Reklama

Pani z Chełmskiej Góry

2018-08-24 07:41

Tadeusz Boniecki

Do sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej zawsze pielgrzymowały liczne grupy pątników. Na Górze Chełmskiej kult Matki Bożej szerzył się od wieków. Pielgrzymi przybywali, aby pokłonić się Chełmskiej Madonnie i za Jej pośrednictwem prosić Pana Boga o liczne łaski i uzdrowienia, zarówno na ciele jak i duchu.

Bp Jakub Susza spisuje cuda

Zbieranie dokumentacji wszelkich łask otrzymanych przez wiernych od Boga za pośrednictwem Matki Bożej Chełmskiej rozpoczął już w XVII w. unicki biskup Metody Terlecki. Jednak po raz pierwszy aż 698 cudów opisał bp Jakub Susza (1652-1685) w księdze pt. Phoenix tertatio redivivus. Wszystkie cudowne zdarzenia zapisane na kartach tej księgi były oznaczone liczbami. Pod numerem 4 biskup zapisał: „Za żywota świątobliwego biskupa chełmskiego S. Bazylego Baki, który na roku 1546 wstąpił na biskupstwo, zakrystianin Michał, potem kapłan cerkwi chełmskiej, świętej Paraskiewe vulgo Piatnicy, niegdy w nocy, słysząc dziwne słodkie głosów melodie, przybieży do cerkwi, i oraz widzi światłość wielką z obrazu świętego wychodzącą, a nie widząc nikogo, przestraszony udał się do samego biskupa, który mu rzeknie: idź, prawi, w pokoju, a nie turbuj się, i ja tych boskich spraw często doświadczył” (J. Susza, Phoenix tertato redivivus albo Obraz starożytny chełmski Panny y Matki Przenajświętszej sławą cudownych swoich dzieł ożyły, Zamość 1684, s. 93). Inny przykład cudownego zdarzenia zapisał pod numerem 12: „Jaśnie oświecona księżna Katarzyna Uchańska, śmiertelnie złożona chorobą, gdy od Jaśnie Oświeconego X. Adama Aleksandra Sanguszka, wojewody wołyńskiego, małżonka swego, przed obrazem Panny i Matki Bożej w Chełmie krzyżem leżącego, jest do niego ofiarowana, tegoż dnia i tejże niemal godziny znaczną poprawę In instant jako pisze Książę Jegomość anno 1631, 18 septem. Do ś. Pamięci X. Terleckiego, poczęła się na zdrowiu poprawiać, na Podlasiu, w Kamieniu, mil dwadzieścia od Chełma: doskonale wkrótce ozdrowiała” (tamże, s. 95). Inny cud, zapisany pod numerem 25, dotyczył uzdrowienia Zofii ze wsi Imienin: „I roku 1641, i miesiąca i dnia tegoż, niewiastka Zofia ze wsi Imienin, z Wielkiego Księstwa Litewskiego spod Kobrynia, przez dziesięć lat ciężko chorą, ze sześciorgiem martwych dzieci chodziła; i puściwszy się do Obrazu Chełmskiego Błogosławionej Panny, jeszcze w drodze znaczną niespodziewanie zdrowia swego uczuła poprawę; a na miejsce przyszedłszy doskonale ozdrowiała” (tamże, s. 98).

Unici i łacinnicy przybywali nie tylko z najbliższej okolicy, lecz i z całej ówczesnej wschodniej Rzeczypospolitej. Ponoć wśród osób uzdrowionych za przyczyną Chełmskiej Pani znalazł się również i król Jan Kazimierz. Wypisy z księgi doznanych łask świadczą, że nie ma sytuacji beznadziejnych, w których człowiek mógłby popaść w rezygnację. Modlitwa zawsze wlewa nadzieję, bo Bóg swoich łask nigdy człowiekowi nie skąpi. W swoim dziele oprócz uzdrowień ludzi bp Susza opisuje także uzdrowienia zwierząt na przyczyną Matki Bożej Chełmskiej, m.in. koni. Po śmierci bp. Suszy cuda w dalszym ciągu były notowane.

Reklama

Wiara Cię uzdrowiła

Od czasów Jakuba Suszy, przez kilka wieków świątynia na Górze Chełmskiej była świadkiem licznych cudów i łask wybłaganych przez wiernych w modlitwie przed cudownym obrazem Matki Bożej Chełmskiej. O kilku z nich, dotyczących głownie ubiegłego wieku, możemy przeczytać na kartach kroniki parafii Mariackiej.

Cecylia Mazurek z miejscowości Kolonia Brzeżno w parafii Kamień w 1949 r. w liście przesłanym na ręce ówczesnego proboszcza parafii Mariackiej w Chełmie, ks. Marcelego Mrozka, tak opisywała łaskę uzdrowienia chorych nóg otrzymaną od Boga za wstawiennictwem Chełmskiej Maryi: „Chorowałam na nogi przeszło rok. Leczyłam się u lekarzy i różnymi środkami aptecznymi oraz domowymi. Nic mi nie pomogło, a raczej jeszcze pogarszało stan mojej choroby. Aż do czasu, kiedy był w Chełmie na Górce Kongres Maryjny 8 września 1948 r. Obiecałam wówczas Maryi pójść pieszo, choćby okrężną drogą. Ale pójdę w intencji takiej, że mnie Matka Najświętsza uzdrowi. Pomimo, że w sam ten czas, kiedyśmy miały z pielgrzymką wyruszyć, strasznie mi te nogi dokuczały, także przez mieszkanie trudno było przejść, tak mnie bolały. Ale się wybrałam. I zostałam wysłuchana. Z mojej choroby nie pozostało ani śladu i jestem zdrowa na nogi. Jakże mam Matce Najświętszej, Chełmskiej Pani za to dziękować? Za tak wielką łaskę, jakiej doznałam. Mogę tylko wołać: O łaskawa, o litościwa, o słodka Panno Mario, iż nigdy nie słyszano, aby miał być opuszczony ten, kto wzywał z dziecięcą ufnością Twojej opieki i uciekał się do Ciebie”. Wiarygodność uzyskania łaski uzdrowienia przez Cecylię Mazurek potwierdził w dniu 3 kwietnia 1949 r. podpisem ks. Jerzy Truś, proboszcz parafii Kamień.

Uzdrowienie Stanisława Gutta, byłego prezydenta miasta Chełm

W kronice parafii Mariackiej jest także zapis dotyczący wyjątkowej łaski uzdrowienia, jakiej doznał Stanisław Gutt, przedwojenny prezydent Chełma. Świadectwo zostało spisane przez samego uzdrowionego w Warszawie w Instytucie Radowym. List świadczący o otrzymaniu łaski uzdrowienia za wstawiennictwem Matki Bożej Chełmskiej wysłał do ks. Marcelego Mrozka 14 maja 1949 r.

„Chełm jest tak niewielki, a ludzie mnie trochę znają, więc może doszła do księdza wiadomość o mojej chorobie. Właściwie już choruję od października ubiegłego roku. Niestety i lekarze nie poznali się na chorobie i gdy wreszcie czwarty z kolei lekarz, doktor Świtek z Lublina, stwierdził, co jest i kazał w lutym zaraz przyjechać do szpitala Sióstr Szarytek. Ja jednak odkładałem wyjazd, stawiając na pierwszym planie pilne sprawy służbowe. Oszukiwałem siebie i żonę. Mając rano 37 stopni gorączki, mówiłem że mam 36,8 i szedłem do pracy. Aż zacząłem się formalnie dusić. 7 kwietnia rano zawiozła mnie żona do Lublina. Po zbadaniu i prześwietleniu, o godz. 17.00 konsylium, lekarze wezwali żonę i oświadczyli, że do rana się uduszę. Jedyny ratunek to operacja, przebicie tchawicy i założenie rurki. I tu warunek: jeżeli zdążą założyć rurkę. Jeżeli nie zdążą, to uduszę się na stole operacyjnym. Lekarze zażądali od żony zgody pisemnej na tych warunkach. Biedna, cóż miała innego do wyboru, podpisała zgodę. Gdy wyszła zapłakana, zapytałem, co właściwie jest. Powiedziała zapłakana, czy nie mam żalu, że zgodziła się. Uspokoiłem ją. Mówiłem, że uratować mnie może tylko Bóg. Jemu się polećmy. Ja wierzę, że dla niej, dla jej cierpień. Potrzebny jestem by pracować, by zabezpieczyć jej spokój i córce dać możliwość dokończenia nauk. Bóg się zlituje i Matka Najświętsza, która tyle razy w czasie wojny ratowała Stacha, przez ręce doktora będę uratowany. Przyszedł do mnie inny lekarz i poinformował, że za pół godziny idę pod nóż. Byłem spokojny. Rano wyspowiadałem się. Byłem przygotowany na wszystko. Napisałem list do dzieci. O 18-tej na stół. Operacja odbywała się na żywo. Wiedziałem, że za drzwiami czeka żona, liczy minuty. Czy lekarze zdążą? Położyłem się na stół. Słyszałem zdenerwowanie lekarzy. Cierpiałem w milczeniu, aby nie denerwować żony. Modliłem się cały czas gorąco, ofiarowując ból za grzechy… i wierzyłem. Gdy lekarz zawołał: podać rurkę, już wiedziałem, że Bóg mnie uratował. I już dalej dziękowałem Najwyższemu. Lekarze się uspokoili. Zaszywanie, bandażowanie i pozwolono mi wstać. O 19-tej wracałem uratowany. Cieszyłem się radością żony. Rano 8 kwietnia 1949 r. przyjąłem Komunię św., pojednanie z Bogiem, troskliwość żony i córki, były dla mnie nagrodą za cierpienia fizyczne. Od 28 maja jestem w Instytucie Radowym. Przywiozła mnie żona i córka Zofia. Dalsze leczenie polega na naświetlaniu rentgenem. Urządzenia wzorowe. Jak Bóg da, to w połowie czerwca wrócę do Chełma i prosto z pociągu pójdę na Górę Katedralną, podziękować Bogu i Matce Bożej za łaskę cudu. Wierzę, że jedynie dobrocią i wolą Bożą zostałem uratowany. Pragnę wrócić do pracy, bo żona została w ciężkich warunkach. Chcę jej ulżyć. Do wielebnego księdza proboszcza zwracam się z prośbą. Zanim wrócę i na Mszy św. specjalnej podziękuję Bogu, proszę raz jeden na Mszy św. zmówić pacierz na moją intencję. Jeżeli czas pozwoli, to proszę również o kilka słów i mały obrazek Matki Bożej Chełmskiej, który będzie mi pamiątką cudownego ocalenia i łaski Bożej w dniu 7 kwietnia 1949 r.”.

Uzdrowienie młodzieńca z Rejowca

W kronice parafii Mariackiej jest też opis jeszcze innego cudownego uzdrowienia przez Pana Boga za wstawiennictwem Matki Bożej Chełmskiej (str. 940). O tym nadzwyczajnym zdarzeniu wspominał podczas odpustu wrześniowego w 1959 r. ks. Marceli Mrozek, ówczesny proboszcz parafii Mariackiej. „Wiele osób z bliższych i dalszych stron regionu i Polski spieszyło na główne uroczystości odpustowe, jakie odbywają się na Górze Chełmskiej 7 i 8 września. Śpieszyli, by w Cudownym Obrazie czcić Najświętszą Panią Chełmską, uprosić potrzebne łaski zdrowia na duszy i ciele. Po wojnie, w jakieś dwa tygodnie po uroczystościach wrześniowych, przybyła niewiasta z parafii Rejowiec. Zamówiła Mszę św. dziękczynną za uzdrowienie jej syna. Jej dwudziestoletni syn zachorował na zapalenie opon mózgowych. Z wysoką gorączką, po utracie przytomności zrywał się i rzucał na łóżku. Jego stan ciągle się pogarszał. Zrozpaczona matka mówi: nie widziałam w swym bólu i nieszczęściu nigdzie ratunku. Zamknęłam chorego syna w mieszkaniu na klucz. Bałam się, by sobie co złego w gorączce nie zrobił. Ale pomimo to, udałam się na odpust do Chełmskiej Matuchny i błagałam Ją o ratunek. Niespokojna, z lękiem wracam do domu, otwieram drzwi mieszkania, a syn siedzi spokojnie na łóżku. Dobrze się czuje i szybko zupełnym uzdrowieniem się cieszy. Więc przyszłam jeszcze dziś, podziękować za doznaną łaskę i Jej opiekę. Mógłbym jeszcze wiele podobnych przykładów przytaczać. Dlatego wyposażamy i zdobimy świątynię Maryjną, by za przykładem wieków i pokoleń najgodniej czcić oraz wyrażać naszą miłość i wdzięczność Najświętszej Chełmskiej Matuchnie” - mówił ks. Marceli Mrozek.

Uzdrowienie prawosławnego duchownego

Podczas przemówienia powitalnego wieczorem 7 września 1965 r. ks. Marceli Mrozek poinformował o łasce uzdrowienia, jakiej za przyczyną Matki Bożej Chełmskiej doznał pewien prawosławny duchowny. „Miesiąc temu dowiedziałem się, jak jeden znany mi osobiście prawosławny duchowny ciężko zachorował. Wyformował mu się guz na mózgu. Powstała konieczność operacji. Gdy operacja miała się rozpocząć, chory poprosił lekarzy i personel, siostry szpitalne, by go na chwilkę pozostawiono samego. Prośbę chorego spełniono. Skoro pozostał sam, pogrążył się w głębokiej modlitwie i z całą ufnością polecił się Matce Bożej Chełmskiej. Odbyła się poważna i niebezpieczna operacja, trepanacja czaszki. Operacja udała się, a uzdrowiony kapłan sam potwierdził doznaną łaskę od Matki Bożej Chełmskiej”.

Największe łaski spływają podczas Mszy św.

O innym cudzie, uzdrowienia mamy ministranta, mówił ks. Mrozek podczas odpustu wrześniowego w 1970 r., którego hasłem były słowa: „Chrystus w sakramentach świętych”. Jego wypowiedź odnotowała kronika parafialna. „W tym roku, w kwietniu, zgłosiła się do mnie rodzina i prosiła o Mszę św. o szczęśliwą operację. W szpitalu miejskim w Chełmie była ciężko chora nasza parafianka. Miała 29 lat, jej synek jest ministrantem w naszej parafii. Bardzo ciężko chora, młoda jeszcze niewiasta. Do powikłań chorobowych przyłączyło się jeszcze zapalenie trzustki. Lekarze zdecydowali o przeprowadzeniu operacji, choć najmniejszej nadziei nie dawali. Owszem, sam lekarz powiedział, że nikt nie może uratować tej chorej, chyba tylko sam Bóg może ją uleczyć. W dniu operacji, 30 kwietnia 1970 r., odprawiona była przed obrazem Matki Bożej Chełmskiej Msza św. Okazało się, że po operacji chora bardzo szybko powracała do zdrowia. Sami lekarze bardzo się dziwili i cieszyli. Zupełnie się nie spodziewali tak szczęśliwego przebiegu operacji i powrotu chorej do zdrowia. Dzisiaj uzdrowiona normalnie pracuje i dziękuje Matce Bożej Chełmskiej za tak wielką doznaną łaskę. Jest dziwnym zjawiskiem, jak opisują kroniki, że największych łask udzielała Matka Najświętsza, gdy prośby do Niej zanoszone połączone były ze Mszą św.” - dzielił się ks. Mrozek.

Matka zawsze wysłucha

Wiara w nieustającą pomoc Matki Boskiej Chełmskiej wiernemu ludowi trwa do dziś. To Ona wyprasza u Boga uzdrawiającą moc w naszym życiu. Do Szafarki Łask zwraca się z ufną prośbą wiele osób. A Ona przedkłada je Swojemu Synowi. Tak było i w przypadku pani Katarzyny z Puław, która doznała uzdrowienia z choroby nowotworowej po modlitwie w sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej. - Kiedy jeszcze pani Katarzyna szykowała się do szpitala na wyznaczoną operację, jej matka upewniła się, czy zabrała ze sobą obrazek Matki Boskiej Chełmskiej z modlitwą, którą codziennie odmawiała - mówi ks. kan. Andrzej Sternik, proboszcz parafii Mariackiej. - Pani Katarzyna i jej bliscy modlili się codziennie. W dniu, kiedy miała być operowana, w naszym sanktuarium była odprawiona Msza św. w intencji szczęśliwego jej przebiegu. Zabieg miał być konieczny. Jednak po kolejnych badaniach, tuż przed planowaną operacją, okazało się, że nie jest już potrzebny, bo pani Katarzyna jest zdrowa. Jeszcze tego samego dnia została wypisana ze szpitala do domu. To cudowne uzdrowienie miało miejsce wiosną ubiegłego roku - dodaje ks. Sternik. W ubiegłym roku pani Katarzyna uczestniczyła we wrześniowych uroczystościach odpustowych w sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej.

Oprócz uzdrowień na ciele, sanktuarium na Górze Chełmskiej wierni i przybywający pielgrzymi doznają licznych uzdrowień duchowych. Tak działa kochająca Matka, która płaszczem okrywa swe dzieci znajdujące się w potrzebie, daje siłę i wiarę. Świadectwa o otrzymanych łaskach pielgrzymi często zachowują we własnym sercu, głęboko ukryte. Niektórzy jednak decydują się na ich opisanie. Są one zamieszczane w prowadzonej w sanktuarium „Księdze Cudów i Łask”. Być może dzięki temu, wśród czytających te zapiski następnych pokoleń Polaków, wiara będzie żyła i rozwijała się.

Modlitwa, którą odmawiają pielgrzymi przed cudownym obrazem Matki Bożej Chełmskiej:

Dziewico Niepokalana, Matko Zbawiciela i Matko nasza, któraś od wieków na siedzibę swoją świątynię na Górze Chełmskiej obrała, wysłuchaj mego wołania i wzmocnij w mojej duszy wiarę świętą. Ty, Panno Można, która starłaś głowę szatana, racz pokonać i oddalić ode mnie wszelkie przeszkody i trudności, na jakie dzisiaj napotykam, bym żyjąc w niezachwianej wierze tu na ziemi, mogła/mógł wiecznie z Tobą oglądać chwałę Syna Twego w niebie. Amen.

Tagi:
Maryja

Hiszpania: sanktuarium w Covadonga celem pielgrzymów w roku jubileuszowym

2018-09-12 15:58

mz (KAI/AyO/TVE) / Covadonga

Arcybiskup Oviedo Jesus Sanz Montes spodziewa się wielu pielgrzymów w sanktuarium w Covadonga, na północy Hiszpanii. Położone w Asturii miejsce kultu maryjnego jest w tym roku celem licznych pielgrzymek w związku z rozpoczętym rokiem jubileuszowym. W sobotę w Covadonga odbyły się uroczystości stulecia koronacji figury Matki Bożej z Covadonga, w którym obok tysięcy pielgrzymów pojawiła się też hiszpańska rodzina królewska.

Dla 12-letniej księżniczki Eleonory sobotni wyjazd do Covadonga był pierwszą oficjalną podróżą jako następczyni tronu. Podczas pobytu w Covadonga księżniczka odwiedziła m.in. grotę, w której znajduje się wizerunek Matki Bożej z Covadonga, zwany “La Santina”, a następnie bazylikę oraz regionalne muzeum. Rodzina królewska wzięła też udział w uroczystej mszy św., podczas której arcybiskup Sanz Montes podziękował jej za przybycie na uroczystości stulecia koronacji figury Matki Bożej. Eleonorze i jej młodszej siostrze Zofii hierarcha wręczył też pamiątkowe medaliki.

Według opata Covadonga Adolfa Marino wraz z rozpoczęciem stulecia koronacji figury Matki Bożej w tej hiszpańskiej miejscowości spodziewane jest liczne uczestnictwo pielgrzymów, zarówno indywidualnych, jak i w grupach, w zaplanowanym tam bogatym kalendarzu wydarzeń. Duchowny wskazał, że charakter tych wydarzeń jest bardzo urozmaicony i adresowany do różnych grup wiekowych.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Franciszek w Kownie: zaświadczmy, że Jezus Chrystus jest naszą jedyną nadzieją

2018-09-23 10:46

tłum. st (KAI) / Kowno

Do otwartości na potrzeby najmniejszych i świadectwa, że „Jezus Chrystus jest naszą jedyną nadzieją” - cytując słowa motta swej pielgrzymki na Litwę – zachęcił Ojciec Święty podczas Eucharystii sprawowanej w parku Santakos w Kownie.

Grzegorz Gałązka

Publikujemy tekst papieskiej homilii:

Drodzy Bracia,

Święty Marek poświęca całą część swojej Ewangelii nauczaniu skierowanemu do uczniów. To tak, jakby Jezus, w połowie drogi do Jerozolimy chciał, żeby jego uczniowie ponowili swój wybór, wiedząc, że to pójście za Nim przyniesie chwile doświadczenia i bólu. Ewangelista opisuje ten okres życia Jezusa przypominając, że trzykrotnie zapowiedział swoją mękę. Trzy razy wyrażali swoje zdumienie i sprzeciw, a Pan za każdym z tych trzech razy chciał przekazać im naukę. Właśnie usłyszeliśmy drugą z tych trzech zapowiedzi (por. Mk 9,30-37).

Życie chrześcijańskie zawsze obejmuje chwile krzyża, które czasami zdają się nie mieć końca. Minione pokolenia były naznaczone czasem okupacji, udręką tych, którzy zostali deportowani, niepewnością dla tych, którzy nie powrócili, wstydem donosicielstwa, zdrady. Księga Mądrości mówi nam o prześladowanym sprawiedliwym, o tym, kto cierpi zniewagi i męki tylko dlatego, że jest dobry (por. 2, 10-20). Iluż z was mogłoby opowiedzieć o tym samym, co usłyszeliśmy w przeczytanym fragmencie, z własnego doświadczenia lub któregoś z krewnych. Iluż z was doświadczyło zachwiania się wiary, ponieważ nie pojawił się Bóg, aby was bronić; ponieważ fakt, że wytrwaliście w wierze, nie wystarczył, aby zadziałał On w waszej historii. Kowno zna tę rzeczywistość; cała Litwa może zaświadczyć o tym z dreszczem zgrozy, na wspomnienie choćby tylko Syberii lub gett w Wilnie i Kownie czy innych. I może jednym głosem wraz z apostołem Jakubem, w usłyszanym fragmencie jego Listu, powiedzieć: pożądają, zabijają, zazdroszczą, walczą i prowadzą wojny (por. 4, 2).

Ale uczniowie nie chcieli, aby Jezus mówił im o cierpieniu i krzyżu. Nie chcieli nic wiedzieć o próbach i udręce. A św. Marek przypomina, że byli zainteresowani innymi rzeczami, o które posprzeczali się wracając do domu - kto z nich był największy. Bracia, pragnienie władzy i sławy jest najczęstszym sposobem zachowania tych, którzy nie potrafią uleczyć pamięci swej historii, a być może właśnie dlatego, nie godzą się także na zaangażowanie w pracę dnia dzisiejszego. A wówczas dyskutujemy, kto jest najbardziej błyskotliwy, kto był czystszy w przeszłości, kto ma większe prawo do posiadania przywilejów, niż inni. W ten sposób zaprzeczamy naszej historii „która jest chwalebna jako historia ofiar, nadziei, codziennej walki, życia spędzonego na służbie, wytrwałości w żmudnej pracy” (Adhort. ap. Evangelii gaudium, 96). Jest to postawa bezowocna i próżna, która rezygnuje z zaangażowania w budowanie teraźniejszości, tracąc kontakt z rzeczywistością cierpienia naszego wiernego ludu. Nie możemy być jak owi „eksperci” duchowi, którzy osądzają tylko z zewnątrz i spędzają cały czas rozmawiając o tym, co „powinno się robić” (por. tamże).

Jezus, wiedząc, co myślą, zaproponował im antidotum na te walki o władzę i niechęć do poświęceń. I aby nadać powagę temu, co zamierzał powiedzieć, usiadł jak Nauczyciel, zawołał ich i dokonał gestu: postawił w środku dziecko, chłopca, który zwykle zarabiał drobne sumy wykonując zlecenia, których nikt nie chciał wypełniać. Kogo postawi w środku dziś, tutaj, w ten niedzielny poranek? Kim będą najmniejsi, najbiedniejsi spośród nas, których winniśmy przyjąć w setną rocznicę naszej niepodległości? Kto nie ma nic do dania w zamian, żeby wynagrodzić nasze wysiłki i nasze wyrzeczenia? Może są to mniejszości etniczne naszego miasta lub bezrobotni, którzy są zmuszeni do emigracji. Może są to samotne osoby starsze lub ludzie młodzi, którzy nie znajdują sensu życia, ponieważ zatracili korzenie. „W środku”, to znaczy w takiej samej odległości, tak aby nikt nie mógł udawać, że nie widzi, nikt nie mógł twierdzić, że „jest to w gestii innych”, ponieważ „ja tego nie widziałem” lub „jestem zbyt daleko”. Bez protagonizmu, bez chęci bycia oklaskiwanymi lub pierwszymi. W Wilnie, rzece Wilejce przypadł los, by łączyć się i oddawać swoje wody oraz stracić swoją nazwę na rzecz Wilii. Tutaj z kolei ta sama Wilia traci swą nazwę, wlewając swe wody do Niemna. O to właśnie chodzi, aby być Kościołem wychodzącym, nie bać się wyjścia i poświęcenia, nawet wówczas, gdy zdaje się nam, że się rozpuścimy, zagubimy się za najmniejszymi, zapomnianymi, żyjącymi na obrzeżach egzystencjalnych. Ale wiedząc, że to wyjście oznacza także w niektórych przypadkach powstrzymanie kroku, odłożenie na bok niepokojów i naglących potrzeb, aby móc spojrzeć w oczy, wysłuchać i towarzyszyć tym, którzy pozostali na skraju drogi. Czasami musimy zachowywać się jak ojciec syna marnotrawnego, który trwa w bramie, oczekując na jego powrót, aby mu otworzyć, skoro tylko przyjdzie (por. tamże, 46); lub jak uczniowie, którzy muszą się nauczyć, że kiedy przyjmuje się kogoś maluczkiego, to przyjmuje się samego Jezusa.

Z tego powodu dzisiaj jesteśmy właśnie tutaj, pragnąc przyjąć Jezusa: w Jego słowie, w Eucharystii, w maluczkich. Przyjąć Go, aby pojednał naszą pamięć i towarzyszył nam w teraźniejszości, która wciąż pasjonuje nas swoimi wyzwaniami, znakami, jakie nam pozostawia. Abyśmy szli za Nim jako uczniowie, ponieważ nie ma nic prawdziwie ludzkiego, co nie rozbrzmiewałoby w sercach uczniów Chrystusa. W ten sposób odczujemy jako swoje radości i nadzieje, smutki i lęki ludzi naszych czasów, zwłaszcza ubogich i cierpiących (por. SOBÓR WATYKAŃSKI II, Konstytucja duszpasterska Gaudium et spes, 1). Z tego powodu i dlatego, że jako wspólnota czujemy się prawdziwie i wewnętrznie solidarni z ludzkością - tego miasta i całej Litwy – i z jej historią (por. tamże), pragniemy poświęcić swe życie służąc z radością, i w ten sposób uzmysłowić wszystkim, że Jezus Chrystus jest naszą jedyną nadzieją.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 7/8 2018

Franciszek na Litwie: wizyta nadziei i pamięci

2018-09-23 20:06

kg, pb, tom, st, mp / Wilno (KAI)

Apel o „Kościół wychodzący” ku współczesnym peryferiom oraz o nadzieję, były głównymi motywami wizyty Franciszka na Litwie, 22 i 23 września, która przebiegała pod hasłem: „Jezus Chrystus - nasza nadzieja”. Ojciec Święty w Wilnie spotkał się z młodzieżą, do której apelował, by nie bała się udziału w „rewolucji czułości”, modlił się też w Ostrej Bramie i przy grobie św. Kazimierza, patrona Litwy. Podczas niedzielnej mszy w Kownie apelował o otwartość na najbardziej potrzebujących w tym zamieszkujące Litwę mniejszości. Do duchownych apelował, aby nie stali się „funkcjonariuszami Boga”. W dawnej wileńskiej katowni KGB modlił się za ofiary totalitaryzmu.

Grzegorz Gałązka

Powitanie

22 września o godz. 11.16 (10.16 czasu polskiego) samolot Airbus 320 A włoskich linii lotniczych Alitalia "Aldo Palazzeschi" z papieżem Franciszkiem wylądował na międzynarodowym lotnisku w Wilnie. Mimo chłodnej i deszczowej pogody zgromadziła się liczna grupa dzieci i młodzieży z flagami Litwy i Watykanu, gorąco witając papieża. Na płycie lotniska Franciszka powitała prezydent Litwy, Dalia Grybauskaitė, premier Saulius Skvernelis z przedstawicielami rządu oraz przewodniczący Konferencji Episkopatu Litwy, arcybiskup Wilna Gintaras Grušas.

Litwa pomostem między Wschodem a Zachodem

Podczas spotkania z władzami i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego Litwy oraz korpusem dyplomatycznym, Franciszek wskazał na znaczenie wierności korzeniom oraz na potrzebę tolerancji, gościnności, szacunku i solidarności. Apelował też o troskę o młodych. Spotkanie odbyło się na dziedzińcu przed Pałacem Prezydenckim.

Prezydent Litwy, Dalia Grybauskaitė przypomniała, iż głęboka wiara umożliwiła przetrwanie jej rodakom najtrudniejszych prób: wygnania, łagrów, więzień, bunkrów partyzanckich.

Ojciec Święty rozpoczął od nawiązania do słów wypowiedzianych przed 25 laty przez św. Jana Pawła II, który określił Litwę jako „milczącego świadka żarliwego umiłowania wolności religijnej”. Podkreślił, że jego wizyta zbiega się z obchodami 100. rocznicy ogłoszenia niepodległości Litwy.

Przypomniał, że na przestrzeni dziejów Litwa potrafiła udzielać gościnności różnym grupom etnicznym i religijnym. „Wszyscy znaleźli na tych ziemiach miejsce do życia: Litwini, Tatarzy, Polacy, Rosjanie, Białorusini, Ukraińcy, Ormianie, Niemcy...; katolicy, prawosławni, protestanci, starowiercy, muzułmanie, żydzi. Mieszkali razem i w pokoju, aż do nadejścia ideologii totalitarnych, które skruszyły zdolność gościnności i zharmonizowania różnic, siejąc przemoc i nieufność”. Apelował by nie zatracić ducha tolerancji, gościnności, szacunku i solidarności.

Wskazał też najpilniejsze wyzwania chwili obecnej - w obliczu narastania tendencji do siania podziałów. Przypomniał, że Litwini mają własne oryginalne hasło: „ugościć różnice”. „Poprzez dialog, otwartość i zrozumienie mogą one stać się pomostem między Europejskim Wschodem a Zachodem. Może to być owocem dojrzałej historii, którą jako naród ofiarowujecie wspólnocie międzynarodowej, a zwłaszcza Unii Europejskiej” – powiedział.

W Ostrej Bramie: szukajmy swego brata!

Udając się do Ostrej Bramy papieski samochód zatrzymał się na placu między siedzibą prawosławnego metropolity Wilna a katolickim kościołem św. Teresy. Tam powitali go prawosławny metropolita Inocenty i proboszcz parafii.

Franciszek dłuższą chwilę modlił się przez łaskami słynącym obrazem Matki Bożej Miłosierdzia – Mater Misericordiae. Jest to najważniejsze i najsłynniejsze sanktuarium maryjne na Litwie, a jego dzieje są ściśle związane także z historią Polski. Papieskiej modlitwie towarzyszyły zgromadzone przed kaplicą liczne rodziny zastępcze i sieroty oraz chorzy, z którymi Franciszek powitał się bardzo serdecznie.

Po modlitwie podkreślił, że obraz Matki Bożej Miłosierdzia uczy nas, iż można „bronić nie atakując, że można być roztropnym, bez niezdrowej nieufności wobec wszystkich”. Przestrzegł przed zamykaniem się w obawie przed innymi, gdyż wówczas odcinamy się od Dobrej Nowiny Jezusa. Wskazał, że dzisiaj trzeba „spojrzeć sobie w twarz i rozpoznać siebie jako bracia, aby iść razem, odkrywając i doświadczając z radością i pokojem wartość braterstwa”.

„Matka Miłosierdzia, jak każda dobra matka stara się zjednoczyć rodzinę i podpowiada: «szukaj swego brata». W ten sposób otwiera drzwi do nowego świtu, do nowej jutrzenki. Prowadzi nas do progu, jakby do drzwi bogacza z Ewangelii” - podkreślił.

W drodze z Ostrej Bramy na Plac Katedralny Franciszek spotkał się z osobami w stanie terminalnym, którymi opiekuje się Hospicjum im. bł. ks. Michała Sopoćki w Wilnie. Znajduje się ono w murach dawnego klasztoru wizytek, tam gdzie Eugeniusz Kazimirowski malował obraz Jezusa Miłosiernego, a w okresie komunistycznym było więzienie.

Do młodych - nie bójmy się udziału w rewolucji czułości!

Franciszek, kiedy przybył na plac Katedralny najpierw przejeżdżał w papamobile pomiędzy sektorami, gdzie był entuzjastycznie witany przez kilkadziesiąt tysięcy młodych - nie tylko z Litwy ale i z Łotwy, Estonii, Białorusi, Polski i Ukrainy. Byli także młodzi z wielu innych krajów, przebywający na Listwie w ramach programu Erasmus. Spotkanie wypełnione było pieśniami i programem tanecznym.

Młodym towarzyszył oryginalny obraz Jezusa Miłosiernego: „Jezu, ufam Tobie". Na co dzień znajduje się on w ołtarzu sanktuarium Miłosierdzia Bożego w dawnym kościółku Świętej Trójcy.

Czekający od rana młodzi z humorem i cierpliwością znosili organizacyjny chaos, gdyż większość z nich miała okazję zobaczyć papieża po raz pierwszy życiu. "Nie miałem nigdy okazji pojechać do Rzymu ani uczestniczyć w Światowych Dniach Młodzieży. Dopiero kiedy przeprowadziłem się tutaj, mogę tego doświadczyć. Na placu stoję od rana, żeby nie przegapić wejścia do mojego sektoru" - powiedział KAI 23-letni Lodyenne z Rwandy, student pielęgniarstwa w Kownie.

Na początku Ojciec Święty z uwagą wysłuchał świadectw. Monika opowiedziała o swojej wierze przekazanej przez babcię i mamę, bolesnych doświadczeniach rodzinnych naznaczonych alkoholizmem, a później samobójstwem ojca i próbami szukania szczęścia w akceptacji rówieśników. Wreszcie o spotkaniu wspólnoty żywej wiary wokół duszpasterstwa franciszkanów.

Z kolei Jonas podzielił się doświadczeniem swego małżeństwa i nieuleczalnej choroby, która naznaczyła jego życie. Wskazał na znaczenie zaufania Bogu, które sprawia, że ten okres, pomimo konieczności dializ trzy razy w tygodniu, uważa za najpiękniejszy w swoim życiu.

„Nie pozwólcie, aby świat przekonał was, że lepiej iść samotnie – przekonywał Franciszek. - Nie ulegajcie pokusie koncentrowania się na sobie, stawaniu się samolubnymi lub powierzchownymi w obliczu cierpienia, trudności lub przelotnego sukcesu. (…) Dążcie do świętości, wychodząc od spotkania i komunii z innymi, zwracając uwagę na ich potrzeby” – apelował Franciszek.

A nawiązując do problemów jakie dziś przeżywają Litwini, powiedział: „Iluż młodych ludzi opuszcza swą ojczyznę z powodu braku szans! Iluż pada ofiarą depresji, alkoholu i narkotyków! Ileż osób starszych żyje w samotności, bez kogoś, z kim można by dzielić się teraźniejszością i obawą, żeby nie wróciła przeszłość. Możecie odpowiedzieć na te wyzwania swoją obecnością i spotkaniem między wami a innymi”.

Franciszek nie krył, że wiara w Jezusa często pociąga za sobą stawianie sobie pytań, porzucania utartych schematów, wymaga odwagi. Tym niemniej zachęcił do pójścia drogą wiary.

„Podążanie za Jezusem jest ekscytującą przygodą, która napełnia nasze życie znaczeniem, które sprawia, że czujemy się częścią wspólnoty, która dodaje nam otuchy i nam towarzyszy, która angażuje nas w posługę. Drodzy młodzi, warto iść za Chrystusem, nie bójmy się udziału w rewolucji, na którą On nas zaprasza: rewolucji czułości” - przekonywał papież.

Po spotkaniu z młodzieżą Franciszek udał się do katedry. Modlił się w ciszy w kaplicy św. Kazimierza Jagiellończyka, patrona Litwy. Następnie w jednej z kaplic złożył bukiet kwiatów przed figurą Matki Bożej z Syberii.

Franciszek w Kownie: zaświadczmy, że Jezus Chrystus jest naszą jedyną nadzieją!

Do otwartości na potrzeby najmniejszych i świadectwa, że „Jezus Chrystus jest naszą jedyną nadzieją” - cytując słowa motta swej pielgrzymki – zachęcił Ojciec Święty podczas Eucharystii sprawowanej na błoniach parku Santakos w Kownie. Franciszek wskazał na potrzebę bycia „Kościołem wychodzącym”, nie lękania się wyjścia i poświęcenia, wychodząc ku ubogim, bezrobotnym zmuszonym do emigranci oraz ku mniejszościom etnicznym mieszkającym na Litwie. Przy okazji wspomniał 75. rocznicę zagłady wileńskiego getta.

W centralnej papieskiej Eucharystii na Litwie uczestniczyło ponad 100 tys. wiernych. Koncelebrowało 30 biskupów z przewodniczącym litewskiego episkopatu abp. Gintarasem Grušasem oraz 800 księży z Litwy, Polski, Białorusi, Łotwy, Ukrainy, Rosji i Islandii. A z polski przybył metropolita białostocki abp Tadeusz Wojda i jego pomocniczy bp Henryk Ciereszko oraz biskup ełcki Jerzy Mazur. Obecna była prezydent Litwy Dalia Grybauskaitė i najwyższe władze kraju. Wśród tłumów wiernych widać było dużo młodych i rodzin z małymi dziećmi.

Przy ołtarzu ustawiono łaskami słynący obraz Matki Bożej Trockiej, którego jubileusz 300-lecia jest obecnie obchodzony na Litwie. A także relikwiarz męczennika czasów komunizmu bł. abp. Teofila Matulionisa, beatyfikowanego przez rokiem w Wilnie. Papież posługiwał się krzyżem (pastorałem) Jana Pawła II, tym samym, który towarzyszył mu podczas słynnej pielgrzymki na Litwę sprzed 25 lat.

Franciszek nawiązując do historii Litwy, która przeżyła dwie okupacje: niemiecką i sowiecką, wskazał na doświadczenia minionych pokoleń: okupacji, deportacji, a także donosicielstwa i zdrady. Apelował o „uleczenie pamięci swej historii”, nie dyskutując, kto „był czystszy w przeszłości, kto ma większe prawo do posiadania przywilejów, niż inni”.

Franciszek wskazał na potrzebę bycia „Kościołem wychodzącym, nie lękania się wyjścia i poświęcenia, nawet wówczas, gdy zdaje się nam, że się rozproszymy, zagubimy się za najmniejszymi, zapomnianymi, żyjącymi na obrzeżach egzystencjalnych”.

„Czasami musimy zachowywać się jak ojciec syna marnotrawnego, który trwa w bramie, oczekując na jego powrót, aby mu otworzyć, skoro tylko przyjdzie, lub jak uczniowie, którzy muszą się nauczyć, że kiedy przyjmuje się kogoś maluczkiego, to przyjmuje się samego Jezusa” – zaznaczył Ojciec Święty.

Apelował o solidarność z potrzebującymi. „Kim będą najmniejsi, najbiedniejsi spośród nas, których winniśmy przyjąć w setną rocznicę naszej niepodległości? Kto nie ma nic do dania w zamian, żeby wynagrodzić nasze wysiłki i nasze wyrzeczenia? Może są to mniejszości etniczne naszego miasta lub bezrobotni, którzy są zmuszeni do emigracji. Może są to samotne osoby starsze lub ludzie młodzi, którzy nie znajdują sensu życia, ponieważ zatracili korzenie” – powiedział papież.

A nawiązując do trudnej historii Litwy, szczególnie w czasach sowieckiej okupacji, Franciszek zachęcił do przyjęcia Jezusa, „aby pojednał naszą pamięć i towarzyszył nam w teraźniejszości, która wciąż pasjonuje nas swoimi wyzwaniami, znakami, jakie nam pozostawia”. Na zakończenie zaznaczył, że „jako wspólnota czujemy się prawdziwie i wewnętrznie solidarni z ludzkością - tego miasta i całej Litwy – i z jej historią, pragniemy poświęcić swe życie służąc z radością, i w ten sposób uzmysłowić wszystkim, że Jezus Chrystus jest naszą jedyną nadzieją”.

Podczas rozważań przed modlitwą Anioł Pański Ojciec Święty nawiązał do ukazanego w pierwszym czytaniu dzisiejszej liturgii prześladowania sprawiedliwych. W tym kontekście przypomniał zagładę narodu żydowskiego i 75 rocznicę zniszczenia wileńskiego getta.

Nawiązując do dramatu holokaustu przypomniał, że niejednokrotnie zdarzyło się, że jakiś naród, uważał się za lepszy, posiadający większe prawa i przywileje. W opozycji do tego ukazał postawę Jezusa, który proponuje, by stać się ostatnim ze wszystkich i sługą wszystkich. Zachęcił po raz kolejny do podejmowania służby na rzecz wykluczonych, mniejszości, aby oddalić możliwość unicestwienia drugiego, tworzenia gett, odrzucania tych, którzy nas irytują i zakłócają wygodę.

Do duchownych: Nie bądźcie funkcjonariuszami Boga!

Nie bądźcie funkcjonariuszami Boga! Bądźcie blisko Tabernakulum, twarzą w twarz z Bogiem i ludźmi! - apelował podczas spotkania z kapłanami, zakonnikami, osobami konsekrowanymi, seminarzystami w katedrze pw. świętych Piotra i Pawła w Kownie.

W improwizowanym w dużej części przemówieniu Ojciec Święty wyznał, że patrząc na litewskich duchownych ma świadomość, że wielu ich przodków oddało życie za wiarę. "Nie wiemy nawet, gdzie niektórzy z nich są pochowani. Niektórzy z was byli uwięzieni" - powiedział.

A nawiązując do dzisiejszych wyzwań duszpasterskich podkreślił, że aby Jezus Chrystus był doprawdy naszą nadzieją, konieczne jest przede wszystkim żarliwe poszukiwanie głębi, prawdy i piękna Boga. „Być może «społeczeństwo dobrobytu» uczyniło nas zbyt nasyconymi, pełnymi dóbr i usług, a my jesteśmy «przygnieceni» wszystkim i pełni pustki. Może to sprawiło, że jesteśmy oszołomieni lub opieszali, lecz niespełnieni. My, mężczyźni i kobiety szczególnej konsekracji, nigdy nie możemy sobie pozwolić na utratę tego jęku/wzdychania, tego niepokoju serca, które tylko w Panu znajdzie spoczynek” – mówił do kapłanów i zakonników oraz sióstr.

Wskazał na konieczność pielęgnowania ducha modlitwy, od której nie może odrywać kapłana żadna pilna informacja, żadna natychmiastowa komunikacja wirtualna. Podkreślił potrzebę bycia blisko ludzi i ich problemów, aby rozeznać powody dla których niekiedy przestają oni „poszukiwać wody, która gasi pragnienie".

Franciszek podkreślił także znaczenie stałości w cierpieniu, stałości trwania w dobrym, co oznacza mocne zakorzenienie w Bogu, będąc wiernym Jego miłości. Przypomniał świadectwo najstarszych kapłanów, którzy wytrwali w obliczu prześladowań reżimu komunistycznego, wymieniając z nazwiska abp. Sigitasa Tamkevičiusa, wieloletniego więźnia łagrów. Zachęcił do dzielenia się doświadczeniami niełatwej przeszłości.

Następnie w spontanicznych, przerywanych oklaskami słowach, Ojciec Święty przestrzegł litewskich kapłanów przed mentalnością „funkcjonariuszy Boga”. Zaznaczył, że droga kapłaństwa czy życia konsekrowanego jest życiem umiłowania Pana i gorliwości apostolskiej wobec ludzi. Wskazał na potrzebę zażyłości z Bogiem w tabernakulum i bliskości z ludźmi. Zachęcił do podejmowania wysiłków, by przyciągnąć młodzież.

„Bliskość oznacza miłosierdzie - tłumaczył. - Na tej ziemi, gdzie Jezus objawił się jako Jezus Bliskość oznacza miłosierdzie. Na tej ziemi, gdzie Jezus objawił się jako Jezus Miłosierny, kapłan nie może nie być miłosierny. Dotyczy to zwłaszcza konfesjonału. Pomyślcie, jak Jezus przyjąłby tę osobę? [która przychodzi do konfesjonału]. Życie dostatecznie obiło tego biedaka. Pozwól jemu odczuć objęcie w ramionach przebaczającego Ojca. Jeśli na przykład nie możesz mu udzielić rozgrzeszenia, daj mu pocieszenie brata, ojca. Dodaj mu otuchy, by szedł naprzód. Przekonaj go, że Bóg przebacza wszystko. Ale trzeba to czynić z serdecznością ojca. Nigdy nie wolno nikogo wypędzać z konfesjonału! Trzeba go zapewnić, że Bóg go miłuje, zachęcić do modlitwy i powrotu, by porozmawiać o życiu, okazując w ten sposób bliskość. To oznacza bycie ojcem” – wyjaśniał litewskim biskupom i duchownym.

„Musimy ponownie zadać sobie pytanie: czego żąda od nas Pan? Jakie peryferie najbardziej potrzebują naszej obecności, aby przynieść im światło Ewangelii? W przeciwnym razie, kto uwierzy, że Jezus Chrystus jest naszą nadzieją? Tylko nasz przykład życia da świadectwo naszej nadziei pokładanej w Nim” – dodał.

Jego słowa zostały przyjęte długotrwałą owacją

Modlitwa za ofiary totalitaryzmu

Ostatnim punktem programu Franciszka na Litwie była jego modlitwa w Muzeum Okupacji i Walk o Wolność w Wilnie, gdzie śmierć poniosło wielu litewskich patriotów, w tym księży i biskupów. Przybyła prezydent kraju Dalia Grybauskaitė oraz wielu byłych więźniów. Ojcu Świętemu towarzyszyli bezpośrednio metropolici: wileński - abp Gintaras Grušas i emerytowany kowieński - abp Sigitas Tamkevičius, który był tutaj więziony.

Po przybyciu na teren Muzeum papież złożył wieniec z żółtych róż i przez dłuższą chwilę modlił się, po czym zszedł do piwnic, gdzie torturowano i rozstrzeliwano litewskich patriotów. Zapalił ofiarowaną przez siebie oliwną lampę w celi, gdzie przetrzymywany był abp. Teofilius Matulionis, męczennik czasów komunizmu, beatyfikowany przed rokiem. Tam przez długą chwile modlił się w całkowitym milczeniu. Na ścianie widniały portrety także innych biskupów litewskich, ofiar komunizmu, którzy przeszli przez więzienie KGB w Wilnie, m. in. biskupa telszańskiego Vincentasa Borisevičiusa i jego biskupa pomocniczego Pranciškusa Ramanauskasa oraz arcybiskupa wileńskiego Mečyslovasa Reinysa.

Na zakończenie wpisał się do księgi pamiątkowej, słowami: „W tym miejscu, upamiętniającym wielu ludzi, którzy cierpieli w wyniku przemocy i nienawiści i którzy poświęcili swe życie za sprawę wolności i sprawiedliwości, modliłem się, aby Wszechmogący Bóg zawsze udzielał tego daru pojednania i pokoju naród litewski”.

Z Muzeum papież udał pod stojący pod murem muzeum Pomnik Ofiar Totalitaryzmu, pod którym modlił się słowami: "Twój krzyk, Panie, stale rozbrzmiewa, a słychać go pośród tych murów, które pamiętają cierpienia zaznane przez wielu synów tego narodu. Litwini i osoby pochodzące z różnych narodów na własnym ciele znosili urojenia wszechmocy ludzi, którzy chcieli kontrolować wszystko".

Na zakończenie udzielił błogosławieństwa apostolskiego, w tym byłym więźniom i zesłańcom na Sybir, którzy zgromadzili się na leżącym naprzeciwko pomnika Placu Łukiskim.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem