Reklama

Zanurzeni w największe tajemnice wiary

Alumn Leszek Olendzki
Edycja podlaska 13/2002

Nazwa Triduum Paschalne pojawiła się w 1924 r. Ten święty czas rozpoczyna się celebracją liturgii Mszy św., czyli Wieczerzy Pańskiej i kończy się II Nieszporami Niedzieli Wielkanocnej. Liturgia Wielkiego Tygodnia zawiera w sobie ogromne bogactwo świętych znaków, a przede wszystkim posiada najbardziej uroczysty charakter obchodów. To pamiątka Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Jest ona szczytem całego roku liturgicznego. Jednak aby te dni były przeżyte w należyty sposób należy przygotować do tego wnętrze. Chodziłoby zatem o wyciszenie wewnętrzne, które pozwoli na autentyczne i radosne przeżywanie Niedzieli Zmartwychwstania. Pomocą jest tu osobiste skupienie oraz symbolika Triduum Paschalnego. Każdy dzień, a więc Wielki Czwartek, Wielki Piątek oraz Wielka Sobota, wchodzące w skład tego świętego czasu, posiadają głęboką symbolikę zewnętrzną oraz bogatą myśl teologiczną.

Wielki Czwartek nie zawsze był zaliczany do Triduum Paschalnego, ale zawsze był dniem jedności, ponieważ w tym dniu: jednano pokutników z Kościołem i z Bogiem, poświęcano oleje używane przy udzielaniu sakramentów, koncelebrowano Mszę Wieczerzy Pańskiej. W tym dniu wszyscy księża gromadzą się w kościołach katedralnych wraz z biskupem na Mszy św. z poświęceniem krzyżma. Symbolizuje ona jedność Chrystusa z Apostołami. Kapłani są naśladowcami Chrystusa, którzy głoszą Słowo Boże, sprawują sakramenty i przewodniczą określonej wspólnocie na drodze do zbawienia. Całe ich działanie skupia się na składaniu z siebie ofiary na służbę wszystkim ludziom. Posługa ta uwidacznia się przede wszystkim przy sprawowaniu sakramentu Eucharystii, który jest źródłem niewyczerpanej Bożej miłości. Nie czynią oni jednak tego swoimi zdolnościami, lecz mocą Jezusa Chrystusa. Są więc sługami Jezusa przychodzącymi do ludzi, nie aby im służono, lecz aby służyć. W liturgii Wielkiego Czwartku za pośrednictwem kapłanów łączymy się z Chrystusem, który ustanawiając Sakrament Eucharystii w sposób szczególny zaprasza wszystkich do uczestnictwa w Jego miłości. Ukochał On nas tak bardzo, że poniósł na Górę Kalwarię wszystkie nasze grzechy i tam umarł za nas na Krzyżu. Aby jednak nasza więź z Nim stale się odnawiała i ciągle trwała, posługuje się właśnie w tym celu sakramentem Eucharystii. Przez nią udziela Swego Ciała i Krwi jako pokarmu na życie codzienne w perspektywie wieczności. Jest zatem wiecznym Kapłanem wczoraj i dziś i na wieki.

Wielki Piątek wcześniej był dniem gromadzenia się wiernych w kościele jerozolimskim zbudowanym na Golgocie, gdzie adorowano wystawione relikwie św. Krzyża. Miało to miejsce o godz. 6.00 rano według naszej rachuby czasu. W południe lud gromadził się tam ponownie, aby od godz. 12.00 do 15.00 słuchać słów Pisma Świętego, czcząc w ten sposób godziny konania Zbawiciela na Krzyżu. Obecnie nabożeństwo wielkopiątkowe odprawiane jest w godzinach popołudniowych. Najlepiej jeśli zostanie rozpoczęte około godziny piętnastej, ponieważ według Ewangelii o tej godzinie Chrystus umarł na Krzyżu. Wielki Piątek jest zatem czasem szczególnych obchodów liturgii Męki Pańskiej. W tym dniu nie sprawuje się Mszy św. Zwyczaj ten jest starożytną tradycją Kościoła. W centrum liturgii staje Krzyż. Jest to dzień, w którym rozważamy Śmierć i Mękę naszego Pana Jezusa Chrystusa. Myślenie nasze powinno skupić się jednak na miłości jaką się kierował Zbawiciel wobec człowieka, aby umrzeć za nas na Krzyżu. Postawa nasza winna być nacechowana dziękczynieniem za tak wielki dar, którym przebłagał Swego Ojca w niebie. Stając więc pod Krzyżem powinniśmy także prosić o miłosierdzie i przebaczenie za grzechy swoje i całego świata. Jest to tak bardzo ważne, ponieważ Krzyż dla chrześcijan posiada wielką symbolikę. Jest on przede wszystkim znakiem zbawienia i ofiary Chrystusa za nasze grzechy. Ogromne posłuszeństwo Jezusa wobec woli Ojca sprawia, że jest ono także dla nas istotnym elementem życia. Nasze rozumienie Krzyża i umierającego na nim Jezusa powinno być nacechowane wiarą i nadzieją w prawdziwe Chrystusowe Odkupienie, gdyż bez tego Krzyż jest tylko niezrozumiałym ciężarem. Człowiek odrzucający tajemnicę Krzyża jest pozbawiony ufności na przyszłość i życie wieczne. Prawda ta powinna mobilizować wszystkich chrześcijan do odważnego naśladowania Jezusa z wytrwałością i nieskończonym zaufaniem. Krzyż powinien mieć miejsce we wszystkich sferach ludzkiego życia, gdyż jest dla nas znakiem zwycięstwa łaski nad grzechem, życia nad śmiercią. Do niesienia krzyża zachęca Papież Jan Paweł II w słowach homilii wypowiedzianej w Nowej Hucie w dniu 9 czerwca 1979: "Pielgrzymujmy wspólnie do Krzyża Pańskiego, od Niego bowiem zaczyna się nowy czas w dziejach człowieka. Jest to czas łaski i czas zbawienia. Poprzez Krzyż człowiek zobaczył na nowo perspektywę swojego losu, swego na ziemi bytowania. Zobaczył, jak bardzo umiłował go Bóg. Zobaczył i stale widzi w świetle wiary, jak wielka jest jego własna wartość. Człowiek nauczył się swoją godność mierzyć miarą tej ofiary, jaką dla jego zbawienia złożył Bóg ze swojego Syna". Na ile człowiek zrozumie sens cierpienia Jezusa, na tyle odkryje potrzebę niesienia swego krzyża przez życie. Dlatego nie wstydźmy się Krzyża i ukrzyżowanego na nim Jezusa. Niech towarzyszy on nam przy codziennych czynnościach, w pracy i w czasie relaksu. Jest on ogromną ochroną przed szatanem oraz ma moc błogosławieństwa w wykonywaniu każdej czynności. Niech przeto Krzyż napawa nas ufnością w zbawienie, jeżeli nieśliśmy go na wzór Chrystusa. Zadaniem więc naszym jest pokonywać z miłości do Boga wszystkie niedogodności życia ziemskiego z myślą o spotkaniu i ciągłym przebywaniu z Chrystusem w niebie.

Wielka Sobota jest dniem uwielbienia Chrystusa Pana, umęczonego za nas i złożonego do grobu. Jest to czas ciszy żałobnej. Kościół trwa przy Grobie Pańskim, rozważając Jego mękę i śmierć, powstrzymuje się w tym dniu od sprawowania Najświętszej Ofiary. Wielka Sobota to chwile wytrwałej modlitwy przy grobie Pańskim. To czas oczekiwania na Zmartwychwstanie Chrystusa. Nasze myśli powinny być skierowane w stronę Zbawiciela, który przez swoją Śmierć na Krzyżu wybawił nas od śmierci wiecznej. Zmartwychwstanie Jezusa jest natomiast zadatkiem naszego Zmartwychwstania. Chodzi o to, aby każdy obumarł dla grzechu i upodabniał się przez to do swego Pana. Postępowanie nasze winno się tak kształtować, by móc kiedyś powiedzieć za św. Pawłem: "Żyję już nie dla siebie, lecz dla Tego, który za mnie umarł i zmartwychwstał". To nasze czuwanie powinno przebiegać w atmosferze modlitwy i rozważania słów Ewangelii. Nasze otwarcie się na łaski płynące z tych czynności sprawi, że zakorzenią się w nas tak głęboko, by mogły trwać przez cały rok liturgiczny, w którym sprawowana Eucharystia przypomina Dzieło Odkupienia, pobudzając tym samym do lepszego życia. Pomaga nam przy tym Duch Święty, którego posłał Chrystus, aby wskazywał nam właściwą drogę i zespalał w jedno z Jezusem. Niech zatem nasza wiara w Chrystusa Zmartwychwstałego dokona w nas potrzebnych zmian na lepsze i godniejsze życie.

Otwórzmy się całym sercem na łaski płynące w tym czasie, aby Jezus cierpiący odnowił w nas radość życia w Niedzielę Jego Zmartwychwstania.

Co z postem w Wielką Sobotę?

Ks. Paweł Staniszewski
Edycja łowicka 15/2004

Coraz częściej spotykam się z pytaniem, co z postem w Wielką Sobotę? Obowiązuje czy też nie? O poście znajdujemy liczne wypowiedzi na kartach Pisma Świętego. Chcąc zrozumieć jego znaczenie wypada powołać się na dwie, które padają z ust Pana Jezusa i przytoczone są w Ewangeliach.

Bożena Sztajner/Niedziela

Pierwszą przytacza św. Marek (Mk 9,14-29). Po cudownym przemienieniu na Górze Tabor, Jezus zstępuje z niej wraz z Piotrem, Jakubem i Janem, i spotyka pozostałych Apostołów oraz - pośród tłumów - ojca z synem opętanym przez szatana. Apostołowie są zmartwieni, bo chcieli uwolnić chłopca od szatana, ale ten ich nie usłuchał. Gdy już zostają sami, pytają Chrystusa, dlaczego nie mogli uwolnić chłopca od szatana? Usłyszeli wówczas znamienną odpowiedź: „Ten rodzaj zwycięża się tylko przez modlitwę i post”.
Drugi tekst zawarty jest w Ewangelii św. Łukasza (5,33-35). Opisuje rozmowę Pana Jezusa z faryzeuszami oraz z uczonymi w Piśmie na uczcie u Lewiego. Owi nauczyciele dziwią się, czemu uczniowie Jezusa nie poszczą. Odpowiada im wówczas Pan Jezus „Czy możecie gości weselnych nakłonić do postu, dopóki pan młody jest z nimi? Lecz przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego, wtedy, w owe dni, będą pościć”

Dwa rodzaje postu

Przyglądając się obu obrazom widzimy, iż św. Marek i św. Łukasz przekazują nam naukę Pana o poście w podwójnym aspekcie. Omawiają ten sam znak, okoliczności wydarzeń ukazują jednak zasadniczą różnicę motywów skłaniających do postu. Patrząc bowiem od strony motywów, dostrzegamy w Kościele dwa rodzaje postu.
O jednym pisze św. Marek, można by go nazwać postem ascetycznym. Obowiązuje nas w środę popielcową i wszystkie piątki. Powstrzymujemy się od pewnych pokarmów oraz innych dóbr, przyjemności, i to wzmacnia naszą wolę w walce o dobro. Tą formą prosimy Boga o moc nadprzyrodzoną w walce z szatanem.
Święty Łukasz w cytowanym urywku Ewangelii mówi o drugim rodzaju postu. Obowiązuje on w Wielki Piątek. Zalecany jest też bardzo przez Kościół w Wielką Sobotę. Można nazwać go postem ontologicznym. Jego sens można wyrazić parafrazując słowa Jezusa: „Gdy zabiorą nam młodego pana; nie chcę już ani jeść, ani pić, bo nie ma pana młodego - i dlatego jestem smutny”. Bywa przecież często tak, iż człowiek zmartwiony odmawia jedzenia. „Gdy Pan wróci, z chęcią siądę do posiłku!”

Post aż do Rezurekcji

W związku z rozumieniem postu w Wielkim Tygodniu ostatnio zostałem zapytany, czy rzeczywiście obowiązuje on i przez całą Wielką Sobotę, bowiem w przekonaniu wielu katolików przestrzegany jest tylko do momentu powrotu do domu ze święconką, co najczęściej ma miejsce w godzinach przedpołudniowych.
Otóż najpierw musimy sobie uświadomić, iż w nawiązaniu do wypowiedzi Pana Jezusa w relacji św. Łukasza, Rezurekcja jest dla Kościoła powszechnego znakiem, że Pan zmartwychwstał (czyli wrócił). Stąd logika znaku domaga się, aby post w Wielką Sobotę obowiązywał do tej Wigilii Paschalnej - Rezurekcji przez cały dzień. Można się więc pytać, dlaczego częste przekonanie o poszczeniu w Wielką Sobotę tylko do południa? Ma to po części swoją motywację historyczną, bowiem poprzedni Kodeks Prana Kanonicznego, wydany w 1917 r. przez papieża Benedykta XV ustanawiał post w Wielką Sobotę do godz. 12.00. Dlaczego? Otóż w tamtych czasach Wigilię Paschy, czyli Rezurekcję, odprawiano w sobotę rano. Wigilia zaś to znak Zmartwychwstania. Jeśli Pan już wrócił - zmartwychwstał - traci sens dalszy post. Widzimy więc, że liturgicznie jest to zrozumiałe.
Jednak dzisiaj, tak jak w pierwszych wiekach, odprawiamy Wigilię (czyli Rezurekcję), w nocy, po zachodzie słońca. Stąd logika znaku domaga się postu do czasu Wigilii. Potwierdza to Konstytucja o Świętej Liturgii Soboru Watykańskiego II. Mówi wyraźnie i poucza, że „post paschalny zachowuje się obowiązkowo w Wielki Piątek, a zachęca, zaleca w miarę możliwości w Wielką Sobotę” (n. 110).
Widzimy więc, iż post w Wielką Sobotę aż do Wigilii nie jest obowiązkiem, ale jest bardzo zalecany i zgodny z wymową liturgii Triduum Paschalnego.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Ks. dr Jarosław Grabowski, redaktor naczelny „Niedzieli” w Polskim Radiu Katowice

2019-04-20 17:37

AP

AP
Ks. dr. Jarosław Grabowski w rozmowie z red. Zdzisławem Maklesem

W Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego (21 kwietnia br.) Radio Katowice proponuje wielkanocne spotkanie z ks. dr. Jarosławem Grabowskim - nowym redaktorem naczelnym Tygodnika Katolickiego „Niedziela". Kilka minut po 12:00, na 98.4 FM w rozmowie z red. Zdzisławem Maklesem ks. redaktor opowie o nowych wyzwaniach „Niedzieli”. W rozmowie nie zabraknie także myśli związanych z przeżywaniem Wielkanocy.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem