korespondencja z Cypru

Kościół na zielonej linii

Katolicki kościół Świętego Krzyża w Nikozji jest dobrze znany na Cyprze. Znajduje się w nim relikwiarz zawierający cząstkę Krzyża Świętego

Zobacz

Bliski Wschód

W centrum wielkiej gry

Czy Libanowi grozi następna wojna?

Zobacz
Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.
Zamknij

Reklama

Forteca nad Dunajem

2017-08-23 10:47

Margita Kotas

Twierdza Golubac, dawna duma królów i sułtanów, wznosi się wprost z wody i wspina na stromy brzeg Dunaju w miejscu, gdzie rzeka stanowi granicę między Serbią a Rumunią. Jej szeroko rozlane wody tworzą tu jezioro, by – kiedy tylko miną twierdzę – zmienić się w kanion przedzierający się przez góry Ðerdap

Wieże twierdzy Golubac wyrastają na wapiennych skałach brzegu Dunaju

Polub nas na Facebooku!

Średniowieczna forteca wznosi się na południowym brzegu Dunaju i wyznacza zachodnią granicę Parku Narodowego Đerdap – Żelazne Wrota. Ten najdłuższy, blisko 100-kilometrowy przełom rzeczny w Europie swą nazwę: Porta Ferea – Żelazne Wrota –zawdzięcza eksplorującym te strony Rzymianom. Po drugiej stronie rzeki, już na terenie Rumunii, znajdują się ruiny zamku Laslowar. Najwięcej turystów odwiedza ruiny w Golubac w sierpniu, kiedy odbywają się tu regaty żeglarskie, ale i w pozostałe letnie miesiące zaglądają tu przybysze nie tylko z Serbii i regionu Bałkanów, ale też coraz częściej z Polski.

Gołębi zamek

Golubac (pol. Gołąbiec) bierze swą nazwę od serbskiego słowa „golub” bądź węgierskiego „galamb” – gołąb. Tłumaczy się ją na trzy sposoby. Pierwsza hipoteza głosi, że w głównej wieży twierdzy więziono niegdyś bizantyńską królową, która z nudów dokarmiała gołębie. Inna wywodzi nazwę od gnieżdżących się tu dzikich gołębi. Kolejna – która wydaje się najbardziej wiarygodna – wskazuje, że zamkowe wieże podobne są do gołębi siedzących na skałach.

Pierwsi to miejsce nad Dunajem docenili Rzymianie, budując w I wieku umocnioną osadę Castrum Columbarum. Podobno bywał w niej sam cesarz Dioklecjan. Zniszczona przez Hunów twierdza została odbudowana w VI wieku za panowania bizantyńskiego cesarza Justyniana. Dzisiejsze ruiny są pozostałością zamku wybudowanego przez Węgrów w miejscu Castrum Columbarum najprawdopodobniej w II poł. XIII lub na początku XIV wieku. To oni nadali mu nazwę Galambóc. Po raz pierwszy Golubac wzmiankowany jest w 1335 r. jako węgierska twierdza graniczna. W 1391 r. forteca została zdobyta przez Turków. W 1428 r. wojska węgierskie dowodzone przez króla Zygmunta Luksemburskiego podjęły próbę odbicia twierdzy, ale mimo ciężkich walk nie udało się tego dokonać. W ciągu kolejnych wieków twierdza Golubac przechodziła z rąk do rąk Węgrów, Turków, Serbów i Habsburgów, by w 1867 r. znaleźć się w posiadaniu Serbii.

Reklama

Dziewięć wież

Golubac uznawany jest za najładniejszą ruinę średniowiecznego zamku w Serbii i opinia ta, mimo iż tak naprawdę niewiele pozostało z potęgi twierdzy, nie jest przesadzona. Dla pozostałości fortecy piękną oprawę stanowi przyroda. Mury twierdzy biegną od rzeki w górę wzdłuż stromych zboczy. Z wapiennej skały wznoszącej się nad Dunajem wyrasta na różnych wysokościach dziewięć potężnych baszt o wysokości 20-30 m, połączonych murami z blankami. Większość z nich postawiono na planie kwadratu. Najwyższa z wież nosi nazwę Šešir kula (Wieża Kapelusz). Najmłodszą, niższą i ośmiokątną, postawili Turcy w 1480 r. w celu obrony przed wojskami węgierskimi, które miały w zwyczaju odbijać swoje twierdze z rąk wroga. Turecka wieża robi wrażenie bardzo niskiej, ale to tylko złudzenie, ponieważ w większości znajduje się ona pod wodą – poziom Dunaju podniósł się tutaj po zbudowaniu zapory i elektrowni wodnej Đerdap.

W latach 20. XX wieku przez dwie bramy twierdzy przeprowadzono drogę Đerdapskiej Magistrali, co mocno osłabiło mury twierdzy. Do końca 2016 r. w ramach Strategii UE dla Regionu Dunaju miała być przeprowadzona rekonstrukcja twierdzy, jednak w terminie tym wykonano jedynie 15 proc. zaplanowanych prac i nie wiadomo, kiedy projekt zostanie ukończony.

Źródło Zawiszy

W miejscu, gdzie droga Đerdapskiej Magistrali mija pierwszą bramę, znajduje się źródło im. Zawiszy Czarnego, upamiętniające miejsce śmierci słynnego rycerza. Do obudowy istniejącego tu wcześniej ujęcia wody w 2003 r. przymocowano z polskiej inicjatywy tablicę z portretem rycerza i napisem sporządzonym w językach serbskim i polskim: „W Golubcu zginął w 1428 roku z rąk tureckich sławny polski rycerz, symbol odwagi i prawości Zawisza Czarny. Cześć bohaterowi”. Tym symbolicznym miejscem pamięci o sławie polskiego rycerstwa opiekują się harcerze z Kielecczyzny, a serbski Golubac od lat współpracuje z Garbowem k. Sandomierza – miejscowością, w której urodził się Zawisza Czarny herbu Sulima.

Bohaterska śmierć

Polski rycerz podczas bitwy w Golubacu pełnił rolę dowódcy oddziałów najemnych i osłaniał odwrót Zygmunta Luksemburskiego spod twierdzy. Ten miał posłać łódź dla Zawiszy i nakazać mu ewakuację, rycerz postanowił jednak pozostać ze swoimi towarzyszami na polu bitewnym. Odsyłając łódź, ruszył z dwoma pieszymi przeciw całemu wojsku tureckiemu. Został otoczony przez wroga i wzięty do tureckiej niewoli. Zginął 12 czerwca 1428 r. Legenda głosi, że przyczyną śmierci Zawiszy był konflikt między dwoma janczarami o to, czyim jeńcem będzie Zawisza. Podczas kłótni jeden z przeciwników wyciągnął jatagan i obciął Zawiszy głowę. Legendę tę przytacza w swej relacji jeden z największych piewców Zawiszy Czarnego – polski kronikarz Jan Długosz, który czyny rycerza barwnie opisał w dziele „Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego”. „Niebawem obskoczony przez Turków, którzy wzięli go za króla lub jakiego księcia dla zbroi świecącej i połowy czarnego orła, którego miał w herbie, na płaszczu rycerskim okrywającym zbroję, dostał się do niewoli” – napisał Długosz. Według jego dalszej relacji, pojmanego Zawiszę miano prowadzić do sułtana, zdjąwszy mu szyszak z głowy. Wówczas to miało dojść do kłótni dwóch żołnierzy tureckich, w wyniku której słynny jeniec stracił życie. W rzeczywistości nieznane są szczegóły śmierci Zawiszy, ale jej przyczyn historycy upatrują przede wszystkim w nieudolności króla Zygmunta Luksemburskiego jako naczelnego dowódcy zakończonej niepowodzeniem próby odbicia twierdzy z rąk Turków.

Pamięć o czynach

Podobnie jak szczegóły śmierci nieznane jest również miejsce pochówku bohatera z Golubaca. W listopadzie 1428 r. w kościele Franciszkanów w Krakowie odbył się jedynie symboliczny pogrzeb Zawiszy. Tam też znalazło miejsce ufundowane przez wdowę po rycerzu – Barbarę z Radolina epitafium z wyrytymi słowami elegii kanonika wawelskiego i sekretarza króla – Adama Świnki: „Twój herb tu pięknie błyszczy, lecz nie tu twe prochy, Mężny Zawiszo Czarny, co cię śmierć zabrała...”. Można je było oglądać jeszcze w XVI wieku, nie zachowało się jednak do naszych czasów. W 2012 r. odsłonięto nową tablicę poświęconą rycerzowi. Tradycja głosi, że Zawisza Czarny pochowany został po bitwie przez miejscowych Serbów, w rzeczywistości jednak ciało rycerza nie zostało odnalezione. Nie zginęła pamięć o czynach wielkiego rycerza, m.in. o jego udziale w bitwie pod Grunwaldem, podczas której wraz ze swym bratem Janem Farurejem walczył w szeregach chorągwi ziemi krakowskiej – najbardziej elitarnym oddziale. Choć nie ma na to wyraźnych dowodów, niewykluczone, że to właśnie Zawisza w krytycznym momencie bitwy uratował królewski sztandar. Na Jasnej Górze natomiast pieczołowicie przechowywana jest zbroja Zawiszy Czarnego, która dowodzi, że swój przydomek rycerz zawdzięczał nie tyle jej barwie – jak utrzymywali niektórzy – co kruczoczarnym włosom i ciemnej karnacji.

Nie może dziwić, że symbol odwagi i prawości doczekał się równie dzielnych potomków. Spośród czterech synów Zawiszy Stanisław z Rożnowa poległ w bitwie pod Warną w 1444 r., a Jan z Rożnowa został pojmany do niewoli w bitwie pod Chojnicami w 1454 r. To w linii prostej od Jana i jego córki Barbary wywodzą się hetman Stanisław Koniecpolski, książę Bogusław Radziwiłł czy też mjr Henryk Dobrzański „Hubal”.

Koniec

Niedziela Ogólnopolska 35/2017 , str. 36-37

E-mail:
Adres: ul. 3 Maja 12, 42-200 Częstochowa
Tel.: +48 (34) 365 19 17

Działy: Społeczeństwo

Tagi: turystyka

Tagi
Nasze serwisy
Polecamy
Zaprzyjaźnione strony
Najpopularniejsze
24h7 dni

Reklama

Lidia Dudkiewicz, Red. Naczelna

Polityk, który pozostał człowiekiem EDYTORIAL

Nadzieja – motor naszych działań, często najlepsze lekarstwo. Niech nie zabraknie naszej modlitwy w intencji tych, którzy ją tracą, niech dzięki niej odnajdą w sobie siłę,... »
Bp Jan Wątroba

Reklama


Adresy kontaktowe


www.facebook.com/tkniedziela
Tel.: +48 (34) 365 19 17, fax: +48 (34) 366 48 93
Adres redakcji: ul. 3 Maja 12, 42-200 Częstochowa


Wydawca: Kuria Metropolitalna w Częstochowie
Redaktor Naczelny: Lidia Dudkiewicz
Honorowy Red. Nacz.: ks. inf. Ireneusz Skubiś
Zastępca Red. Nacz.: ks. Jerzy Bielecki
Sekretarz redakcji: ks. Marek Łuczak
Zastępca Sekretarza redakcji: Margita Kotas