Reklama

Biały Kruk 1

Kraków: specjaliści rozmawiali na temat istoty opieki perinatalnej

2017-03-12 08:36

kana, led / Kraków / KAI

Grażyna Kołek

O trudnych rozmowach lekarzy z rodzicami nieuleczalnie chorych dzieci, o towarzyszeniu im w przeżywaniu żałoby po stracie dziecka oraz o istocie i potrzebie opieki prenatalnej, rozmawiali uczestnicy konferencji „Ocalić nadzieję. Rola i miejsce hospicjum perinatalnego w przestrzeni międzyludzkiej i w systemie opieki zdrowotnej”. Wydarzenie w dniach 10-11 marca w Krakowie organizowało Hospicjum im. ks. Józefa Tischnera. Uczestnicy spotkania podkreślali, że hospicjum perinatalne oferuje realną pomoc rodzinie, wspierając ją na różne sposoby w ocaleniu nadziei.

Wydarzenie było okazją do spotkania w gronie specjalistów różnych dziedzin związanych z perinatalną opieką paliatywną. Uczestniczyli w nim m. in. specjaliści: ginekolodzy, onkolodzy, neonatolodzy, psycholodzy, pediatrzy, pielęgniarki, jak również rodzice nieuleczalnie chorych dzieci oraz ich rodziny.

W pierwszym dniu konferencji odbyły się m.in. warsztaty przeznaczone dla personelu medycznego na temat komunikacji z rodzicami nieuleczalnie chorego dziecka.

- W trakcie warsztatów omówione zostały błędy komunikacyjne, które najczęściej pojawiają się w relacji lekarz – pacjent. Właściwe przekazanie wiadomości o nieuleczalnej chorobie nienarodzonego dziecka jest niezwykle ważne i ma ogromne znaczenie, ponieważ to jedno z najbardziej bolesnych doświadczeń życiowych - powiedziała KAI dr Kinga Sobieralska – Michalak, psycholog, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Komunikacji Medycznej.

Reklama

Jej zdaniem, błędy komunikacyjne personelu medycznego często spowodowane są rutyną oraz tym, że lekarze skupiają się na aspektach medycznych, dlatego niewłaściwa komunikacja często bywa powodem różnych roszczeń i spraw sądowych.

W drugim dniu konferencji dr Magdalena Rybak-Krzyszkowska, ginekolog, poruszyła tematykę diagnostyki wad letalnych płodu. Jej zdaniem dzięki ogromnemu postępowi medycyny, dziecko może być leczone już w łonie matki. Prelegentka wskazała na istotę diagnostyki prenatalnej. - Jeśli podczas badania mama dowiaduje się, że dziecko urodzi się z wadą to jest to dla niej bardzo trudne, a to od nas, lekarzy zależy w jaki sposób przekażemy złą wiadomość - podkreśliła.

- Naszym zadaniem jest również zaplanować diagnostykę jak najwcześniej, do tego potrzebna jest konsultacja i współpraca z wieloma lekarzami, po to, aby móc wybrać najlepszy sposób leczenia” - powiedziała dr Magdalena Rybak – Krzyszkowska.

Podczas konferencji dr hab. n. med. Dorota Pawlik, zastępca kierownika Oddziału Klinicznego Neonatologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, omówiła standardy postępowania paliatywnego w okresie noworodkowym. Przytoczyła ona wyniki badań, które były przeprowadzone wśród położnych. Wskazały one na istotę i potrzebę opieki paliatywnej. - Opieka paliatywna jest potrzebna ponieważ daje rodzicom pewność tego, że zrobili wszystko dla dziecka. Ważna jest fachowość w realizacji tej opieki - mówiła dr hab. Dorota Pawlik. - Opieka perinatalna obejmuje całą rodzinę i jest ciągła, bardzo ważne jest indywidualne podejście do każdego człowieka” - zwróciła uwagę dr hab. Dorota Pawlik.

W swoim wystąpieniu Magdalena Woźniak z krakowskiego Hospicjum im. ks. Józefa Tischnera przedstawiła rolę i działania podejmowane przez hospicja perinatalne. Wskazała, że możliwości diagnostyki prenatalnej są coraz większe. Podkreśliła także, że w Polsce nadal nie ma wsparcia systemowego dla rodziców zmagających się z wadami letalnymi swoich dzieci.

W trakcie spotkania lekarze dzielili się swoimi doświadczeniami na temat trudnych rozmów jakie przeprowadzają z pacjentami.

- Rodzina nagle staje w obliczu żałoby. Ona dotyczy nie tylko samej śmierci dziecka, ale umierają także wyobrażenia o szczęśliwej przyszłości, której pragnęli rodzice - mówiła Magdalena Woźniak. Prelegentka powiedziała, że jednym z najskuteczniejszych „leków”, jakie może zaoferować hospicjum perinatalne, jest prawda. Wyjaśniła, że w czasie trudnych rozmów z rodzicami, obejmujących przede wszystkim przekazanie diagnozy i przedstawienie możliwości leczenia, obecny jest także psycholog.

"My, lekarze, nie jesteśmy przygotowywani w czasie studiów do tak trudnych rozmów. Jedynie niektórzy z nas mają do tego predyspozycje i im jest łatwiej. Dlatego bardzo ściśle współpracujemy z psychologiem" - wyjaśniła Woźniak. Dodała, że pracując w zespole, łatwiej jest przekazać trudną medyczną wiedzę osobom, które stają w obliczu trudnej choroby dziecka. Hospicjum perinatalne, oprócz opieki medycznej, zapewnia dodatkowe konsultacje medyczne i wsparcie psychologiczne. - Razem z rodzicami przygotowujemy plan porodu. Dzięki temu mają oni poczucie, że troszczą się o swoje dziecko, są zaangażowani w jego przyjście na świat - wyjaśniła Woźniak.

Pracownicy hospicjum pomagają także zatroszczyć się o pamiątki, które zostaną z rodzicami już po odejściu dziecka.

Z kolei o roli prenatalnej diagnozy wad serca w opiece perinatalnej mówiła dr Beata Radzymińska-Chruściel ze Szpitala Ginekologiczno-Położniczego „Ujastek” w Krakowie. Jak wskazała, każdego roku około 4000 noworodków w Polsce rodzi się z wadami serca. Podkreśliła także, że w medycynie nastąpił „znaczny progres” w zakresie kardiologicznej diagnostyki prenatalnej.

- W chwili obecnej wady serca możemy wykrywać na etapie 15-17 tygodnia ciąży - mówiła prelegentka. Zapewniała, że niezbędne jest odpowiednie towarzyszenie rodzinie i zapewnienie odpowiednich warunków porodu oraz opieki poporodowej.

Podczas konferencji dyskutowano także o tym jak rozmawiać z rodzicami nieuleczalnie chorego dziecka. Dr Aldona Katarzyna Jankowska z Katedry i Kliniki Pediatrii, Hematologii i Onkologii Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika wskazywała, że minusem opieki medycznej w Polsce jest komunikacja z pacjentem i te kompetencje powinny być poprawiane. Według niej pacjenci w Polsce mają za mało możliwości zadawania pytań lekarzom, a informacja o diagnozie nie jest przekazywana w sposób profesjonalny. - Pod tym względem jesteśmy na ostatnim miejscu w Europie - mówiła. Wynika to przede wszystkim z nadmiaru pracy związanej z wypełnianiem dokumentacji medycznej i przerostem działań administracyjnych.

- Najważniejszym momentem w rozmowie z pacjentem jest przekazanie informacji o rozpoznaniu. Jest to najtrudniejsza chwila dla tego człowieka - podkreślała dr Jankowska. Stworzono nawet specjalne protokoły medyczne, w których każdy element rozmowy jest dokładnie opisany. W Polsce coraz bardziej popularny staje się protokół „EMPATIA”, który opisuje, jak przeprowadzić rozmowę z pacjentem.

Z kolei mgr Beata Nowak przedstawiła wykład pt. „Narodziny dla śmierci – czy można się do tego przygotować?”. W czasie wystąpienia opowiadała o swoim towarzyszeniu rodzicom w chwili porodu i śmierci chorego dziecka. - Rodzice często się boją, że będziemy ich traktować jako kazus medyczny, a nie jako ludzi. To bardzo ważny sygnał dla nas - mówiła.

W trakcie konferencji podjęto m.in. temat dotyczący zasad etycznego postępowania w perinatalnej opiece paliatywnej.

Dr Agnieszka Jalowska zaznaczyła, że w obliczu sytuacji, w której rodzice dowiadują się o wadzie letalnej swojego dziecka, niezbędna jest kompleksowa opieka medyczna i psychologiczna, którą może dać instytucja hospicjum perinatalnego. - Musimy brać pod uwagę zdanie pacjenta, a w przypadku pacjenta perinatalnego, należy uwzględnić jego dobro oraz potrzeby rodziców - podkreśliła.

Natomiast dr Renata Kleszcz-Szczyrba mówiła o specyfice żałoby u rodziców po okołoporodowej stracie dziecka. - Żałoba to każda reakcja na stratę kogoś i czegoś - mówiła. - W chwili, gdy rodzice dowiadują się o wadzie letalnej dziecka, stają w obliczu utraty marzeń, chronicznej wizji o nieuchronnej śmierci dziecka i potem wobec faktu jego śmierci - uzasadniła.

Prelegentka uznała też za istotne, aby oboje rodziców mogło uczestniczyć w pochówku dziecka. - Może to wymagać więcej czasu ze względu na stan zdrowia kobiety po porodzie, ale uczestnictwo w pożegnaniu dziecka jest bardzo wskazane. To pomaga zamknąć pewien etap - stwierdziła.

Prezentację na temat „Żałoby ojców w świetle ograniczeń społeczno-kulturowych” przedstawiła mgr Katarzyna Konczelska z Fundacji Rozwoju i Promocji Psychoterapii z Wrocławia. - Panuje powszechne przekonanie, iż osobą najbardziej potrzebującą pomocy jest osierocona matka. O ojcach się zapomina – mówiła.

Zdaniem psycholog, ojcowie po stracie potrzebują zrozumienia, wsparcia emocjonalnego, możliwości porozmawiania o dziecku oraz przeżywania smutku i rozpaczy.

Prelegentka przedstawiła także skalę zjawiska rodzin doświadczających straty: w 2015 roku ponad 6200 rodzin przeżyło śmierć niemowlęcia, dziecka lub młodego dorosłego (do 29. roku życia).

Konferencja „Ocalić nadzieję. Rola i miejsce hospicjum perinatalnego w przestrzeni międzyludzkiej i w systemie opieki zdrowotnej” zorganizowana została przez krakowskie Hospicjum dla Dzieci im. ks. Józefa Tischnera w przeddzień rocznicy urodzin jego patrona.W dwudniowym spotkaniu wzięło udział około 90 osób.

Patronat honorowy nad wydarzeniem objął abp Marek Jędraszewski, metropolita krakowski oraz prof. dr hab. Wojciech Nowak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Więcej o działalności hospicjum można przeczytać na stronie: www.hospicjumtischnera.org

Tagi:
dzieci konferencja choroba

Choroby. Zawinione?

2018-02-07 13:42

Z prof. Andrzejem Gładyszem rozmawia Agnieszka Bugała
Edycja wrocławska 6/2018, str. IV

Z prof. Andrzejem Gładyszem, specjalistą chorób wewnętrznych i zakaźnych, lekarzem, którzy zajmował się diagnostyką i leczeniem AIDS w Polsce od początku pojawienia się epidemii zakażeń HIV rozmawia Agnieszka Bugała

nito/fotolia.com

AGNIESZKA BUGAŁA: – W ubiegłym roku zorganizował Pan we Wrocławiu konferencję naukową pod hasłem „Główne wyzwania HIV/AIDS w Polsce”. Dane dotyczące ilości chorych i problemy, z jakimi mierzą się na co dzień, zatrważały. Pomyślałam, że Światowy Dzień Chorego 2018 to dobry pretekst, aby pochylić się nad cierpieniem tych właśnie chorych.

PROF. ANDRZEJ GŁADYSZ: – Jest pani odważna, o tym wciąż mówimy za mało, zwłaszcza w katolickich pismach. Udajemy, że nie dotyczy nas ten problem.

– A jaka jest sytuacja w Polsce? Bo wiemy, że są dobre, skuteczne leki. Już nie musimy bać się HIV?

– Sytuacja nie jest opanowana. Najnowszy raport Głównego Inspektora Sanitarnego wskazuje na ciągle rosnącą liczbę nowo wykrytych zakażeń HIV. W ciągu tylko jednego roku – 2016 wzrost wyraził się 279 nowymi przypadkami w stosunku do roku 2015. Proszę to przyjąć z zastanowieniem. Ja zaczynałem karierę walki z HIV wtedy, kiedy panowało powszechne przekonanie, że nasz kraj katolicki nie musi obawiać się tej epidemii. Do niedawna, rzeczywiście, roczna dynamika wykrywanych zakażeń była względnie umiarkowana. Teraz mamy zupełnie inną sytuację, mniej więcej od 4-5 lat obserwujemy duży przyrost nowych zakażeń, szczególnie wśród osób młodych, i niestety, również w wieku szkolnym, co musi budzić niepokój i co leżało u podstaw zwołania ubiegłorocznej konferencji.

– O. Knotz wskazuje na przykłady par małżeństw, które przestrzegając norm moralnych nie wystawiają się na zagrożenie wirusem. A jednak zakażeń przybywa i zdarzają się w związkach, które deklarują dotrzymywanie wierności. Coraz więcej osób ulega pokusie?

– Jestem w stanie zrozumieć uleganie pokusie, bo jesteśmy słabi. Nie oceniam moralnie takiej decyzji, ale jeżeli ktoś decyduje się na przypadkowy kontakt seksualny z nowo poznaną, lub nieznaną osobą, musi liczyć się z ewentualnością zarażenia. To są fakty, czy nam się one podobają, czy też nie. Liczba świeżo rozpoznawanych chorób w wyniku zakażeń przenoszonych drogą płciową rzeczywiście wciąż rośnie.

– Co jest receptą, by ten wzrost zatrzymać?

– Kontakt seksualny musi być bezpieczny. Jedyną gwarancją bezpieczeństwa jest wierność w małżeństwie i czystość przedmałżeńska, a także w modnym obecnie partnerstwie – innych gwarancji nie ma. Wszystkie inne relacje, w których podejmowane jest współżycie wymagają używania prezerwatywy jako zabezpieczenia przed zakażeniem. Prezerwatywa nie jest tu środkiem antykoncepcyjnym, ale ochroną przed zakażeniem. Nie chodzi tylko o HIV, obserwujemy gwałtowny wzrost zakażeń kiłą. Mnie, jako lekarza, bardziej martwi nieleczone, lub źle leczone, czy późno rozpoznane zakażenie kiłą, niż HIV.

– Dlaczego? Do tej pory w świadomości wielu osób HIV równało się śmierć…

– Kiła jest chorobą, która skrycie atakuje nasz organizm. Nieleczona powoduje nieodwracalne zmiany w układzie nerwowym i w układzie krążenia. HIV, nawet wykryty późno i z późno włączonym leczeniem stwarza szansę na zatrzymanie skutków, a w dużej mierze na odwrócenie nawet zaistniałych już zmian chorobowych, czego nie uzyskuje się w tzw. kile późnej. Przerażają dane o tym, że rodzą się dzieci z kiłą wrodzoną.

– Czyli mimo, iż mamy publikacje, internet, różne źródła wiedzy, wiemy zbyt mało, aby się obronić…

– Z korzystaniem ze źródeł wiedzy bywa bardzo różnie. Spójrzmy na szkołę – dane zatrważają. Psychologowie i lekarze biją na alarm w sprawie obniżania się wieku inicjacji seksualnej wśród młodych ludzi, podaje się, że inicjacja dotyczy już trzynastolatków. Musimy liczyć się z tym, że zakażenia pojawią się wśród młodzieży i one się już pojawiają. Konsekwencje są dramatyczne. Rzeżączka w takim wieku powoduje poważne zmiany w narządach płciowych i w układzie rodnym kobiety i w konsekwencji prowadzi do niepłodności. Z rozmów z młodymi dowiaduję się, że zaczyna panować pewna moda na to, kto już „to” zrobił, kto już współżył. I nie mówimy tu o miłości, uczuciach – trudno uznać, że w tych przypadkowych kontaktach buduje się właściwa i odpowiedzialna relacja. Mamy do czynienia z nowym doznaniem, ale, niestety, obciążonym ryzykiem, ogromnymi konsekwencjami, rzutującymi na resztę życia, do którego przeżywania należy być przygotowanym, również edukacyjnie. Jeśli tak, to muszę zapytać, dlaczego zostawiamy młodzież bez edukacji?

– A zostawiamy?

– Sprowadzamy edukację seksualną do tego, że owocem intymnego spotkania dwojga ludzi jest dziecko. Edukowanie ma zatem pokazać jak zabezpieczyć się przed niechcianą, zwłaszcza w młodym wieku, ciążą. A to kompletne nieporozumienie! Spotkałem się też z opiniami wśród katechetów, że edukowanie jest ryzykowne, bo zbyt wcześnie i niepotrzebnie kierujemy uwagę młodych na te kwestie i pobudzamy ich zainteresowanie.

– A ja spotkałam się z taką formą edukacji seksualnej, że świadomie nie zapisałam moich dzieci na te nieobowiązkowe lekcje. W dobie dyskusji genderowych niebezpieczeństwo ideologizowania edukacji seksualnej istnieje, rodzic musi to wiedzieć…

– Edukacja ma za zadanie wyjaśnić, jak działa organizm kobiety i mężczyzny, zwrócić uwagę na cykl płodności i uświadomić skalę zagrożenia, zarówno dla psychiki, jak i całego organizmu, na które wystawimy siebie, podejmując zbyt wczesne i niekontrolowane kontakty seksualne z przypadkowymi osobami. To robię ja, gdy przyjmuję zaproszenia na spotkania z młodymi. I widzę, jak bardzo młodzież tego potrzebuje! Nie schowamy młodych ludzi przed światem, który czasem bardzo agresywnie wkracza w ich życie. Musimy z nimi rozmawiać, aby wiedzieli, co może się wydarzyć.

– Mówi Pan o obniżaniu się wieku inicjacji seksualnej. Czy tym samym obniża się wiek zarażanych HIV?

– Tak się dzieje, niestety. Najmłodszy chory miał 15 lat. Rozpoznanie nastąpiło wtedy, gdy AIDS rozwinęło już pełne objawy.

– Dlaczego tak długo nikt z opiekunów niczego nie zauważył?

– Sytuacja prawna w Polsce jest dziś taka: niepełnoletni młody człowiek nie może sam zgłosić się do lekarza, musi przyjść z prawnym opiekunem. Jednocześnie prawo zakazuje kontaktów intymnych z osobami poniżej piętnastego roku życia. Czyli z młodzieżą szesnastoletnią i siedemnastoletnią już nie, one, wg prawa, mogą te kontakty podejmować. I, niestety, często podejmują, narażając się na zakażenie! Jednocześnie ci młodzi nie mogą bez opiekuna prawnego zgłosić się do lekarza. Tu dochodzimy do paradoksu: jeśli współżyją i rozpoznają jakiekolwiek problemy zdrowotne, a nie mogą, bądź nie chcą przyznać się do tego faktu rodzicom, to oznacza, że nie mają szansy podjąć wcześniej leczenia. I skazują się na rozwój zakażenia w chorobę.

– Może dlatego, że przychodzi im do głowy pytanie: Co sobie o mnie pomyśli? Sam jestem sobie winien, to choruję…

– Spotkania z lekarzem w takich sytuacjach nie podlegają ocenie moralnej sytuacji, w której doszło do zakażenia.

– Jak rozmawiać z młodymi, aby chcieli słuchać i nie ryzykowali „zawinionych chorób”?

– Widzę dużą rolę dla katechezy, dla katechetów. Bo trudno uciec przed pytaniem: Jak to się dzieje, że młodzi chodzą na katechezę, a wiek inicjacji seksualnej stale się obniża? Czy to oznacza, że tych tematów się nie porusza, czy źle się porusza? W 1981 r., pojawił się problem HIV i AIDS w Polsce. Od 1982 r. byłem członkiem grupy doradczej przy ministrze zdrowia. Do 1985 r. naprawdę słyszałem taką opinię, że my, jako kraj katolicki, nie będziemy mieć z AIDS nic wspólnego. To byłoby bardzo piękne – ale słabość ludzka nie ma narodowości, modlitwa, nie poparta czynem nie chroni przed chorobami przenoszonymi w czasie intymnych kontaktów.
Konsternacja zapanowała w 1985 r., gdy wykryto pierwsze przypadki. Oczywiście, najpierw sprawa dotyczyła narkomanów – oj, czuliśmy się dobrze, bo przecież narkomani sami dokonują złych wyborów. Później, kiedy zakażenia zaczęły dotyczyć osób heteroseksualnych argument o tym, że nic nam nie grozi, bo jesteśmy krajem ludzi ochrzczonych, legł w gruzach. I żebyśmy się dobrze zrozumieli – jestem przekonany, że ludzie prowadzący dobre, uczciwe, święte życie w relacjach intymnych, w małżeństwie, nie przenoszą tych zakażeń. Jednak żyjemy w czasach rozluźnienia obyczajów i naprawdę jedno intymne spotkanie poza małżeństwem może być przyczyną dramatu. Udawanie, że to nas nie dotyczy, pogłębia problem, bo wtedy nie poddajemy się badaniom, wirus czai się w organizmie, namnaża się i jest coraz większym zagrożeniem. Musimy mieć świadomość, że w tej dziedzinie moralne osłabienie grozi poważnymi konsekwencjami.

– Nauka Kościoła jest w tej kwestii bardzo jasna…

– Tak, ale żywy Kościół to ludzie grzeszni, popełniają błędy, naprawiają je i żyją dalej. Powtarzam jednak, że błędy będące konsekwencją przypadkowych zachowań seksualnych mogą zaważyć na życiu małżeństw i rodzin. Musimy o tym mówić. Wciąż, jako ludzie, nie jesteśmy zbyt odważni, zwłaszcza wtedy, gdy chodzi o wyznanie winy, albo przyznanie się do choroby. Konsekwencją zatajenia prawdy o zakażeniu się wirusem może być zakażenie żony, męża, a potem, jeśli prawda nadal nie wychodzi na jaw, dziecka. Przyczynę tego stanu widzę w tym, że nie umiemy rozmawiać i nie edukujemy młodych ludzi, którzy za chwilę już są dorośli i podejmują współżycie. Idealnie byłoby, gdybyśmy tak bardzo wiernie żyli dekalogiem, że takie sytuacje nie miałyby miejsca.

– A jeśli on zapewnia ją, a ona jego, że są sobie wierni i nie ma powodu do obaw? Przecież związek buduje się na zaufaniu…

– Jestem zwolennikiem dużego zaufania do ludzi. Szanowałem prawo kobiet do odmówienia wykonania testu na HIV w okresie ciąży. Rozumiem, gdy kobieta mówi, że nie ma powodu wykonywać takiego testu, bo nie ma sobie nic do zarzucenia, nie znalazła się w sytuacji narażającej ją na zakażenie – zachowała dziewictwo aż do ślubu, nigdy nie zdradziła jedynego w swoim życiu partnera. Jednak trafiłem w mojej pracy na przypadek, gdy okazało się, że jestem w błędzie, bo Bogu ducha winna kobieta w czasie ciąży dowiaduje się, że jest zakażona. Jak to się stało? Przeszłość partnera zaowocowała takim dramatem. Żyjemy w czasach, gdzie przed zawarciem małżeństwa, przed podjęciem współżycia w związku, mamy prawo poprosić naszego wybranka, wybrankę, o wykonanie badań w kierunku HIV. Edukacja ma również polegać na tym, abyśmy byli świadomi tego prawa.

– Odsłania Pan ułomną i nie dającą powodu do dumy kondycję ludzką…

– Wszystko zależy od obyczajowości akceptowanej, bo zmienia się świat i przesuwają się granice. Wraz z przesuwaniem się granic wzrastają zagrożenia. Jednak, jeśli chcemy mieć stuprocentową pewność i dać taką pewność tej osobie, z którą chcemy spędzić całe życie w związku, to musimy wiedzieć, że tylko dziewictwo a potem wierność są gwarancją. Jeśli nie akceptujemy tego kodeksu, lub chociaż na jedną chwilę z niego zrezygnujemy, narażamy się na zakażenie – nie tylko wirusem HIV, jest też wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, rzeżączka, kiła, itd.
Jestem starym lekarzem i zawsze z podziwem patrzę na ludzi, którzy przestrzegają takiego kodeksu moralnego. To nie jest zaściankowe, to jest wyzwanie, a w dzisiejszych czasach bohaterstwo.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Przeżyć depresję

2018-02-14 10:25

Ewa Wesołowska, psycholog
Niedziela Ogólnopolska 7/2018, str. 52-53

Dotyka coraz częściej. Nas albo naszych bliskich. Zabiera energię, radość, utrudnia życie. 23 lutego obchodzimy Dzień Walki z Depresją. Jak ją przeżyć? Co robić, gdy zauważymy jej symptomy u naszych bliskich?

Björn Braun 200%/fotolia.com

Żyjemy w czasach, w których najnowsze technologie stwarzają wiele możliwości komunikowania się ludzi ze sobą, praktycznie w każdym czasie i miejscu. Jednocześnie w tłumie ludzi człowiek staje się coraz bardziej samotny – zagubiony w relacjach z innymi, zagubiony w świecie uczuć i w samym sobie. Powszechny – również dla dzieci i młodzieży – przekaz, że w życiu liczą się osiągnięcia, efektywność, skuteczność, dążenie do perfekcji, wydaje się tylko pogłębiać izolację człowieka. W połączeniu z innymi licznymi zmianami społecznymi stwarza to znacznie większe nie tylko ryzyko pojawienia się różnorakich zaburzeń psychicznych, ale także znacznie większą trudność radzenia sobie z nimi, kiedy już się pojawią.

Statystyki

Ryzyko zachorowania na depresję w ciągu całego życia waha się w granicach: 10-25% dla kobiet i 5-12% dla mężczyzn. W świetle tych statystyk problem staje się bardzo bliski nam wszystkim. Najprawdopodobniej wokół nas jest ktoś, kto cierpi, cierpiał albo będzie cierpiał na depresję. Może także się okazać, na różnych etapach życia, że problem będzie dotyczył także i nas. Kiedy myślimy „depresja”, możemy mieć bardzo różne wyobrażenia na ten temat. Głębokie cierpienie człowieka nie zawsze jest widoczne „na pierwszy rzut oka”. Częściej nawet nie jest. Stąd tak często, kiedy ktoś popełnia samobójstwo, słyszymy zaskoczenie bliskich i otoczenia. Okazuje się, że nikt się tego nie spodziewał, nikt nic nie wiedział. Dlatego łatwo nie zauważyć tych, którzy cierpią nawet blisko nas. Cierpią często w samotności, izolując się stopniowo od swoich bliskich, przyjaciół. Wysoka pozycja społeczna, wykształcenie, uroda i wiele innych rzeczy nie chronią przed depresją. Na zewnątrz możemy widzieć człowieka osiągającego liczne sukcesy, a wewnątrz siebie żyje on w wielkim bólu i samotności.

Smutek

Zatrzymując się przy depresji, warto odróżnić to, co jest prawidłową i naturalnie pojawiającą się reakcją emocjonalną, od tego, co będziemy rozpatrywać już jako zaburzenie depresyjne. W życiu często przeżywamy smutek, a także złość, lęk, żal. Przeżywanie tych emocji to bardzo istotna część naszej codzienności. Np.: koleżanka miała do nas zadzwonić, ale nie zadzwoniła. Odczuwamy smutek i złość. Te emocje mówią nam o naszych głębokich, bardzo ważnych potrzebach: potrzebie miłości, bliskości, akceptacji. Czasami potrzeby te mogą nie być przez nas do końca uświadomione. Czasami się ich wstydzimy, spychamy na margines naszego życia tak, by ich nie przeżywać, nie odczuwać. Odbieramy je jako coś zagrażającego dla nas samych. Tymczasem nasze uczucia mają nam coś bardzo istotnego o nas samych do powiedzenia. Smutek jest naturalną reakcją na wszelką doświadczaną przez nas utratę: rzeczy, własnej wartości, stratę bliskiego człowieka, i domaga się, aby go przeżyć, zatrzymać się przy nim przez jakiś czas.

Depresja

O depresji zaczynamy mówić wtedy, kiedy reakcja obniżonego nastroju przedłuża się, trwa powyżej dwóch tygodni i właściwie zaczyna być już stanem, który towarzyszy nam przez większą część dnia. W depresji prócz przeżywanego smutku lub pustki istotne są także inne symptomy. Może to być utrata dotychczasowych zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności. To, co do tej pory sprawiało radość, teraz zaczyna być obojętne albo budzi niechęć. Takiej osobie można zaproponować wyjście do kina, wycieczkę rowerową, spotkanie z przyjaciółmi, chociaż można spotkać się z obojętnością albo niechęcią, mimo że jeszcze niedawno sama inicjowała podobne wydarzenia. Czasami nawet w najbliższym otoczeniu trudno o zrozumienie takiej postawy. Można to przecież odczytać jako przejaw niechęci do osoby, która proponuje wspólne spędzenie czasu. Jest to jednak jeden z objawów choroby. Towarzyszy temu również brak energii, nieadekwatne ciągłe zmęczenie często wzmocnione trudnościami ze snem bądź odwrotnie – nadmierną sennością. Osoby cierpiące na depresję często coraz bardziej zamykają się w sobie, uciekają w coraz większą samotność i izolację. Pogrążają się w coraz bardziej krytycznym spojrzeniu na samych siebie. Charakterystyczny dla tych osób jest nie tylko negatywny obraz samego siebie, ale także świata i przyszłości. Często podejmujemy próby przekonania takiej osoby, że przecież jest inaczej, ale na pewnym etapie choroby jest to niemożliwe. Co więc możemy zrobić i jak pomóc?

Pomoc

Jedna z przyczyn depresji wiąże się z doświadczeniem w przeszłości straty, często źle przeżytej, zapomnianej. Strata ta najczęściej dotyczy bliskich osób. Może wiązać się z czyjąś nieobecnością w pewnym okresie życia, śmiercią kogoś bliskiego, rozwodem rodziców, wyjazdem jednego z nich, a także z ich fizyczną bądź emocjonalną niedostępnością. Nie mamy wpływu na historię bolesnych przeżyć tej osoby, ale to, co możemy zrobić teraz, to po prostu z nią BYĆ we wszystkim, co przeżywa. To bardzo cenne, kiedy stworzymy bezpieczną przestrzeń do tego, by mogły zostać wyrażone uczucia nie w samotności, ale wobec drugiej osoby.

Bezpieczna przestrzeń oznacza najczęściej empatyczną obecność i gotowość słuchania. Słuchanie może też być milczeniem, czasami obydwu stron, bo w milczeniu w sposób niewerbalny człowiek też wyraża siebie. Bycie przy osobie cierpiącej na depresję nie jest łatwe, ponieważ bardzo szybko może pojawić się w nas poczucie bezradności i przytłoczenia intensywnością przeżywanych przez nią, a także przez nas samych emocji. To właśnie m.in. dlatego, aby uniknąć w sobie trudnych uczuć, tak skłonni jesteśmy do porad w stylu: „weź się w garść”, „zobaczysz, wszystko będzie dobrze” itd. Trzeba bardzo uważać, aby unikać tego typu stwierdzeń. Takie „dobre rady” mogą jedynie pogłębić ból i jeszcze bardziej oddalić osobę cierpiącą od innych ludzi. Kiedy pojawia się poczucie bezradności, może to być sygnał, aby szukać pomocy u specjalisty: psychologa, psychoterapeuty, a czasami u lekarza psychiatry. W wielu sytuacjach pomoc specjalisty jest wręcz niezbędna. Trzeba być na to szczególnie wrażliwym, kiedy pojawiają się stwierdzenia dotyczące śmierci czy niechęci do życia.

Dlaczego?

Pojawiające się w nas uczucia, szczególnie te bolesne, domagają się, aby w odpowiednim momencie zatrzymać się na nich, przeżyć je i pójść dalej. Depresja jest bolesnym doświadczeniem, w którym często dochodzą do głosu nieprzeżyte wcześniejsze doświadczenia emocjonalne. Ich natężenie i intensywność sprawia, że nie da się po prostu „pójść dalej”. Trzeba się zatrzymać na dłużej, przeżyć, przepracować je, często korzystając z pomocy kompetentnej osoby. Wobec cierpienia pojawia się wiele pytań „dlaczego?„. Depresję trudno zrozumieć, poddać racjonalnemu wytłumaczeniu, ale skoro się pojawia, to znaczy, że nasze uczucia i przeżycia domagają się, aby się nimi zająć, w pewnym sensie aby zaopiekować się tym w nas, co kiedyś najprawdopodobniej zostało porzucone.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

KSM obraduje

2018-02-23 21:02

Agata Kowalska, KSM Częstochowa

Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Archidiecezji Częstochowskiej rozpoczęło dziś punktualnie o godz. 18.00 Sesję Zarządów.

Maciej Cupiał, KSM Częstochowa

Będzie to bardzo ważny, historyczny czas - wybory nowego składu osobowego Prezydium, obrady, ale przede wszystkim jednak - Zlot KSM. W sobotę u stóp Jasnej Góry swoje życie Matce Bożej zawierzy niemalże tysiąc młodych ludzi.

Zapraszamy od godz. 14.00 wszystkich tych, którzy czują się KSM-owiczami i chcą pokazać swoją przynależność do stowarzysznia. Mszę Świętą sprawować będzie Ksiądz Arcybiskup Metropolita Częstochowski Wacław Depo. Módlmy się o światło Ducha Świętego dla wszystkich biorących udział w tych wydarzeniach!

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem