Reklama

Polskie pieśni adwentowe (II)

2017-12-13 11:06

Prof. Kazimierz Ożóg
Edycja rzeszowska 51/2017, str. IV

Bożena Sztajner/Niedziela

W poprzednim numerze omówiliśmy grupę pieśni adwentowych, które nazwałem typem Rorate, czyli Spuśćcie rosę, niebiosa. Pieśni te stanowią wielkie modlitewne wołanie o łaskę Boga dla ludu pogrążonego w ciemnościach grzechu. Niebiosa to metafora samego Boga, bo są miejscem Jego przebywania, zaś rosa, tak cenny zawsze życiodajny deszcz, jest symbolem dobra, jakie zlewa Bóg. Obłoki mają wylać Sprawiedliwego, czyli samego Mesjasza. Motyw ten jest zawarty szczególnie w trzech pieśniach: Hejnał wszyscy zaśpiewajmy (XVI w.), Niebiosa, rosę spuśćcie nam z góry (XVIII w.), Spuśćcie nam na ziemskie niwy (XVIII w.).

W jednej pieśni z kręgu Rorate pojawia się już radosny wątek Maryi i Archanioła Gabriela, który zwiastuje Panience najważniejszą wieść w dziejach ludzkości – poczęcie Mesjasza. Śpiewamy bowiem: Ale się Ojciec zlitował – Nad nędzną ludzi dolą, – Syn się chętnie ofiarował, – By spełnił wieczną wolę: – Zaraz Gabryjel zstępuje – I Maryi to zwiastuje, – Iże z Ducha Świętego – Pocznie Syna Bożego.

Najświętsza Maryja Panna, Boży posłaniec Archanioł oraz w tle Ten, który jest Nadzieją, Syn Boży – oto główni bohaterowie drugiej grupy pieśni adwentowych. Są to utwory o Maryi, szczególnie o zwiastowaniu, ukazują sam moment przyjścia archanioła Gabriela do Maryi bądź chwalą Panienkę za zgodę na to niezwyczajne – i sądząc po ludzku, bardzo trudne do przeżycia złych opinii innych – poczęcie Syna Bożego. Motyw zwiastowania Maryi fascynował nie tylko poetów układających pieśni czy modlitwy (por. modlitwę Anioł Pański), ale był często wykorzystywany w malarstwie, by wymienić tylko obrazy takich malarzy, jak: Fra Angelico, Simone Martini, Leonardo da Vinci, El Greco. Zarówno twórcy pieśni, jak i znakomici malarze chcieli wniknąć w ten wyjątkowy sens spotkania Maryi z Bożym Wysłannikiem. I ten sens jest głównym tematem kilku pieśni adwentowych.

Reklama

Z XVIII wieku pochodzi jedna z najczęściej śpiewanych dziś pieśni adwentowych Archanioł Boży Gabryjel. Jest to w tym czasie pokutnym radosna pieśń o zwiastowaniu rzeczywiście dobrej nowiny: Archanioł Boży, Gabryjel – Posłan do Panny Maryjej, – Z majestatu Trójcy Świętej – Tak sprawował poselstwo k Niej: – Zdrowaś Panno, łaskiś pełna, – Pan jest z Tobą – To rzecz pewna. Ten dostojny, kunsztowny poetycko tekst jest relacją z odwiedzin Bożego Posłańca u Maryi. Najpierw jest przytoczone jego imię, staropolska wersja Gabryjel, potem w pięknym zwrocie przypomina się Majestat Trójcy Świętej. To niezwykłe zdarzenie zachodzi jednak w zwyczajnej ludzkiej atmosferze spotkania. Archanioł pozdrawia Maryję serdecznym zwrotem Zdrowaś Mario, łaskiś pełna. Ten dawny zwrot powitalny, kiedy życzono najpierw zdrowia, aby rozmowa się dobrze rozwijała, był charakterystyczny dla wielu kultur. Także dla kultury żydowskiej. Reakcją Maryi było zdumienie i bojaźń. Autor tekstu ujmuje to bardzo celnie: Panna się wielce zdumiała – Z poselstwa, które słyszała; – Pokorniuchno się skłoniła, – Jako Panna świątobliwa; – Zasmuciła się z tej mowy, – Nic nie rzekła Aniołowi. Potem rozwija się niezwykły dialog między wysłannikiem Boga a Maryją. Jest to najważniejszy dialog w dziejach ludzkości. Rozmowa ta ma swoją dramaturgię. Archanioł używa łagodnej perswazji, gdyż od zgody Maryi zależy zbawienie świata: Ale poseł z wysokości, – Napełnion Boskiej mądrości, – Rzekł Jej: Nie bój się, Maryja, – Najszczęśliwszaś, Panno miła, – Nalazłaś łaskę u Pana, – Oto poczniesz Jego Syna. Maryja po ludzku rzecz biorąc, broni się argumentem naturalnym: „A jakoż by to mogło być? – Jęła Panna k Niemu mówić, – Ja nie chcę męża nigdy znać” – Jął jej Anioł tak powiadać.

Zwróćmy uwagę na mistrzowskie opanowanie warsztatu językowego autora tej pieśni. W bardzo zwięzłych, jednocześnie pięknych i celnych słowach ujął on całą sytuację zwiastowania z jej głębią teologiczną i zgodnością z przekazem ewangelicznym.

Z wieku XVII pochodzi pieśń adwentowa ku czci Najświętszej Maryi Panny, sławiąca szczególnie Jej zwiastowanie i jego konsekwencje – Gwiazdo morza głębokiego. Zwróćmy uwagę na wspaniałe tytuły Najświętszej Maryi Panny. Polacy kochający Maryję szczerze w każdym zwrocie adresatywnym chcieli Ją wymownie uczcić: Gwiazdo morza głębokiego, – Matko Boga najwyższego, Panienko bądź pozdrowiona, – Furto rajska otworzona! Strofa druga przywołuje już scenę zwiastowania: Od Aniołaś pozdrowiona, – Gdyś poczęła w sobie Pana: – Imię matki naszej Ewy – Odmieniaj ku pokojowi. Maryja jest ukazywana w pieśniach adwentowych jako druga Ewa. Pierwsza Ewa zgrzeszyła przez nieposłuszeństwo, Maryja, jako druga Ewa, przez posłuszne „tak” woli Bożej stała się Matką Syna Bożego – Zbawiciela.

Głęboka teologicznie pieśń XVI-wieczna – Po upadku człowieka grzesznego – jest kolejnym opisem sceny zwiastowania. Autor stara się przedstawić po swojemu, na miarę myślenia tego wieku różne realia tamtego zdarzenia. Sytuacja w tej pieśni jest bardzo ciekawa. Otóż Pan Bóg, widząc pogrążoną w grzechach ludzkość, użalił się nad ludźmi. Żal Mu się zrobiło, że stworzeni przez Niego ludzie tak cierpią. Postanowił więc temu po Bożemu zaradzić. Wezwał zatem swojego Archanioła i polecił mu „misję” specjalną na ziemi. I tu się zaczyna opis zwiastowania. Przeczytajmy najpierw strofę pierwszą, zwróćmy uwagę na archaiczny język; Po upadku człowieka grzesznego – Użalił się Pan stworzenia swego: – Zesłał na świat Archanioła cnego. Polecenie Boże jest proste, o tym traktuje druga strofa: Idź do Panny, imię Jej Maryja, – Spraw poselstwo: Zdrowaś, łaski pełna – Pan jest z Tobą, nie bądźże troskliwa. „Troskliwa” dawniej znaczyło „przeżywająca bojaźń, bojąca się”. Trzecia strofa już jest niemalże filmowym przedstawieniem spotkania: Panna natenczas psałterz czytała, – Gdy pozdrowienie to usłyszała; – Na słowa się anielskie zdumiała. W scenie zwiastowania artyści najczęściej ukazują Maryję jako modlącą się. Tu modli się Dzieweczka, czytając psałterz. Rzeczywiście, w XVI wieku była to bardzo popularna forma modlitwy i tak autor XVI-wieczny to ujmuje. Archanioł jest dobrym obserwatorem, widząc, że Maryja się przestraszyła – co jest bardzo ludzkie – zaczyna ją łagodnie uspokajać, jakżeż piękne staropolskie są to frazy: Archanioł, widząc Pannę troskliwą, – Jął Ją cieszyć mową łagodliwą: – Panno, nie lękaj się, Pan jest z Tobą”. I kolejne strofy oddają dalszy ciąg tego spotkania wysłannika Boga z Maryją. Oto polski Adwent – wspaniałe pieśni ku czci Maryi.

Tagi:
adwent pieśni

Zebrane rozważania Benedykta XVI o Adwencie

2018-12-20 11:29

JM

Mystagogia Benedicti to nowa książka, która zbiera w jedną pozycję rozproszone teksty papieża Benedykta XVI, dotyczące tajemnic roku liturgicznego, zaczynając od Adwentu. Wydawcą jest benedyktyńska fundacja „Ordo et Pax” we współpracy z ks. dr. Andrzejem Demitrowem, pasjonatem myśli Benedykta XVI.

List do wydawców książki skierował papież senior. „Jest to dla mnie zachęta i radość, że wydaniem tekstów, które przedstawiłem chrześcijanom jako biskup Rzymu, możecie pomóc ludziom w Waszym kraju w czytaniu i zrozumieniu Pisma Świętego” – napisał.

„Pomimo upływu lat, wspomniane wypowiedzi papieża-seniora nie straciły nic ze swej głębi i aktualności – pisze we wstępie redaktor serii, ks. Andrzej Demitrow. Tym bardziej dziwi fakt, że te rozważania papieskie nie zostały dotychczas wydane całościowo”.

I dalej wyjaśnia, według jakiego klucza dokonał wyboru tekstów: „W pierwszej części adwentowego tomu zamieściliśmy rozważania papieskie wygłoszone przed południową modlitwą Anioł Pański w kolejne niedziele Adwentu i w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, przez wszystkie lata pontyfikatu. W drugiej części zebraliśmy homilie, które Benedykt XVI wygłosił podczas celebracji nieszporów adwentowych i podczas spotkań ze środowiskami uniwersyteckimi Rzymu. W części trzeciej tego tomu zamieściliśmy katechezy z audiencji generalnych, które były poświęcone bezpośredniemu przygotowaniu do Świąt Bożego Narodzenia. Choć ich charakter jest już wyraźnie świąteczny, to jednak decydujący kontekst pozostaje wciąż adwentowy, zwłaszcza w głębokich nawiązaniach do tekstów liturgicznych ostatnich dni Adwentu”.

Planowane są kolejne pozycje dotyczące Bożego Narodzenia i Wielkanocy.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Chrystus Zmartwychwstał - Prawdziwie Zmartwychwstał!

Abp Józef Michalik, Metropolita Przemyski
Edycja przemyska 17/2011

Drodzy Archidiecezjanie!

Tegoroczne święta Wielkiej Nocy przeżyjemy w pełnym rozkwicie wiosny, a wiosna to piękno nowego, budzącego się życia jeszcze utrwala, prowadzi do zwycięskiego owocowania.
Wielkanoc to najważniejsze święta chrześcijańskie, wyrosłe z Mojżeszowego przymierza z Bogiem, przymierza, które znalazło swe szczególne wypełnienie w męce, śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa, Bożego Syna, naszego Zbawiciela. Pascha oznacza przejście - z niewoli do wolności, ze śmierci do życia, z trudności i załamań do nadziei zwycięskiej, twórczej. I to są właśnie moje życzenia i moje pragnienie, aby obudziły się realne nadzieje na zmartwychwstanie wiary w możliwości odrodzenia - przywrócenia do życia - godności naszego narodu, gotowości do podjęcia walki o codzienną uczciwość, dobroć i życzliwość, o większą miłość do bliskich i do nieprzyjaciół, do obcych, innych, słabych i załamanych, aby nie zabrakło im pomocnych dłoni. Bardzo pragnę, aby obudziły się sumienia omdlałe, zmęczone, uśpione i dały dowody życia. Ojczyźnie i narodowi naszemu potrzebni są ludzie odważnego myślenia i gorącego serca, ludzie kochający prawdę aż do oddania za nią życia. Polska potrzebuje dziś gigantów ducha, którzy w prostocie i pokorze serca opowiedzą się za prawem do życia dziecka poczętego, za wiernością prawu naturalnemu w życiu społecznym, za kulturą słowa w życiu prywatnym i publicznym. Po raz kolejny widzimy, jak trudno jest przyjąć prawdę o sobie, o naszej historii, prawdę o naszej słabości i grzechu - niekiedy nawet wykreślamy ją z pamięci i sumienia.
Duszpasterski program zachęca nas do większej bliskości z Bogiem - do takiej jedności, która jest Komunią - aby razem z Nim, Panem życia i Zwycięzcą śmierci, przeżywać doświadczenia, szukać sukcesów i zwyciężać trudności. Warto sobie uświadomić, że na drodze promocji dobra i piękna nie jesteśmy sami, jest z nami Chrystus, który śmiercią pokonał grzech, nie czyjś grzech - mój własny grzech, grzech we mnie.
Całym sercem życzę wierzącym w Chrystusa, aby pogłębiali wiarę, aby odczuli Jego obecność w codziennym życiu, aby Go życiem głosili innym, ubogacając ich pokojem i radością.
Szukającym wiary - aby ją znaleźli. Pan znajdzie sposób!
Niewierzącym - aby dobrocią i życzliwością swojego szczerego serca ubogacali nas wszystkich i radowali się z odwzajemnionych życzliwości.
Uczniowie z Emaus spotkawszy Pana wrócili do Jerozolimy, by podzielić się tą radością i obdarzyć innych swoim świadectwem. To moje życzenia na dni, które nas czekają po radosnym przeżywaniu tegorocznych Świąt. Niech one trwają w darze naszego świadectwa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Abp Jędraszewski: zmartwychwstanie Jezusa ukazuje program życia dla chrześcijan

2019-04-21 07:42

led / Kraków (KAI)

Kościół żyje chlubą swoich męczenników i świadków, na przekór światu i jego prawom - mówił abp Marek Jędraszewski w Wielką Sobotę podczas Wigilii Paschalnej, której przewodniczył w katedrze na Wawelu. Metropolita krakowski podkreślił, że śmierć i zmartwychwstanie Jezusa ukazuje określony program życia dla chrześcijan.

Joanna Adamik/archidiecezja krakowska

W homilii abp Marek Jędraszewski powiedział, że śmierć i zmartwychwstanie Jezusa ukazuje bardzo określony program życia dla chrześcijan: „umarliście dla grzechu, żyjecie zaś dla Boga w Chrystusie Jezusie, a z tym wiąże się chrześcijańska nadzieja”.

Metropolita krakowski wyjaśniał, że dzieje Kościoła to dzieje ludzi, którzy złączyli się z Chrystusem, z Jego śmiercią i z Jego zmartwychwstaniem i „odtąd żyli już nowym życiem i odtąd stawali się znakiem sprzeciwu dla świata”.

Hierarcha zwracał uwagę na to, że na przestrzeni wieków chrześcijaństwo jawiło się jako coś z czym trzeba walczyć, konsekwencją tego były prześladowania tych, którzy uważali, że jedyną prawdę głosi chrześcijaństwo. Jak dodał, wielu ludzi przypieczętowało taką postawę męczeństwem.

Jego zdaniem, tego rodzaju zarzuty pojawiają się i dzisiaj, a chrześcijanie często oskarżani są o homofobię i o nienawiść do człowieka.

- Historia Rzymu pierwszych dziesięcioleci chrześcijaństwa to historia, która wielokrotnie powtarzała się i powtarza po dzień dzisiejszy. Historia Kościoła, który żyje chlubą swoich męczenników i świadków, na przekór światu i jego prawom. Na przekór temu, że wiele państw szczyci się tym, że są państwami prawa – powiedział arcybiskup.

- Zdajemy sobie sprawę, że otwierając się na dary Ducha Świętego i odnawiając w sobie te przyrzeczenia, które określiły w dniu chrztu świętego naszą chrześcijańską tożsamość, wyrażamy gotowość by świadczyć (…) własnym cierpieniem i życiem – wyjaśniał metropolita krakowski, dodając, że w tajemnicę chrztu, który włącza chrześcijan w śmierć i zmartwychwstanie Jezusa, wpisana jest także ich gotowość na męczeństwo.

Uroczystość zakończyła procesja rezurekcyjna, która przeszła wokół katedry wawelskiej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem