Reklama

BETEL - Zakupy z sercem - Binyam

Rodzina w wielkim mieście

2017-08-16 13:36

Sylwia Niedzieska
Edycja warszawska 34/2017, str. 6-7

Artur Stelmasiak
Występ rodzinnego zespołu podczas Tygodnia Rodzinnego w Grodzisku Mazowieckim. Inicjatywa została zorganizowana przez Związek Dużych Rodzin 3+

Większość Polaków deklaruje, że rodzina jest dla nich największą wartością. Jednak procesy demograficzne oraz przemiany społeczno-kulturowe nie sprzyjają jej trwałości. Jest to widoczne szczególnie w wielkich miastach, jak Warszawa

Polityka rodzinna w naszym kraju od wielu lat była traktowana po macoszemu lub nie było jej wcale. W konsekwencji każdego roku spadała liczba urodzeń, która – już od 25 lat – nie gwarantuje prostej zastępowalności pokoleń.

Według badań GUS w 2016 r. urodziło się o ok. 13 tys. dzieci więcej, niż w roku 2015. Zawarto też o 4,6 tys. więcej związków małżeńskich. Na ten sukces niewątpliwie wpłynął m.in. Program „Rodzina 500+”. I choć wdrożenie tego i innych systemów wsparcia rodzin zaowocowało efektywnymi zmianami, to liczba urodzeń jest nadal za niska, by nastąpił stabilny rozwój demograficzny kraju (obecnie dzietność w Polsce wynosi 1,3, przy wymaganej min. 2,1). Najważniejszymi barierami blokującymi plany młodych ludzi myślących o powiększeniu rodziny są m.in. brak stabilności finansowej, trudności w łączeniu obowiązków rodzinnych i zawodowych, czy braku możliwości powrotu na rynek pracy po urodzeniu dziecka. Dla wielu mieszkańców Warszawy barierą nie do pokonania są także bardzo wysokie ceny mieszkań.

Rozwody – wirus trawiący społeczeństwo

Jednym z większych wyzwań w polityce rodzinnej jest również problem dotyczący rozpadu małżeństw. Dane GUS dotyczące tej kwestii nie są pozytywne: w 2016 r. rozwiodło się ponad 63 tys. małżeństw. W takich dużych miastach, jak Warszawa rozpada się prawie co drugie małżeństwo, a co czwarte dziecko rodzi się poza związkiem małżeńskim.

Reklama

W marcu instytucja badawcza Maison and Partners, pod kierunkiem prof. Dominiki Maison, dziekan Wydziału Psychologii UW, przeprowadziła dla „Fundacji Mamy i Taty” badania dotyczące postrzegania rozwodów przez polskie społeczeństwo. Okazało się, że aż 30 proc. osób rozwiedzionych stwierdziło, że ich małżeństwo można było uratować, ale przyczyn trudności powinni szukać, zanim nastąpił ostateczny kryzys. – Pomoc musi przyjść w odpowiednim czasie. Gdy zapadnie decyzja o rozwodzie, wtedy zazwyczaj jest już za późno – podkreślała prof. Maison.

Niestety wielu małżonków ignoruje pierwsze sygnały zapowiadające kryzys. Ci, którzy mają świadomość, że nad związkiem trzeba pracować, najczęściej nie wiedzą na czym ta praca konkretnie polega. Mają też niską świadomość możliwości skorzystania z pomocy, metod jej udzielania oraz wiedzy o miejscach, do których można się po nią zwrócić.

Małżeństwom przeżywającym kryzys nie pomaga również powszechna akceptacja rozwodów. – Obecnie sam rozwód już nie jest tabu, ponieważ jest wielu rozwodników wokoło. Są nim problemy małżeńskie – podkreśla prof. Maison. – Ludzie wstydzą się powiedzieć, że przechodzą trudności, ponieważ obawiają się reakcji otoczenia – dodaje.

Dane pokazały również druzgocące skutki rozwodu zarówno dla dorosłych jaki i ich dzieci: w sferze psychologicznej, emocjonalnej, zdrowotnej, utraty poczucia bezpieczeństwa, zerwaniu więzi w gronie znajomych i bliskich. Ok. 70 proc. rodaków uznało rozpad związku za porażkę i wirus trawiący polskie społeczeństwo, a 88 proc. badanych wyraziło przekonanie, że miłość na całe życie jest możliwa. – Rozwód jest zjawiskiem złożonym i wieloaspektowym – podkreśliła prof. Maison. – Największym odkryciem naszych badań było to, że wiele osób nie potrafiło podać konkretnej przyczyny rozwodu. Okazywało się, że jest to problem, który narastał przez długi czas – dodała.

Rośnie liczba singli

Rodzinie nie sprzyja również swoboda kulturowa, dotycząca poszukiwania partnera czy tworzenia nowych związków. W dużych miastach, takich jak Warszawa, popularne stało się bycie singlem, których z roku na rok w społeczeństwie jest coraz więcej. W tej grupie są m. in. młodzi ludzie, którzy chcą być samotni z wyboru lub ci, którzy decydują się na chwilowe bycie samotnym, ponieważ stawiają na zdobycie wykształcenia i zrobienie kariery.

Istnieje też ogromna grupa osób samotnych nie z własnego wyboru, która uznaje rodzinę za najważniejszą wartość w życiu i pragnie stałego związku. Najsilniej tę sytuację odczuwają kobiety, w stosunku do których panuje społeczne oczekiwanie na spełnienie przez nie określonej roli w rodzinie. I choć w tak dużym mieście jak stolica Polski napiętnowanie w tej kwestii jest mniejsze niż w małych społecznościach, to trudniej jest znaleźć męża – na 100 mężczyzn przypada tam aż 111 kobiet.

Na przeciw chrześcijanom „samotnym nie z wyboru” wychodzą tzw. duszpasterstwa dla singli. W ich ramach obok regularnych Mszy świętych organizowane są spotkania, rekolekcje, bale, ogniska, piesze wycieczki czy spływy kajakowe. W Warszawie wielu młodych katolików stanu wolnego poznało swoich późniejszych współmałżonków w duszpasterstwach działających m.in. w sanktuarium Matki Bożej Łaskawej czy w kościele Wniebowstąpienia Pańskiego na Ursynowie.

Promocja LGBT

Warszawska „Fundacja Mamy i Taty”, jako pierwsza w Polsce zajęła się w kampaniach społecznych tematem kondycji polskiej rodziny i problemów ją trawiących. Na konferencji prasowej z okazji 7. urodzin Fundacji, jej prezes Marek Grabowski przedstawił dokument pt. „Strategia Odbudowy Rodziny” (SOR), w którym zaprezentował rozwiązania mogące zatrzymać negatywne procesy oddziałujące na rodzinę. SOR zawiera konkretne pomysły i postulaty skierowane do rządu, samorządów, organizacji społecznych i związków wyznaniowych. – Pomoc rodzinie jest potrzebna. Badania pokazują, że dzieci najlepiej wychowują się w środowisku złożonym z mamy i taty, tam otrzymują najlepsze wzorce i tam czują się najbezpieczniej. Stąd tak duża liczba rozwodów budzi nasz niepokój – podkreślił i dodał, że trzeba zorientować politykę państwową, politykę społeczną, ale też myślenie organizacji pozarządowych na myślenie rodzino-centryczne, a jako narzędzie proponuje „family mainstreaming”. Kluczowe w nim jest rozpatrywanie każdego aktu prawnego nie tylko pod kątem skutków ekonomicznych, ale także wpływu na rodzinę, by była silna i trwała.

Jako narzędzia mające pomóc małżeństwom przeżywającym trudności Fundacja proponuje m.in.: nieodpłatne mediacje i psychoterapie, kursy przedmałżeńskie, ulgi podatkowe za każdy rok stażu małżeńskiego, edukację w szkole obejmującą komunikację interpersonalną i propagowanie pozytywnych wzorców rodziny. Do najpilniejszych i najważniejszych zadań SOR zalicza również wzmacnianie ojcostwa i promowanie małżeństwa (w tym wycofanie się z deklaracji dotyczących wspierania na forum międzynarodowym postulatów środowisk LGBT+ i zachętę dla firm, aby w kampaniach komercyjnych pokazywały rodziny z 2–3 dzieci).

Więcej niż 500+

Polityka prorodzinna nie jest tylko domeną rządu i władz centralnych. Jest także możliwa na poziomie samorządu. I choć w Warszawie są bezpłatne bilety dla dzieci i ulgi dla rodzin 3+, to jednak można zrobić dużo więcej. Przykładem mogą być miasta wokół stolicy, ale najbardziej rozwiniętą politykę prorodzinną na poziomie samorządu prowadzi czterdziestotysięczna Nysa, gdzie od wielu lat duża liczba młodych ludzi wyjeżdża bezpowrotnie za granicę. Samorząd zainwestował w wielorakie działania na rzecz wsparcia rodzin: nowe miejsca pracy, tanie mieszkania i demografię. Oprócz świadczenia rządowego 500+, rodzice małych dzieci od 1. do 6. roku życia otrzymują od 1 styczna 2016 r. dodatkowe wsparcie – Nyski Bon Wychowawczy, który również wynosi 500 zł. Władzom zależy także na trwałości i sile związków, dlatego pierwszeństwo w przyznaniu bonu mają małżeństwa. Nysa może pokusić się już o porównania roku 2015 z 2016. Dane GUS-u z 15 maja br. wskazują na wzrost dzietności w Nysie o 21 proc., a wzrost zawierania małżeństw o 24 proc. Takim wynikiem nie może pochwalić się żadna inna gmina w Polsce.

Nieoceniony wkład w kształtowanie świadomości polskiego społeczeństwa i pokazywania pozytywnego wzorca rodziny, a zwłaszcza rodziny wielodzietnej, miał również Związek Dużych Rodzin 3+, który zapoczątkował dyskusję na temat konieczności zmian w polityce rodzinnej w Polsce. Dzięki staraniom, m.in. członków Związku, wydano w 2014 r. Pierwsze Ogólnopolskie Karty Dużej Rodziny dla rodziców posiadających co najmniej trójkę dzieci. Ich posiadacze mogą korzystać z systemu zniżek i ulg oferowanych zarówno przez instytucje publiczne jak i firmy prywatne. – Można powiedzieć, że Karta Dużej Rodziny w jakiś sposób przygotowała wprowadzenie świadczenia 500+, ponieważ zmieniła pozytywnie postrzeganie dużych rodzin – podkreśla Joanna Krupska, prezes Związku Dużych Rodzin.

Tagi:
rodzina

Tydzień Małżeństwa

2018-02-06 09:38

Antoni Szymański

Czy instytucja małżeństwa przeżywa kryzys? Sądząc po ilości rozwodów, w Polsce nie wygląda to najlepiej. Czy możemy coś zrobić, by przywrócić atrakcyjność małżeństwu?


„Jestem żonaty, mam walentynki codziennie”, „Jestem mężatką, mam walentynki codziennie” – tak głoszą napisy na koszulkach promowanych podczas Tygodnia Małżeństwa (www.tydzienmalzenstwa.pl). Doroczna inicjatywa Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich rozpoczyna się 7, a kończy 14 lutego. To znakomity sposób by przygotować się do walentynek. Statystyki podają, że ponad 70 proc. Polaków aprobuje święto zakochanych a ok. 60 proc. wręcza w tym czasie swoim bliskim prezenty. Polacy w tym dniu obdarowują najczęściej współmałżonków lub narzeczonych. To dobra okazja, by pozytywnie mówić o więzi małżeńskiej. Co można zaoferować małżeństwu oprócz koszulek?

Według organizatorów celem Tygodnia Małżeństwa jest propagowanie idei trwałej, bliskiej i satysfakcjonującej relacji małżeńskiej, która prowadzi do osobistego rozwoju i bardziej szczęśliwego, zdrowszego życia. Podkreślają, że w procesie budowania silnych więzi, bezcenne jest celebrowanie, docenianie i radosne spędzanie wspólnego czasu. Dlatego budują cykliczną tradycję swoistego „festiwalu małżeństwa” – cieszenia się małżeństwem w „okresie walentynkowym”. Liczą, że w ten sposób uda im się zmotywować społeczeństwo, specjalistów, media i osoby publiczne do promowania znaczenia zdrowych i trwałych relacji małżeńskich.

Potrzeba takich działań jest ewidentna. Od lat osiemdziesiątych ub. wieku trwa stały trend zmniejszenia ilości zawieranych małżeństw i wzrostu liczby rozwodów. Występuje on z różnym nasileniem praktycznie we wszystkich krajach europejskiego kręgu kulturowego.

W Polsce stosunek liczby zawieranych małżeństw do rozwodów wynosi 3:1. Oznacza to, że w danym roku na 3 zawierane małżeństwa przypada jeden rozwód. Co prawda ostatnie dane brzmią bardziej optymistycznie, bo w 2016 r. zawarto o 4623 więcej małżeństw i przeprowadzono o 3400 mniej rozwodów niż w roku 2015, jednak za wcześnie na prognozowanie zmiany trendu.

Skutki rozwodów są powszechnie znane, jednak zbyt łatwo o nich zapominamy. Najbardziej cierpią dzieci. W wyniku rozpadów małżeństw w ostatnich latach dziesiątki tysięcy dzieci rocznie pozostaje w niepełnych rodzinach, na ogół bez ojca. Narażone są na regres w rozwoju fizycznym, intelektualnym i emocjonalnym, gorzej się socjalizują. U dzieci rozwiedzionych rodziców, częściej niż u dzieci ze stabilnych rodzin, pojawia odczucie beznadziejności, lęku i niepokoju, występuje brak sensu życia i wiary w przyszłość. Nasila się poczucie winy, agresja i rozpacz. Dzieci częściej przejawiają postawę bierności, apatii, izolacji wobec rówieśników i dorosłych. Wśród trwałych skutków mogą wystąpić zaburzenia snu, moczenie nocne, nerwice dziecięce, nadpobudliwość psychoruchowa, brak łaknienia, jąkanie się, tiki. W sytuacjach konfliktowych dzieci z rodzin rozwiedzionych częściej bywają agresywne, buntownicze, nieufne, zamknięte w sobie, nieposłuszne, apatyczne.

Mimo ewidentnych szkód jakie wywołuje rozwód, coraz częściej i łatwiej się na niego decydujemy, dlaczego? Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w przemianach, dokonujących się na wielu płaszczyznach. Badania pokazują, że rozstaniom małżonków sprzyjają takie czynniki jak urbanizacja (więcej rozwodów w dużych miastach), lęk przed dzietnością (dzieci jak wiadomo spajają związek), przemiany w stylu życia (obniżenie standardów moralnych, kult pracy, obraz małżeństwa w mediach, łatwość nawiązywania pozamałżeńskich kontaktów przez Internet).

Istotną rolę w utrzymaniu trwałości małżeństwa odgrywa stosunek do religii. Badania pokazują, że w regionach w których obserwuje się większy szacunek do rodzinnych wartości i zachowuje tradycje religijne, rzadziej dochodzi do rozwodów. Niebagatelne znaczenie mają również aspekty prawne. W Polsce nadal zbyt łatwo i zbyt tanio można się rozwieźć. Ponadto istnieją ułatwienia i przywileje dla rodziców samotnie wychowujących dzieci, które niejednokrotnie dyskryminują rodziny pełne, szczególnie wielodzietne.

Biorąc pod uwagę fakt, że nie wszystkim czynnikom sprzyjającym rozpadowi rodzin da się od razu zaradzić, organizatorzy Tygodnia Małżeństwa skupiają się na aspektach społeczno-kulturowych i psychologicznych. Zachęcają do udziału w konferencjach, seminariach, debatach i warsztatach oraz różnorakich formach wspólnego, twórczego spędzenia czasu takich jak działania artystyczne, sportowe i psychoedukacyjne. Wydarzenia odbywają się w Warszawie, w Trójmieście, we Wrocławiu, Wejherowie, Jastarni, Rumii, Olsztynie, Elblągu, Chodzieży i Kuźnicy. Program dla małżeństw zapowiada się niezwykle bogato.

Szczególnie zachęcająco brzmią formy takie jak, warsztaty komunikacji, Msze św., seminaria z duchowości, spotkania z autorami książek o małżeństwie, warsztaty na temat seksualności i płodności, małżeńskie spacery i nordic walking, warsztaty taneczne i kulinarne, projekcje filmowe, ćwiczenia komunikacyjne, panele i prezentacje na temat instytucji małżeństwa w różnych religiach, indywidualne konsultacje dla par u psychologów i seksuologów, „wieczory randkowe”, gry planszowe i terenowe oraz inne atrakcje.

Szczegółowo można zapoznać się z nim na stronie www.tydzienmalzenstwa.pl

Na jedną zasadniczą myśl, przyświecającą organizatorom tej inicjatywy chciałbym zwrócić uwagę. Wierzą oni, że pomimo przytoczonych przeze mnie statystyk i tragicznych trendów, małżeństwo jest nadal ATRAKCYJNYM i USZCZĘŚLIWIAJĄCYM związkiem. Obalają stereotypy i kreatywnie inspirują, podsuwając pomysły na pielęgnowanie więzi. Zamiast narzekać i biadolić nad kryzysem, wolą wypracowywać i upowszechniać ciekawe rozwiązania. Z całego serca kibicuję tym przedsięwzięciom i zachęcam, by na nowo zakochać się w swoim małżeństwie.

Modlitwa

Święty Walenty, opiekunie tych, którzy się kochają,

Ty, który z narażeniem życia urzeczywistniłeś i głosiłeś

ewangeliczne przesłanie pokoju ,

Ty, który – dzięki męczeństwu przyjętemu z miłości -

zwyciężyłeś wszystkie siły obojętności, nienawiści i śmierci,

wysłuchaj naszej modlitwy:

W obliczu rozdarć i podziałów na świecie

daj nam zawsze kochać miłością pozbawioną egoizmu,

abyśmy byli pośród ludzi wiernymi świadkami miłości Boga.

Niech ożywiają nas miłość i zaufanie,

które pozwolą przezwyciężać życiowe przeszkody.

Prosimy Cię, wstawiaj się za nami do Boga,

który jest źródłem wszelkiej miłości i wszelkiego piękna

i który żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Rychwałd: odnaleziono film z koronacji obrazu Matki Bożej Rychwałdzkiej w 1965 r.

2018-02-22 12:46

rk / Rychwałd (KAI)

Kolorowy film z koronacji obrazu Matki Bożej Rychwałdzkiej w 1965 r. odnaleziono po ponad 50 latach od wydarzenia. Pamiętne uroczystości, w których uczestniczyli prymas Polski kard. Stefan Wyszyński i ówczesny metropolita krakowski abp Karol Wojtyła, zgromadziły około 80 tys. pielgrzymów, modlących się na terenach wokół beskidzkiego sanktuarium maryjnego, mimo ulewnego deszczu.

www.dobremiejsce.org

Jak poinformował rzecznik rychwałdzkiego sanktuarium Adam Karbowski, zachowany dokument filmowy, którego autorem jest pasjonat fotografii i filmu ks. Adam Włoch SCJ, przekazali do Rychwałdu księża sercanie. „Film zrobił duże wrażenie na starszych wiernych, uczestnikach uroczystości sprzed pół wieku” – wyjaśnił.

Ks. Adam Włoch SCJ nakręcił w latach 1960-1974 kilkadziesiąt filmów na taśmie 16 mm, kamerą „Pentaflex 16” produkcji NRD. Ukazują one w większości ówczesną rzeczywistość polskich księży sercanów. Duchowny zarejestrował także wydarzenia związane z millenijnymi uroczystościami chrztu Polski z 1966 roku – obchody w Gnieźnie, Częstochowie i Krakowie. Filmy te można zobaczyć na kanale YouTube pod nazwą „Sercańska Kronika Filmowa”. Teraz, po wielu latach, odnalazł się także jeden z najcenniejszych filmów – „Koronacja Pani Żywieckiej Ziemi. Rychwałd 1965”.



25-minutowy, niemy film, z dodaną współcześnie ilustracją muzyczną, umieszczono także na stronie sanktuarium pod adresem http://www.rychwald.franciszkanie.pl/index.php?s=77&cid=763&t=Film+z+koronacji

Dokument pokazuje m.in. nieprzebrane rzesze pielgrzymów na uroczystościach koronacyjnych, przybywających dostojników kościelnych, na czele z prymasem Polski, udekorowany budynek świątyni, stojący przed nią ołtarz polowy i sam moment koronacji obrazu. Ważnym aspektem filmu są zbliżenia pełnych emocji i wzruszeń twarzy uczestników wydarzenia.

Podżywiecki Rychwałd – wieś, której początki sięgają przełomu XIII i XIV wieku – w I połowie XVI wieku miał już drewniany kościół pod wezwaniem św. Mikołaja, w którym od 1644 rozwijał się kult maryjny. Miał on związek z cudownym obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus na ręku, namalowanym na lipowej desce z przełomu XV i XVI wieku.

Przed obliczem obrazu od wieków dokonują się uzdrowienia. Wizerunek, zwany na początku Matką Bożą Pocieszną, zaczęto określać jako obraz Matki Bożej Rychwałdzkiej. Ruch pielgrzymkowy w Rychwałdzie nabrał charakteru powszechnego podczas najazdu szwedzkiego w latach 1655-1657.

18 lipca 1965 r. odbyła się uroczysta koronacja cudownego obrazu. Dokonali jej prymas Polski kard. Stefan Wyszyński i ówczesny metropolita krakowski abp Karol Wojtyła. Około 80 tys. pielgrzymów, mimo ulewnego deszczu, przybyło na tę uroczystość. W księdze pamiątkowej koronator obrazu napisał: „Olbrzymie wody ulewnego deszczu nie potrafią zgasić naszej miłości względem Ciebie Maryjo!”.

W lipcu 2015 roku, z udziałem prymasa Polski i duchowieństwa z różnych zakątków kraju w Rychwałdzie, odbyły się uroczystości 50. rocznicy koronacji wizerunku Matki Bożej, Pani Żywieckiej. Do sanktuarium w Rychwałdzie pielgrzymują członkowie ruchów i wspólnot religijnych, parafie, samorządowcy, żołnierze, kierowcy, motocykliści oraz przedstawiciele różnych grup społecznych i zawodów. Obok sanktuarium działa franciszkański dom formacji i edukacji.

Ogłoszenia tytułu i godności bazyliki mniejszej dla kościoła św. Mikołaja w Rychwałdzie dokonał 23 lipca 2017 roku prefekt watykańskiej Kongregacji Kultu Bożego i Sakramentów Świętych, kard. Robert Sarah.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Syria: bez pomocy z zewnątrz, bylibyśmy skończeni

2018-02-23 18:48

RV / Aleppo (KAI)

Patrzymy w przyszłość z silną wiarą i niegasnącą nadzieją – tak o kondycji duchowej mieszkańców Syrii mówi proboszcz łacińskiej parafii w Aleppo. O. Ibrahim Alsabagh zwraca uwagę na szkody, jakie wyrządziła w tym kraju wojna. Są to nie tylko zniszczenia i śmierć niewinnych, ale także wzrost zachorowań na nowotwory czy zranienia natury psychicznej.

Archiwum Papieskiego Stowarzyszenia Pomoc Kościołowi w Potrzebie
Krajem, w którym rozgrywa się największy dramat humanitarny ostatnich lat, jest Syria

W wywiadzie dla Radia Watykańskiego syryjski duchowny podkreślił, że bardzo często Syryjczycy są zupełnie uzależnieni od pomocy, jaką otrzymują z zewnątrz.

„Wystarczy krótko wspomnieć to, co mi powiedział kiedyś młody ojciec rodziny z malutkim dzieckiem. Mówił: «bez paczki żywnościowej, którą dostajemy od was, bylibyśmy skończeni, umarlibyśmy z głodu». Udzielamy też pomocy medycznej, zwłaszcza tam gdzie nie funkcjonuje służba zdrowia. Pokrywamy wszystkie potrzeby związane z wizytami diagnostycznymi, ale także także operacjami chirurgicznymi, które są bardzo drogie. Zakres udzielanego przez nas wsparcia jest bardzo szeroki. Dla przykładu, pomagamy w organizacji pogrzebu. Ludzie nie mają pieniędzy na kupienie trumny. Brak środków odczuwa się również w edukacji. Ani w naszych, ani w prawosławnych szkołach rodziców nie stać na opłaty, więc płaci Kościół. Edukacja jest w tym momencie bardzo ważna dla Syrii, również dla przyszłości kraju” – powiedział Radiu Watykańskiemu o. Ibrahim Alsabagh, proboszcz z Aleppo.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem