Reklama

100 modlitw za Polskę

Polskie pieśni adwentowe (II)

2017-12-13 11:06

Prof. Kazimierz Ożóg
Edycja rzeszowska 51/2017, str. IV

Bożena Sztajner/Niedziela

W poprzednim numerze omówiliśmy grupę pieśni adwentowych, które nazwałem typem Rorate, czyli Spuśćcie rosę, niebiosa. Pieśni te stanowią wielkie modlitewne wołanie o łaskę Boga dla ludu pogrążonego w ciemnościach grzechu. Niebiosa to metafora samego Boga, bo są miejscem Jego przebywania, zaś rosa, tak cenny zawsze życiodajny deszcz, jest symbolem dobra, jakie zlewa Bóg. Obłoki mają wylać Sprawiedliwego, czyli samego Mesjasza. Motyw ten jest zawarty szczególnie w trzech pieśniach: Hejnał wszyscy zaśpiewajmy (XVI w.), Niebiosa, rosę spuśćcie nam z góry (XVIII w.), Spuśćcie nam na ziemskie niwy (XVIII w.).

W jednej pieśni z kręgu Rorate pojawia się już radosny wątek Maryi i Archanioła Gabriela, który zwiastuje Panience najważniejszą wieść w dziejach ludzkości – poczęcie Mesjasza. Śpiewamy bowiem: Ale się Ojciec zlitował – Nad nędzną ludzi dolą, – Syn się chętnie ofiarował, – By spełnił wieczną wolę: – Zaraz Gabryjel zstępuje – I Maryi to zwiastuje, – Iże z Ducha Świętego – Pocznie Syna Bożego.

Najświętsza Maryja Panna, Boży posłaniec Archanioł oraz w tle Ten, który jest Nadzieją, Syn Boży – oto główni bohaterowie drugiej grupy pieśni adwentowych. Są to utwory o Maryi, szczególnie o zwiastowaniu, ukazują sam moment przyjścia archanioła Gabriela do Maryi bądź chwalą Panienkę za zgodę na to niezwyczajne – i sądząc po ludzku, bardzo trudne do przeżycia złych opinii innych – poczęcie Syna Bożego. Motyw zwiastowania Maryi fascynował nie tylko poetów układających pieśni czy modlitwy (por. modlitwę Anioł Pański), ale był często wykorzystywany w malarstwie, by wymienić tylko obrazy takich malarzy, jak: Fra Angelico, Simone Martini, Leonardo da Vinci, El Greco. Zarówno twórcy pieśni, jak i znakomici malarze chcieli wniknąć w ten wyjątkowy sens spotkania Maryi z Bożym Wysłannikiem. I ten sens jest głównym tematem kilku pieśni adwentowych.

Reklama

Z XVIII wieku pochodzi jedna z najczęściej śpiewanych dziś pieśni adwentowych Archanioł Boży Gabryjel. Jest to w tym czasie pokutnym radosna pieśń o zwiastowaniu rzeczywiście dobrej nowiny: Archanioł Boży, Gabryjel – Posłan do Panny Maryjej, – Z majestatu Trójcy Świętej – Tak sprawował poselstwo k Niej: – Zdrowaś Panno, łaskiś pełna, – Pan jest z Tobą – To rzecz pewna. Ten dostojny, kunsztowny poetycko tekst jest relacją z odwiedzin Bożego Posłańca u Maryi. Najpierw jest przytoczone jego imię, staropolska wersja Gabryjel, potem w pięknym zwrocie przypomina się Majestat Trójcy Świętej. To niezwykłe zdarzenie zachodzi jednak w zwyczajnej ludzkiej atmosferze spotkania. Archanioł pozdrawia Maryję serdecznym zwrotem Zdrowaś Mario, łaskiś pełna. Ten dawny zwrot powitalny, kiedy życzono najpierw zdrowia, aby rozmowa się dobrze rozwijała, był charakterystyczny dla wielu kultur. Także dla kultury żydowskiej. Reakcją Maryi było zdumienie i bojaźń. Autor tekstu ujmuje to bardzo celnie: Panna się wielce zdumiała – Z poselstwa, które słyszała; – Pokorniuchno się skłoniła, – Jako Panna świątobliwa; – Zasmuciła się z tej mowy, – Nic nie rzekła Aniołowi. Potem rozwija się niezwykły dialog między wysłannikiem Boga a Maryją. Jest to najważniejszy dialog w dziejach ludzkości. Rozmowa ta ma swoją dramaturgię. Archanioł używa łagodnej perswazji, gdyż od zgody Maryi zależy zbawienie świata: Ale poseł z wysokości, – Napełnion Boskiej mądrości, – Rzekł Jej: Nie bój się, Maryja, – Najszczęśliwszaś, Panno miła, – Nalazłaś łaskę u Pana, – Oto poczniesz Jego Syna. Maryja po ludzku rzecz biorąc, broni się argumentem naturalnym: „A jakoż by to mogło być? – Jęła Panna k Niemu mówić, – Ja nie chcę męża nigdy znać” – Jął jej Anioł tak powiadać.

Zwróćmy uwagę na mistrzowskie opanowanie warsztatu językowego autora tej pieśni. W bardzo zwięzłych, jednocześnie pięknych i celnych słowach ujął on całą sytuację zwiastowania z jej głębią teologiczną i zgodnością z przekazem ewangelicznym.

Z wieku XVII pochodzi pieśń adwentowa ku czci Najświętszej Maryi Panny, sławiąca szczególnie Jej zwiastowanie i jego konsekwencje – Gwiazdo morza głębokiego. Zwróćmy uwagę na wspaniałe tytuły Najświętszej Maryi Panny. Polacy kochający Maryję szczerze w każdym zwrocie adresatywnym chcieli Ją wymownie uczcić: Gwiazdo morza głębokiego, – Matko Boga najwyższego, Panienko bądź pozdrowiona, – Furto rajska otworzona! Strofa druga przywołuje już scenę zwiastowania: Od Aniołaś pozdrowiona, – Gdyś poczęła w sobie Pana: – Imię matki naszej Ewy – Odmieniaj ku pokojowi. Maryja jest ukazywana w pieśniach adwentowych jako druga Ewa. Pierwsza Ewa zgrzeszyła przez nieposłuszeństwo, Maryja, jako druga Ewa, przez posłuszne „tak” woli Bożej stała się Matką Syna Bożego – Zbawiciela.

Głęboka teologicznie pieśń XVI-wieczna – Po upadku człowieka grzesznego – jest kolejnym opisem sceny zwiastowania. Autor stara się przedstawić po swojemu, na miarę myślenia tego wieku różne realia tamtego zdarzenia. Sytuacja w tej pieśni jest bardzo ciekawa. Otóż Pan Bóg, widząc pogrążoną w grzechach ludzkość, użalił się nad ludźmi. Żal Mu się zrobiło, że stworzeni przez Niego ludzie tak cierpią. Postanowił więc temu po Bożemu zaradzić. Wezwał zatem swojego Archanioła i polecił mu „misję” specjalną na ziemi. I tu się zaczyna opis zwiastowania. Przeczytajmy najpierw strofę pierwszą, zwróćmy uwagę na archaiczny język; Po upadku człowieka grzesznego – Użalił się Pan stworzenia swego: – Zesłał na świat Archanioła cnego. Polecenie Boże jest proste, o tym traktuje druga strofa: Idź do Panny, imię Jej Maryja, – Spraw poselstwo: Zdrowaś, łaski pełna – Pan jest z Tobą, nie bądźże troskliwa. „Troskliwa” dawniej znaczyło „przeżywająca bojaźń, bojąca się”. Trzecia strofa już jest niemalże filmowym przedstawieniem spotkania: Panna natenczas psałterz czytała, – Gdy pozdrowienie to usłyszała; – Na słowa się anielskie zdumiała. W scenie zwiastowania artyści najczęściej ukazują Maryję jako modlącą się. Tu modli się Dzieweczka, czytając psałterz. Rzeczywiście, w XVI wieku była to bardzo popularna forma modlitwy i tak autor XVI-wieczny to ujmuje. Archanioł jest dobrym obserwatorem, widząc, że Maryja się przestraszyła – co jest bardzo ludzkie – zaczyna ją łagodnie uspokajać, jakżeż piękne staropolskie są to frazy: Archanioł, widząc Pannę troskliwą, – Jął Ją cieszyć mową łagodliwą: – Panno, nie lękaj się, Pan jest z Tobą”. I kolejne strofy oddają dalszy ciąg tego spotkania wysłannika Boga z Maryją. Oto polski Adwent – wspaniałe pieśni ku czci Maryi.

Tagi:
adwent pieśni

Franciszek do litewskiej młodzieży: idźcie pod prąd, nie bójcie się postawić na Jezusa

2018-09-22 17:45

st (KAI) / Wilno

„Warto iść za Chrystusem, nie bójmy się udziału w rewolucji, na którą On nas zaprasza: rewolucji czułości” – powiedział papież do litewskiej młodzieży podczas spotkania na placu przed katedrą św. Stanisława BM i św. Władysława w Wilnie.

Julia Bernacka

Ojciec Święty podkreślił, że łaska wiary, którą żyją młodzi została im przekazana przez wcześniejsze pokolenia, które jej mężnie broniły. Zaznaczył, że nikt nie może zbawić się sam, ale musi mieć udział w życiu ludu Bożego.

„Nie pozwólcie, aby świat przekonał was, że lepiej iść samotnie. Nie ulegajcie pokusie koncentrowania się na sobie, stawaniu się samolubnymi lub powierzchownymi w obliczu cierpienia, trudności lub przelotnego sukcesu. Po raz kolejny potwierdźmy, że «to, co dzieje się drugiemu, dzieje się także i mnie», idźmy pod prąd tego nurtu indywidualizmu, który izoluje, który czyni nas egocentrycznymi i zarozumiałymi, troszczącymi się jedynie o to jak nas widzą i o swój dobrobyt. Dążcie do świętości, wychodząc od spotkania i komunii z innymi, zwracając uwagę na ich potrzeby” – zaapelował Franciszek. Zaznaczył, że nie jesteśmy ludźmi bez korzeni.

Nawiązując do świadectw dwojga młodych papież podkreślił znaczenie muzyki i śpiewu oraz modlitwy jako dróg rozwoju wiary. Zwrócił też uwagę na doświadczenie pomagania innym ludziom.

„Dostrzeganie słabości innych osób ustawia nas w rzeczywistości, zapobiega temu, abyśmy żyli, liżąc swoje rany. Iluż młodych ludzi opuszcza swą ojczyznę z powodu braku szans! Iluż pada ofiarą depresji, alkoholu i narkotyków! Ileż osób starszych żyje w samotności, bez kogoś, z kim można by dzielić się teraźniejszością i obawą, żeby nie wróciła przeszłość. Możecie odpowiedzieć na te wyzwania swoją obecnością i spotkaniem między wami a innymi” – wskazał Ojciec Święty.

Franciszek nie krył, że wiara w Jezusa często pociąga za sobą stawianie sobie pytań, porzucania utartych schematów, wymaga odwagi. Tym niemniej zachęcił do pójścia drogą wiary.

„Podążanie za Jezusem jest ekscytującą przygodą, która napełnia nasze życie znaczeniem, które sprawia, że czujemy się częścią wspólnoty, która dodaje nam otuchy i nam towarzyszy, która angażuje nas w posługę. Drodzy młodzi, warto iść za Chrystusem, nie bójmy się udziału w rewolucji, na którą On nas zaprasza: rewolucji czułości” - przekonywał papież.

Ojciec Święty przestrzegł także przed labiryntem kręcenia się wokół siebie i własnych spraw. „Nie bądźcie młodymi labiryntu, z którego trudno wyjść, ale młodymi w drodze. Nie bójcie się postawić na Jezusa, przyjąć Jego sprawę, Ewangelię. On bowiem nigdy nie zejdzie z łodzi waszego życia, zawsze będzie na rozstaju naszych dróg, nigdy nie przestanie nas odbudowywać, nawet jeśli czasami staramy się siebie zniszczyć. Jezus obdarza nas czasami obfitymi i szczodrymi, gdzie jest miejsce na porażki, gdzie nikt nie musi emigrować, ponieważ jest miejsce dla wszystkich. Wielu będzie chciało zająć wasze serca, nękać pola waszych dążeń chwastami, ale ostatecznie, jeśli oddamy życie Panu, zawsze zwycięża dobra pszenica” – przekonywał litewską młodzież Franciszek.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kalendarz pielgrzyma 2019

Kowno: ponad 100 tys. wiernych na Mszy św. pod przewodnictwem Franciszka

2018-09-23 09:27

tom (KAI) / Kowno

Z udziałem ponad 100 tys. wiernych rozpoczęła się pod przewodnictwem papieża Franciszka Msza św. w parku Santakos w Kownie. Obok wiernych z całej Litwy są goście z krajów ościennych, m.in. z Polski, Łotwy, Białorusi, a nawet Ukrainy.

Julia Bernacka

Przed Mszą św. papież objechał sektory na placu celebry entuzjastycznie witany przez zgromadzonych.

W Eucharystii uczestniczą także Polacy głównie z diecezji ełckiej, archidiecezji białostockiej i diecezji łomżyńskiej, które są położone najbliżej Litwy. Są także pielgrzymi z całej Białorusi – z Grodna, z Mińska itd. Arcybiskup mińsko-mohylewski Tadeusz Kondrusiewicz przyjechał z dużą grupą młodzieży. Przybyli pielgrzymi z Ukrainy, a nawet z Łotwy, którą następnego dnia papież odwiedzi.

Zobacz zdjęcia: Kowno: ponad 100 tys. wiernych na Mszy św. pod przewodnictwem Franciszka

Eucharystia jest odprawiana po łacinie, ale czytania mszalne i intencje modlitewne zostaną odczytane po litewsku, Jedno z wezwań modlitwy wiernych zabrzmi po polsku.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem