Reklama

Kalendarze 2019

W służbie Ewangelii

2018-03-07 11:22

ks. Tomasz Zmarzły
Edycja sosnowiecka 10/2018, str. VI

G. Kowalski, S. Wywioł
Grupa Ukrzyżowania z parafii pw. św. Mateusza Apostoła w Czeladzi. XIII stacja Drogi Krzyżowej z Bazyliki NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej

Choć chrześcijaństwo jest religią „Słowa” Bożego: Słowa nie spisanego, lecz Słowa Wcielonego i żywego, to jednak wielką rolę odgrywa obraz. Doskonale rozumieli to ludzie, którzy na przestrzeni wieków wykorzystali sztukę sakralną do głoszenia Ewangelii. Już papież św. Grzegorz Wielki (590-604), w liście do biskupa Marsylii Serenusa, pisał: „Obraz jest bowiem tym dla ludzi prostych, czym pismo dla umiejących czytać, ponieważ ci, którzy pisma nie znają, w obrazie widzą i odczytują wzór, jaki powinni naśladować. Toteż obrazy istnieją przede wszystkim dla pouczenia ludu. Obraz jest w tym celu wystawiony w kościele, aby ci, co nie umieją czytać, przynajmniej patrząc na ściany, czytali na nich to, czego nie mogą czytać w książkach”. Tak też jest i dziś. Szczególnie w okresie Wielkiego Postu sztuka pasyjna przemawia dogłębnie do naszych serc. Przedstawienia krzyża, śmierci Chrystusa, Drogi Krzyżowej możemy zobaczyć w każdej świątyni. Pełnią one nie tylko rolę dekoracyjną, ale są przekaźnikami wiedzy o tym, co się dokonało i wiary, by pobudzić nas do większej miłości Boga.

Śmierć Krzyżowa

W kulturze i powszechnej świadomości człowieka krzyż funkcjonuje jako coś zwyczajnego i naturalnego. Towarzyszy życiu człowieka od narodzin do śmierci. Spotykamy go przy ruchliwych ulicach, wiejskich drogach i miejskich osiedlach. Wieńczy wieże kościołów, upamiętnia miejsca uświęcone ważnym wydarzeniem lub męczeńską śmiercią. Jest najbardziej rozpoznawalnym na świecie znakiem, który wśród symboli chrześcijańskich zajmuje naczelne miejsce. Jednakże nie zawsze tak było. Krzyż jako przedmiot najokrutniejszej tortury był przede wszystkim symbolem grozy i najwyższej pogardy. Stosowano go jako metodę egzekucji – krzyżowania skazańców. Ukrzyżowanie było najbardziej okrutną i haniebną karą znaną w starożytnym Wschodzie, m. in. w Persji, Babilonie i Asyrii. Warte uwagi jest wydarzenie, które miało miejsce w 519 r. przed Chrystusem, kiedy Dariusz I, król Persji, rozkazał ukrzyżować w Babilonie trzy tysiące swoich politycznych oponentów. Z relacji Józefa Flawiusza dowiadujemy się natomiast, że w 88 r. przed Chrystusem Aleksander Janneusz, żydowski król i arcykapłan, polecił ukrzyżować ośmiuset faryzeuszy. Z tego wynika, że karę taką wymierzano tylko niewolnikom, buntownikom i przestępcom, a nigdy obywatelom rzymskim. Zgodnie z przepisem prawa Starego Testamentu (Wj 19,13; Pwt 13,10; Kpł 20, 1-2; Dz 7,59; 14,19) karą śmierci było kamienowanie, czego przykładem jest m.in. historia św. Szczepana. W imperium rzymskim karę tę zniósł Konstantyn Wielki.

Męka i śmierć Chrystusa, dokonane na drzewie krzyża, przepowiadane były już przez proroków Starego Testamentu. Jak podają ewangeliści, Jezus został ukrzyżowany na Golgocie, zwanej „Miejscem Czaszki”. Przed śmiercią, która nastąpiła o godzinie trzeciej, dawano Mu pić wino zaprawione mirrą. Żołnierze rozdzielili między siebie Jego szaty, rzucając o nie losy. Do krzyża przywieszono napis w języku hebrajskim, łacińskim i greckim, który podawał Jego winy. Razem z Nim ukrzyżowano dwóch złoczyńców: jednego po prawej, drugiego po lewej stronie Jezusa.

Reklama

Ikonografia krzyża i ukrzyżowania od pierwszych wieków chrześcijaństwa ulegała licznym zmianom. Z pierwszych wieków po Chrystusie nie zachowały się żadne przedstawienia. Przyczyną tego był po części fakt, że ukrzyżowanie na obszarze wpływów rzymskich uważane było za haniebny rodzaj śmierci. Innym powodem było to, że dla wczesnego chrześcijaństwa mniejsze znaczenie miała śmierć Jezusa, a o wiele większe Jego Zmartwychwstanie. Z wizji Konstantyna Wielkiego zaczerpnięte są słowa dotyczące krzyża: „Pod tym znakiem zwyciężysz” (In hoc signo vinces). Podanie mówi, że Konstantyn, prosząc o pomoc w zdobyciu tronu cesarstwa rzymskiego, zobaczył we śnie znak krzyża i tajemniczy napis. Choć nie był chrześcijaninem, prosił on Boga o pomoc w pokonaniu przeciwnika Maksencjusza. Zwycięska dla Konstantyna bitwa rozegrała się w 312 r. w północnej części Rzymu, przy Moście Mulwijskim. Źródła potwierdzają, że jego żołnierze ruszyli do walki, mając tarcze opatrzone „niebiańskim znakiem Bożym” (monogramem chi–rho). Tworzyły go dwie splecione greckie litery: chi (X) oraz rho (P). Od tego momentu Konstantyn stał się „poddanym krzyża”. Gdy został cesarzem rzymskim, krzyże pojawiły się na tarczach i sztandarach jego wojska. Czternaście lat później jego matka, św. Helena, odnalazła w Jerozolimie krzyż, na którym umarł Jezus Chrystus. Znalezisko podzielono i rozesłano jako relikwie na cały chrześcijański świat.

Wizerunek krzyża widnieje w każdym kościele. W diecezji sosnowieckiej do najstarszych zaliczyć można m.in. krzyż gwarków olkuskich z XVII wieku z bazyliki św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu. Także pełnoplastyczne figury Jezusa na krzyżu, Maryi i św. Jana umieszczano w kościołach na poziomej belce łuku tęczowego. Przykładem mogą być, m.in. kościół pw. Macierzyństwa NMP w Bolesławiu, kościół pw. św. Katarzyny w Będzinie-Grodźcu, kościół św. Marii Magdaleny w Gołaczewach, olkuska bazylika św. Andrzeja Apostoła, kościół kolegiacki św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Pilicy oraz kościół pw. św. Katarzyny w Wolbromiu. Ciekawą współczesną grupę ukrzyżowania zobaczyć można w kościele parafialnym pw. św. Mateusza Apostoła w Czeladzi, autorstwa Jacka Pilcha i Bogdana Czeska.

Droga Krzyża

Początek dziejów nabożeństwa Drogi Krzyżowej, w dzisiejszym znaczeniu, datować można od czasów, gdy do Palestyny dotarli krzyżowcy. Dzięki wyprawom krzyżowym, których celem było odzyskanie miejsc cennych dla chrześcijaństwa, powstały warunki, aby poznać i nawiedzić miejsca związane z życiem, męką i śmiercią Jezusa. Miejsca te były oznaczone znakami na kamieniach lub kolumnami z wyrytymi scenami z Męki Pańskiej. Na ten temat mówi przekaz historyczny z 1187 r., który wymienia 4 punkty: pretorium, odpoczynek Jezusa, spotkanie z Szymonem Cyrenejczykiem i bramę boleści. Trasę tę nazywano „drogą świętą” („via sacra”). Jej dopełnieniem były procesje ze świecami i pieśniami, połączone z rozważaniem najbardziej dramatycznych scen z męki Jezusa.

Jako pierwszy o 14 miejscach pamiątkowych zwanych „stacjami” wspomniał angielski pisarz Wiliam Wey, który odbył dwie pielgrzymki do Jerozolimy, w 1458 i 1472 r. Obecną liczbę i porządek stacji badacze wiążą z osobą karmelity Jana Pascha, żyjącego w XVI wieku, który po nawiedzeniu Jerozolimy wprowadził nabożeństwo 14 stacji Drogi Krzyżowej w Lowanium. Szczególną rolę w upowszechnianiu tego nabożeństwa odegrał św. Leonard z Porto, żyjący w XVIII wieku, który nakłonił papieża Benedykta XIV do urządzenia Drogi Krzyżowej w rzymskim Koloseum (1750 r.), gdzie odtąd aż do 1870 r. odprawiana ona była w każdy piątek. Po likwidacji Państwa Kościelnego tradycja ta została przerwana i wznowiona w 1964 r. przez papieża Pawła VI.

W Polsce nabożeństwo Drogi Krzyżowej wyodrębniło się w XVI wieku. Początkowo przyjęło formę nabożeństwa do dróg Chrystusa, a ich liczba była sprawą otwartą, czego dowodem są zachowane modlitewniki. Początkowo 14 stacji pojawiło się w kościołach franciszkańskich, a po 1871 r., kiedy papież Pius IX zezwolił na ich erygowanie, nabożeństwo to zaczęło występować powszechnie. W 1741 r. papież Benedykt XIV w swym breve „Cum tanta” zalecał odprawianie Drogi Krzyżowej jako skutecznego nabożeństwa, które „nawraca grzeszników, rozbudza gorliwość u ludzi religijnie obojętnych i uświęca sprawiedliwych”.

Drogę Krzyżową spotykamy w każdym kościele, kaplicy, wokół świątyń i w plenerze. Do najciekawszych współczesnych realizacji zaliczyć można wykonaną przez Józefa Furdynę w parafii pw. św. Rafała Kalinowskiego w Sosnowcu, przez Czesława Dźwigaja w parafii pw. św. Rafała Kalinowskiego w Dąbrowie Górniczej oraz przez Zofię i Stanisława Wywiołów w parafii Dobrego Pasterza w Olkuszu i Bazylice NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej.

Tagi:
Droga Krzyżowa

Łódzka Ekumeniczna Droga Krzyżowa przeszła ulicami Jerozolimy

2018-12-08 10:27

xpk / Jerozolima (KAI)

Uczestnicy pierwszej Łódzkiej Ekumenicznej Pielgrzymki do Ziemi Świętej uczestniczyli w piątek w nabożeństwie Drogi Krzyżowej, której trasa prowadziła po wąskich uliczkach Jerozolimy. Idąc po śladach Zbawiciela, rozważali oni teksty przygotowane przez duchownych poszczególnych Kościołów Chrześcijańskich uczestniczących w tej pielgrzymce.

Archidiecezja Łódzka

- Po dość długiej przerwie wracamy z ideą ekumenicznej Drogi Krzyżowej i to nie byle gdzie, bo w tym najważniejszym miejscu, gdzie to wszystko się rozegrało, a wiec w Jerozolimie – mówi ks. Michał Makula – proboszcz luterańskiej parafii p.w. św. Mateusza w Łodzi. - Jest to wielkie przeżycie, i nawet ta aura, która nie jest sprzyjająca, pozwala nam abyśmy się wgłębili się w te teksty, abyśmy stanęli w tych miejscach, w których swoje ostatnie kroki na tej drodze ziemskiego życia prowadził nasz Pan i Zbawiciel Jezus Chrystus. To wszystko pozwoli nam w przeżyciu - zrozumieniu tego dramatu zbawienia, bo nie było innej drogi, aby zbawić człowieka – tłumaczy łódzki pastor.

- To nabożeństwo pozwala nam przypomnieć sobie przede wszystkim Wielki Piątek, który jest dla nas ewangelików największym świętem kościelnym w roku – mówi Wiesława Werner. – W czasie nabożeństwa wspominaliśmy Mękę Pańską i to, jakie znaczenie dla nas, w naszym życiu miało to wydarzenie, kiedy Chrystus na krzyż poniósł nasze grzechy i przez to możemy być dzisiaj wolni. Możemy być dzięki temu tu dzisiaj i radować się razem – podkreśla uczestniczka pielgrzymki.

Choć nabożeństwo Drogi Krzyżowej jest nabożeństwem o wielowiekowej historii i tradycji katolickiej, to jednak uczestnictwo w nim nie przeszkadza w pobożności ewangelickiej. – My mamy także nabożeństwa Drogi Krzyżowej, choć one nie nazywają się w ten sposób, ale nazywane są Pasyjnymi Nabożeństwami Tygodniowymi gdzie rozważamy poszczególne etapy wędrówki Jezusa na krzyż – dodaje ks. Makula. - Nie mamy tych wizualizacji tak, jak w Kościele katolickim, natomiast są u nas nabożeństwa gdzie tę drogę Chrystusa na krzyż rozważamy i kontemplujemy i odnosimy ją do swojego życia. Nabożeństwa te mają miejsce w naszym Kościele w Wielkim Poście. Tak więc, jak najbardziej dobrze się czujemy w tej formule – zauważa.

Nabożeństwo zakończyło się w kościele luterańskim gdzie po wspólnej modlitwie wszyscy przekazali sobie znak pokoju i zostało udzielone Boże błogosławieństwo.

Następnie poszczególne grupy ekumenicznej pielgrzymki mogły nawiedzić Golgotę i bazylikę Bożego Grobu.

Piątkowa Ekumeniczna Droga Krzyżowa, która przeszła ulicami Jerozolimy nawiązywała do tej, którą zainaugurowano w latach 90 ubiegłego wieku w Łodzi. Wówczas nabożeństwo to było celebrowane w wieczór wielkopiątkowy i miało charakter ekumeniczny. Rozpoczynało się przy Kościele Ewangelicko – Augsburskim p.w. św. Mateusza, a kończyło się w Kościele oo. Jezuitów przy ul. Sienkiewicza 60. Ekumeniczny charakter tego nabożeństwa nadawały rozważania i obecność duchownych bratnich Kościołów Chrześcijańskich.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 7/8 2018

Niedziela radości

Damian Kwiatkowski

BOŻENA SZTAJNER

Gaudete – to łacińska nazwa trzeciej niedzieli Adwentu, pochodząca od pierwszego słowa antyfony rozpoczynającej tego dnia Liturgię Eucharystyczną. Słowo to pochodzi od łacińskiego czasownika „gaudere” i jest wezwaniem do radości: Radujcie się ! Jej przyczyną ma być odnowienie świadomości, że Bóg jest blisko nas, że jest z nami, że stał się naszym bratem. Tego dnia w liturgii używa się szat koloru różowego (stosuje się je jeszcze tylko w czwartą niedzielę Wielkiego Postu, tzw. niedzielę laetare). Papież Paweł VI w 1975 r. w adhortacji apostolskiej „Gaudete in Domino” (O radości chrześcijańskiej) pisał: „Należy rozwijać w sobie umiejętność radowania, cieszenia się, korzystania z wielorakich radości ludzkich, jakich Bóg Stwórca użycza nam na tę doczesną pielgrzymkę”. Jeszcze bardziej będziemy się radować, gdy odkryjemy prawdę o tym, że Chrystus wciąż do nas przychodzi. Wtedy przepełni nas radość płynąca ze świadomości, że stoi On także u podwoi naszego serca i kołacze. Otwórzmy na oścież drzwi Chrystusowi. Najważniejsze rozgrywa się przecież w głębinach naszego serca. Może ono stać się Betlejem, gdzie zamieszka Emmanuel – Bóg z nami. Znajdźmy w tę niedzielę chwilę czasu, by Go ugościć. Papież Jan XXIII powiedział, że do Nieba nie wpuszczają ponuraków, tylko ludzi, którzy umieją się cieszyć. Oby nie okazało się, że nie nadajemy się do Nieba, ponieważ nie umiemy się cieszyć, bo zapomnieliśmy, jak to się robi. Usłyszmy więc to dzisiejsze wezwanie Kościoła: Bądź radosny! Nie zamykaj się w samotności i smutku. Jezus jest z Tobą!

Adwent przygodnie napotkanemu katolikowi niejednokrotnie kojarzy się tylko i wyłącznie z okresem przed Bożym Narodzeniem, jako czas przygotowania do świąt. Niekiedy też, niestety, bywa on postrzegany jako okres swoistej pokuty i postu, co jest jak najbardziej błędnym przeświadczeniem.
Ogólnie możemy powiedzieć, że Adwent jest czasem pobożnego i radosnego oczekiwania na pojawienie się Jezusa Syna Bożego. Obecnie przeżywamy jego trzecią niedzielę, w której manifestujemy naszą radość z bliskości Pana. Już bowiem w pierwszej antyfonie mszalnej Kościół dziś ogłasza: „Radujcie się zawsze w Panu, raz jeszcze powiadam: radujcie się! Pan jest blisko” (Flp 4, 4n). Po łacinie zawołanie to zaczyna się słowami: „Gaudete in Domino”. Dlatego często obecną niedzielę nazywamy „niedzielą gaudete”, czyli po prostu „niedzielą radości”.
Istnieje jeszcze jedna, dość intrygująca, nazwa tej niedzieli. Bywa ona bowiem nazywana „niedzielą różową”. Określenie to wywodzi się od koloru szat liturgicznych przewidzianych na ten dzień. Otóż, jest to właśnie kolor różowy. W całym roku liturgicznym stosuje się go tylko dwa razy (poza niedzielą gaudete, używa się go w tzw. niedzielę laetare, którą jest czwarta niedziela Wielkiego Postu).
W Adwencie szaty liturgiczne mają zazwyczaj kolor fioletowy, który w jasnym świetle wydaje się przybierać barwę różową. Dobór koloru wynika z jego skojarzenia z widokiem nieba o świcie. Wyobraża on blask przyjścia Jezusa Chrystusa w tajemnicy Bożego Narodzenia. Przychodzący Zbawiciel jest bowiem dla nas Światłością, podobnie jak wschodzące Słońce. Właśnie tego typu porównanie odnajdujemy np. w tzw. Pieśni Zachariasza: „nawiedzi nas Słońce Wschodzące z wysoka, by zajaśnieć tym, co w mroku i cieniu śmierci mieszkają” (Łk 1, 78n).
Wspólnota kościelna rozumie znaczenie wyjątkowego charakteru Adwentu jako czasu przygotowania do przyjęcia prawdy o Wcieleniu Boga. Dlatego też umieszcza ona adwentowe niedziele wysoko w tabeli pierwszeństwa dni liturgicznych. Oznacza to, że nie wolno nam zrezygnować z celebrowania „niedzieli gaudete” na rzecz np. parafialnych uroczystości odpustowych. Radość płynąca ze zbliżających się świąt nie wynika z emocjonalnych uniesień, lecz bierze się z autentycznych religijnych przeżyć. Sam Adwent zaś ukazuje nam prawdziwą radość bycia chrześcijaninem, który oczekuje pojawienia się swojego jedynego Pana.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Urodzinowy tort dla papieża nawiązuje do ŚDM w Panamie

2018-12-17 17:14

ts / Watykan (KAI)

Papież Franciszek otrzymał na swoje 82. urodziny tort ozdobiony wizerunkiem Ojca Świętego pośród młodych ludzi z całego świata. Tort nawiązuje do Światowych Dni Młodzieży, które w styczniu odbędą się w Panamie, tłumaczył włoskim mediom cukiernik Francesco Ceravolo. Według tych informacji, z myślą o najbliższej podróży papieża do Ameryki Środkowej, nadzienie tortu stanowią egzotyczne owoce. Franciszek złoży wizytę w Panamie w dniach 23-27 stycznia 2019 r.

Prezydent Włoch Sergio Mattarella w gratulacyjnej depeszy podziękował papieżowi za jego apele o dialog i pojednanie. W Watykanie nie są planowane specjalne uroczystości z okazji urodzin papieża, dla którego też jest to normalny dzień pracy.

Po porannej Mszy św. w watykańskim Domu św. Marty Franciszek przyjął przed południem sekretarz generalną UNESCO Audrey Azoulay, a w południe – delegację międzynarodowej komisji przeciw karze śmierci. Ponadto papież spotkał się z biskupami Japonii przebywającymi w Watykanie z wizytą ad limina Apostolorum.

Z pewnością liczne życzenia otrzyma Franciszek przy okazji środowej audiencji generalnej w auli audiencyjnej Pawła VI. Już jutro, w ostatni wtorek Adwentu, oczekiwane jest ogłoszenie orędzia papieża Franciszka na Światowy Dzień Pokoju 1 stycznia 2019 r. Przesłaniem tegorocznego orędzia będzie „dobra polityka w służbie pokoju”.

Ponadto we wtorkowe południe jałmużnik papieski kard. Konrad Krajewski zaprosi grupę bezdomnych na obiad we włoskim centrum sportowym Castelporziano pod Rzymem. A o 18.30 na Placu św. Piotra dadzą koncert Tyrolczycy z okazji jubileuszu 200-lecia kolędy „Cicha noc”.

W piątek Franciszek przyjmie w Sali Klementyńskiej pracowników Kurii Rzymskiej i wygłosi bożonarodzeniowe przemówienie. Następnie w auli Pawła VI spotka się z pracownikami Watykanu oraz ich rodzinami. W niedzielę, jak zwykle, papież odmówi z wiernymi na placu św. Piotra modlitwę „Anioł Pański”.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kalendarz pielgrzyma 2019

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem