Reklama

Pod patronatem „Niedzieli”

Droga nadziei, droga życia

2015-02-24 12:46

Tadeusz Szyma
Niedziela Ogólnopolska 9/2015, str. 28-29


Jezus zdradzony przez Judasza

Wierni odprawiający tradycyjne nabożeństwo Drogi Krzyżowej, zapoczątkowane jeszcze w starożytnej Jerozolimie, a rozpowszechnione w średniowieczu przez franciszkanów, na ogół nie są świadomi tego, że nie wszystkie wydarzenia rozważane przy czternastu stacjach Męki Pańskiej, których liczbę ustalono dopiero w XVII wieku, znajdują potwierdzenie w ewangelicznych przekazach. I tak, wszystkie trzy upadki Jezusa pod krzyżem oraz Jego spotkanie z Matką i samarytański gest Weroniki wobec Niego, a więc stacje: III, IV, VI, VII i IX wykraczają w swoich treściach poza to, co można wyczytać z kart Biblii. Są więc dosyć prawdopodobnym, ale jednak tylko wyobrażeniem tego, jak w pewnych szczegółach mogła przebiegać Jezusowa „Via Crucis”. W ten sposób stają się swego rodzaju dopowiedzeniem i symbolicznym dopełnieniem fragmentarycznych z natury rzeczy relacji pozostawionych przez Ewangelistów.

Pasja – wyzwanie dla artysty

Oczywiście, brak biblijnego potwierdzenia pełnej realności historycznej tych pięciu stacji w żadnej mierze nie podważa ani też nie umniejsza ich wartości religijnej. Otwiera natomiast możliwość stworzenia nieco innego układu modlitewnych przystanków, jakie są wyznaczane dla pobożnego rozważania tajemnic odkupieńczej Męki Chrystusa. Możliwość takiej odmiany – przez ścisłe trzymanie się tekstów Pisma Świętego – potwierdził swoim autorytetem Jan Paweł II, odprawiając w 1991 r. po raz pierwszy, a przecież nie ostatni, taką właśnie Biblijną Drogę Krzyżową.

Tego rodzaju odmiana może mieć istotne znaczenie zwłaszcza dla wiernych traktujących Słowo Boże ze szczególnym pietyzmem. Także dla artysty, który chciałby podjąć wyjątkowo trudny temat Jezusowej drogi na Kalwarię jako nowe wyzwanie artystyczne, odbiegające w pewnym zakresie od utrwalonego przez wieki i uświęconego tradycją ikonograficznego wzorca.

Reklama

Jedna i druga ewentualność – myślowa, związana z wyłącznym trzymaniem się tekstu Biblii, i artystyczna, dająca większą swobodę wyobraźni – znalazły ciekawy intelektualnie i oryginalny plastycznie wyraz w pasyjnym albumie Agaty Padoł-Ciechanowskiej zatytułowanym też nietypowo: „Droga, która leczy”. Jego niezwykłość polega już na tym, że autorka występuje tu w podwójnej roli. Nie tylko jako malarka, prezentująca własną, biblijną, a nie tradycyjną wersję Drogi Krzyżowej, lecz również jako osoba żywej wiary, która sama dogłębnie i obszernie komentuje ewangelicznie potwierdzoną drogę Chrystusa na Golgotę. Czyni to z naturalnością i prostotą, w oparciu o doskonałą znajomość Biblii. I to całej Księgi, a nie tylko tych jej części, które odnoszą się do zbawczej Męki Chrystusa. Analizując odpowiednio dobrane teksty biblijne, wydobywa z nich gębokie treści teologiczne, egzystencjalne i moralne. Rozważa je w ścisłym powiązaniu z wydarzeniami, jakie podczas odprawiania nabożeństw Biblijnej Drogi Krzyżowej rozgrywają się w obrębie poszczególnych stacji, ale których miejscem i świadkiem przed dwoma tysiącami lat była jerozolimska „Via Dolorosa”.

Z tych względów album, w którym pomieszczono również autorskie rozważania malarki, jest czymś więcej niż sama tylko wystawa pasyjnego cyklu jej obrazów. Jest koniecznym i nieodłącznym elementem pełnej, całościowej ich prezentacji. Rozważania te bowiem są integralną częścią dzieła, które przez długi czas powstawało w ich kręgu i w ich aurze, rodziło się i formowało z ciągłej biblijnej inspiracji. A teraz jest nie tylko dojrzałym jej owocem, ale też swego rodzaju zaproszeniem do odczytywania go właśnie poprzez wskazane przez malarkę odniesienia do odpowiednich urywków Pisma Świętego.

Sztuka inspiracją do modlitwy

Nie przekreśla to całkiem częściowej autonomii malarskiej cyklu, który jednak ze względu na swą specyfikę i rodzaj, ale też zapewne zamierzenie autorki ma być przede wszystkim zachętą do udziału w religijnej medytacji. A ta w tym przypadku, choć intelektualnie mocno podbudowana i dość obszernie rozbudowana w okołobiblijnych tekstach, pełni tutaj funkcję podobną do tej, jaką pełnią krótkie rozważania czytane przy kolejnych stacjach podczas odprawiania tradycyjnych nabożeństw pasyjnych. Ma ona bez wątpienia dyskretnie sugerowany charakter modlitewny i stanowi przygotowanie do kontemplacji kolejnych scen męczeństwa Jezusa. Dlatego też dopiero wraz z nią album ten może pełnić właściwie wszystkie swe funkcje, zarówno artystyczne – poprzez reprodukcje plastycznych walorów pasyjnych obrazów, jak i niemal sakralne. Może bowiem również pobudzać widza i czytelnika do własnej, refleksyjnej modlitwy czy też może modlitewnej refleksji, poprowadziwszy go wprzódy torem niebanalnych, a czasem nawet odkrywczych, medytacyjno-modlitewnych rozważań autorki. Rzecz jasna – nie tylko w okresie wielkopostnym.

Tym, co najbardziej uderza w tej Biblijnej Drodze Krzyżowej, jest nie tyle kilka innych niż zazwyczaj stacji („Jezus zdradzony przez Judasza”, „Jezus skazany przez Sanhedryn”, „Piotr wypiera się Jezusa”, „Matka i umiłowany uczeń pod krzyżem”, „Jezus obiecuje swoje Królestwo żałującemu łotrowi”) czy nieco inne ich nazwanie i zmieniona kolejność („Jezus sądzony przez Piłata”, „Jezus spotyka niewiasty jerozolimskie”, „Jezus zdjęty z krzyża i złożony do grobu”), lecz ogólny ich wyraz. Choć nie jest on pozbawiony dramatyzmu, można go określić jako stonowany i złagodzony.

Na taki efekt wpływa syntetyczność ujęć zarysowywanych ogólnie postaci i rezygnacja z przedstawiania szczegółów. Przede wszystkim jednak – dominująca kolorystyka subtelnych, jasnych farb: błękitów i lazurów, świetlistych żółci czy wrzosowych fioletów, rozmaitych odcieni szmaragdów i różów nakładanych na płótno w technice laserunkowej, co nadaje tym dramatycznym w treści wizjom cechy delikatności, przejrzystości, a niekiedy i zwiewności niemal. Wywiedzione bezpośrednio z Biblii pasyjne sceny rozgrywają się w snopach czy raczej strumieniach nadziemskiego światła, które efekty te potęguje, a obrazom przydaje aury swego rodzaju mistyczności.

Wiele dotychczasowych przedstawień Męki Pańskiej, rozwieszonych na bocznych ścianach kościołów, ma dość konwencjonalny charakter. Ale zdarzają się też takie, które eksponują realia związane z brutalnością i okrucieństwem oprawców oraz ogromem cierpień Jezusa. Autorka tego cyklu zdaje się świadomie nie uwydatniać zbytnio tego wszystkiego. Siłę ekspresji zastępuje liryzmem. A czyni to po to, by na krwawą, okrutną Drogę Krzyżową naszego Odkupiciela spoglądać przede wszystkim od strony zbawczych jej efektów, a także – by tak rzec – terapeutycznych oddziaływań. Bo przecież ta droga nie tylko zbawia, nie tylko prowadzi przez śmierć do życia, i to do życia wiecznego, ale też może nas leczyć – z ludzkich egzystencjalnych lęków albo z konformistycznego strachu przed wyraźnym opowiedzeniem się po stronie zagrożonych wartości, przed jawnym przyznaniem się do Jezusa. Idąca za Nim drogą nadziei i życia autorka tego albumu pisze o tym, komentując zaparcie się Piotra. Warto przeczytać te rozważania i raz jeszcze przyjrzeć się stacji przypominającej chwile Jego ludzkiej słabości, z której jednak idąc za głosem własnego sumienia, tak wspaniale zdołał się podźwignąć. Został bowiem na krzyżowej drodze swego Mistrza uleczony z przyziemnego lęku i strachu.

3 marca o godz. 16 w budynku Muzeum Archidiecezjalnego kard. Karola Wojtyły przy ulicy Kanoniczej 19 w Krakowie kard. Stanisław Dziwisz dokona uroczystego otwarcia wystawy malarstwa Agaty Padoł-Ciechanowskiej „DROGA, KTÓRA LECZY”
Wystawa będzie czynna od 3 marca do 10 kwietnia 2015 r. w dniach: wtorek-piątek godz. 10-16, sobota-niedziela godz. 10-15 (poniedziałek – nieczynne).

Tagi:
sztuka

Reklama

Sztuka, w której polski duch się tłumaczy

2019-03-31 16:12

Zofia Białas

Zofia Białas
Dr Wisława Jordan

W Muzeum Ziemi Wieluńskiej miłośnicy sztuki wysłuchali kolejnego wykładu dr Wisławy Jordan. Wykład zatytułowany „Sztuka, w której polski duch się tłumaczy” zbiegł się w czasie z finisażem wystawy „Polskie drogi do niepodległości”.

Początek wykładu to przywołanie postaci Cypriana Kamila Norwida i jego traktatu dydaktycznego „Promethidion” oraz zawartych w nim postulatów dotyczących poezji, sztuki. Podjęte przez poetę zagadnienia estetyki i literackiej dyskusji o sztuce to nowe pojmowanie sztuki, to w ogóle nowe spojrzenie na człowieka, kulturę i sztukę.

Promethidion jest próbą odpowiedzi na pytania, czym jest sztuka i czym jest piękno, czym jest istota tzw. sztuki i czym jest praca twórcza oraz jakie miejsce przypada tu człowiekowi. W człowieku, pisał poeta, już od chwili narodzin są piękno i dobro – boskie cząstki, które pozostały w nim po dziele stworzenia. Dla poety, każdy, kto te wartości odnajdzie w sobie, jest artystą mogącym tworzyć piękno. Każdy twórca, pisał poeta, ma swój indywidualny talent, dlatego tyle dziedzin sztuki. Patrząc na dzieła sztuki, kontynuował, zawsze widzimy włożony w nie wysiłek twórcy. Idąc dalej, Cyprian Kamil Norwid uważał, że podstawą kultury w ogóle i sztuki jest kultura ludowa, największy nośnik idei narodowościowych i patriotycznych; dopełnieniem zaś, wpływającym na jej piękno, jest wiara i religia. Bez wiary i religii sztuka wg poety byłaby tylko pustym wyrazem, formą bez pełni treści. Tylko połączenie wszystkich tych elementów spowoduje, że sztukę możemy nazwać piękną.

Zobacz zdjęcia: Wykład dr Wisławy Jordan

Po takim wstępie prelegentka przedstawiła sztukę polską, przez którą „polski duch się tłumaczy”. Przed oczami słuchaczy przesuwały się, więc pierwsze kościoły drewniane z pięknymi polichromiami, kościoły murowane, pierwsze obrazy z wizerunkami świętych, wizerunki Matki Bożej z okresu średniowiecza i z XVII wieku, pierwsze rzeźby sakralne, figury Chrystusa Ukrzyżowanego, drewniane dwory szlacheckie (początkowo podobne do polskich chat), chłopskie chaty, polskie pejzaże, kapliczki z Chrystusem frasobliwym.

O polskim malarstwie narodowym, mówiła prelegentka, możemy mówić dopiero w okresie baroku, to wtedy narodziły się ambicje, by malarstwo polskie stało się narodowe w sensie tematyki historycznej i obyczajowej. Pojawiły się portrety, także portrety trumienne. U początków tak pojmowanej sztuki narodowej stali Marcello Bacciarelli i Piotr Norblin. Tak naprawdę, kontynuowała, malarstwo polskie rozwinęło się dopiero w wieku XIX.

Sztuka polska w tym okresie rozwijała się, jako samoistna dziedzina życia narodowego. Działo się to mimo braku bytu politycznego, mimo kolejnych powstań narodowych i represji ze strony zaborców. To ustawiczne walki o niepodległość sprawiły, że sztuka polska zyskała charakter narodowy i patriotyczny. W odróżnieniu od okresu późnogotyckiego, kiedy pojawiło się malarstwo polskie, malarstwo cechowe i anonimowe, malarstwo polskie XIX wieku (klasycyzm, romantyzm, realizm) może się już poszczycić nazwiskami indywidualnych twórców takich jak: Piotr Michałowski (1800-1855), autor scen batalistycznych, pejzaży i portretów, Teofil Kwiatkowski (tworzy w Paryżu), Korneli Stattler (wyidealizowane malarstwo religijne), Jan Matejko (1838 -1893) - autor wielkich kompozycji historycznych, Wojciech Gerson (tworzy w Warszawie), bracia Maksymilian i Aleksander Gierymscy, Artur Grottger, Józef Chełmoński. Kolejny okres polskiego malarstwa to Młoda Polska z nazwiskami : Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski…

Wykład zakończyły słowa Jana Pawła II zaczerpnięte z Listu do artystów z 1999 r.: „Społeczeństwo potrzebuje bowiem artystów, (...) którzy zabezpieczają wzrastanie człowieka i rozwój społeczeństwa poprzez ową wzniosłą formę sztuki, jaką jest «sztuka wychowania». W rozległej panoramie kultury każdego narodu artyści mają swoje miejsce. Gdy idąc za głosem natchnienia, tworzą dzieła naprawdę wartościowe i piękne, nie tylko wzbogacają dziedzictwo kulturowe każdego narodu i całej ludzkości, ale pełnią także cenną posługę społeczną na rzecz dobra wspólnego. (...) Artysta świadomy tego wszystkiego wie także, że musi działać, nie kierując się dążeniem do próżnej chwały ani żądzą taniej popularności, ani tym mniej nadzieją na osobiste korzyści. Istnieje zatem pewna etyka czy wręcz «duchowość» służby artystycznej, która ma swój udział w życiu i w odrodzeniu każdego narodu. Na to właśnie zdaje się wskazywać Cyprian Norwid, kiedy pisze:«(...) Bo piękno na to jest, by zachwycało Do pracy – praca, by się zmartwych- wstało»”. I dalej: „(…)

Kieruję do was wezwanie, byście na nowo odkryli głęboki wymiar duchowy i religijny sztuki, który w każdej epoce znamionował jej najwznioślejsze dzieła. W tej perspektywie apeluję do was, artyści słowa pisanego i mówionego, teatru, muzyki i sztuk plastycznych, twórcy wykorzystujący najnowocześniejsze środki wyrazu. Zwracam się zwłaszcza do was, artyści chrześcijańscy: każdemu z was pragnę przypomnieć, że przymierze istniejące od zawsze między Ewangelią a sztuką, niezależnie od swoich aspektów funkcjonalnych, wiąże się z wezwaniem do wniknięcia twórczą intuicją w głąb tajemnicy Boga Wcielonego, a zarazem w tajemnicę człowieka.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Ocalała kopia Ikony Jasnogórskiej znajdująca się w Kaplicy Polskiej w Katedrze Notre Dame

2019-04-16 10:54

it / Częstochowa (KAI)

W katedrze Notre-Dame w Paryżu, w której w poniedziałek wybuchł ogromny pożar, znajduje się Kaplica Polska z kopią ikony Matki Bożej z Jasnej Góry i relikwiami św. Jana Pawła II. Została ona uroczyście zainaugurowana w grudniu ubiegłego roku. Z nieoficjalnych informacji przekazanych nam przez służby ratownicze wynika, że ikona nie uległa zniszczeniu.

polskifr.fr

W czasie Apelu Jasnogórskiego paulini i pielgrzymi z bólem modlili się za ratujących katedrę Notre-Dame i z wdzięcznością wspominali umieszczenie w niej kopii Cudownego Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej z 1 grudnia ubiegłego roku. Według nieoficjalnych wiadomości, które od służb będących po pożarze w katedrze, uzyskał polski portal informacyjno-społecznościowy we Francji, ikona Matki Bożej z Jasnej Góry, znajdująca się w Kaplicy Polskiej w Notre Dame - ocalała.

Na zakończenie wieczornej modlitwy abp Wacław Depo, metropolita częstochowski powiedział: „Doświadczamy kolejnego bolesnego dramatu religii chrześcijańskiej w Europie, katedra Notre Dame spłonęła, tak jak już przynajmniej kilka kościołów w Europie w ostatnim czasie”. - Europa patrzy czy ta cywilizacja przetrwa czy potrzebna będzie interwencja z Nieba – dodał metropolita częstochowski i zachęcił: „prośmy Matkę Chrystusa Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego, aby ogień miłości panował wśród ludzi, a oddalał nienawiść i wszelką przemoc”.

Polską kaplicę w katedrze Notre Dame w Paryżu pw. Najświętszej Matki Bożej Częstochowskiej i św. Germana, z kopią obrazu Matki Bożej Częstochowskiej z Jasnej Góry oraz relikwiami św. Jana Pawła II, odsłonięto 1 grudnia 2018 r. W uroczystości wzięły udział setki Polaków z kraju i mieszkających we Francji.

Mszę św. celebrował abp Stanisław Gądecki, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. Uczestniczył w niej też marszałek Senatu, Stanisław Karczewski. To pierwsza narodowa kaplica w paryskiej katedrze. - To wielki dla nas honor, że możemy w takim miejscu mieć znak, który będzie inspirował nie tylko Polaków – mówił wówczas abp Gądecki.

W odczytanym podczas uroczystości liście prezydent Andrzej Duda podkreślił, że „losy naszego narodu i dzieje zmagań o niepodległość po wielekroć i na trwałe splotły się z historią Francji”. „Współtworząc rodzinę wolnych narodów, zjednoczonych w imię najwyższych wartości republikańskich i obywatelskich, których źródłem jest chrześcijańska miłość bliźniego, chcemy nadal pielęgnować łączące nas więzi i razem budować bezpieczną, pomyślną przyszłość obu naszych narodów. Niech więc to szczególne miejsce będzie odtąd symbolem wspólnego polsko-francuskiego dziedzictwa duchowego, które ma moc inspirować nas do pracy dla dobra całej ludzkości” – napisał prezydent RP.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Msza św. Krzyżma w katedrze wrocławskiej

2019-04-18 17:33

Anna Majowicz

Dla nas Wielki Czwartek to dzień, w którym wracamy do początków. Bez względu na to, ile minęło od naszych święceń kapłańskich, stajemy w tym miejscu, w którym większość z was przyjmowała ten właśnie sakrament, by po raz kolejny wypowiedzieć przed Bogiem: ,, Oto jestem” – przypomniał kapłanom abp Józef Kupny. Metropolita wrocławski przewodniczył w katedrze wrocławskiej Mszy św. Krzyżma, podczas której wspólnie z księżmi odnowił przyrzeczenia kapłańskie.

Anna Majowicz
Abp Józef Kupny wlewa wonności do oleju i przyrządza krzyżmo
Zobacz zdjęcia: Msza św. Krzyżma w katedrze wrocławskiej

Hierarcha w homilii zwrócił uwagę na dwa słowa, które stanowią fundamentalną podstawę kapłańskiej posługi: ,,słuchaj” i ,,kochaj”. – Pan Jezus mówi nam, byśmy słuchali Słowa Bożego i kochali Boga całym sercem, umysłem, duszą i mocną. Ze wszystkich sił – pokreślił metropolita wrocławski. - Słuchaj i kochaj. Proszę dziś razem z wami Boga, by dał nam wystarczająco dużo siły i łaski, by te słowa nie pozostały jedynie jakąś teorią. Niech staną się żywe w historii każdego z nas. Niech staną się żywe w naszym wrocławskim Kościele – nauczał.

Posłuchaj całej homilii:

https://drive.google.com/file/d/1tTz0WnL_gprbdpaCUTaNXRmu8TvSGdxW/view?usp=sharing

W trakcie Eucharystii abp Józef Kupny pobłogosławił olej katechumenów i dokonał konsekracji krzyżma.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem