu parafiach te Msze św. sprawowane są nieco wcześniej niż zwykle, o świcie. Istnieje także możliwość procesji obwieszczającej zmartwychwstanie Pana w środku nocy, na zakończenie Liturgii Wigilii Paschalnej. A obowiązku uczestnictwa w niedzielnej Mszy św. nie mają już ci, którzy w nocy brali udział w Liturgii Wigilii Paschalnej, gdyż ta liturgia należy już do Niedzieli Zmartwychwstania.

- Kościół zachęca wiernych do pełnego uczestnictwa w liturgii Triduum Paschalnego, a obowiązek dotyczy tylko Niedzieli Wielkanocnej. Kto nie rozpoczyna świąt w czwartek, wiele traci…

- Święta wielkanocne koncentrują się na męce, śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa, a ich szczyt przypada na noc z soboty na niedzielę. Jeśli ktoś uświadomi sobie znaczenie zbawczego wydarzenia, które w Chrystusie dokonało się podczas tych dni, w naturalny sposób będzie chciał uczestniczyć w całym Triduum, a nie tylko w jego części. W przeżywanym przez nas Roku Wiary szczególnie ważne jest, by znaleźć czas na zgłębienie tajemnicy Zmartwychwstania, które jest fundamentem naszej wiary.

Tagi:
Triduum Paschalne

Kalendarium posług Prymasa Polski podczas Triduum Paschalnego

2017-04-12 18:35

bgk / Gniezno

Publikujemy kalendarium Prymasa Polski abp. Wojciecha Polaka na Triduum Paschalne 2017.

Mazur/Episkopat.pl

W Wielki Czwartek (13 kwietnia) abp Wojciech Polak będzie przewodniczyć Mszy św. Krzyżma w katedrze gnieźnieńskiej, podczas której poświęci oleje chorych, katechumenów i krzyżma oraz odnowi wspólnie z kapłanami przyrzeczenia kapłańskie. Początek Eucharystii o godzinie 10.00. Przed Mszą św. posługę spowiedniczą pełnić będą Misjonarze Miłosierdzia.

Wieczorem, o godzinie 18.00, Prymas Polski będzie przewodniczyć w katedrze gnieźnieńskiej Mszy św. Wieczerzy Pańskiej, podczas której umyje nogi dwunastu mężczyznom.

W Wielki Piątek (14 kwietnia) Prymas Polski weźmie udział w Liturgii Męki Pańskiej w katedrze gnieźnieńskiej sprawowanej pod przewodnictwem biskupa pomocniczego gnieźnieńskiego Krzysztofa Wętkowskiego. Początek Eucharystii o godzinie 18.00.

W Wielką Sobotę (15 kwietnia) abp Wojciech Polak będzie przewodniczyć Liturgii Wigilii Paschalnej w katedrze gnieźnieńskiej o godzinie 20.00.

W Niedzielę wielkanocną Msza św. rezurekcyjna pod przewodnictwem Prymasa Polski rozpocznie się o godzinie 6.00.

Tradycyjnie na stronie Prymasa Polski www.prymaspolski.pl opublikowane zostaną w Wielką Sobotę video życzenia abp. Wojciecha Polaka oraz relacje z wszystkich powyższych liturgii. Ponadto w Poniedziałek Wielkanocny w kościołach archidiecezji gnieźnieńskiej czytany będzie list Prymasa Polski z zaproszeniem na obchody 600-lecia prymasostwa w Polsce, które odbędą się w Gnieźnie tydzień po Wielkanocy. Treść listu dostępna będzie na www.prymaspolski.pl

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kiedy obowiązuje post?

Ks. Ryszard Kamiński
Edycja płocka 9/2003

Bożena Sztajner

Moi rodzice opowiadali mi, że kiedyś w okresie Wielkiego Postu wypalano nawet garnki, żeby nie została w nich ani odrobina tłuszczu. Dziś praktyka postu w Kościele jakby złagodniała. Przykazanie kościelne mówi o czasach pokuty, ale pozostaje problem, jak rozumieć te "czasy pokuty". Czy 19 marca, w czasie Wielkiego Postu, można zawrzeć sakrament małżeństwa z weselem? Czy w piątek można iść na dyskotekę? Czy w Adwencie można się bawić? Czy post nadal obowiązuje w Kościele?

Czwarte przykazanie kościelne, które dotyczy tych spraw, brzmi: "Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach". Wydaje się, że najważniejszym wyrażeniem w tak sformułowanym przykazaniu jest słowo "pokuta". Katechizm Kościoła Katolickiego precyzuje, że chodzi tutaj o pokutę wewnętrzną, która polega na nawróceniu serca, przemianie postaw, radykalnej zmianie całego życia na lepsze. To jest podstawowa, prawdziwa wartość pokuty, jej sedno. Takiej pokuty oczekuje od chrześcijanina Pan Bóg i Kościół. Chrześcijanie są zobowiązani do jej praktykowania cały czas. Ponieważ jednak różnie z tym bywa w ciągu kolejnych dni i miesięcy, Kościół ustanowił dni i okresy pokuty, gdy koniecznie należy praktykować czyny pokutne, które wspomagają nawrócenie serca.
Jakie są te czyny pokutne? Wykładnia do omawianego przykazania podana przez Sekretarza Generalnego Episkopatu Polski wylicza: "modlitwa, uczynki pobożności i miłości, umartwienie przez wierniejsze pełnienie obowiązków, wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych i post". Czas zaś pokuty, określony przez czwarte przykazanie, to poszczególne piątki całego roku i Wielki Post. We wszystkie piątki całego roku oraz w Środę Popielcową i Wigilię Bożego Narodzenia (o ile nie przypada wtedy IV niedziela Adwentu), obowiązuje chrześcijanina powstrzymanie się od spożywania pokarmów mięsnych, gdy ukończył on 14 rok życia. Zaleca się jednak, aby także młodsze osoby wprowadzać do tej praktyki, nie czekając aż osiągną one 14 lat. Warto jeszcze dodać, że według Konstytucji Apostolskiej Paenitemini zakaz spożywania pokarmów mięsnych nie oznacza zakazu spożywania nabiału i jaj oraz przyprawiania potraw tłuszczami zwierzęcymi.
Prymas Polski (to także ważne) udzielił dyspensy od obowiązku powstrzymania się od potraw mięsnych w piątki wszystkim, którzy stołują się w zakładach zbiorowego żywienia, gdzie nie są przestrzegane przepisy postne, a także takim osobom, które nie mają możności wyboru potraw, a muszą spożywać to, co jest dostępne do spożycia. Dyspensa ta nie dotyczy jednak Wielkiego Piątku, Środy Popielcowej i Wigilii Bożego Narodzenia. Zatem w te trzy dni obowiązuje w każdych okolicznościach powstrzymanie się od spożywania potraw przyrządzonych z mięsa.
Po wyjaśnieniu wymagań IV przykazania kościelnego w odniesieniu do wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych, zwróćmy uwagę na "nakazane posty" w tym przykazaniu. Post może być jakościowy i ilościowy. Ten pierwszy dotyczy niespożywania określonych pokarmów, np. mięsa. Ilościowy zaś polega, według wyżej wspomnianej Konstytucji Apostolskiej, na spożyciu jednego posiłku dziennie do syta i dopuszcza możliwość przyjęcia "trochę pokarmu rano i wieczorem". Taki post obowiązuje wszystkich wiernych między 18 a 60 rokiem życia w Środę Popielcową i w Wielki Piątek. Należy tutaj powtórzyć wcześniej napisane słowa, że ci, którzy nie mają 18 lat, właściwie od dzieciństwa powinni być wychowywani do spełniania tej praktyki. Błędem byłoby stawianie tego wymagania dopiero od wieku pełnoletności. Racje wydają się oczywiste i nie ma potrzeby ich przywoływania w tym miejscu.
Gdy chrześcijanin podlega uzasadnionej niemożności zachowania wstrzemięźliwości w piątek, powinien podjąć inne formy pokuty (niektóre z nich zostały przytoczone wcześniej). Natomiast post ilościowy i jakościowy w dwa dni w roku: Wielki Piątek i Środę Popielcową, powinien być koniecznie zachowywany. Winien rozumieć to każdy chrześcijanin, nawet ten, który słabo praktykuje wiarę. Dyspensa Księdza Prymasa, o której wspomniałem wcześniej, nie dotyczy zachowania postu w te dwa dni roku. Ci zaś, którzy z niej korzystają, powinni pomodlić się w intencji Ojca Świętego, złożyć ofiarę do skarbonki z napisem "jałmużna postna", lub częściej spełniać uczynki miłosierdzia.
Jeszcze kilka słów o zabawach. Powstrzymywanie się od udziału w nich obowiązuje we wszystkie piątki roku i przez cały Wielki Post, łącznie z dniem św. Józefa (19 marca) - jeśli wtedy trwa jeszcze Wielki Post. Adwent nie został zaliczony do czasów pokuty, dobrze jednak byłoby w tym czasie powstrzymać się od udziału w zabawach, zachowując starą i dobrą polską tradycję - Adwent trwa bardzo krótko, a karnawał jest tak blisko. W Adwencie zaś - co staje się coraz powszechniejszą praktyką - jest wiele spotkań opłatkowych, które mają inny charakter. Warto je upowszechniać i pozostawać w radosnym, pełnym nadziei oczekiwaniu na przyjście Zbawiciela w tajemnicy Bożego Narodzenia.

Od marca 2014 r. obowiązuje nowa wersja IV przykazania kościelnego

Przeczytaj także: Nowa wersja IV przykazania kościelnego - powstrzymanie się od zabaw tylko w Wielkim Poście
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Bp Mazur: 23 lutego br. Dniem Modlitwy i Postu w Intencji Pokoju (apel)

2018-02-19 16:34

bp Jerzy Mazur / Warszawa (KAI)

Ojciec Święty Franciszek ogłosił piątek 23 lutego Dniem Modlitwy i Postu w Intencji Pokoju. Papież zwrócił się o modlitwę szczególnie za Demokratyczną Republikę Konga oraz Sudan; kraje od lat nękane konfliktami zbrojnymi i wojną – informuje bp Jerzy Mazur SVD, przewodniczący Komisji Episkopatu Polski ds. Misji. Apeluje o modlitwę i post w tej intencji.

A oto tekst apelu bp. Jerzego Mazura:

Siostry i Bracia, Umiłowani w Chrystusie Panu,

Ojciec Święty Franciszek ogłosił piątek 23 lutego br. Dniem Modlitwy i Postu w Intencji Pokoju. Papież zwrócił się o modlitwę szczególnie za Demokratyczną Republikę Konga oraz Sudan; kraje od lat nękane konfliktami zbrojnymi i wojną. Trwa w nich bratobójcza walka o wpływy polityczne, społeczne i gospodarcze. Są to kraje dotknięte korupcją, wyzyskiem najsłabszych grup społecznych oraz przestępczością. Trwa w nich walka między grupami wpływów o podział zysków z eksploatacji bogactw naturalnych. Miejscowa ludność żyje w poczuciu zagrożenia, niestabilności społecznej oraz niesprawiedliwości.

W Demokratycznej Republice Konga posługuje 41 misjonarzy z Polski. W Sudanie, w którym od czasu do czasu wybuchają również prześladowania chrześcijan, pracuje 8 misjonarzy. Większość z nich posługuje na terytoriach objętych konfliktami zbrojnymi. Misjonarze z Polski wspierają duchowo i materialnie ofiary walk, przynależące do najsłabszych i najuboższych grup społecznych.

Odpowiedzmy szczodrze na apel Ojca Świętego naszą modlitwą i postem. Upraszajmy w ten sposób pokój dla całego świata, a zwłaszcza dla ludzi udręczonych niepewnością losu, wyzutych z nadziei na poprawę losu i pokój. Okażmy się solidarni z tymi, którzy cierpią uwikłani w działania wojenne. Niech nasza modlitwa i post staną się jałmużną wielkopostną dla tych, którzy potrzebują pomocy. Zachęcam również do tego, by – jak prosi papież – zastanowić się nad tym, co możemy zrobić dla utwierdzenia pokoju w naszych rodzinach, społeczeństwie i Kościele? Co możemy uczynić dla zakorzenienia się pokoju w naszych sercach i wokół nas?

Wszystkim, którzy odpowiedzą na apel Ojca Świętego Franciszka z serca błogosławię + W Imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

Bp Jerzy Mazur SVD, przewodniczący Komisji Episkopatu Polski ds. Misji

Warszawa, 19 II 2018 r.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem