Reklama

Matka Boża Królowa Pokoju

2015-02-25 15:20

Władysław Burzawa
Edycja kielecka 9/2015, str. 4-5

TER
Prezbiterium kościoła w Uniejowie

Największym skarbem uniejowskiej świątyni, do którego od setek lat pielgrzymują wierni, jest cudowna Pieta. Ale to niejedyny skarb tej bogatej w historię miejscowości i parafii

Uniejów położony w pobliżu Miechowa ma bogatą i ciekawą historię. W przeszłości należał do Bożogrobców, którzy okazali się dobrymi gospodarzami i duszpasterzami. Pozostawili po sobie mały, wykonany z „białego kamienia” kościołek, który w swoim wnętrzu kryje wiele skarbów. Są tu bogate epitafia byłych właścicieli, jest też – niespotykany w innych świątyniach – obraz przedstawiający Ucztę Baltazara pędzla weneckiego malarza Tomasza Dolabelli.

Historia

Pierwszą wzmiankę o Uniejowie znajdujemy w dokumentach pochodzących z połowy XII wieku, w tym czasie biskupem krakowskim był Gadko Gaudenty. Nazwa miejscowości znalazła się w spisie, w którym dokumentowano zobowiązania poszczególnych wiosek do świadczenia dziesięciny na rzecz biskupa w Krakowie. Uniejów jest także wspomniany w księdze Liber beneficiorum Jana Długosza. Więcej informacji o Uniejowie i okolicy można znaleźć w dokumentach Bożogrobców, w których posiadanie przeszła miejscowość w XIV wieku. Nie znamy dokładnej daty wybudowania pierwszego kościoła. Wiadomym jest, że mała świątynia stała w Uniejowie w 1325 r., a pierwszym proboszczem był Teodoryk.

Nowy, murowany kościół został wybudowany w 1421 r. Jak wspomina Długosz, kościół został wystawiony z „białego kamienia”. W tym też mniej więcej czasie uniejowska świątynia wzbogaciła się o dwa wybitne dzieła sztuki – rzeźbę Matki Bożej Bolesnej i obraz Ukrzyżowania. Kościół przetrwał dziejowe burze, które jednak odcisnęły na nim swoje piętno. Dlatego kolejne remonty po potopie szwedzkim trochę zmieniły jego wygląd. Tuż przed pierwszą wojną światową w 1912 r. kościół został pokryty ocynkowaną blachą żelazną. Na nowe pokrycie świątynia czekała przeszło sto lat. W 2014 r. staraniem obecnego proboszcza ks. Kazimierza Perza świątynia została pokryta blachą miedzianą.

Reklama

Cierpienie Maryi

Jak wspomniałem, około 1420 r. świątynia w Uniejowie wzbogaciła się o swój największy skarb: rzeźbę Matki Bożej Bolesnej. Pieta wykonana została z jednego pnia lipowego, przez nieznanego artystę. Autor rzeźby w doskonały sposób oddał ból Maryi, która trzyma na swoich kolanach umęczonego Syna. Prawą ręką podtrzymuje głowę Jezusa, a lewą ma położoną na skrzyżowanych rękach Zbawiciela. Na twarzy Maryi maluje się nieopowiedziany żal, a Jej ściśnięte usta jakby zastygły w modlitwie. Po twarzy Matki Chrystusa spływają łzy. Tę przejmującą scenę uzupełnia obraz stający z tyłu. Wykonany około 1510 r. w sposób szczególny koresponduje z rzeźbą. Na obrazie przedstawiona jest męka Jezusa na krzyżu. U stóp Jezusa klęczy w białym habicie fundator – zakonnik, a z jego ust wychodzi napis po łacinie „O Matko Boska, zmiłuj się nade mną”. Po lewej stronie krzyża stoją trzy Maryje oraz św. Jan, po prawej rzymscy żołnierze oraz Żydzi. Pieta i obraz ukrzyżowanego Jezusa wspaniale się komponują, sprawiając wrażenie trójwymiarowego zdjęcia. Autorem obrazu jest prawdopodobnie Mikołaj Czarny z Krakowa, który w królewskim mieście miał znaną pracownię.

Maryja z głównego ołtarza

Figura Maryi od wieków była otaczana kultem, a w uniejowskiej parafii działało kilka bractw, których członkowie szerzyli jej kult i wspomagali potrzebujących. W Uniejowie w połowie XVI wieku założone zostało Bractwo Świętej Rodziny, zatwierdzone bullą papieską przez Innocentego X. Wystarał się o nie ówczesny proboszcz z zakonu bożogrobców – Florian Popielski. Wprowadzenie Bractwa do parafii nastąpiło 1 stycznia 1654 r. Jego członkowie byli zobowiązani do uczynków miłosierdzia, do uczestnictwa w procesjach eucharystycznych, a także do odmawiania modlitw za zmarłych. Pierwszym patronem bractwa został Karol Ferdynand, biskup włocławski i płocki.

Zachowane księgi Bractwa są olbrzymim źródłem wiedzy o zwyczajach i ludziach, którzy znajdowali się w jego szeregach. A należeli do niego nie tylko mieszkańcy Uniejowa. W spisach znajdujemy nazwiska osób pochodzących między innymi z Imbramowic i Krakowa. Do Bractwa należały, co ciekawe, nie tylko osoby szlachetnie urodzone, ale także chłopi – co świadczy o szlachetnych i demokratycznych podstawach konfraterni. W Uniejowie istniało również Bractwo św. Józefa. W tym samym mniej więcej czasie, w 1784 r. powstało Bractwo Miłosierdzia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, które zatwierdził papież Pius VI. Członkowie Bractwa odwiedzali chorych po domach, wspomagając ich jałmużną. Te wszystkie bractwa są dowodem na to, że życie religijne w uniejowskiej parafii przez kilka wieków prężnie się rozwijało. Do dnia dzisiejszego, mimo wielu zawieruch dziejowych zachowało się trochę wot dziękczynnych, które wdzięczni za uzyskane łaski składali Maryi w ofierze. Niestety, nie zachowały się zapiski o cudach i uzdrowieniach, które tutaj miały w przeszłości miejsce. Jednak mała uniejowska świątynia przez wieki wypełniana była pielgrzymami, przychodzących tu, by prosić i dziękować Maryi za Jej wstawiennictwo.

Maryja Królowa Pokoju

Zmieniły się czasy i zmieniły się formy kultu. Kościół w Uniejowie nazywany jest sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Pokoju. Ks. proboszcz Kazimierz Perz wyjaśnia, skąd to określenie „Królowa Pokoju”. Otóż ks. Perz jest wielkim propagatorem Maryi z Medjugorie, która jest nazywana właśnie „Królową Pokoju”. Jak twierdzi, kult Maryi w ostatnich latach przeżywa renesans. Każdego 25 dnia miesiąca do Uniejowa przybywają pielgrzymi na nabożeństwo medjugorskie. Wspólna modlitwa trwa cztery godziny. Jest odprawiana uroczysta Eucharystia, odmawiany jest Różaniec, a także modlitwa o uzdrowienie duszy i ciała. Odczytywane są orędzia Matki Bożej z Medjugorie, jest także błogosławieństwo chorych i adoracja Najświętszego Sakramentu. Na każde takie modlitewne spotkanie przyjeżdżają kapłani goście wraz z wiernymi, m.in. z Kielc, Warszawy, Katowic, Krakowa, Słomnik, Miechowa, Charsznicy, Żarnowca i Kozłowa. Trzy lata temu w Uniejowie gościł proboszcz z parafii w Medjugorie. Ksiądz Proboszcz potwierdza, że modlący się przed uniejowską Pietą doznają łask. Zostawiają wota, dziękują za uzdrowienie nie tylko fizyczne, ale i duchowe. – Jest wiele takich przykładów – mówi ks. Perz, dodając, że wota dziękczynne złożono, dziękując m.in. za uzdrowienie z choroby nowotworowej, a także za uwolnienie od uzależnień i wielu innych chorób.

Mając chwilę czasu, odwiedźmy piękniejącą z roku na rok uniejowską świątynię, w której proboszczami byli Bożogrobcy. Kustosze uniejowskiego kościoła zostawili po sobie wspaniałą historię, życzliwą ludzką pamięć oraz cudowną Pietę, przed którą modliły się tysiące wiernych. Może i my wzorem fundatora obrazu w głównym ołtarzu uniejowskiej świątyni, mamy potrzebę zawołać: „O Matko Boska, zmiłuj się nade mną”.

Tagi:
sztuka

Reklama

Sztuka, w której polski duch się tłumaczy

2019-03-31 16:12

Zofia Białas

Zofia Białas
Dr Wisława Jordan

W Muzeum Ziemi Wieluńskiej miłośnicy sztuki wysłuchali kolejnego wykładu dr Wisławy Jordan. Wykład zatytułowany „Sztuka, w której polski duch się tłumaczy” zbiegł się w czasie z finisażem wystawy „Polskie drogi do niepodległości”.

Początek wykładu to przywołanie postaci Cypriana Kamila Norwida i jego traktatu dydaktycznego „Promethidion” oraz zawartych w nim postulatów dotyczących poezji, sztuki. Podjęte przez poetę zagadnienia estetyki i literackiej dyskusji o sztuce to nowe pojmowanie sztuki, to w ogóle nowe spojrzenie na człowieka, kulturę i sztukę.

Promethidion jest próbą odpowiedzi na pytania, czym jest sztuka i czym jest piękno, czym jest istota tzw. sztuki i czym jest praca twórcza oraz jakie miejsce przypada tu człowiekowi. W człowieku, pisał poeta, już od chwili narodzin są piękno i dobro – boskie cząstki, które pozostały w nim po dziele stworzenia. Dla poety, każdy, kto te wartości odnajdzie w sobie, jest artystą mogącym tworzyć piękno. Każdy twórca, pisał poeta, ma swój indywidualny talent, dlatego tyle dziedzin sztuki. Patrząc na dzieła sztuki, kontynuował, zawsze widzimy włożony w nie wysiłek twórcy. Idąc dalej, Cyprian Kamil Norwid uważał, że podstawą kultury w ogóle i sztuki jest kultura ludowa, największy nośnik idei narodowościowych i patriotycznych; dopełnieniem zaś, wpływającym na jej piękno, jest wiara i religia. Bez wiary i religii sztuka wg poety byłaby tylko pustym wyrazem, formą bez pełni treści. Tylko połączenie wszystkich tych elementów spowoduje, że sztukę możemy nazwać piękną.

Zobacz zdjęcia: Wykład dr Wisławy Jordan

Po takim wstępie prelegentka przedstawiła sztukę polską, przez którą „polski duch się tłumaczy”. Przed oczami słuchaczy przesuwały się, więc pierwsze kościoły drewniane z pięknymi polichromiami, kościoły murowane, pierwsze obrazy z wizerunkami świętych, wizerunki Matki Bożej z okresu średniowiecza i z XVII wieku, pierwsze rzeźby sakralne, figury Chrystusa Ukrzyżowanego, drewniane dwory szlacheckie (początkowo podobne do polskich chat), chłopskie chaty, polskie pejzaże, kapliczki z Chrystusem frasobliwym.

O polskim malarstwie narodowym, mówiła prelegentka, możemy mówić dopiero w okresie baroku, to wtedy narodziły się ambicje, by malarstwo polskie stało się narodowe w sensie tematyki historycznej i obyczajowej. Pojawiły się portrety, także portrety trumienne. U początków tak pojmowanej sztuki narodowej stali Marcello Bacciarelli i Piotr Norblin. Tak naprawdę, kontynuowała, malarstwo polskie rozwinęło się dopiero w wieku XIX.

Sztuka polska w tym okresie rozwijała się, jako samoistna dziedzina życia narodowego. Działo się to mimo braku bytu politycznego, mimo kolejnych powstań narodowych i represji ze strony zaborców. To ustawiczne walki o niepodległość sprawiły, że sztuka polska zyskała charakter narodowy i patriotyczny. W odróżnieniu od okresu późnogotyckiego, kiedy pojawiło się malarstwo polskie, malarstwo cechowe i anonimowe, malarstwo polskie XIX wieku (klasycyzm, romantyzm, realizm) może się już poszczycić nazwiskami indywidualnych twórców takich jak: Piotr Michałowski (1800-1855), autor scen batalistycznych, pejzaży i portretów, Teofil Kwiatkowski (tworzy w Paryżu), Korneli Stattler (wyidealizowane malarstwo religijne), Jan Matejko (1838 -1893) - autor wielkich kompozycji historycznych, Wojciech Gerson (tworzy w Warszawie), bracia Maksymilian i Aleksander Gierymscy, Artur Grottger, Józef Chełmoński. Kolejny okres polskiego malarstwa to Młoda Polska z nazwiskami : Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski…

Wykład zakończyły słowa Jana Pawła II zaczerpnięte z Listu do artystów z 1999 r.: „Społeczeństwo potrzebuje bowiem artystów, (...) którzy zabezpieczają wzrastanie człowieka i rozwój społeczeństwa poprzez ową wzniosłą formę sztuki, jaką jest «sztuka wychowania». W rozległej panoramie kultury każdego narodu artyści mają swoje miejsce. Gdy idąc za głosem natchnienia, tworzą dzieła naprawdę wartościowe i piękne, nie tylko wzbogacają dziedzictwo kulturowe każdego narodu i całej ludzkości, ale pełnią także cenną posługę społeczną na rzecz dobra wspólnego. (...) Artysta świadomy tego wszystkiego wie także, że musi działać, nie kierując się dążeniem do próżnej chwały ani żądzą taniej popularności, ani tym mniej nadzieją na osobiste korzyści. Istnieje zatem pewna etyka czy wręcz «duchowość» służby artystycznej, która ma swój udział w życiu i w odrodzeniu każdego narodu. Na to właśnie zdaje się wskazywać Cyprian Norwid, kiedy pisze:«(...) Bo piękno na to jest, by zachwycało Do pracy – praca, by się zmartwych- wstało»”. I dalej: „(…)

Kieruję do was wezwanie, byście na nowo odkryli głęboki wymiar duchowy i religijny sztuki, który w każdej epoce znamionował jej najwznioślejsze dzieła. W tej perspektywie apeluję do was, artyści słowa pisanego i mówionego, teatru, muzyki i sztuk plastycznych, twórcy wykorzystujący najnowocześniejsze środki wyrazu. Zwracam się zwłaszcza do was, artyści chrześcijańscy: każdemu z was pragnę przypomnieć, że przymierze istniejące od zawsze między Ewangelią a sztuką, niezależnie od swoich aspektów funkcjonalnych, wiąże się z wezwaniem do wniknięcia twórczą intuicją w głąb tajemnicy Boga Wcielonego, a zarazem w tajemnicę człowieka.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Dziś Poniedziałek Wielkanocny i Śmigus-Dyngus

2019-04-22 10:00

maj / Warszawa (KAI)

Z Poniedziałkiem Wielkanocnym - drugim dniem Świąt Zmartwychwstania Pańskiego - wiąże się tradycja Śmigusa-Dyngusa. Śmigus i Dyngus to dwa odrębne obyczaje, które praktykowane były jednego dnia. Dlatego z czasem ich nazwy się połączyły.

Ryan McGuire/Pixabay

Dyngusem nazywano datek dawany przez gospodynie mężczyznom chodzącym w Poniedziałek Wielkanocny po domach, składającym życzenia świąteczne i wygłaszającym oracje i wiersze o męce Pańskiej, czy też komiczne parodie. W zamian za to otrzymywali jajka, wędliny i pieczywo.

Śmigus z kolei to obyczaj polewania się wodą w Poniedziałek Wielkanocny. Stąd też nazwa "lany poniedziałek". Zwyczaj prawdopodobnie ma korzenie pogańskie i wiąże się z radością po odejściu zimy oraz z obrzędami mającymi zapewnić urodzaj i płodność.

Chrześcijaństwo dodało do tego oczyszczającą symbolikę wody, a także tradycję, zgodnie z którą oblewanie wodą jest pamiątką rozpędzania tłumów, które gromadziły się w poniedziałek, rozmawiając o Zmartwychwstaniu Chrystusa.

W Poniedziałek Wielkanocny gospodarze o świcie wychodzili w pola i kropili je wodą święconą, żegnali się przy tym znakiem krzyża i wbijali w grunt krzyżyki wykonane z palm poświęconych w Niedzielę Palmową, co miało zapewnić urodzaj i uchronić plony przed gradobiciem. Pola objeżdżano w procesji konnej.

Wodą oblewano jednak przede wszystkim młode dziewczęta. Nieoblana panna była zdenerwowana i zaniepokojona, gdyż oznaczało to brak zainteresowania ze strony miejscowych kawalerów.

Poniedziałek Wielkanocny to drugi dzień Świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Największe święta chrześcijańskie, takie jak Wielkanoc czy Boże Narodzenie obchodzi się przez dwa dni, aby móc głębiej rozważać te tajemnice wiary.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Paryż: rektor bazyliki Notre-Dame złoży skargę w związku z pożarem

2019-04-22 20:59

st (KAI) / Paryż

Ks. prał. Patrick Chauvet, rektor-archiprezbiter bazyliki Notre-Dame w Paryżu powiedział dzisiaj w rozgłośni franceinfo, że ma zamiar „złożyć skargę” w związku z „nieumyślnym zniszczeniem” tej świątyni.

Corriere Della Sera/twitter

„Katedra należy do państwa, ale wewnątrz są meble, krzesła, nagłośnienie, projektory ... Konieczne jest złożenie wraz z władzami państwowymi skargi do prokuratury, aby firmy ubezpieczeniowe podjęły działania, a jednocześnie bym dokładnie wiedział, co się stało ”- stwierdził.

Rektor zapewnił, że skarga zostanie złożona w związku z „nieumyślnym zniszczeniem”, ponieważ nie sądzi, by był ktoś, kto chciałby podpalić świątynię. Jego zdaniem przyczynami pożaru mogły być „albo nieroztropność, albo zwarcie”. Jednocześnie podkreślił, że szybko docierają dary finansowe, a ich wartość osiągnęła już sumę około miliarda euro. Zapewnił, że te pieniądze zostaną wykorzystane najpierw na prace, które „będą ogromne” i zaangażują około „tysiąca osób”.

Ks. Chauvet wyznał, że nie jest sobie w stanie wyobrazić, ile będą kosztować te prace. Przypomniał, że bazylika zatrudnia także osoby, którym w obecnej sytuacji musi zapewnić środki do życia, aż do chwili, kiedy będą mogli na nowo podjąć swą pracę w paryskiej katedrze.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem