Reklama

Wokół Cmentarza Obrońców Lwowa

Grażyna Holly
Edycja przemyska 46/2003

Cmentarze i groby są wymowną księgą i obrazem dziejów narodowych - pisał Jacek Kolbuszewski w książce Cmentarze. O tej zaś prawdzie najlepiej świadczą groby i cmentarze polskie rozsiane na obszarze całej Polski oraz na obczyźnie, wpisane w obce krajobrazy Włoch, Francji, Anglii, Norwegii czy dalekiej Syberii. Nie sposób wymienić tu wszystkich miejsc lokalizacji. Rozproszone są bowiem po całym świecie, przypominając o różnorodnych losach narodu polskiego. Spośród nich wyróżnia się w sposób szczególny Cmentarz Orląt, będący częścią Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie, który dla Polaków ma wielką wartość historyczną i patriotyczną. Cmentarz ten, w ciągu swego niespełna 70-letniego istnienia, przechodził okres chwały, „śmierci” i ponownych narodzin. Dziś nie ma polskiej wycieczki, która będąc we Lwowie nie odwiedziłaby tej niezwykłej nekropolii. A będąc tu, nie sposób nie pochylić się nad mogiłami i nie wspomnieć „o najwyższej ofierze tych, którzy tu spoczywają: iż jako żołnierze Leonidasa położyli się tutaj na świadectwo swej gorącej miłości Polski...” (prof. Jan Kazimierz Łempicki).
W uznaniu za to świadectwo, w pierwszą rocznicę odsieczy, Lwów jako jedyne polskie miasto odznaczony został orderem Virtuti Militari. Tegoż samego zaszczytu dostąpiło indywidualnie aż 162 obrońców miasta. To właśnie szczątki nieznanego obrońcy Lwowa zostały w 1925 r. uroczyście przewiezione do Warszawy i złożone w Grobie Nieznanego Żołnierza. Warto przypomnieć, jak do tego doszło. W 1920 r. po zwycięstwie nad bolszewikami zrodziła się myśl uczczenia bohaterstwa żołnierza polskiego pomnikiem w Warszawie. Wówczas Wojskowe Biuro Historyczne ustaliło 15 pobojowisk z lat 1918-1920, znajdujących się na terenach ówczesnej Rzeczypospolitej. Ponieważ wybór jednego z nich okazał się niezwykle trudny zdecydowano się na losowanie. Losowania dokonał 4 kwietnia 1925 r. w Warszawie ogniomistrz Józef Buczkowski, jeden z najmłodszych Kawalerów Orderu „Virtuti Militari”. Los wskazał na cmentarz Orląt Lwowskich, gdzie 29 października 1925 r. jedna z matek, która straciła syna w bitwie pod Zadwórzem (k. Lwowa) i nigdy nie znalazła jego mogiły, dokonała wyboru jednego spośród kilkuset bezimiennych Orląt.
Idea utworzenia cmentarza dla Obrońców Lwowa zrodziła się na przełomie lat 1918/1919. Powstało w tym czasie Towarzystwo „Straż Mogił Polskich Bohaterów”, które 14 kwietnia 1921 r. ogłosiło konkurs na ogólną koncepcję urządzenia cmentarza. Konkurs ten wygrał student V roku Wydziału Architektury Politechniki Lwowskiej Rudolf Indruch (1892-1927), sam zresztą uczestnik walk o Lwów. Swój projekt wykonał w oparciu o naturalną fizjografię terenu, umieszczając mogiły na tarasach położonych na łagodnie schodzącym w stronę Pohulanki zboczu. Teren, na którym powstał cmentarz, był dawnym folwarkiem benedyktynek ormiańskich, który podarowała miastu na ten cel siostra ówczesnego biskupa ormiańskiego, Gertruda Ochanowicz.
Prace posuwały się etapami, a ich realizacja była możliwa dzięki ogromnej ofiarności ludzi. W październiku 1932 r. ukończono katakumby, a 12-kolumnowy Łuk Chwały odsłonięto uroczyście w Święto Niepodległości 1934 r. W środku Łuku pochowano we wspólnej mogile Pięciu Nieznanych Żołnierzy z Persenówki. Na skrzydłach katakumb wzniesiono pomnik lotnikom amerykańskim oraz żołnierzom francuskim, którzy wspierali zbrojnie Polaków podczas obrony miasta. Wybuch wojny nie pozwolił ukończyć prac na cmentarzu. Pozostała m.in. do wykonania brama wejściowa od strony Pohulanki, która miała być zwieńczona rzeźbą orlicy tulącej pisklęta.
Po 1945 r. Lwów znalazł się w granicach Ukraińskiej SRR. Od tej pory rozpoczął się systematyczny proces dewastacji cmentarza. Ginęły krzyże, płyty nagrobne, rzeźby. Wywieziono kamienne lwy strzegące kolumnady. Płaskorzeźby z katakumb zostały wmontowane w cokół pomnika Lenina. W 1971 r. czołgi zniszczyły groby i krzyże, a buldożery splantowały teren i przez cmentarz przeprowadzono asfaltową drogę. Cztery lata później zaczął funkcjonować tu warsztat kamieniarski, ogrodzony betonowym murem.
W lipcu 1989 r. miałam możliwość być na terenie cmentarza i dostrzec ogrom zniszczeń. Niewiele wówczas wskazywało, że znajdujemy się na cmentarzu w ogóle, nie wspominając już o jego przedwojennym wyglądzie.
Nadzieje na powstrzymanie niszczenia cmentarza zrodziły się pod koniec lat 80. w związku z pierestrojką. W maju 1989 r. udało się pracownikom przedsiębiorstwa Energopol przystąpić do prac porządkowych. Szczególnie zasłużył się przy odnowie cmentarza dyrektor przedsiębiorstwa Józef Bobrowski. Od tego też czasu rozpoczęły się żmudne negocjacje w sprawie rekonstrukcji cmentarza ze stroną ukraińską. Proces ten wyraża w pewnym sensie całe skomplikowane budowanie dobrosąsiedzkich stosunków polsko-ukraińskich, w którym warto zwracać uwagę na kilkakrotne gesty pojednania. Do sukcesów należało podpisanie wiosną 1994 r. umowy pomiędzy rządami RP i Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji politycznych. Jednakże prezydenci obu krajów wyznaczają sobie po raz kolejny spotkanie na Cmentarzu Orląt Lwowskich, które nie może dojść do skutku. Jak zauważa M. Daniec (Polityka 20/1999), im lepiej się działo w kontaktach na najwyższym szczeblu, tym odbudowa cmentarza okazywała się zadaniem trudniejszym, ze względu na stanowisko lokalnych władz. Pamiętajmy, że dla Polaków Cmentarz Orląt pozostaje symbolem bohaterstwa, natomiast dla Ukraińców - symbolem polskości i pogrzebanych przed laty nadziei na suwerenne państwo.
Prace jednak nieustannie trwają, a fundusz odbudowy zasilają wpływy z cegiełek. Dziś, odwiedzając cmentarz, można przekonać się, że zrobiono dużo. Bielą się dokoła nagrobki i odnowiona kaplica oraz katakumby. Odnowiono też częściowo Łuk Chwały z napisem „Mortui sunt ut liberi vivamus” (Umarli, abyśmy wolni żyli). Dawniej stały przed nim dwa kamienne lwy trzymające tarcze z herbami Polski i Lwowa. Na jednej tarczy widniał napis: „Zawsze wierny”, a na drugiej „Tobie Polsko”. Ukraińcy nie dają obecnie przyzwolenia na powrót rzeźb lwów, które stoją do dziś na rogatkach miasta, oraz nie wyrażają zgody na rekonstrukcję pomników żołnierzy amerykańskich i francuskich.
My musimy jednak dzisiaj patrzeć na to z perspektywy czasu i nie wykorzystywać ofiary z ich życia dla uzasadnienia własnej polityki - powiedział zwierzchnik Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej i Arcybiskup Większy Lwowa, kard. Lubomyr Huzar (Przewodnik Katolicki, 17/2003). Kard. L. Huzar, wraz z arcybiskupem łacińskim Lwowa, kard. Marianem Jaworskim, podpisał apel o zgodę obydwu narodów oraz rozwiązanie sporu wokół Cmentarza Orląt. Również Papież Jan Paweł II gorąco apelował podczas swojej pielgrzymki na Ukrainie do obu narodów, aby porzuciły wzajemną niechęć. Na to, jak widać, potrzeba jednak czasu. Nad tym trzeba pracować - podkreśla kard. L. Huzar - czyli krok po kroku wyjaśniać, czemu powinniśmy to robić, cierpliwie tę naukę powtarzać i dbać przede wszystkim o to, ażeby ta niechęć, a czasami i nienawiść, nie udzielała się dzieciom i młodzieży. Bo to byłoby największym nieszczęściem.

Co z postem w Wielką Sobotę?

Ks. Paweł Staniszewski
Edycja łowicka 15/2004

Coraz częściej spotykam się z pytaniem, co z postem w Wielką Sobotę? Obowiązuje czy też nie? O poście znajdujemy liczne wypowiedzi na kartach Pisma Świętego. Chcąc zrozumieć jego znaczenie wypada powołać się na dwie, które padają z ust Pana Jezusa i przytoczone są w Ewangeliach.

Bożena Sztajner/Niedziela

Pierwszą przytacza św. Marek (Mk 9,14-29). Po cudownym przemienieniu na Górze Tabor, Jezus zstępuje z niej wraz z Piotrem, Jakubem i Janem, i spotyka pozostałych Apostołów oraz - pośród tłumów - ojca z synem opętanym przez szatana. Apostołowie są zmartwieni, bo chcieli uwolnić chłopca od szatana, ale ten ich nie usłuchał. Gdy już zostają sami, pytają Chrystusa, dlaczego nie mogli uwolnić chłopca od szatana? Usłyszeli wówczas znamienną odpowiedź: „Ten rodzaj zwycięża się tylko przez modlitwę i post”.
Drugi tekst zawarty jest w Ewangelii św. Łukasza (5,33-35). Opisuje rozmowę Pana Jezusa z faryzeuszami oraz z uczonymi w Piśmie na uczcie u Lewiego. Owi nauczyciele dziwią się, czemu uczniowie Jezusa nie poszczą. Odpowiada im wówczas Pan Jezus „Czy możecie gości weselnych nakłonić do postu, dopóki pan młody jest z nimi? Lecz przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego, wtedy, w owe dni, będą pościć”

Dwa rodzaje postu

Przyglądając się obu obrazom widzimy, iż św. Marek i św. Łukasz przekazują nam naukę Pana o poście w podwójnym aspekcie. Omawiają ten sam znak, okoliczności wydarzeń ukazują jednak zasadniczą różnicę motywów skłaniających do postu. Patrząc bowiem od strony motywów, dostrzegamy w Kościele dwa rodzaje postu.
O jednym pisze św. Marek, można by go nazwać postem ascetycznym. Obowiązuje nas w środę popielcową i wszystkie piątki. Powstrzymujemy się od pewnych pokarmów oraz innych dóbr, przyjemności, i to wzmacnia naszą wolę w walce o dobro. Tą formą prosimy Boga o moc nadprzyrodzoną w walce z szatanem.
Święty Łukasz w cytowanym urywku Ewangelii mówi o drugim rodzaju postu. Obowiązuje on w Wielki Piątek. Zalecany jest też bardzo przez Kościół w Wielką Sobotę. Można nazwać go postem ontologicznym. Jego sens można wyrazić parafrazując słowa Jezusa: „Gdy zabiorą nam młodego pana; nie chcę już ani jeść, ani pić, bo nie ma pana młodego - i dlatego jestem smutny”. Bywa przecież często tak, iż człowiek zmartwiony odmawia jedzenia. „Gdy Pan wróci, z chęcią siądę do posiłku!”

Post aż do Rezurekcji

W związku z rozumieniem postu w Wielkim Tygodniu ostatnio zostałem zapytany, czy rzeczywiście obowiązuje on i przez całą Wielką Sobotę, bowiem w przekonaniu wielu katolików przestrzegany jest tylko do momentu powrotu do domu ze święconką, co najczęściej ma miejsce w godzinach przedpołudniowych.
Otóż najpierw musimy sobie uświadomić, iż w nawiązaniu do wypowiedzi Pana Jezusa w relacji św. Łukasza, Rezurekcja jest dla Kościoła powszechnego znakiem, że Pan zmartwychwstał (czyli wrócił). Stąd logika znaku domaga się, aby post w Wielką Sobotę obowiązywał do tej Wigilii Paschalnej - Rezurekcji przez cały dzień. Można się więc pytać, dlaczego częste przekonanie o poszczeniu w Wielką Sobotę tylko do południa? Ma to po części swoją motywację historyczną, bowiem poprzedni Kodeks Prana Kanonicznego, wydany w 1917 r. przez papieża Benedykta XV ustanawiał post w Wielką Sobotę do godz. 12.00. Dlaczego? Otóż w tamtych czasach Wigilię Paschy, czyli Rezurekcję, odprawiano w sobotę rano. Wigilia zaś to znak Zmartwychwstania. Jeśli Pan już wrócił - zmartwychwstał - traci sens dalszy post. Widzimy więc, że liturgicznie jest to zrozumiałe.
Jednak dzisiaj, tak jak w pierwszych wiekach, odprawiamy Wigilię (czyli Rezurekcję), w nocy, po zachodzie słońca. Stąd logika znaku domaga się postu do czasu Wigilii. Potwierdza to Konstytucja o Świętej Liturgii Soboru Watykańskiego II. Mówi wyraźnie i poucza, że „post paschalny zachowuje się obowiązkowo w Wielki Piątek, a zachęca, zaleca w miarę możliwości w Wielką Sobotę” (n. 110).
Widzimy więc, iż post w Wielką Sobotę aż do Wigilii nie jest obowiązkiem, ale jest bardzo zalecany i zgodny z wymową liturgii Triduum Paschalnego.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Bp Kamiński do dziennikarzy: jesteście współczesnymi głosicielami Dobrej Nowiny

2019-04-23 19:15

mag / Warszawa (KAI)

Jesteście współczesnymi głosicielami Dobrej Nowiny – powiedział do dziennikarzy bp Romuald Kamiński zachęcając ich do pełnego entuzjazmu i odwagi dzielenia się ze światem prawdą o Zmartwychwstaniu Chrystusa. W siedzibie redakcji Tygodnika Idziemy odbyło się wielkanocne spotkanie pracowników mediów diecezjalnych, a więc Fundacji bł. ks. Kłopotowskiego, Radia Warszawa, Tygodnika Idziemy oraz telewizji internetowej SalveNet.

wellphoto/fotolia.com

Składając świąteczne życzenia bp Kamiński wskazał dziennikarzom za wzór do naśladowania postawę św. Piotra Apostoła po Zesłaniu Ducha Świętego. – Ten kto wejdzie w głębie relacji z Chrystusem, w Jego realną bliskość, ten nie może powstrzymywać się by nie przekazać tej wieści o Zmartwychwstaniu innym. Jako pracownicy mediów posiadacie właściwy oręż, przygotowanie, oraz swoją wiarę i zaufanie do Chrystusa by zanieść to innym, by ci którzy usłyszą tę prawdę od was, byli niejako nią powaleni – powiedział biskup warszawsko-praski.

Podkreślił, że ten kto spotkał Zmartwychwstałego, nie musi już lękać się tego świata, ponieważ to Chrystus jest Panem historii. - Świata niekoniecznie musi nas kochać czy lubić. Mimo to niech nas nie zrażają ludzkie reakcje – zaapelował bp Kamiński.

Życzył dziennikarzom sił i radości z przeżywania na co dzień chrześcijaństwa, oraz z przekształcania świata ku zwycięstwu ku dobru, pięknu, ku miłości.

W imieniu pracownikom mediów życzenia pasterzowi diecezji złożył red. naczelny Tygodnika Idziemy, ks. prał Henryk Zieliński. – Niech orędzie ewangeliczne, które biskup proklamuje można było jak najdłużej głosić w naszej Ojczyźnie bez skrepowania i by rozbrzmiewało ono jak najszerzej – powiedział duchowny.

Wielkanocne spotkanie zwieńczyła wspólna agapa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem