Reklama

Babcia Jadzia

2017-12-20 12:28

Maria Fortuna-Sudor
Edycja małopolska 52/2017, str. VII

Maria Fortuna-Sudor
Moi rozmówcy zapewniają, że wspólne mieszkanie w wielopokoleniowej rodzinie uczy szacunku dla starszych osób

Jadwiga Wajda jest mieszkanką Krzyszkowic. Tu się urodziła, tu przeżyła 100 lat! Z perspektywy rodzinnej wioski nadal uważnie spogląda na świat

Szukając stulatki, zapukałam omyłkowo do innego domu. Otworzył mi starszy pan. Gdy wyjaśniłam cel wizyty, zaprosił do środka i przez okno wskazał właściwy dom. Niepytany powiedział: – To są dobrzy ludzie. A ta pani to ma piękny wiek – stwierdził. Potem dowiem się, że rozmawiałam z Józefem Fornalikiem.

Co lubi?

Jego wskazówki doprowadziły mnie na miejsce. W jednym z pokoi dużego i zadbanego domu czekała na mnie, wraz z córką – Haliną Raczek, starsza pani. Stulatka na początek dokładnie mnie przepytuje. Sama też chętnie dzieli się wspomnieniami i refleksjami z życia. A pamięć wciąż ma dobrą, chociaż bardzo lubi przesłodzoną herbatę. Gdy podpytuję, jak to z tym cukrem jest, seniorka z błyskiem w oku stwierdza: – To zależy, jakie te łyżeczki są. Jak takie malutkie, to i pięć trzeba wsypać. Dodaje: – Całe życie lubię wszystko słodkie. Kiedyś to mi ksiądz powiedział, że dlatego tak długo żyję, bo słodkie jem. Lubi też mięso i wędlinę, chętnie je owoce.

Jadwiga Wajda doczekała 10 wnuków, 12 prawnuków i jednej praprawnuczki. Ojca właściwie nie znała. Był żołnierzem I wojny światowej, w czasie której zginął. Mama została z córkami na gospodarce. Stulatka źle wspomina czasy szkoły: – Jak się czegoś nie umiało, to nauczyciel marszczył czoło i się darł. Bił nas linijką po ręce. Przed II wojną światową zaczęła pracować zarobkowo w Myślenicach. – Najpierw przez rok codziennie ziemniaki skrobałam, później myłam naczynia, a następnie zostałam podkuchenną i kucharce pomagałam – opowiada.

Reklama

Do końca życia zapamięta 1 września 1939 r. Wtedy Niemcy zabili jej mamę. – Miałam 22 lata, nie wiedziałam, jak to dalej będzie, płakałam – wspomina. Dodaje, że niejeden raz groziła jej śmierć:

– Pani, ile ja już razy miałam nie żyć. Rusków to mało pamiętam. A Niemcy to byli różni. Jeden był lepszy, drugi – gorszy. Szkoda mówić, co człowiek przeszedł – powtarza.

Jak żyła?

W ostatni dzień 1945 r. wyszła za mąż. – Od nowego roku miały być śluby cywilne, a myśmy chcieli, żeby nas ksiądz pobłogosławił – wyjaśnia. Dodaje, że na weselu zagrał na harmonii sąsiad. Goście wypili herbatę, potańczyli i było po uroczystościach. Zaczął się kolejny etap życia. Pani Jadwiga urodziła czworo dzieci. Jedno z nich zmarło, jak miało kilka miesięcy. Wajdowie mieli 3,5 hektara ziemi. Ale mąż, który pochodził z Piasków Wielkich, zajmował się też nielegalnym handlem mięsem i za to poszedł do więzienia. Wspomina: – Jeździłam do niego. Najpierw szłam na nogach z Krzyszkowic do Piasków, żeby tam być na 5. rano. Stamtąd jechałam z innymi do Wadowic. Największa radość to była, jak męża z więzienia zwolnili. Przeżyła też śmierć dorosłej córki, a potem wnuczki. W 1990 r. zmarł mąż. – To był dobry człowiek, nie pił, nie palił, o dom i rodzinę się starał – mówi, uśmiechając się do wspomnień.

Pani Jadwiga przez całe życie nie była w szpitalu. Kilka lat temu przewróciła się w łazience i mocno się potłukła. Wówczas córka zdecydowała, że trzeba wezwać lekarza. – Przyjechała pani doktor z Głogoczowa, która powiedziała, że mama musi jechać do szpitala, żeby jej zrobić prześwietlenie głowy, bo lekarka odpowiada za pacjentkę – wspomina Halina Raczek. I dodaje: – Gdy to mama usłyszała, od razu powiedziała, że ona nigdy w szpitalu nie była i tam nie pojedzie.

O co się modli?

Stulatka często powtarza, że nie wie, dlaczego jeszcze żyje, po czym sama sobie dopowiada, że pewnie jest to czas, który dostała na modlitwę. Gdy pytam, o co się modli, wyznaje: – Przepraszam Pana Jezusa za grzechy, które w życiu popełniłam i proszę o szczęśliwą śmierć. Modlę się, żeby mnie nic nie bolało, żebyśmy wszyscy byli zdrowi. I za dusze zmarłych. Myślę, jak oni tam mają. Pani Halina dodaje, że mama dużo czasu spędza z TV Trwam. Modli się, śpiewa pieśni, uczestniczy w Mszy św.

A jak wyglądały święta w pani domu? – dopytuję, a stulatka wspomina: – Przez Adwent przygotowywało się ozdoby na drzewko. Orzechy się zawijało w złotko. A ciastka na choinkę się piekło. W bibułkę zawijało się karmelki, a z opłatków robiliśmy światy. Na wigilijną wieczerzę przygotowywało się ziemniaki z grzybianką (czyli zupę grzybową z ziemniakami – przyp. red.), a czasem – pieczone rybki. Po wieczerzy łamaliśmy się opłatkiem, całowaliśmy się, składaliśmy sobie życzenia, a potem śpiewaliśmy kolędy i czekaliśmy na Pasterkę.

W powrocie do przeszłości pomagali pani Jadwidze domownicy. Bo dom rodziny Raczków zamieszkują cztery pokolenia; obok stulatki – córka Halina, która jest od 2015 r. wdową. Jej dwaj synowie z rodzinami mieszkają w tym samym domu: Marek z Kasią oraz dziećmi Karoliną i Mateuszem i Dawid z Justyną oraz szesnastomiesięczną córeczką Anią. Pani Halina dodaje, że i pozostali synowie są blisko rodziny. Wymienia: – Najstarszy Jacek wraz z żoną Danutą mieszka w Zawadzie koło Krzyszkowic, a Janusz ma dom tuż obok tego rodzinnego. Łatwo zauważyć, że babcia Jadzia, jak zwracają się do stulatki domownicy, jest w tym domu otoczona opieką, a nade wszystko wielką serdecznością.

Kim jest dla rodziny?

Kasia Raczek, która pomaga teściowej opiekować się stulatką, przyznaje, że ma bliski kontakt z babcią. Stwierdza: – To daje wielką radość, jak się tu do babci wchodzi, ona zauważa to i całą sobą z uśmiechem mówi: „O, jesteś!”. Bo babcia się martwi, jak gdzieś wyjeżdżam i zawsze powtarza, żebym przed wyjazdem się pomodliła. Z kolei Justyna Raczek opowiada: – Kiedyś zapytałam, co trzeba zrobić, żeby tak długo żyć. I babcia mi odpowiedziała, że trzeba się w życiu szanować. Nie przejmować się niepowodzeniami, że trzeba je przyjąć i jeszcze we wszystkim zachować umiar.

Opiekowanie się seniorką integruje rodzinę. – Na pewno można się wielu ciekawych rzeczy od babci dowiedzieć, na przykład jak się dawniej żyło, a wspólne mieszkanie uczy też szacunku do ludzi starszych – mówi w imieniu rodziny Justyna. Córka Halina dodaje, że przypominane przez mamę historie uświadamiają kolejnym pokoleniom, iż dawniej nie było wszystkiego na wyciągnięcie ręki, a ludzie byli dla siebie bardziej życzliwi i chętnie sobie pomagali.

– Przy babci wolniej życie płynie – stwierdza na podsumowanie rozmowy Justyna Raczek. Myślę, że wolniej znaczy też szczęśliwiej.

***


M.F.S.: – Księże Proboszczu, czy w Krzyszkowicach jest dużo wielopokoleniowych rodzin, takich jak ta, w której żyje najstarsza parafianka?
Ks. Jan Antoł, proboszcz parafii pw. św. Anny w Krzyszkowicach: – U nas nadal są rodziny wielopokoleniowe, które z punktu widzenia parafii, lokalnej społeczności są bardzo ważne. Bo ci starsi i najstarsi mieszkańcy wioski przekazują tym młodszym i najmłodszym dobre rodzinne zwyczaje, tradycje, a przede wszystkim dbają o zaszczepienie i rozwój wiary. Zwłaszcza teraz, gdy większość dorosłych pracuje poza domem, to właśnie dziadkowie mają duży wpływ na wnuki. To oni niejednokrotnie zabierają je na nabożeństwa, na Mszę św., zwłaszcza w tygodniu. To oni dopilnują nauki pacierza. To jest tradycja w wielu krzyszkowickich domach. Także w rodzinie naszej najstarszej parafianki. Pamiętam, że gdy ogłosiłem w kościele, iż będziemy mieć w parafii taką uroczystość, to niektórzy byli zdziwieni, że mamy taką wiekową babcię. Jej jubileusz był okazją, żeby podziękować Bożej Opatrzności za wielki dar, jakim jest życie od poczęcia do naturalnej śmierci. Dla naszej społeczności to także powód do radości, że mamy mieszkankę, która dożyła pięknego wieku i, co ważne, ma tego świadomość.

Tagi:
stulatka

O pająkach, wielorybie, pumie i pytonie

2018-07-16 12:42

Ks. Paweł Rozpiątkowski

Gadów się boję. Gadów nie lubię i nie szukam ich towarzystwa. Tak po prostu mam i myślę, że podobne sentymenty wobec tych stworzeń ma większość ludzi, przynajmniej z naszego kręgu kulturowego. Nie wiem dokładnie, jak to jest u osób w innych kulturach. Być może ten lęk przed pełzającymi jest mniejszy. Być może dlatego, że są z gadami oswojeni, bo częściej mają z nimi do czynienia. U nas na gady możemy się napatrzeć, ale przez szybę, w terrariach ogrodów zoologicznych.

Kapa65/pixabay.com

Z gadami musiał być na pewno bardziej oswojony mój kolega ze studiów, Afrykańczyk - imienia ani narodowości nie pamiętam, bo było to przed 20 laty. Gdy poczęstowany przez nas, Polaków, przywiezionym z kraju kabanosem, trzymając kawał szlachetnej kiełbasy w ręku, rzekł z wyraźnie brzmiącym znakiem zapytania – Snake? (wąż?) Być może w jego kraju wąż był rarytasem. Nie wiem. Rozśmieszeni i zaskoczeni, nie dociekaliśmy, skąd pojawiły się mu skojarzenia z wężem.

Nawiązuję do gadów w kontekście akcji poszukiwania pytona, którą przez kilka dni żyła spora część mieszkańców naszego kraju – temat jest podtrzymywany nadal, choć nieco osłabło zainteresowanie. Nie przesądzam, czy rzeczywiście ktoś wyrzucił z domowego terrarium pytona – takie było podejrzenie - ale jestem w stanie sobie to wyobrazić. Myślę i coraz więcej na to wskazuje, że był to średnio mądry, za to wysoce kosztowny żart. W końcu praca dziesiątek czy nawet setek ludzi, którzy uganiali się za bujdą na resorach, używany przez nich sprzęt, swoje musiały kosztować.

Poszukiwania egzotycznych, najczęściej niebezpiecznych stworzeń, które rzekomo miały się pojawić w polski ekosystemie, mają już swoją krótką historię. W miejscowości, gdzie mieszkam, kilka lat temu ktoś rozpuścił plotkę, że na jednym z osiedli z nielegalnej hodowli uciekły czy zostały wyrzucone – nie pamiętam szczegółów - jadowite pająki. Ludzie wystraszyli się nie na żarty. To była już panika. Każdy pająk w mieszkaniu stał się przez krótki na szczęście czas - zabójczą tarantulą.

Pająki to była sprawa lokalna. Nieco wcześniej, jeżeli dobrze pamiętam, cała Polska, a szczególnie mieszkający w okolicach Wisły (chodzi o rzekę nie o miasto), poszukiwali wieloryba, który miał zabłądzić i wpłynął do królowej naszych rzek. Byli tacy, którzy święcie wierzyli w tego nieprawdopodobnego newsa i może nawet do dziś powtarzają, że na pewno w Wiśle gościł wieloryb. Później była też akcja z pumą, która - pisano o tym ze szczegółami - rozszarpywała psy w okolicach Włoszczowej.

Tak się złożyło, że kilka dni temu, gościliśmy na plebanii kamieniarzy z tych okolic, którzy naprawiali w kościele posadzkę. Podczas rozmowy przy stole obdarli tę historię z nimbu egzotyczności. Okazało się – to wiadomość z pierwszej ręki – że „pumą” był agresywny pies jednego z mieszkańców tej wsi, w której nasi fachowcy mieszkają. To ten swojski, choć wściekły czworonóg, rozszarpywał inne psy i trzeba go było po prostu uśpić. A więc wszyscy emocjonowaliśmy się pumą, która w rzeczywistości była psem. Prawdopodobnie to samo jest z pytonem, który nie wiem, czym w rzeczywistości jest, bo żadne ze zwierząt występujących na naszych ziemiach nijak go przypomina.

W każdym bądź razie ta historia dowodzi, jak łatwo jest nas wystraszyć. Zresztą, tak sobie myślę, że chyba nie kończyłbym tak, beztrosko moich rozważań i „śpiewał” zupełnie inaczej, gdybym mieszkał w okolicach rzekomo odnalezionych śladów sześciometrowej, blisko stukilowej bestii rodem z azjatyckich mokrych odstępów.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Austria: „Pasja” tematem przewodnim Salzburger Festspiele

2018-07-17 09:38

ts (KAI) / Salzburg

Już za kilka dni rozpocznie się w Salzburgu kolejny festiwal „Salzburger Festspiele”, który rokrocznie przyciągają rzesze miłośników muzyki klasycznej z całego świata. Od 2012 roku poprzedza go „Ouverture spirituelle” – uwertura duchowa, której tematem jest w tym roku „pasja”. „W muzyce pod tym określeniem rozumiemy mękę i śmierć Jezusa. Ale czy jakakolwiek sztuka byłaby możliwa bez pasji, bez wielkiej namiętności?” - pytają organizatorzy zapowiadając cykl wydarzeń rozpoczynających się 20 lipca.

Charles Brutlag/Fotolia.com

Na otwarcie festiwalu zabrzmi „Pasja wg. św. Łukasza” Krzysztofa Pendereckiego w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej z Montrealu pod batutą Kenta Nagano. W kolejnych dniach: „Msza h-moll” Johanna Sebastiana Bacha zaprezentowana przez Collegium Vocale z Gandawy, a następnie koncert na trąbkę „Nobody knowi the trouble I see” oraz „Symfonia Zmartwychwstania” Gustawa Mahlera.

Obok cyklu muzyki sakralnej przewidziano odczyty i prezentacje filmów oraz „Disputationes” – dyskusje na temat religii i kultury. Jako najwybitniejsze dzieło w historii filmu odnoszące się do tematyki pasji zostanie pokazana „Ewangelia wg. św. Mateusza” włoskiego reżysera Pier Paolo Pasoliniego.

W części literackiej znalazło się spotkanie z austriackim pisarzem Michaelem Köhlmeierem, a także dyskusje na tematy: „Życie”, „Cierpienie” oraz „Pasja-namiętność” . Uczestnikami tych „dysput” będą m.in. arcybiskup Salzburga Franz Lackner, dyrektorka Festiwalu Beethovena w Bonn, Nike Wagner, były opat-prymas benedyktynów Notker Wolf, filozofka z Tybingi Sabine A. Döring oraz teolog Karl-Josef Kuschel.

„Salzburger Festspiele” to jeden z najbardziej liczących się na świecie festiwali muzyki klasycznej. Pierwszy letni festiwal w Salzburgu pod nazwą "Internationale Musikfeste in Salzburg" odbył się w 1877 r. i kontynuowano go do 1910. Do pomysłu letniego festiwalu muzycznego wrócono po zakończeniu pierwszej wojny światowej w 1918 roku. Odnowienie imprezy związane było z pięcioma osobami, które uznawane są za inicjatorów festiwalu w Salzburgu. Byli to: kompozytor Richard Strauss, poeta i dramaturg Hugo von Hofmannsthal, reżyser Max Reinhardt, scenograf Alfred Roller i dyrygent Franz Schalk.

Oficjalnie odnowiony festiwal zapoczątkowała premiera sztuki „Jedermann” Hofmannsthala 22 września 1920. Od tamtego czasu „Jedermann” należy do stałych punktów festiwalowego repertuaru, a rola tytułowa powierzana jest tylko najbardziej znanym artystom teatralnym. Sztuka pokazywana jest w scenerii przed salzburską katedrą. Także dyrektorami Festiwalu byli sławni artyści. Od 2016 r. dyrektorem jest utytułowany austriacki pianista Markus Hinterhäuser, natomiast dyrektorem ds. teatru – szwajcarska dramaturg i reżyserka Bettina Hering.

Każdego roku w programie sześciu tygodni Salzburger Festspiele jest ponad 200 oper, koncertów, przedstawień teatralnych, filmowych oraz spotkań dyskusyjnych. Uczestniczy w nich ok. 250 tys. gości. Tegoroczny Salzburger Festspiele potrwa od 20 lipca do 30 sierpnia.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem