Reklama

Pełczyska i Grodzisko

Archeologiczne El Dorado

2017-05-25 11:21

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 22/2017, str. 3

W parafii Pełczyska prace archeologiczne i wykopaliskowe to norma. Mieszkańcy mawiają, że strach wbić łopatę, bo zaraz na coś się trafi, zjadą ekipy naukowców i koniec z planami prac polowych

Największe skupiska znalezisk znajdują się w obrębie tzw. Grodziska. Jest to wyjątkowo cenny, nazwany przez fachowców „wczesnonowożytnym” kompleks obronny z reliktami murowanymi, posadowiony na starszych warstwach osadniczych.

Stanowisko leży na wzniesieniu zwanym Górą „Olbrych”, „Zawinnicą” lub „Zamczyskiem”. Część centralna obiektu otoczona jest z trzech stron wałem i fosą. Najstarszym śladem osadnictwa jest jama tzw. kultury lendzielskiej – świadectwo osadnictwa neolitycznego z ok. 4600-4000 p.n.e. Nieco później zasiedlono teren po wschodniej stronie grodu, gdzie natrafiono na ślady osadnictwa oraz rów pochodzące z ok. 4200-3600 r. p.n.e. (to tzw. kultura lubelsko-wołyńska). W tym rejonie osadnictwo pojawiło się ponownie po dłuższej przerwie w VIII-IX wieku, a na terenie grodu w X-XIII wieku.

W tym czasie Pełczyska były już znacznym ośrodkiem kościelnym, zlokalizowanym w gęsto zaludnionej strefie osadniczej. Na wschodnim krańcu pasma wznosi się kościół św. Wojciecha, którego początki sięgają XII, a być może końca XI wieku. Z pierwszej poł. XIII wieku pochodzą wzmianki źródłowe dotyczące sporów biskupa Iwona i komesa Barana o część ziem we wsi.

Reklama

W drugiej poł. XIII-XIV wieku na górze Olbrych stał gród obronny, którego archeologicznym świadectwem są zabytki ruchome datowane na ten okres. W 1304 i 1306 r. Pełczyska wymieniane są w źródłach pisanych w związku z zajęciem grodu przez Władysława Łokietka. Istnienie parafii potwierdzone zostało w wykazach świętopietrza z 1326 r. W XV-XVI wieku wzniesiono tu zapewne murowany dwór. W czasie I wojny światowej w centralnej części grodu zbudowano okop wojskowy. Dziś wzgórze Olbrych stanowi jeden z najpiękniejszych punktów widokowych gminy. To miejsce fascynowało badacza regionalnych starożytności – ks. Władysława Siarkowskiego. W 1844 r. nieopodal grodziska odkryto skarb, monety ze schyłku XIII wieku (najmłodsze były monety Przemysła II), zawierający co najmniej kilkanaście tys. srebrnych monet (wg Joachima Lelewela nawet ok. 20 tys.), ukryty w dużym naczyniu glinianym. Jest to jeden z największych skarbów monet z czasów rozbicia dzielnicowego, odkrytych na ziemiach polskich.

Warto podkreślić, że historia osadnictwa na terenie Pełczysk jest znacznie starsza – i tutaj należy się cofnąć kilka tysięcy lat. Ziemia w tym miejscu jest prawdziwą kopalnią wiedzy o życiu i obyczajach ludów starożytnych. Nagromadzenie materialnych śladów działalności ludzkiej jest ogromne; każde kolejne badania przynoszą coraz bardziej zaskakujące odkrycia. Historia odkryć archeologicznych na terenie Pełczysk sięga końca lat trzydziestych XX wieku, kiedy to w sadzie dworskim dokonano przypadkowego odkrycia broni i naczyń brązowych, które prawdopodobnie stanowiły wyposażenie okazałego grobu i odkrycie rozległej osady wielokulturowej.

Badania archeologiczne w Pełczyskach prowadzono od tego czasu dość regularnie. W 2000 r. podjęto je w ramach projektu pod nazwą Ekspedycja Celtycka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Do tej pory na terenie Pełczysk zarejestrowanych zostało 9 stanowisk archeologicznych, obejmujących: obszar osady wielokulturowej, z której pochodzą bardzo bogate materiały kultur lateńskiej i przeworskiej; pozostałości osadnictwa z okresu późnolateńskiego; cmentarzysko wielokulturowe; osada neolityczna; fosa i grodzisko średniowieczne; cmentarzysko ludności kultury łużyckiej. Najstarsze bodaj znaleziska pochodzą z młodszej epoki kamienia (sprzed 7500 lat). Odkryto m.in. ślady osadnictwa neolitycznego, z wczesnej epoki brązu i okresu późnolateńskiego, cmentarzysko kultury łużyckiej i wielokulturowe, ślady wpływów rzymskich, a także osadę rzemieślniczo-handlową Celtów.

Jedno z ostatnich znalezisk miało miejsce przed niespełna rokiem. Archeolodzy z UW odkryli kopułę pieca datowanego na III-IV wiek, służącego do wypalania naczyń oraz srebrne i brązowe ozdoby. Znaleziska kolejny raz potwierdziły obecność celtyckich i germańskich elit osadniczych na nadnidziańskich urodzajnych ziemiach.

Tagi:
wykopaliska archeologia

Reklama

Nekropolia germańskich wojowników

2019-01-16 11:11

Kamil Krasowski
Edycja zielonogórsko-gorzowska 3/2019, str. IV

Kostrzyn n. Odrą to miasto, które najczęściej kojarzy się z festiwalem muzycznym Pol’and’Rock Festiwal (dawniej Przystanek Woodstock). Miasto kojarzone jest też z potężną brandenburską twierdzą, wzniesioną w XVI wieku, której pozostałości zachowały się do dziś. Ponadto Kostrzyn jest uznawany za najbardziej zniszczone wojną miasto na terenie dzisiejszej Polski. Dziś możemy zobaczyć tam resztki ruin dawnej zabudowy, określanych jako Kostrzyńskie Pompeje

Dariusz de Lorm/Stowarzyszenie Tempelburg
Eksploracja grobu wojownika

Ostatnio o Kostrzynie zrobiło się głośno w lokalnych oraz ogólnopolskich mediach za sprawą cmentarzyska germańskiego sprzed blisko 2 tys. lat, które zostało odnalezione w ubiegłym roku w okolicach miasta. W prace archeologiczne na terenie stanowiska zaangażowały się Muzeum Twierdzy Kostrzyn oraz Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne Tempelburg.

Wichura, poroża i... groby wojowników

Cmentarzysko odnaleziono przypadkowo. Pomogła w tym przyroda, a konkretnie wichury, które w listopadzie 2017 r. przeszły przez Kostrzyn i okolice. Żywioł powywracał drzewa i dokonał niemałych spustoszeń, a przede wszystkim już wtedy odsłonił groby. W rzeczywistości zostały one odkryte w kwietniu 2018 r. przez człowieka zbierającego w lesie poroże, którego zaciekawiło, że w korzeniach drzew wystają jakieś metalowe przedmioty. O całym odkryciu dowiedział się Dariusz de Lorm, członek Stowarzyszenia Historyczno-Kulturalnego Tempelburg. – Jeden z naszych członków poinformował, że jego znajomy znalazł różne ciekawe rzeczy, szukając poroży na terenie lasów województw lubuskiego i zachodniopomorskiego. Poznałem tego człowieka. On znalazł to w kwietniu dzięki temu, że rok wcześniej przez Kostrzyn przeszedł orkan, który powalił spore połacie drzew. Zaczęło się od grotu, bo każdy wie, co to jest. Powiedział, że najprawdopodobniej są tam jeszcze piasty z różnych samochodów; myślał, że to drugowojenne rzeczy. Jak pokazał mi zdjęcia, to już wiedziałem, co to jest. Poprosiłem tylko, żeby wskazał mi dokładnie miejsce. I tak to się zaczęło – opowiada Dariusz de Lorm, który o znalezisku poinformował Muzeum Twierdzy Kostrzyn. Po uzyskaniu pozwolenia od Lasów Państwowych na prowadzenie badań archeologicznych na miejsce odkrycia przyjechał Krzysztof Socha, archeolog z MTK. – Wspólnie pojechaliśmy na to miejsce i stwierdziliśmy, że mamy do czynienia z cmentarzyskiem z pierwszych wieków naszej ery – mówi Krzysztof Socha, kierownik prowadzonych badań archeologicznych. – W listopadzie ub.r. przeprowadziliśmy tam prace sondażowo-weryfikacyjne, żeby potwierdzić, czy faktycznie tak jest. Prace miały również na celu ustalić, jak duży obszar ono zajmuje. Po części na te pytania udało nam się znaleźć odpowiedź. Wiemy na pewno, że w tym miejscu istniało cmentarzysko od pierwszej połowy I wieku do połowy III wieku i że zajmuje ono znaczny obszar. Na podstawie wykopów sondażowych, które założyliśmy w lesie, szacujemy, że jest to powierzchnia ok. 2 ha, może więcej. Być może zasięg nekropolii uda nam się ustalić w trakcie tegorocznych badań – dodaje archeolog.

Warto dodać, że cmentarzysko z grobami germańskich wojowników z pełnym wyposażeniem zostało zaliczone do 10 najważniejszych odkryć archeologicznych 2018 r. w Polsce według popularnonaukowego magazynu „Archeologia Żywa”, a informacje o odkryciu ukazały się nie tylko w naszym kraju, ale również za granicą w tak popularnych wydawnictwach, jak chociażby „National Geographic” Espana.

Sacrum i profanum

Prace były prowadzone przez Muzeum Twierdzy Kostrzyn. Wspomagali je członkowie Stowarzyszenia Historyczno-Kulturalnego Tempelburg, zaprzyjaźnione stowarzyszenia, wolontariusze, poszukiwacze i pasjonaci historii. Badania rozpoczęły się na przełomie września i października ub.r. i trwały dwa miesiące. Archeolodzy odnaleźli groby wojowników germańskich, związanych z plemionami założonymi nad Łabą. Jednak, co charakterystyczne dla tej ziemi, można tu znaleźć wpływy różnych kultur i różnych grup ludzkich, jak np. Gotów związanych z kulturą wielbarską czy związanych z kulturą przeworską plemion Wandalów, które również miały wpływ na ukształtowanie się obrządku pogrzebowego na omawianym terenie, o czym świadczą odnalezione w grobach elementy uzbrojenia. Na stanowisku odnaleziono kilka umb – wyraźnie wyodrębnionych, środkowej części tarczy wojownika, groty włóczni, noże czy imacze, czyli uchwyty umożliwiające trzymanie i manewrowanie tarczą. Badacze przypuszczają jednak, że w odnalezionej nekropolii byli chowani nie tylko wojownicy, ale także cała społeczność, która zamieszkiwała okolice. – Z reguły w okolicach osady znajdował się cmentarz, czyli mamy miejsce, gdzie było sacrum i profanum, które oddzielał jakiś ciek albo przełęcz. Być może w tym przypadku również tak było – mówi Socha. – W tym roku przebadaliśmy niewielki obszar ok. 80 m2.

Na skalę całego cmentarzyska i powierzchni, którą może ono zajmować, jest to naprawdę niewiele. Przypuszczamy, że jest to dosyć znaczące znalezisko i może być ciekawie – dodaje archeolog.

Muzeum chce kontynuować badania. Przedmioty, które udało się pozyskać w trakcie wykopalisk, obecnie są przygotowywane do konserwacji. – Badania terenowe to jedno, a opracowanie wyników badań i przeprowadzenie konserwacji zabytków metalowych to druga rzecz. Trzeba dodać, że część z nich jest skorodowana, więc jeśli nie zostaną poddane konserwacji, to niestety ulegną zniszczeniu. Czeka nas również przeprowadzenie badań antropologicznych kości, które również pozyskaliśmy. W jednym przypadku natrafiliśmy na wykopany dół w ziemi, do którego były wsypane przepalone kości, na których ułożono elementy uzbrojenia, czyli umbo, imacz, nóż i grot włóczni. To wszystko zasypano ziemią. Obok znajdują się kolejne groby. Badania antropologiczne powiedzą nam, kto został pochowany w grobie – czy była to kobieta, czy mężczyzna, w jakim wieku zmarli i czy chorowali. Jeśli kości będą dobrze zachowane i zaobserwujemy na nich dosyć wydatne przyczepy mięśni, to w przypadku grobów wojowników będziemy mogli odpowiedzieć na pytanie, czy posługiwali się mieczem – opowiada archeolog.

Muzeum planuje w tym roku niewielką wystawę czasową, żeby zaprezentować odnalezione przedmioty. – Temat jest głośny medialnie, więc przed kontynuowaniem prac na pewno taka wystawa przyciągnie turystów i potencjalnych zwiedzających – dodaje Krzysztof Socha.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kard. P. Poupard: we Francji coś się dzieje, Bóg powraca z mocą

2019-04-17 18:07

(KAI/VaticanNews) / Watykan

We Francji coś się ruszyło. W świecie, w którym wiara wydawała się już martwa, Bóg powraca z wielką mocą. Jak dawniej przemawia przez kamienie katedry Notre Dame – uważa kard. Paul Poupard, wieloletni przewodniczący Papieskiej Rady ds. Kultury.

Włodzimierz Rędzioch
kard. Paul Poupard

Rozważając tragedię, która rozegrała się w Paryżu, francuski purpurat przyznaje, że nieodparcie nasuwają mu się słowa św. Augustyna, który uważał, że Bóg jest w stanie wyciągnąć ze zła większe dobro. "Pod wpływem tego wydarzenia w wielu Francuzach budzi się przygasły już płomień wiary" – powiedział kardynał w Radiu Watykańskim.

"Myślimy niekiedy, że wszystko już w ludziach wygasło, ale to nieprawda. Pozostała mała iskra, z której wszystko może się rozpalić. Bóg, który wydawał się niemal nieobecny w tej postmodernistycznej kulturze, powraca z wielką mocą. I nie da się już wymazać z pamięci milionów ludzi tego obrazu płonącej katedry Notre Dame. Wszyscy zostali tym dotknięci, również niewierzący. I w sercu każdego człowieka coś się przebudziło, jakiś płomień" – jest przekonany były kardynał kurialny.

Podkreślił, że wstrząs z tego powodu "jest tak głęboki, że choć tak wiele nas różni, wszyscy nagle powracają do tego, co najistotniejsze". Jego zdaniem "Notre Dame to Biblia wybita w kamieniu, w której to, co niewidzialne, staje się dostępne dla naszych oczu. A ci, którzy na to patrzą, choć dalecy od Kościoła, powracają do tego, co najważniejsze. I jest to cud katedry Notre Dame".

89-letni hierarcha przyznał, że to, co teraz dzieje się we Francji, może porównać tylko z tym, co widział w Paryżu podczas II wojny światowej. Wtedy również wszyscy Francuzi spieszyli do katedry Notre Dame, nawet niewierzący i antykatoliccy socjaliści. "W chwili próby wszyscy szukali pomocy u Naszej Pani" – wspomina były przewodniczący Papieskiej Rady ds. Kultury.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Polityczne i kulturowe kuszenie współczesnego świata. Wielki Piątek w Kalwarii Zebrzydowskiej

2019-04-19 11:55

Justyna Tyrka/Archidiecezja Krakowska

- Tymczasem nam, rozważającym tutaj, w Kalwarii Zebrzydowskiej, w dzisiejszy Wielki Piątek 2019 roku misterium iniquitatis – tajemnicę zła, jakie przed wiekami przed sądem Piłata dotknęło Pana Jezusa, który nazwał się Prawdą, pozostaje jedno wielkie przeświadczenie: tylko prawda może nas wyzwolić – mówił metropolita krakowski abp Marek Jędraszewski podczas kazania po „Dekrecie Piłata”, w Kalwarii Zebrzydowskiej w czasie procesji pasyjnej Drożkami Męki Pańskiej.

Joanna Adamik/Archidiecezja Krakowska

Na początku swojego słowa, skierowanego do zebranych wiernych arcybiskup przypomniał, że walka arcykapłanów i faryzeuszy z Jezusem trwała od początków jego nauczania. Uczeni w Piśmie nie chcieli przyjąć Jego słów i starali się za wszelką cenę doprowadzić do tego, by wszyscy wyznawcy Go opuścili. Poruszenie, które wywoływał Chrystus miało charakter polityczny

– Niepokoje Wysokiej Rady przeciął w pewnym momencie arcykapłan Kajfasz, stosując również całkowicie polityczne rozumowanie: „Wy nic nie rozumiecie i nie bierzecie tego pod uwagę, że lepiej jest dla was, gdy jeden człowiek umrze za lud, niż miałby zginąć cały naród” – powiedział arcybiskup.

Jezus zdawał sobie z tego sprawę. Podczas sądu Kajfasza wystąpiło przeciw niemu dwóch fałszywych świadków, a arcykapłan prowadzący proces zapytał Go, czy jest synem Bożym. Chrystus dał świadectwo o sobie, mimo że wiedział z jaką reakcją się to spotka. Na słowa Jezusa, Kajfasz teatralnym gestem rozdarł szaty i stwierdził, że skazaniec jest bluźniercą. Wyrok, który zapadł musiał być zatwierdzony przez Poncjusza Piłata. On zorientował się, że Jezus jest niesłusznie oskarżony, mimo to umył ręce.

– Trwające już prawie dwa tysiące lat dzieje Kościoła są pełne podobnych procesów politycznych, które kolejni władcy tego świata wytaczają chrześcijanom. Schemat stosowanego przez nich szantażu pozostaje w swej istocie niezmienny i brzmi zawsze tak samo: jeśli jesteś wyznawcą Chrystusa i Jego Ewangelii, to znaczy, że jesteś wrogiem: cesarza, króla, jakiegoś innego władcy czy też jakiegoś wysokiego urzędnika państwowego – zauważył arcybiskup.

W dwudziestym pierwszym wieku człowiek, który przyznaje się do Jezusa i chce żyć Jego nauczaniem jest oskarżany m.in. o brak poprawności politycznej, tolerancji, bycie fanatykiem, walkę z postępem ludzkości. Współczesne napięcia kulturowe to pierwszy etap kuszenia. Kolejny polega na zachęcie do określenia się kim jesteśmy.

– Kochamy wszystkich ludzi i kochamy wolność, dzięki czemu jesteśmy tolerancyjni, przede wszystkim zaś zależy nam na postępie całej ludzkości – stwierdził metropolita. Trzecie kuszenie skłania wiernych do odrzucenia Ewangelii poprzez postępowanie jakby nie było Chrystusa oraz walkę z Jego obecnością w świecie. Arcybiskup powiedział, że niepokojąca jest reakcja niektórych środowisk na chęć objęcia modlitwą i wsparciem materialnym paryskiej katedry Notre Dame.

Podkreślił, że tylko prawda może wyzwolić, a jedyną prawdą jest Jezus. – I o tę bezwzględną wierność ewangelicznej prawdzie prosimy dziś Pana, który dla nas umarł i zmartwychwstał. Prosimy Go, abyśmy dzięki Niemu nie ulegli kuszeniu ze strony współczesnego świata i abyśmy każdego dnia naszego życia mogli być prawdziwie wolnymi ludźmi – zakończył.

Corocznie w Wielki Piątek w Kalwarii Zebrzydowskiej zbierają się tysiące wiernych, aby uczestniczyć w procesji pasyjnej Dróżkami Męki Pańskiej. Wyrusza ona o świcie spod domu Kajfasza do Ratusza Piłata i pałacu Heroda. Po ponownym przybyciu do Piłata zebrani wysłuchują „Dekretu Piłata”, w którym skazywano Jezusa na śmierć. Sceny męski Zbawiciela są inscenizowane przez duchownych i świeckich, przy kolejnych stacjach są wygłaszane kazania. Formy kalwaryjskiego misterium sięgają XVII wieku.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem