Reklama

To mój symboliczny powrót na te pola

2014-09-03 16:12

Anna Skopińska
Edycja łódzka 36/2014, str. 6-7

Archiwum Piotra Nowakowskiego
Wykopaliska archeologiczne w latach 90. ub. wieku

Z dr. Piotrem A. Nowakowskim z Katedry Bronioznawstwa i Kultury Materialnej Średniowiecza Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, nadzorującym prace archeologiczne na Polach Grunwaldzkich, rozmawia Anna Skopińska

ANNA SKOPIŃSKA: – Za moment ruszą prace archeologiczne na polach Grunwaldu. Archeologia pól bitewnych staje się coraz bardziej popularna, ale czy po tylu latach można liczyć jeszcze na wyjątkowe odkrycia po tej legendarnej wojnie z Zakonem Krzyżackim?

DR PIOTR A. NOWAKOWSKI: – Oczywiście, że tak. Pola Grunwaldu są jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce i można zaryzykować stwierdzenie, że są właściwie wcale nieprzebadane. Badania, które prowadzono czy to w latach 50., czy 80. ub. wieku, doprowadziły do poznania jedynie promila powierzchni pół grunwaldzkich. A to, na obecne możliwości, nie jest dużym osiągnięciem. Zmieniła się metodyka, zmienił się sprzęt, którym możemy dysponować, dlatego grzechem byłoby nie sprawdzić tego terenu z wykorzystaniem najnowocześniejszej techniki. I taki jest nasz zamiar.

– Pan przewodzi tym pracom. To trochę już tradycja rodzinna.

– Pracami archeologicznymi w latach 80. kierował mój ojciec prof. Andrzej Nowakowski. Więc to taki symboliczny powrót na pola Grunwaldu. Także jako pracownik Katedry Bronioznawstwa Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego jestem chyba osobą, która na tych zagadnieniach zna się dość dobrze. Moja obecność przy tegorocznych badaniach wykopaliskowych na Grunwaldzie to także efekt bardzo owocnej i bliskiej współpracy z Muzeum Bitwy pod Grunwaldem.

– Co chciałby Pan odkryć? Czego się spodziewacie?

– To jest najtrudniejsze pytanie, ponieważ absolutnie nie wiemy, czego się spodziewać. Tak jak wspominałem – przed nami nikt nie prowadził badań na polach Grunwaldu taką właśnie metodą – z użyciem wykrywaczy metali i innych rodzajów najnowocześniejszego sprzętu. Dlatego trudno powiedzieć, jak to się sprawdzi w terenie. Mamy natomiast przykłady z badań na polu bitwy na Kulikowym Polu (1380 r., Rosja), gdzie właśnie tego typu prace przynoszą z roku na rok ciekawsze efekty. Liczymy więc, że tutaj będzie podobnie.

– Dużo osób weźmie udział w badaniach?

– Ze strony Uniwersytetu Łódzkiego wyjedzie 10 osób. Przyjadą także detektoryści z Danii, Anglii i Łotwy. Obecni będą również poszukiwacze z Polski, m.in. z Mazowieckiego Stowarzyszenia Historycznego „Exploratorzy.pl” oraz pracownicy Muzeum Bitwy pod Grunwaldem. Także ekipa grunwaldzka to kilkadziesiąt osób.

– Kto finansuje akcję?

– Przedsięwzięcie finansowane jest przez Muzeum Bitwy pod Grunwaldem i poszczególnych uczestników – Duńczyków, Anglików.

– Przekopywanie Grunwaldu da lepsze efekty niż badania archeologiczne na łódzkim Brusie?

– Mówimy o zupełnie innym terenie. Na polach Grunwaldu możemy sobie „poszaleć” z wykrywaczami metali i to powinno dać efekty. To dlatego, że tamten teren nie był szczególnie przeobrażony. Na Brusie pracujemy na poligonie, który jest dość dokładnie zdewastowany i zaśmiecony nie tylko przez wojsko, i zastosowanie tych metod jest kompletnie bez sensu, co już też przetestowaliśmy i wiemy, że ta metoda tu nie zadziała.

– Długo potrwają badania na Grunwaldzie?

– Same badania potrwają około tygodnia. Od 14 do 22 września. Ten rok jest pilotażowy i sondażowy.

– A potem dokumentacja, konserwacja zabytków, wnioski, czyli praca papierowa nad pozyskanym materiałem badawczym?

– Trzeba będzie pozbierać wszystkie informacje, które uzyskamy w toku prac. To przede wszystkim zapisy GPS – w te nadajniki będzie wyposażony każdy poszukiwacz. GPS zarejestruje szlak, którym się poruszał, i dzięki temu każdy zabytek, o ile uda nam się odnaleźć, będzie namierzony precyzyjnie. Te wszystkie dane, które będą spływały w czasie badań, trzeba potem będzie zebrać, obrobić i zobaczyć, na jakie pytania uzyskamy odpowiedzi.

– I za rok znowu na Grunwald?

– Mam taką nadzieję. Ten rok traktujemy trochę jako eksperyment. Jeśli badania okażą się owocne, to kolejne hektary pól grunwaldzkich czekają na przebadanie. Będziemy do tego dążyć.

– A teraz, jaki obszar będziecie przeszukiwać?

– To obszar, na którym kiedyś najprawdopodobniej znajdowała się tzw. Dolina Wielkiego Strumienia, czyli miejsce, gdzie doszło do zasadniczego starcia polsko-krzyżackiego. Tyle tylko, że nie wiadomo dokładnie, gdzie ona była. Dlatego przeczesujemy teren od jeziora Łubień do wsi Łodwigowo. To centrum pól grunwaldzkich, ale niewątpliwie przeszukać należy też tereny położone nieco dalej od głównego miejsca starcia.

– Powiedział Pan, że będzie tam pracować kilkadziesiąt osób, czy kogoś jeszcze zapraszacie do współpracy?

– W tym roku ograniczamy się do grupy, którą już mamy. To pierwszy etap prac. Jeśli okaże się, że to, co chcemy zrobić, przynosi skutki, to w przyszłym roku będziemy poszerzać skład liczbowy uczestników, ale też obszar badań.

– Zainteresowanie medialne „akcją Grunwald’ przekłada się na coś więcej niż artykuły i materiały prasowe?

– Jeśli przełoży się na poprawną popularyzację i opublikowanie wyników prac, to będzie bardzo dobrze. A z drugiej strony, im więcej osób dowiaduje się o tego typu pracach archeologicznych, tym lepiej. Przysporzy to nam uczestników w latach kolejnych, a być może ktoś, zwłaszcza z młodzieży, dzięki takim informacjom sięgnie po książki historyczne czy wybierze się na archeologię, chociażby u nas, w Łodzi.

– Akcja Grunwald to dla uczelni prestiż...

– Trudno mi oceniać, jak taką akcję odbierają władze uczelni. Myślę jednak, że tego typu badania są powodem do zadowolenia, że właśnie nasza łódzka uczelnia – reprezentowana przeze mnie i studentów – bierze w tym udział.

– Młodzi ludzie interesują się dzisiaj archeologią?

– Nie tak bardzo, jak byśmy chcieli, ale na możliwości pracy i kształcenia ta liczba archeologów i studentów archeologii jest wystarczająca. Cieszymy się, że wciąż są ludzie, którzy interesują się archeologią, historią i dziejami naszego kraju.

Tagi:
wykopaliska

Archeologiczne El Dorado

2017-05-25 11:21

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 22/2017, str. 3

W parafii Pełczyska prace archeologiczne i wykopaliskowe to norma. Mieszkańcy mawiają, że strach wbić łopatę, bo zaraz na coś się trafi, zjadą ekipy naukowców i koniec z planami prac polowych


Największe skupiska znalezisk znajdują się w obrębie tzw. Grodziska. Jest to wyjątkowo cenny, nazwany przez fachowców „wczesnonowożytnym” kompleks obronny z reliktami murowanymi, posadowiony na starszych warstwach osadniczych.

Stanowisko leży na wzniesieniu zwanym Górą „Olbrych”, „Zawinnicą” lub „Zamczyskiem”. Część centralna obiektu otoczona jest z trzech stron wałem i fosą. Najstarszym śladem osadnictwa jest jama tzw. kultury lendzielskiej – świadectwo osadnictwa neolitycznego z ok. 4600-4000 p.n.e. Nieco później zasiedlono teren po wschodniej stronie grodu, gdzie natrafiono na ślady osadnictwa oraz rów pochodzące z ok. 4200-3600 r. p.n.e. (to tzw. kultura lubelsko-wołyńska). W tym rejonie osadnictwo pojawiło się ponownie po dłuższej przerwie w VIII-IX wieku, a na terenie grodu w X-XIII wieku.

W tym czasie Pełczyska były już znacznym ośrodkiem kościelnym, zlokalizowanym w gęsto zaludnionej strefie osadniczej. Na wschodnim krańcu pasma wznosi się kościół św. Wojciecha, którego początki sięgają XII, a być może końca XI wieku. Z pierwszej poł. XIII wieku pochodzą wzmianki źródłowe dotyczące sporów biskupa Iwona i komesa Barana o część ziem we wsi.

W drugiej poł. XIII-XIV wieku na górze Olbrych stał gród obronny, którego archeologicznym świadectwem są zabytki ruchome datowane na ten okres. W 1304 i 1306 r. Pełczyska wymieniane są w źródłach pisanych w związku z zajęciem grodu przez Władysława Łokietka. Istnienie parafii potwierdzone zostało w wykazach świętopietrza z 1326 r. W XV-XVI wieku wzniesiono tu zapewne murowany dwór. W czasie I wojny światowej w centralnej części grodu zbudowano okop wojskowy. Dziś wzgórze Olbrych stanowi jeden z najpiękniejszych punktów widokowych gminy. To miejsce fascynowało badacza regionalnych starożytności – ks. Władysława Siarkowskiego. W 1844 r. nieopodal grodziska odkryto skarb, monety ze schyłku XIII wieku (najmłodsze były monety Przemysła II), zawierający co najmniej kilkanaście tys. srebrnych monet (wg Joachima Lelewela nawet ok. 20 tys.), ukryty w dużym naczyniu glinianym. Jest to jeden z największych skarbów monet z czasów rozbicia dzielnicowego, odkrytych na ziemiach polskich.

Warto podkreślić, że historia osadnictwa na terenie Pełczysk jest znacznie starsza – i tutaj należy się cofnąć kilka tysięcy lat. Ziemia w tym miejscu jest prawdziwą kopalnią wiedzy o życiu i obyczajach ludów starożytnych. Nagromadzenie materialnych śladów działalności ludzkiej jest ogromne; każde kolejne badania przynoszą coraz bardziej zaskakujące odkrycia. Historia odkryć archeologicznych na terenie Pełczysk sięga końca lat trzydziestych XX wieku, kiedy to w sadzie dworskim dokonano przypadkowego odkrycia broni i naczyń brązowych, które prawdopodobnie stanowiły wyposażenie okazałego grobu i odkrycie rozległej osady wielokulturowej.

Badania archeologiczne w Pełczyskach prowadzono od tego czasu dość regularnie. W 2000 r. podjęto je w ramach projektu pod nazwą Ekspedycja Celtycka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Do tej pory na terenie Pełczysk zarejestrowanych zostało 9 stanowisk archeologicznych, obejmujących: obszar osady wielokulturowej, z której pochodzą bardzo bogate materiały kultur lateńskiej i przeworskiej; pozostałości osadnictwa z okresu późnolateńskiego; cmentarzysko wielokulturowe; osada neolityczna; fosa i grodzisko średniowieczne; cmentarzysko ludności kultury łużyckiej. Najstarsze bodaj znaleziska pochodzą z młodszej epoki kamienia (sprzed 7500 lat). Odkryto m.in. ślady osadnictwa neolitycznego, z wczesnej epoki brązu i okresu późnolateńskiego, cmentarzysko kultury łużyckiej i wielokulturowe, ślady wpływów rzymskich, a także osadę rzemieślniczo-handlową Celtów.

Jedno z ostatnich znalezisk miało miejsce przed niespełna rokiem. Archeolodzy z UW odkryli kopułę pieca datowanego na III-IV wiek, służącego do wypalania naczyń oraz srebrne i brązowe ozdoby. Znaleziska kolejny raz potwierdziły obecność celtyckich i germańskich elit osadniczych na nadnidziańskich urodzajnych ziemiach.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Papież: dyktatury zaczynają się od oszczerczego przekazu

2018-06-18 12:26

st (KAI) / Watykan

Na zwodniczą siłę skandalu i destruktywną moc oszczerczego przekazu zwrócił uwagę Franciszek podczas porannej Eucharystii w Domu Świętej Marty. W swojej homilii Ojciec Święty nawiązał do pierwszego czytania dzisiejszej liturgii (1 Krl 21, 1b-16), opowiadającego o oszczerstwie, którym posłużył się król Achab, aby zamordować Nabota i przywłaszczyć sobie jego winnicę.

screenshot/TV Vaticana

Papież przypomniał historię winnicy, której Nabot nie chciał sprzedać królowi Achabowi. Wobec tego monarcha przystał na radę swej żony Izebel, i zgodził się, aby Nabot został fałszywie oskarżony i ukamienowany, stając się męczennikiem, gdyż pragnął ocalić swe dziedzictwo. Franciszek dodał, że historia ta powtarza się w Jezusie, a następnie w pierwszym męczenniku Kościoła – św. Szczepanie i wreszcie we wszystkich męczennikach, wobec których stosowano oszczerstwa. Paradygmat ten pojawia się także w działaniach wielu szefów państw. Zaczyna się od kłamstwa, a zniszczywszy daną osobę doprowadza się do jej osądzenia i potępienia.

„Także dziś, w wielu krajach, stosuje się tę metodę: niszczenie wolnej komunikacji” – stwierdził Ojciec Święty. Wskazał na przykład monopolizacji środków przekazu i ich zafałszowania, co prowadzi z kolei do osłabienia demokracji. Następnie sędziowie osądzają i skazują ofiary tego oszczerstwa. W ten sposób rodzi się i narasta dyktatura.

„Wszystkie dyktatury zaczynały w ten sposób, poprzez zafałszowanie przekazu, umieszczanie środków przekazu w rękach ludzi bez skrupułów, czy rządu pozbawionego skrupułów” – powiedział papież. Dodał, że podobne mechanizmy mają miejsce w życiu codziennym, kiedy rodzi się chęć zniszczenia danej osoby - zaczyna się od obmowy, oszczerstwa, rozpowiadania skandali. Franciszek zauważył, że często obserwujemy w mediach pogoń za skandalami, a osoby które padły ofiarą oszczerstwa nie mogą się bronić. Przykładem tego są dyktatury minionego wieku i prześladowanie Żydów, które zaczęło się od oszczerstw i obmowy.

„Oszczerczy przekaz wymierzony w Żydów, a oni byli wykańczani w Auschwitz, bo nie zasługiwali na życie. Och... to horror, ale horror, który dzieje się dzisiaj: w małych społeczeństwach, między ludźmi i w wielu krajach. Pierwszym krokiem jest zawłaszczenie przekazu, a następnie zniszczenie, osądzenie i śmierć” – stwierdził Ojciec Święty.

Papież przypomniał słowa apostoła Jakuba, który w rozdziale 3 swego listu mówi o grzechach języka. Zachęcił też do ponownego przeczytania 21 rozdziału 1 Księgi Królewskiej oraz do pomyślenia o wielu zniszczonych osobach, krajach, o wielu dyktaturach, które zniszczyły państwa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 5/6 2018

Włochy: święto motocyklistów z inicjatywy misyjnego biskupa

2018-06-18 21:08

vaticannews.va / Isola del Gran Sasso d’Italia (KAI)

Setki motocyklistów zebrały się wczoraj w Isola del Gran Sasso d’Italia w centralnych Włoszech. Inicjatorem spotkania był bp Giulio Mencuccini. W programie spotkania przewidziano wspólne zwiedzanie, Mszę św. oraz nabożeństwo z upamiętnieniem zmarłych motocyklistów i błogosławieństwem dla żyjących.

Julia A. Lewandowska

72-letni bp Mencuccini, pomysłodawca przedsięwzięcia, motocyklami interesował się od dziecka. Na Borneo w Indonezji, gdzie posługuje, każdy z jego księży ma motocykl, nie tyle z pasji, co z konieczności. Na Borneo nie ma dróg, tego typu maszyna jest więc koniecznością w pracy duszpasterskiej, aby być blisko ludzi – mówi hierarcha.

O genezie święta i jego owocach powiedział nam sam biskup motocyklista: "Inicjatywa święta motocyklistów rozpoczęła się 2 lata temu, dla przyciągnięcia uwagi, ponieważ dziś na motocyklistów wiele osób nie patrzy przychylnie. Dlatego rozpocząłem to święto, którego elementem jest nie tylko wymiar duchowy, ale powiedzielibyśmy, wymiar solidarności – mówi bp Mencuccini. – Także motocykliści mają serce i uczucia. Podczas Mszy solidarności zbieramy fundusze, na projekt, który będzie realizowany w mojej diecezji, w Sanggau. W tym roku przedstawiłem raport z tego, co udało nam się zrobić dzięki funduszom ze spotkania sprzed dwóch lat. Utworzyliśmy internat dla dziewcząt w Nanga Taman, w Sanggau. Mieszkają tam 44 dziewczęta, które dzięki temu mogą uczęszczać do szkoły średniej".

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem