Reklama

Wakacje z historią

Śmierć pod Boernerowem

2015-07-30 12:36

Artur Stelmasiak
Edycja warszawska 31/2015, str. 6-7

Artur Stelmasiak
Drewniane Boernerowo było samowystarczalne. Na miejscu wybudowano kościół, szkołę, sklepy, pawilony usługowe, a komunikację ze stolicą zapewniała linia tramwajowa

Radiowo kojarzy się obecnie z gigantycznym wysypiskiem śmieci. Jednak w sierpniu 1944 r., to miejsce wyglądało zupełnie inaczej

Przed wojną we wsi Babice wybudowano supernowoczesną stację radiową. Po kampanii wrześniowej 1939 r. Radiowo dostało się w ręce Niemców. Nowoczesna instalacja miała dla nazistów strategiczne znaczenie. Jej parametry umożliwiły kontakt z wojskami stacjonującymi w Europie Zachodniej, a nawet z okrętami podwodnymi na Atlantyku.

Ważny obiekt był doskonale strzeżony przez Niemców. Nie przewidzieli tego młodzi żołnierze batalionu „Żubr”, kiedy poszli odbić stację w trakcie Powstania Warszawskiego.

Droga do Kampinosu

Najpierw batalion „Żubr” został rzucony do walki na Bielanach i Żoliborzu. Powstańcy byli słabo uzbrojeni i kompletnie nie znali terenu, na którym przyszło im walczyć. A ich oddziały miały zdobywać m.in. budynki AWF-u. Wieczorem 1 sierpnia mjr Mieczysław Niedzielski ps. „Żywiciel”, dowódca II Obwodu AK zameldował wycofanie się w kierunku Puszczy Kampinoskiej po amunicję i uzbrojenie.

Reklama

Punktem orientacyjnym dla żołnierzy był jeden z 126 metrowych masztów radiostacji transatlantyckiej Babice. Gdy minęli Górki Szwedzkie – nieistniejące już pozostałości potężnych umocnień z czasów wojen szwedzkich – widzieli już Osiedle Łączności Boernerowo. Byli więc na otwartym polu, gdzie obecnie jest pas startowy lotniska Bemowo, a kierowali się w stronę, gdzie teraz jest góra śmieci.

– Oddział zamiast żołnierzy zaczynał przypominać wycieczkę szkolną. Zaczęły się rozmowy, stłumione śmiechy. W końcu nasz dowódca, podporucznik „Dunin”, objechał nas – wspomina prof. Maciej Bernhardt, podchorąży ps. „Zdzich”. W tym samym batalionie szła jego narzeczona Hania. – Dostałem rozkaz, aby iść 250 metrów z tyłu. Wówczas widziałem ją ostatni raz.

Strzelali jak do kaczek

O świcie Akowcy doszli do nieistniejącej już dziś drogi łączącej Boernerowo z Wawrzyszewem. Za nią rozciągało się pole, na którym stały snopy zboża. – Za chwilę z lasku odezwał się jeden karabin maszynowy, za nim drugi i trzeci. Gdzieś z prawej strony słychać działko małego kalibru – pisze we wspomnieniach emerytowany profesor Politechniki Warszawskiej.

Z lewej strony od Boernerowa strzelały ukraińskie oddziały pomocnicze Wehrmachtu, a po prawej, w forcie wawrzyszewskim, pododdział dywizji „Hermann Göring”. Powstańcy położyli się na polu, by nie wystrzelano ich jak kaczki. Niestety, wkrótce wyjechał na nich czołg, który strzelał i gąsienicami specjalnie miażdżył rannych.

– Nas, straży tylnej, Niemcy jeszcze nie dostrzegli. Przeskoczyliśmy drogę i wpadliśmy pomiędzy snopki zboża. Przesunęliśmy się szybko o jakieś 150 metrów, ale gdy było już zupełnie jasno, sytuacja stawała się beznadziejna. Niemcy mieli tak doskonałe warunki obserwacji, że każdy najmniejszy ruch na polu powodował lawinę celnego ognia – relacjonuje podchorąży.

Wyszyński na rowerze

Przepuszczonym przez pole i wziętym do niewoli Powstańcom ze straży przedniej kazano wykopać dwa duże doły. Do jednego musieli zrzucić ciała poległych i pomordowanych kolegów, a następnie zasypali go i zrównali z powierzchnią gruntu. Nad drugim dołem zostali rozstrzelani. W ciągu godziny zginęło przynajmniej 73 żołnierzy AK, ale niektórzy oceniają, że łącznie zginęło ok. 100 osób.

Po wojnie ekshumowano ciała zabitych i pochowano ich na cmentarzu wawrzyszewskim. Na Boernerowie jest jedno miejsce, gdzie upamiętniona została masakra z 2 sierpnia. To przedwojenna figura Madonny z Dzieciątkiem, przed którą znajduje się kamień upamiętniający ofiary rzezi. W tym miejscu odbywają się też główne uroczystości upamiętniające Powstanie Warszawskie na Bemowie.

Tragiczne wydarzenia z Sierpnia ’44, to nie jedyna historia związana z II wojną światową w tym miejscu. Zaciekłe walki toczyły się tu zarówno w 1939 r., jak i w 1945. Mogiły żołnierzy można znaleźć na cmentarzu w Babicach, a także wokół kościoła parafialnego pw. Matki Bożej Ostrobramskiej. Co ciekawe, do parafii w czasie okupacji przyjeżdżał na rowerze po komunikanty z Zakładu dla Niewidomych w Laskach kapelan AK ks. Stefan Wyszyński, późniejszy Prymas Polski.

Boerner i jego Boernerowo

Gigantyczna radiostacja, którą wybudowano w 1923 r. na terenie obecnych Babic, Latchorzewa i Radiowa, była jedną z najnowocześniejszych instalacji na świecie. „Można rzec według tego co stwierdzono z całą precyzją przy odbieraniu wiadomości przez tę stację do Nowego Jorku, porównując pracę stacji warszawskiej z innymi wielkimi stacjami w Europie, że Radiostacja Warszawska zajmuje pierwsze miejsce w szeregu radiostacji świata” – ocenił dyrektor Radio Corporation of America.

Skarbowi Państwa pozostało w tym miejscu jeszcze sporo terenu. Postanowił go wykorzystać jeden zaufanych ludzi Piłsudskiego – Ignacy Boerner, Niemiec z pochodzenia, Polak z wyboru i Piłsudczyk z krwi i kości. Był człowiekiem do zadań specjalnych. Gdy pod koniec swojej polityczno-wojskowej kariery został ministrem Poczty i Telegrafów, postanowił zbudować podwarszawskie osiedle dla ludzi pracujących przy radiostacji, osób walczących o niepodległość Polski, a nawet rodzin weteranów Powstania Styczniowego.

Budowa pierwszych drewnianych domów ruszyła w 1932 r., a już rok później uruchomiono linię tramwajową „B” (obecnie linia nr. 20), którą można było dojechać na pl. Teatralny. W dwanaście miesięcy udało się zrobić to, czego komuniści nie potrafili wykonać na Bemowie przez cały okres PRL.

Drewniana osada była samowystarczalna. Na miejscu wybudowano kościół, szkołę, sklepy, pawilony usługowe. We wszystkich domach była bieżąca woda, a w niektórych centralne ogrzewanie.

Historia w PRL-u

Niemcy wycofując się w 1945 r. wysadzili całą instalację Radiowa. Zajmujący ich miejsce Rosjanie wyrzucili z domów prawie wszystkich przedwojennych i zasłużonych mieszkańców Boernerowa. W domach zamieszkali „nowi patrioci”. Do tej pory tylko nielicznym rodzinom udało się odzyskać ich przedwojenne własności.

Warto wybrać się na spacer po Boernerowie, bo drewnianych zabytkowych domów z roku na rok ubywa. A przechadzając się po okolicznym lesie można też odnaleźć gigantyczne betonowe fundamenty słynnej niegdyś na całym świecie instalacji Radiowa.

Tagi:
historia

Jak budowała się wolna Polska

2019-04-16 18:54

Grzegorz Gadacz
Niedziela Ogólnopolska 16/2019, str. 34

Narodowe Archiwum Cyfrowe
Zajęcie Wilna – Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podczas Mszy św ., 1919 r.

Tydzień 24.
22-28 kwietnia 1919

W przeciwieństwie do Romana Dmowskiego, który chciał Polski jak najbardziej jednolitej etnicznie, Józef Piłsudski nawiązywał w swoich planach politycznych do wielonarodowej Rzeczypospolitej z czasów jagiellońskich. Polska razem z Litwą, Białorusią i Ukrainą miałyby tworzyć federację niepodległych państw związanych sojuszem wojskowym. Prowadzono nawet na ten temat nieoficjalne rozmowy z przedstawicielami Ukraińców i Litwinów.

Wyrazem dążeń federacyjnych była odezwa Naczelnika Państwa z 22 kwietnia do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Piłsudski przedstawiał w niej żołnierzy polskich jako nie kolejnych okupantów, ale wyzwolicieli, i zapowiadał zasadę samostanowienia ludności w sprawach wewnętrznych, narodowościowych i wyznaniowych. Odezwa przeszła bez echa wśród ludności litewskiej i białoruskiej, a rząd litewski, którego misja dyplomatyczna przybyła do Warszawy 25 kwietnia, domagał się od Polski uznania niepodległości Litwy z Wilnem jako jej stolicą.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Francja: arcybiskup Paryża zachęca Francuzów do zapalenia w oknach świec w Noc Zmartwychwstania

2019-04-17 19:47

azr (KAI/La Croix) / Paryż

W opublikowanym we wtorek popołudniu komunikacie, abp Michel Aupetit podziękował za wyrazy solidarności napływające licznie w związku z poniedziałkowym pożarem katedry Notre Dame w Paryżu. Zachęcił też by „wszystkie osoby dobrej woli w Noc Zmartwychwstania umieściły w oknie światełko”, jako symbol światła, które pokonuje ciemność i życia triumfującego nad śmiercią.

illionPhotos.com/fotolia.com

„Zachęcam wszystkie osoby dobrej woli, by w Noc Zmartwychwstania umieściły w oknie światełko, świeczkę, na wzór tej, którą zapalimy we wszystkich naszych kościołach, rozpoczynając obchody Wigilii Paschalnej liturgią światła” - napisał hierarcha w komunikacie, opublikowanym we wtorek popołudniu i rozpoczynającym się od słów z księgi Izajasza: „Pocieszcie, pocieszcie mój lud”. Jak wyjaśnił, ten gest może być wyrazem „radosnej jedności, która pozwala nam budować wspólnie to, co widnieje na fasadach naszych budynków publicznych: braterstwo (…) którego źródła chrześcijanie odnajdują w ojcostwie Boga, który jest źródłem wszelkiej miłości”.

„Notre-Dame, nasza droga katedra, świadek tylu wielkich wydarzeń naszego kraju, została zniszczona przez zatrważający pożar, po tym, jak przez wieki trwała wśród burz historii. Francja płacze, a wraz z nią jej przyjaciele na całym świecie (…) Została ugodzona w serce, ponieważ jej mury są świadkami niepokonanej nadziei, która, dzięki talentowi, odwadze, geniuszowi i wierze budowniczych, doprowadziła do wybudowania tej jaśniejącej koronki z kamieni, drewna i szkła” - napisał abp Aupetit w komunikacie. Zwrócił się też do katolików, wraz z którymi pragnie przeżyć jak najgłębiej uroczystości Wielkiego Tygodnia „tak decydujące” dla wszystkich wierzących.

Zaprosił też wszystkich wiernych do uczestnictwa w Mszy św. Krzyżma, która w Wielki Czwartek zostanie odprawiona w kościele Saint Sulpice (św. Sulpicjusza). „Będzie to okazja dla nas wszystkich do okazania naszej jedności, naszej żarliwości i naszej ufności w przyszłość. Doskonale czujemy, że nie mamy jedynie odbudować naszą katedrę, ale też odnowić nasz Kościół, którego oblicze jest zranione” - podkreślił hierarcha.

W kościele Saint Sulpice odbędą się także pozostałe uroczystości Triduum Paschalnego, natomiast niedzielna Msza Zmartwychwstania zostanie odprawiona w kościele św. Eustachego w 1. dzielnicy Paryża.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Diecezja zielonogórsko-gorzowska: Jubileusze kapłańskie

2019-04-18 14:14

kjk

Jubileusze kapłańskie w roku 2019

episkopat.pl
Otaczajmy modlitwą kapłanów-jubilatów

Wyjątkowe jubileusze w bieżącym roku obchodzą:

ks. prałat Zdzisław Chlewiński (Paradyż) - 65-lecie kapłaństwa

ks. Stanisław Horodecki (parafia Wniebowzięcia NMP w Szprotawie) - 60-lecie kapłaństwa

o. Jeremiasz Truś OFMCap (parafia św. Antoniego w Nowej Soli) - 60-lecie profesji zakonnej

ks. kan. Aleksander Walkowiak (parafia św. Mikołaja w Głogowie) - 50-lecie kapłaństwa


Jubileusze 25-lecia kapłaństwa obchodzą:

ks. Jacek Błażkiewicz (rezydent w parafii św. Wojciecha w Międzyrzeczu)

ks. kan. Piotr Bortnik (proboszcz parafii i kustosz sanktuarium w Rokitnie)

ks. Dariusz Chmist (proboszcz parafii św. Stanisława Kostki w Różankach)

ks. Andrzej Fiołka (proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Gralewie)

ks. Artur Godnarski (rektor kościoła Maryi Gwiazdy Nowej Ewangelizacji w Gubinie)

ks. Waldemar Grzyb (rezydent w parafii św. Wojciecha w Gorzowie Wlkp.)

ks. kan. Wojciech Jurek (ekonom diecezjalny)

ks. Grzegorz Kniaź (proboszcz parafii św. Szymona i Niepokalanego Poczęcia NMP w Liworno we Włoszech)

ks. Adam Lewandowski (proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Sokolej Dąbrowie)

ks. Wojciech Miłek (dyrektor Instytutu bpa Wilhelma Pluty w Gorzowie Wlkp.)

ks. Andrzej Nowakowski (proboszcz parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Lubięcinie)

ks. kan. Dariusz Orłowski (proboszcz parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Wilkanowie)

o. Piotr Paradowski OFMConv (parafia św. Franciszka z Asyżu w Zielonej Górze)

ks. Dariusz Siuda (proboszcz parafii św. Antoniego z Padwy w Bobrówku)

ks. Krzysztof Tomaszewicz (proboszcz parafii Narodzenia NMP w Lipkach Wielkich)

ks. kan. Robert Węglewski (proboszcz parafii Matki Bożej Gromnicznej w Kożuchowie)

ks. Leszek Wilk (proboszcz parafii Narodzenia NMP w Skąpem)

Czcigodnym Księżom Jubilatom życzymy błogosławieństwa Chrystusa – Najwyższego Kapłana oraz nieustannej opieki Pani Cierpliwie Słuchającej z Rokitna

Redakcja i Czytelnicy Niedzieli - Aspektów

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem