Reklama

Biały Kruk 1

Autokefalia prawosławia na Ukrainie

2018-04-26 18:23

Paweł Przeciszewski / Kijów (KAI)

Jorge Lascar/Foter.com/CC-BY

Ekumeniczny Patriarchat Konstantynopola podjął na ostatnim spotkaniu Świętego Synodu kwestię autokefalii prawosławia na Ukrainie. Dotąd podzielone jest ono na trzy konkurencyjne Ukraińskie Kościoły Prawosławne: Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego, Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego i Autokefaliczny Ukraiński Kościół Prawosławny. O przyznanie autokefalii ukraińskiemu prawosławiu poprosili patriarchę Konstantynopola Bartłomieja prezydent Poroszenko, Rada Najwyższa Ukrainy oraz ci spośród tamtejszych hierarchów prawosławnych, którzy popierają tę inicjatywę.

Podczas obradującego 19 i 20 kwietnia Świętego Synodu Patriarchatu Ekumenicznego zapoznano się z „kościelną sytuacją na Ukrainie” oraz otrzymanymi od tamtejszych władz kościelnych i państwowych prośbami o przyznanie autokefalii. Synod postanowił rozważyć tę sprawę we współpracy z innymi Kościołami prawosławnymi.

Negocjacje z Patriarchatem Ekumenicznym w Konstantynopolu

17 kwietnia prezydent Ukrainy Piotr Poroszenko na nadzwyczajnym spotkaniu z przywódcami partii obecnych w parlamencie oznajmił, że przekazał patriarsze Konstantynopola Bartłomiejowi prośbę w sprawie autokefalii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, czyli pełnej jego niezależności. Dodał, że Ukraina jest dziś bliższa bardziej niż kiedykolwiek urzeczywistnienia tej idei. 19 kwietnia z podobnym oświadczeniem wystąpiła Rada Najwyższa Ukrainy. Poparła ona działania prezydenta, przyjmując tekst orędzia do patriarchy ekumenicznego Bartłomieja, z prośbą o udzielenie Tomosu o autokefalii dla ukraińskiego prawosławia.

Negocjacje z patriarchą Bartłomiejem toczono w trójkącie: Patriarchat Kijowski - Patriarchat Ekumeniczny - Państwo Ukraińskie. Państwo było reprezentowane przez jego przedstawicieli z najwyższej półki: prezydenta Piotra Poroszenkę, przewodniczącego Parlamentu Andrija Parubija i premiera Wołodymira Hrojsmana. Świadczy to, że niezależność prawosławia w Ukrainie od Moskwy należy do najwyższych priorytetów ukraińskich władz i stanowi kwestię bezpieczeństwa państwa.

Reklama

Dla Konstantynopola - którego pozycja jako głównego centrum i arbitra w świecie prawosławnym jest zagrożona przez Moskwę - rozwiązanie "kwestii ukraińskiej" jest również priorytetem rangi najwyższej. Nie rozwiązanie jej, pozostawia pod dominacją moskiewskiego centrum Kościół prawosławny na Ukrainie, posiadający ciągłość od czasów apostolskich, liczący dziś 250-280 mln wyznawców.

Ponadto prawosławie rosyjskie, dzięki swym możliwościom finansowym i organizacyjnym, powoli zaczyna wypierać i przyćmiewać struktury konstantynopolskie. Np. Święta góra Athos, centrum duchowości prawosławia, dosłownie zalewana jest przez rosyjskich mnichów.

Dziś, to właśnie Ukraina jest miejscem, gdzie można powstrzymać pochód moskiewskiego Kościoła prawosławnego, sprzężonego w nieomal jeden organizm z obecnym rosyjskim reżimem.

Sprawa ukraińska z perspektywy światowego prawosławia

Kwestia przezwyciężenia podziałów wśród prawosławnych na Ukrainie i nadania im statusu jednej i niepodzielnej autokefalicznej Cerkwi, stanowi jeden z kluczowych problemów dla współczesnego prawosławia. Stanowiła ona też główny temat rozmów kuluarowych w trakcie obrad Soboru Powszechnego Prawosławia, który zebrał się na Krecie w czerwcu 2016 r. Ojcowie Soboru rozważali ją jednak poza porządkiem obrad. Był to wynik działań patriarchy moskiewskiego Cyryla, który jako warunek uczestnictwa delegacji swojego Kościoła w soborze, postawił nie poruszanie tej kwestii. Jednak – obawiając się takiego rozwoju rzeczy - i tak tam nie przyjechał.

Specyfiką sytuacji ukraińskiej jest fakt, że prawosławie w tym kraju jest podzielone na trzy jurysdykcje (odrębne Kościoły), z których tylko jeden, ten podporządkowany Moskwie posiada oficjalny status kanoniczny. Patriarcha Bartłomiej uważa, że udzielenie statusu tylko jednej z konkurujących ze sobą jurysdykcji nie rozwiąże problemu, ale narazi na szwank autorytet Patriarchatu Ekumenicznego. Sytuację może zmienić zjednoczenie prawosławia na Ukrainie. Dlatego Patriarchat Ekumeniczny, będący do dziś kluczowym autorytetem dla całego prawosławia na świecie, zamierza rozwiązać problem autokefalii poprzez utworzenie jednego Lokalnego Kościoła Prawosławnego na Ukrainie. Na samej Ukrainie zjednoczenie trzech odrębnych Kościołów prawosławnych Kościoła wydaje się dziś możliwe, w przeciwieństwie do sytuacji sprzed kilku lat. A to dlatego, że wojna z Rosją przyśpieszyła tu umocnienie tożsamości narodowej Ukrainy i poczucia jej odrębności.

Oprócz tego, patriarcha Bartłomiej musi maksymalnie zneutralizować następstwa powstania nowego Kościoła lokalnego dla całego prawosławia na świecie. Winien więc tak to przeprowadzić, aby jedynym oponentem udzielenia autokefalii prawosławiu ukraińskiemu, był Patriarchat Moskiewski i aby nie znalazł on poparcia wśród innych Kościołów prawosławnych.

Tak jak ukraińska deklaracja niepodległości rozbiła ZSRR, tak ukraińska autokefalia kościelna osłabi Rosyjski Kościół Prawosławny. Bardzo łatwo jest policzyć, że po otrzymaniu autokefalii przez Ukrainę, Rosyjski Kościół Prawosławny spadnie z pozycji największego z Kościołów Prawosławnych na świecie, na drugą pozycję po ukraińskim. Dlatego fakt zwrócenia się Prezydenta i Parlamentu Ukrainy do patriarchy ekumenicznego Bartłomieja o darowanie ukraińskiemu prawosławiu autokefalii, rosyjski tygodnik prawosławny i Radio "Radonież" nazwały „podłożeniem bomby atomowej pod gmach Rosji”.

Dotychczasowa rusyfikacja Kościoła prawosławnego w Ukrainie

Przez siedem stuleci, zaczynając od chrztu Rusi-Ukrainy (988 r.) aż po rok koniec wieku XVII działała w Ukrainie jedna Cerkiew prawosławna. Tworzyła ją metropolia kijowska, jedna z sufraganii Patriarchatu Ekumenicznego w Konstantynopolu. Kres jej samodzielnego bytowi położyła ekspansja Moskwy. Ta ostatnia po dokonaniu podziału Ukrainy między siebie a Rzeczpospolitą (1685 r. traktat Grzymułtowskiego), włączyła metropolię kijowską do własnej jurysdykcji.

Kościół prawosławny w Ukrainie, uległszy stopniowej rusyfikacji przestał stanowić "podstawę wolności" Rusi Kijowskiej. Stanowił jedno z głównych narzędzi oddziaływania imperialnego centrum na miejscowe społeczeństwo. Zarówno w okresie cesarstwa rosyjskiego, jak i ZSRR, żaden z „ukraińskich” hierarchów, nie miał prawa ani możliwości reprezentowania stanowiska proukraińskiego.

Dziś, w warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej, wewnątrz Ukraińskiego Kościoła Patriarchatu Moskiewskiego, hierarchowie opowiadający się po stronie ukraińskiej stanowią mniejszość. Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu oficjalnie jest "apolityczna", ale w rzeczywistości niedwuznacznie stoi po rosyjskiej stronie konfliktu. Stanowi to ogromne zagrożenie dla Ukrainy.

Tagi:
Ukraina prawosławie

Hilarion: to doprowadzi do podziału w prawosławiu

2018-05-07 16:36

pb (KAI/orthodoxie.com) / Moskwa

- Boję się pomyśleć, co się stanie, gdyby scenariusz przyznania autokefalii ukraińskim schizmatykom stał się rzeczywistością - tak metropolita Hilarion z Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego skomentował możliwość uzyskania niezależności przez Ukraiński Kościół Prawosławny (UKP). W wywiadzie dla greckiej agencji Romfea wyraził przekonanie, że konsekwencją takiego kroku byłby podział w prawosławiu, porównywalny z podziałem między Kościołem Wschodnim i Zachodnim w 1054 r. Jednocześnie w ostrych słowach oskarżył grekokatolików o dążenie do podporządkowania prawosławia Rzymowi.

wikipedia.org

Przewodniczący Wydziału Zewnętrznych Kontaktów Kościelnych Patriarchatu Moskiewskiego przyznał, że z konsternacją przyjął zgodę Świętego Synodu Patriarchatu Konstantynopola na zajęcie się sprawą przyznania autokefalii Kościołowi Prawosławnemu na Ukrainie. [Dotychczas jest on podzielony na trzy oddzielne wspólnoty: UKP Patriarchatu Moskiewskiego, UKP Patriarchatu Kijowskiego i Autokefaliczny UKP. Tylko pierwsza z nich jest uznawana przez świat prawosławny za kanoniczną - KAI].

Zwrócił uwagę, że według komunikatu Synodu odbywa się to na prośbę „osobistości kościelnych i politycznych, reprezentujących wiele milionów prawosławnych Ukraińców”. Tymczasem „kanoniczny UKP [Patriarchatu Moskiewskiego - przyp. KAI] gromadzi ponad 12 tys. parafii na terenie całej Ukrainy, czyli dwukrotnie więcej niż obie schizmatyckie gałęzie”. Jego zdaniem prawdziwą sytuację życia duchowego prawosławia na Ukrainie ukazuje np. liczba mnichów i mniszek, których Kościół kanoniczny ma prawie 5 tys., a „tzw. Patriarchat Kijowski” mniej niż 200, zaś „rzekomy Kościół autokefaliczny” - zaledwie 15. - W rzeczywistości miliony ukraińskich chrześcijan wspierają nasz Kościół (...). Dlaczego nasi bracia z Konstantynopola ignorują opinię tych milionów wiernych? - pyta Hilarion.

Według niego „przyznanie autokefalii, wbrew woli Kościoła kanonicznego, wywodzącej się z niego schizmie nie ma przyszłości. Nie doprowadzi to prawosławia do jedności, lecz do pogłębienia już istniejących różnic i do większej destabilizacji ukraińskiego społeczeństwa”.

Odpowiadając na pytanie, czy Patriarchat Konstantynopola może przyznać autokefalię jedynie za zgodą wszystkich Kościołów prawosławnych, metropolita przywołał sytuację sprzed ponad 400 lat. Patriarcha Konstantynopola Jeremiasz II w czasie swej wizyty w Moskwie w 1589 r. zapowiedział przyznanie Kościołowi rosyjskiemu rangi patriarchatu. Jednak inni zwierzchnicy Kościołów nie uznali tej jednostronnej decyzji, w której podjęciu nie brali udziału. W 1590 r. patriarchowie Konstantynopola, Antiochii i Jerozolimy potwierdzili powstanie patriarchatu w Moskwie, ale sprzeciwił się temu patriarcha Aleksandrii. Dopiero w 1593 r. zgodzili się na to wszyscy czterej i ranga patriarsza Kościoła rosyjskiego uzyskała niepodważalną ważność.

Jednocześnie rosyjski hierarcha ujawnił, że w ramach przygotowań do Soboru Wszechprawosławnego, który odbył się w 2016 r. na Krecie osiągnięto zgodność co do procedury przyznawania autokefalii: inicjatywa należy do Kościoła-Matki, która chce przyznać autokefalię jednej ze swych części, zaś Patriarchat Konstantynopola koordynuje poszukiwanie jednomyślności wśród Kościołów prawosławnych, „bez której przyznanie autokefalii jednostce kościelnej byłoby niewykonalne”. Ostatecznie decyzja ta nie została ogłoszona jedynie „z powodów technicznych, związanych z protokołem, takich jak kolejność podpisów”.

Tymczasem teraz „procedura ogłoszenia autokefalii zaczęła się nie od zgody Kościoła-Matki, tzn. Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, a także z pominięciem kanonicznego UKP”. - Wynika z tego, że o drodze prawosławia na Ukrainie decydują schizmatycy, władze świeckiego państwa i parlamentarzyści [te podmioty zwróciły się do Patriarchatu Konstantynopola, z prośbą o autokefalię - KAI], z których wielu jest unitami lub należy do innych religii i wyznań. Czy taka autokefalia zostałaby potwierdzona podpisami zwierzchników Kościołów prawosławnych? - zastanawia się Hilarion.

Zauważył przy tym, że z ideą tworzenia jednego Kościoła lokalnego na Ukrainie wychodzą „rządzący politycy, grupy schizmatyckie i grekokatolicy”. Dla polityków jest to okazja do rozpoczęcia kampanii wyborczej w sytuacji pogłębiającego się kryzysu gospodarczego. Schizmatycy, którzy - przy wsparciu władz - „chcą nadal przejmować budynki kanonicznego UKP, bardzo potrzebują kanonicznego fundamentu i poparcia jakiegokolwiek kanonicznego Kościoła prawosławnego”. Z kolei dla grekokatolików „zjednoczenie schizmatyków i uzyskanie przez nich kanonicznego istnienia w łonie prawosławia jest jednym z planów podporządkowania prawosławia Rzymowi”.

- Inicjatorami pierwszej prośby ukraińskiego parlamentu do patriarchy Bartłomieja w 2016 r. byli parlamentarzyści, których większość była unitami. Obecne przedsięwzięcie jest także prowadzone przy wsparciu osobistości państwowych i deputowanych, którzy należą do Kościoła unickiego. Kierownictwo Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego wyraźnie deklaruje, że uznanie antykanonicznych wyznań za kanoniczne przez Patriarchat Konstantynopola jest pierwszym krokiem, po którym nastąpi „zjednoczenie wszystkich Kościołów, wywodzących się ze chrztu Włodzimierza” [otrzymanego z Konstantynopola w 988 r. - KAI]. O co chodzi? Może unici chcą autokefalii? Nie, oni chcą, by prawosławni „wrócili do Rzymu” - podkreślił metropolita.

Jego zdaniem slogan zwolenników autokefalii: „W niepodległym państwie powinien być niezależny Kościół” jest „z gruntu kłamliwy i antykościelny”. - Idąc za tą logiką, moglibyśmy podzielić inne historyczne Kościoły lokalne: Aleksandrii, Antiochii, Jerozolimy, Serbii itd., na liczne fragmenty, według państw, którym podlegają. Bardzo interesujący jest następujący fakt: żaden ukraiński polityk nie zgłosił zastrzeżeń co do tego, że unici lub rzymscy katolicy ukraińscy są zjednoczeni z Rzymem. Dlaczego więc jedność UKP z Patriarchatem Moskiewskim wywołuje tak szaloną reakcję? - zastanawia się Hilarion.

Pytany o to, czy w przypadku przyznania autokefalii Ukrainie dojdzie do „nowej «zimnej wojny», przewodniczący Wydziału Zewnętrznych Kontaktów Kościelnych Patriarchatu Moskiewskiego przypomniał, że od kilku lat nie ma komunii eucharystycznej między patriarchatami Antiochii i Jerozolimy z powodu sporu o przynależność kościelną jednej parafii w stolicy Kataru, Dosze, liczącej okołu stu wiernych. Tymczasem w przypadku Ukrainy chodzi nie o jedną, ale o ponad 12 tys. parafii.

- Podział w łonie światowego prawosławia, który będzie nieuniknioną konsekwencją tego błędnego posunięcia mógłby być porównany do podziału między Wschodem i Zachodem w 1054 r. Jeśli coś takiego się zdarzy, pogrzebiemy jedność prawosławia - przestrzegł Hilarion.

Wyraził jednak przekonanie, że „uzgodnione stanowisko lokalnych Kościołów prawosławnych”, tak jak już było wielokrotnie w przeszłości, także w przyszłości zachowa prawosławie z dala od podziału i „wcześniej czy później przyprowadzi schizmatyków na łono Kościoła”.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 5/6 2018

„Deszcz” różanych płatków w Panteonie

2018-05-20 21:41

Włodzimierz Rędzioch

Włodzimierz Rędzioch
Deszcz róż w Panteonie

W samym centrum Rzymu wznosi się Panteon - jedna z najbardziej znanych i najlepiej zachowanych starożytnych budowli miasta. To dzieło geniuszu rzymskich inżynierów, słusznie uznawane za jeden z cudów świata, zostało wzniesione przez Rzymian dla ich bóstw. Stąd jego nazwa - „panteon”, która pochodzi od greckich słów: „pan” - wszystko, „theoi” – bogowie. W 609 r. cesarz Fokas podarował Panteon ówczesnemu papieżowi Bonifacemu IV, który przekształcił pogańską świątynię na kościół - poświęcił go chrześcijańskim męczennikom i Matce Bożej. Według tradycji, właśnie tutaj zostały przeniesione z katakumb relikwie pierwszych męczenników, stąd jego nazwa: kościół Najświętszej Marii Panny od Męczenników (po włosku - Santa Maria ad Martyres). Tradycja głosi, że cesarz przekazał papieżowi również pochodzącą z Konstantynopola ikonę Matki Bożej, która czczona jest do dziś w świątyni.

Zobacz zdjęcia: Deszcz płatków róż w Panteonie

Rzymski Panteon to olbrzymia, wykonana z cegły rotunda z kolumnowym portykiem, którą przykrywa wspaniała kopuła. Przez ponad 1000 lat od jej wzniesienia nikomu na świecie nie udało się zbudować większej kopuły. Średnica rotundy i jej wysokość są identyczne - 43,50 m, co oznacza, że harmonijne wnętrze Panteonu mogłaby wypełnić olbrzymia sfera o tej właśnie średnicy. Jedynym „oknem” oświetlającym wnętrze jest olbrzymi otwór w kopule, zwany oculusem, który ma prawie 9 m średnicy. Przez otwór do Panteonu wpada nie tylko światło, lecz także deszcz, dlatego podłoga w środku jest nieco wklęsła, by mogła odprowadzać wodę.

W kościele Najświętszej Marii Panny od Męczenników w XVI i XVII wieku pochowano wielu wybitnych artystów włoskich, a wśród nich Rafaela, Perina del Vaga, Baltazara Peruzziego, Taddeo Zuccari i Flaminio Vacca. Umieszczono tam też grobowce ostatnich władców Włoch: króla Humberta I (1844-1900), królowej Małgorzaty (1868-1900) i króla Wiktora Emanuela II (1820-1878).

Panteon jest wielką atrakcją turystyczną, ale pozostał świątynią, gdzie w każdą niedzielę opiekujący się bazyliką kanonicy odprawiają uroczystą Mszę św. - uczestniczenie w Eucharystii w tym właśnie miejscu jest wielkim i niezapomnianym przeżyciem. Szczególnie uroczysty charakter ma Msza św. w dzień Zesłania Ducha Świętego, podczas której z otworu w dachu wrzucane są do wnętrza kościoła płatki róż. Tą starą tradycję przywrócił w 1995 r. ks. Antonio Tedesco, włoski kapłan, który przez kilkadziesiąt lat zajmował się organizowaniem pielgrzymek do Rzymu wiernych z krajów języka niemieckiego, bo - jak wyjaśnia ks. Antonio - „każdy czerwony płatek róży symbolizuje płomyk Ducha Świętego”.

W tym roku, 20 maja, już od wczesnych godzin porannych ustawiła się przed Panteonem kolejka wiernych pragnących uczestniczyć w Mszy św. Było wśród nich wielu cudzoziemców przybyłych z całego świata. Eucharystia rozpoczęła się o godz. 10,30, przewodniczył jej kard. Franco Ravasi, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Kultury, który wygłosił również homilię; koncelebrowali kanonicy bazyliki, ks. Tedesco i około 50 kapłanów, głównie księża studiujący w Rzymie. Na zakończenie Mszy przez otwór w kopule grupa rzymskich strażaków wrzuciła do wnętrza płatki 5 tys. czerwonych róż, które pokryły kwiatowym dywanem centrum marmurowej podłogi świątyni.

Płatki różane i róże, które ozdobiły Panteon pochodzą z miasteczka Giffoni Valle Piana (prowincja Salerno), rodzinnego misteczka ks. Tedesco. Tradycyjnie na tę uroczystość przybywa do Rzymu delegacja z Giffoni – w tym roku w Mszy św. uczestniczyła wiceburmistrz miasteczka, Angela Maria Mele i radna ds. polityki społecznej, Eliana Malfeo.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Trump obcina finansowanie dla aborcyjnego giganta

2018-05-22 10:02

vaticannews.va / Waszyngton (KAI)

Stany Zjednoczone kończą z finansowaniem centrów planowania rodziny, które zapewniają usługi aborcyjne – taką decyzję podjął prezydent tego kraju Donald Trump.

viewpoints.blog.statesman.com

W istocie mówi się o powrocie do polityki prezydenta Ronalda Reagana i zatwierdzonego w 1970 r. przez Kongres USA tzw. Dziesiątego Przywileju (Title X). Na jego mocy wszystkie instytucje planowania rodziny, które oferują usługi aborcyjne lub odsyłają osoby do takich miejsc nie mogą otrzymywać funduszy państwowych.

Stany Zjednoczone przekazują rocznie na planowanie rodziny 260 mln dolarów, z czego aż jedna piąta trafia do organizacji Planned Parenthood, zabijającej każdego roku prawie 320 tys. dzieci. Decyzja ta jest więc ogromnym ciosem dla aborcyjnego giganta, który już zapowiedział wejście na drogę sądową.

Zdaniem dziennika "Washington Post", administracja prezydenta Donalda Trumpa dzięki tej decyzją przyczynia się do najważniejszego w historii zwycięstwa amerykańskiego ruchu pro-life.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 5/6 2018

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem