Reklama

Biały Kruk 1

Pogodzić wiarę z rozumem

2016-03-22 08:44

Ks. Jarosław Krzewicki
Niedziela Ogólnopolska 13/2016, str. 10-11

Grażyna Kołek

Wiemy, że Jezus jako człowiek naprawdę istniał, wierzymy, że zmartwychwstał. Czy to wystarczy, by na Wielkanoc radośnie i szczerze zaśpiewać „Surrexit Dominus vere. Alleluia!”? Wiara i wiedza powinny się uzupełnić, by dać pewność, a potem zrodzić działanie. Na ile fakt zmartwychwstania jest w stanie przemienić dziś życie tego, kto wierzy?

Chrystusa Zmartwychwstałego da się poznać wiarą i rozumem. Oba składniki ludzkiego poznania powinny mieć się do siebie tak jak stare dobre małżeństwo: oboje małżonkowie są czymś jednym, potrafią rozmawiać, czasem się powadzą, lecz jedno bez drugiego żyć nie może; w działaniu są jednością.

Rozum, niczym dobry mąż, wspomaga wiarę, ona zaś dopełnia go uczuciem oraz „szóstym zmysłem”. Oboje, zjednoczeni, prowadzą do niemal doskonałej pewności. Chrystus zmartwychwstał. Rozum się spiera, bo przecież tego udowodnić się nie da. Zmartwychwstanie jest niepowtarzalne, jedyne, jak dotąd, w swoim istnieniu. Są argumenty, nie ma dowodów. Czy Jezus zmartwychwstał tak samo jak Łazarz, jak córka Jaira? Wiara dostrzega cały splot wydarzeń, których rozum sam pojąć nie może. To przede wszystkim starotestamentowe proroctwa dotyczące zmartwychwstania, zapowiedzi Jezusa, że w trzy dni odbuduje świątynię swego ciała. A potem, po powstaniu z martwych, obecność Pana nad jeziorem Genezaret, w Emaus, w Wieczerniku. Skąd to wiemy? Z przekazów, bo ktoś nam powiedział, a wiara rodzi się ze słyszenia. Bóg w swoim Słowie objawił sam siebie, w świadectwie Kościoła przypieczętował przekaz.

Między wiarą a rozumem trudno czasem znaleźć granicę. One działają wspólnie. Dać się zabić bez wiary czy bezrozumnie poddać się śmierci byłoby absurdem, aktem nieludzkim. Świadectwo Kościoła męczenników, wyznawców obroni swą zasadność tylko na przecięciu umysłu i serca. Ofiara złożona w paszczach dzikich zwierząt, na krzyżach, polach tortur, w codziennej wierności tłumaczy się świadectwem prawdy złożonym z miłości.

Reklama

Rozumne racje

Co wiemy, co mówi rozum o zmartwychwstaniu? Był pusty grób znaleziony przez niewiasty trzeciego dnia rankiem, fakt potwierdzony autorytetem Piotra i Jana. Były też liczne tzw. chrystofanie, gdy Jezus ukazał się po tym, jak powstał z grobu. Gdy uczniowie w Emaus nie poznali Pana, zrodziły się pytania, czy był to ten sam Jezus. O pusty grób też można się spierać, czy aby ciała nie wykradli uczniowie. Pogłoska ta trwa po dziś dzień (por. Mt 28, 11-15). A może Jezus cudownie przeżył śmierć na krzyżu? Może była to śmierć pozorna, wszak kości Mu nie łamano, jak innym skazańcom, a włócznia? Kto wie, czy cios był śmiertelny. Tak twierdzą poszukiwacze zaginionych grobów, piewcy nieistniejących związków, których fantazja wiedzie do krainy baśni i przygód.

Wyznawcy teorii spiskowej mogliby wskazać wiele wątpliwości. Uczniowie zaś wiedzieli, że umęczonego Pana pochowali w grobie i że trzeciego dnia, tzn. w niedzielę o świcie, tam Go nie znaleźli. Rudolf Bultmann – niemiecki teolog protestancki stwierdził, że w historii o powstaniu z grobu Jezusa pewne jest tylko to, że chrześcijanie głęboko wierzyli w zmartwychwstanie.

Na potwierdzenie autentyczności ich wiary papież Benedykt XVI podkreśla, że związanie dnia Pańskiego z pierwszym dniem tygodnia kosztem szabatu było czymś niezwykłym. To dodatkowy, pośredni argument, że tego dnia Chrystus prawdziwie zmartwychwstał, bo nikt tak ważnej decyzji nie opierałby na niepewnych zdarzeniach.

Trudności wiary

Zmartwychwstanie Chrystusa, a w konsekwencji wskrzeszenie ludzkich ciał jest istotą chrześcijańskiej wiary. Czy jednak możliwa jest wiara bez oparcia się na faktach? Zanurzona w kłamstwie byłaby tragiczna, oparta na ideach stałaby się niedorzeczna, na fantazji – bajeczna. „A jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, daremne jest nasze nauczanie, próżna jest także wasza wiara” – pisze św. Paweł w Pierwszym Liście do Koryntian (15, 14). Zmartwychwstanie było centralnym punktem ewangelicznego przekazu. Owszem, ważne były wesele w Kanie, rozmnożenie chleba, uzdrowienie paralityka, ewangelia błogosławieństw, wskrzeszenie Łazarza, lecz zmartwychwstanie jest szczególne, choć do przyjęcia pewnie najtrudniejsze. Stąd uczeni Grecy, wychowani w kulturze platońskiej, w której to, co cielesne, jest uwięzieniem i ograniczeniem dla tego, co duchowe, na areopagu zbyli Pawła słynnym: „posłuchamy cię innym razem” (por. Dz 17, 32).

Zmartwychwstanie ciała

Czy umarli powstaną z martwych? Umysł ma trudności, by sobie to wytłumaczyć. Kiedyś sądzono, że materialnie to samo ciało powróci do życia, podobnie jak to się stało w przypadku Jezusa. Stąd relikwie czczono bardziej, niż trzeba, a palenie ciał po śmierci graniczyło z bluźnierstwem. Co jednak, gdy ciało męczennika uległo zniszczeniu, pożarte przez dzikie zwierzęta, bądź spłonęło i stało się prochem? Zmartwychwstanie nie jest tym samym, co przywrócenie do życia doczesnych szczątków cielesnego istnienia. Ciało nie jest samym tylko zbiorem cząsteczek, atomów i związków chemicznych, które przecież w ciągu życia ulegają wymianie. Być może tym, co określa jego istotę, jest znany Bogu kod? To on, na wzór i nam znanego DNA, układa wszystkie elementy w niezwykle skomplikowaną całość? Kod genetyczny to nie wszystko, to zaledwie budowa nośnika, na którym życie, okoliczności, doświadczenie, relacje, ludzkie wybory dokonają zapisu.

Człowiek na dysku komputera jest w stanie utrwalić niezliczoną ilość informacji. Ciężar nośnika wcale się nie zmieni, choć zawierać będzie cały szereg danych wielkiej wagi. Tym, co stanowi o istnieniu człowieka, jest zapisana informacja. I być może tak właśnie ma się relacja ciała do duszy. Relacja ta jest konieczna, bo nośnik bez informacji nic nie znaczy, a dane bez nośnika rozsypią się w nicość.

Czy zmartwychwstanie będzie ponownym „wczytaniem” danych do nowego ciała? Być może Pan Bóg z naszego życia tworzy rodzaj kopii zapasowej w swojej pamięci. Jak uczą nas teologowie, dusza po śmierci łączy się z Bogiem i oczekuje na zmartwychwstanie.

Nasza świadomość to nie tylko coś, co podlega fizycznym prawom, na co wpływa pogoda, stres, leki i zmęczenie, ale to coś, co Bóg pamięta, nawet gdy ciało „zapomni”. Dlatego świadomość – podobnie jak dusza – choć jest zależna od ciała, gdy je straci, przetrwa dzięki Bogu, w którym pokłada nadzieję.

Źródła poznania

Wiara musi czerpać z umysłu, z faktów, z doświadczenia, spekulacji, abstrakcyjnych bądź konkretnych rozważań. Doświadczenie czasem jest mistyczne, czasem materialne. Pan Bóg daje też dodatkowe nadzwyczajne znaki. By uwierzyć w zmartwychwstanie, niektórym pomagają dwa płótna, których historię potwierdzają badania naukowe. To Całun Turyński, na którym odbicie osoby zawiniętej w tkaninę wypaliło trójwymiarowy obraz, a także Chusta z Manoppello, która być może posłużyła Weronice do otarcia twarzy poddanego męce Zbawiciela. Obie relikwie są niczym wizyta Zmartwychwstałego w Wieczerniku, by uczniowie mogli dotknąć ciała. Tomaszowi, który miał się oprzeć tylko na wierze, Bóg przyszedł dodatkowo z pomocą. Często jednak nadzwyczajne zdarzenia, cuda, objawienia racjonalny umysł wycisza, jak wyrzuty sumienia pastylką na bezsenność.

Prawda zmartwychwstania

Wiara z rozumem mogą się dogadać albo być w konflikcie. Według statystycznych badań, niemal połowa Polaków nie wierzy w zmartwychwstanie. Czy dlatego, że rozum nie pielęgnuje wiary, czy może to wiara zaniedbuje rozum?

Przeważa pozorna racjonalność lub brak wysiłku, by pogodzić wiarę z rozumem na odpowiednim poziomie. Często wiara płytka zniechęca i odpycha. Jest jak cienka wiosenna tafla lodu, która pod ciężarem pytań, bolesnych doświadczeń, prawa przemijania, ludzkich rozstań szybko się załamie. Rozum bez wiary jest jak stary kawaler, wiara bez rozumu – niczym stara panna.

Zdaniem papieża Franciszka, „jest wielu chrześcijan bez zmartwychwstania. Towarzyszą Jezusowi aż do grobu, płaczą, bardzo Go kochają – ale tylko do tego punktu”. Czy owocem takiej wiary nie jest rozmycie nadziei na wieczność z Bogiem? Człowiek mniej myśli o śmierci jako bramie do nieba. Taka wieczność zniechęca. Lepiej ją przespać. Nadzieję wiecznego trwania zastępuje technika, która łowi chwile jak wędkarz ryby w rwącej rzece, dając złudzenie sytości. Utrwala się obraz, myśl, dźwięk, pozostają dzieła jak kamienie nagrobne, tylko bardziej żywe. Ciało spłonie jak zwłoki w krematorium albo rozsypie się jak młodzieńcza nadzieja na szczęśliwe życie.

Człowiek stojący na progu lat biegnących, które zataczają koło w kalendarzu, pyta o to, co było przed i co będzie po nim. Pyta o sens życia i chce nadać mu prawdziwy smak, a w tym ważne pozostaje szukanie prawdy. Człowiek czyni to dzięki myśli, stawia pytania, przyjmuje hipotezy, weryfikuje, konfrontuje, potwierdza. Myśl ludzka jest dzieckiem wiary i rozumu. Dzięki nim człowiek zgłębia tajemnice wiary, by wkomponować je w swój świat, którym żyje. Centralną prawdą dla chrześcijanina jest to, że Chrystus zmartwychwstał. Prawdziwie zmartwychwstał.

Tagi:
zmartwychwstanie

Droga ku życiu

2018-04-11 14:49

Ks. Paweł Borowski
Edycja toruńska 15/2018, str. I

Święta Zmartwychwstania Pańskiego to niezwykły czas, w którym przeżywamy zwycięstwo Chrystusa. Jest to zwycięstwo życia nad śmiercią, prawdy nad kłamstwem, światła nad ciemnością

SAI
Jezus ucisza życiowe burze i uwalnia od lęku – mówił bp Wiesław Śmigiel podczas Wigilii Paschalnej

Zanim zajaśnieje poranek Zmartwychwstania trzeba jednak przejść z Chrystusem przez tajemnicę Jego męki i śmierci. Triduum Paschalne pozwala nam dotknąć największych tajemnic naszej wiary i zanurzyć się w nich. Tylko głębokie wejście w dramat Chrystusowej nocy i pozwolenie, by i On wszedł w naszą życiową noc, pozwala poczuć smak Jego zwycięstwa. Podkreślał to bp Wiesław Śmigiel podczas celebracji liturgicznych.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Od oceanu do oceanu - 1%

Prymas Czech papieskim wysłannikiem na uroczystości w Poznaniu

2018-04-21 12:43

st, ms (KAI) / Watykan

Ojciec Święty mianował swoim wysłannikiem specjalnym na uroczystości 1050 rocznicy ustanowienia 1050-lecia ustanowienia archidiecezji poznańskiej prymasa Czech, kard. Dominik Duka, OP – poinformowało Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej. Odbędą się one w dniach 22-24 czerwca b.r.

www.wyszehrad.com
Kard. Dominik Duka

Kard. Dominik Duka OP urodził się 26 kwietnia 1943 r. w Hradec Králové w rodzinie oficera czeskiego wojska. W 1965 rozpoczął studia w seminarium duchownym w Litomierzycach, a w 1968 r. wstąpił do działającego w konspiracji zakonu dominikanów, przyjmując imię Dominik. Święcenia kapłańskie otrzymał 22 czerwca 1970. Pięć lat później władze komunistyczne odebrały mu pozwolenie na posługę duszpasterską i przez 15 lat o. Duka pracował jako kreślarz w zakładach “Škody” w Pilznie. W latach 1975-86 był wikariuszem prowincjała dominikanów. Był też odpowiedzialny za konspiracyjną formację kandydatów do zakonu. W 1979 r. uzyskał licencjat z teologii biblijnej na Papieskim Wydziale Teologicznym św. Jana Chrzciciela w Warszawie. W 1981 r. został skazany na 15 miesięcy więzienia za nielegalną z punktu widzenia komunistycznych władz działalność religijną. W więzieniu w Pilźnie-Borach poznał i zaprzyjaźnił się z późniejszym prezydentem niepodległej Czechosłowacji i Czech Václavem Havlem. W latach 1986-98 był prowincjałem dominikanów w ówczesnej Czechosłowacji, a następnie w Czechach i Morawach. Po 1989 r. kierował Konsultą Wyższych Przełożonych Zakonnych, a w latach 1992-96 był wiceprzewodniczącym Europejskiej Unii Wyższych Przełożonych Zakonnych. W latach 1990-99 wykładał teologię biblijną na Wydziale Teologicznym w Ołomuńcu. 6 czerwca 1998 r. Jan Paweł II mianował go biskupem Hradec Králové. Sakrę przyjął 26 września 1998. W latach 2004-2008 był też administratorem apostolskim diecezji litomierzyckiej. 13 lutego 2010 Benedykt XVI mianował go arcybiskupem praskim, z czym łączy się godność prymasa Czech. 18 lutego 2012 roku ten sam papież włączył go do Kolegium Kardynalskiego.

Kierując w warunkach konspiracyjnych czeską prowincją dominikanów w latach 1975-1989 współpracował z dominikanami polskimi, a następnie po 1990 roku był inicjatorem duszpasterstwa polskiego w stolicy Czech. Jako biskup, a następnie metropolita praski wielokrotnie przybywał do Polski, w tym do Poznania. 16 marca 2015 roku otrzymał doktorat honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie.

Jubileuszowi 1050-lecia przybycia do Polski pierwszego biskupa Jordana towarzyszy hasło „Poznań. Chrystus i my”. Papież Franciszek udzielił pielgrzymom przybywającym do katedry poznańskiej odpustu zupełnego, mogą go uzyskać także chorzy w duchowej łączności z nimi.

Jak powiedział niedawno w rozmowie z KAI abp Stanisław Gądecki, jubileusz jest okazją do dziękczynienia za Kościół. „Świętowanie jubileuszu winno zaowocować naszym większym zaangażowaniem w życie i misję Kościoła, przede wszystkim w życie naszych parafii” – zauważył metropolita poznański.

W ramach obchodów jubileuszowych odbyły się już sympozja naukowe poświęcone historii biskupstwa poznańskiego, a także koncerty i wydarzenia artystyczne. W parafiach jubileusz będzie celebrowany w Wigilię Zesłania Ducha Świętego 19 maja, tego dnia o godz. 21 zabrzmią wszystkie dzwony w świątyniach archidiecezji poznańskiej. Na cały rok szkolny przygotowane zostały materiały katechetyczne dla dzieci i młodzieży. W maju będzie miała miejsce misja Talitha kum. Jako znak wdzięczności za przybycie do Polski biskupa misyjnego archidiecezja poznańska remontuje szkołę i kaplicę w kraju misyjnym – na Madagaskarze. Główne obchody jubileuszowe odbędą się w Poznaniu w dniach 22-24 czerwca z udziałem biskupów, kapłanów i osób życia konsekrowanego, wiernych świeckich, wspólnot i stowarzyszeń kościelnych. Szczególnym znakiem obchodów jubileuszowych będzie wizerunek Matki Bożej koronowany w 1968 r., Matka Boża w Cudy Wielmożna z sanktuarium na Wzgórzu Przemysła w Poznaniu.

Uroczystej mszy św. na placu katedralnym będzie przewodniczył legat papieski – kard. Dominik Duka OP, a na Ostrowie Tumskim w Poznaniu odbędzie się koncert dla kilkunastu tysięcy widzów znanego zespołu „Il Divo”. „Cieszę się, że w nasze dziękczynienie zechcieli włączyć się także przewodniczący Konferencji Episkopatów Europy, którzy przyjęli zaproszenie, aby w dniach 13-16 września obradować w Poznaniu nad aktualnymi zadaniami Kościoła na naszym kontynencie” – podkreślił przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. Dwa lata po Chrzcie Mieszka I, w 968 r. Polonia cepit habere episcopum – „Polska zaczęła mieć swego biskupa" (Annales Bohemici). Biskupstwo poznańskie w latach 968-1000 obejmowało całe państwo polskie i było zależne wprost od Stolicy Apostolskiej.

Biskup Jordan, ustanowiony przez papieża Jana XIII, zapoczątkował historię polskiej hierarchii kościelnej, a książę Mieszko I zbudował w Poznaniu pierwszą katedrę na ziemiach polskich. Do 1798 r. do biskupstwa poznańskiego należała m.in. Warszawa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Poznań: czytanie Księgi Liczb podczas Verba Sacra

2018-04-22 11:02

msz / Poznań (KAI)

Aktor Marcin Kwaśny, odtwórca roli rtm. Witolda Pileckiego, zaprezentuje dziś w poznańskiej katedrze fragmenty Księgi Liczb. Będzie to kolejna prezentacja w ramach nowego cyklu Verba Sacra – Biblia Trzeciego Tysiąclecia. Początek o 17.00, wstęp wolny.

chableproductions-Foter.com-CC-BY-NC-ND

„Księgi Liczb dla nas, współczesnych jest jakby lustrem, w którym zmagania ludu wybranego – jego upadki i niewierności, są obrazem nas samych. I pewnie gdyby na tym poprzestać, byłby to obraz bezgranicznej rozpaczy. A jednak nad tym wszystkim panuje Opatrzność Boża, która niepomna grzechu, prowadzi ludzkość do ziemi obiecanej – królestwa niebieskiego” – zauważa w rozmowie z KAI Przemysław Basiński, pomysłodawca cyklu.

W komentarzu biblijnym ks. prof. dr hab. Janusz Nawrot, kierownik Zakładu Nauk Biblijnych Wydziału Teologicznego UAM, przypomina, że Księga Liczb, „należąc w kanonie hebrajskim (i chrześcijańskim) do Pięcioksięgu, zawiera fundamenty wiary historycznego Izraela, kształtowanej poprzez serię wydarzeń dziejących się na pustyni w okresie wędrówki z ziemi niewoli do ziemi obiecanej”.

Biblista podkreśla, że „księga prezentuje cały szereg sytuacji konfliktowych zarysowanych między Izraelitami a Mojżeszem broniącym wielkiej idei wędrówki do ziemi wolności i wytrwale kontynuującym drogę według Bożej woli”.

„Opisane w tekście polemiki między ludem lub jego konkretnymi przedstawicielami a Mojżeszem i stojącym za nim Bogiem zostały de facto zaprezentowane jako próba kontestacji władzy nie tylko człowieka będącego jedynie mizernym przedstawicielem Boga, lecz Boga samego, próba zakwestionowania całości planu, jaki Bóg przedsięwziął wobec Izraela i chęć powrotu do ziemi swej niewoli” – stwierdza ks. prof. Nawrot.

Niedzielnej prezentacji będzie towarzyszył kwartet pod kierunkiem kompozytorki Katarzyny Stroińskiej-Sierant z Akademii Muzycznej w Poznaniu.

W ramach nowego cyklu Biblia Trzeciego Tysiąclecia Stary i Nowy Testament czytany jest od początku, księga po księdze, z udziałem wybitnych polskich aktorów i w nowej oprawie muzycznej.

Ogólnopolski cykl „Verba Sacra” zapoczątkował 23 stycznia 2000 roku Gustaw Holoubek. Wybitny polski aktor zmarły w 2008 r. recytował wówczas fragmenty Księgi Koheleta oraz Pieśni nad Pieśniami w przekładzie tzw. Biblii Poznańskiej.

W ciągu 17 lat trwania cyklu teksty Biblii Tysiąclecia, Biblii Poznańskiej, Biblii ks. Jakuba Wujka, Ojców Kościoła oraz literaturę religijną prezentowało ponad 100 aktorów, m.in. Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Krzysztof Kolberger, Maja Komorowska, Halina Łabonarska, Danuta Stenka, Zbigniew Zapasiewicz. Byli też wykonawcy spoza środowiska aktorskiego: Wspólnoty Jerozolimskie, klerycy Seminarium Duchownego, szafarze, artyści i rodziny poznańskie.

Prezentacja „Verba Sacra” odbędzie się w niedzielę 22 kwietnia o godz. 17.00. Wstęp wolny.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem