Reklama

Szlakiem diecezjalnych muzeów

Eksponaty z Nowej Gwinei, Thaiti czy Madagaskaru, zbiór form do wypiekania hostii, obrazy wotywne, ossuarium. Dziś przedstawiamy Państwu kilka - związanych z religią - propozycji na wakacyjne podróże po naszej diecezji

Niedziela świdnicka 28/2009

Największą osobliwością, a równocześnie jedynym tego typu obiektem w Polsce, jest Kaplica Czaszek, mieszcząca się przy kościele św. Bartłomieja Apostoła w Kudowie-Czermnej (ul. Moniuszki 8, czynna codziennie z wyjątkiem poniedziałków: od maja do września w godz. od 9.30 do 13 oraz od 14 do 17.30, w pozostałych miesiącach od 10 do 16; informacje pod numerem: 605 540 927; tel. do parafii: 074 866 14 33). Jej ściany i sklepienie są wyłożone ludzkimi czaszkami w liczbie trzech tysięcy oraz kośćmi. Dalsze 21 tysięcy czaszek znajduje się w krypcie pod kaplicą.

Wrogowie pogodzeni

W kaplicy umieszczał je w latach 1776-1804 ks. Wacław Tomaszek, ówczesny proboszcz (z pochodzenia Czech). Kości, które wraz z grabarzem zbierał po okolicy, należały do ofiar wojen na ziemi kłodzkiej. Pochodziły prawdopodobnie z czasów wojny trzydziestoletniej (1618-48), wojny siedmioletniej (1756-63), prusko-austriackiej i epidemii cholery w 1680 r. Pomiędzy piszczelami i czaszkami, ułożonymi warstwowo przy ścianach kaplicy, znajdują się dwie rzeźby aniołów. Pierwszy z nich z trąbą i napisem: „Powstańcie z martwych”, drugi z wagą i napisem: „Pójdźcie pod sąd”. Na środku ossuarium znajduje się ołtarz z barokowym krzyżem.
- Kaplica Czaszek stała się dla mnie symbolem Bram Wieczności, wywołujących uczucie „świętej trwogi” - wyjaśnia ks. Romuald Brudnowski, proboszcz. - Jej cisza sprawia, że często myślę o pochowanych tu ludziach. Ich cierpieniu przed śmiercią, bólu ich rodzin. Zastanawiam się, kim byli, jak żyli, jakie mieli pragnienia. Szczególnie dotyka mnie to, że w kaplicy leżą razem nie tylko przyjaciele, ale także wrogowie, będący podczas wojen po dwóch stronach frontu. Za życia walczyli ze sobą, a teraz stali się wspólnotą, która wydaje się, że pojęła, iż wartością nie są rozłamy, lecz jedność.
Pomysł utworzenia ossuarium zrodził się u ks. Tomaszka podczas zwiedzania rzymskich katakumb. Niektórzy uważają, że inspiracją mogło stać się także ossuarium w Kutnej Horze. Czy rzeczywiście? Niektórzy twierdzą, że wydźwięk obu miejsc jest zupełnie inny: sposób ułożenia szczątków ludzkich w kaplicy w Czermnej świadczy o szacunku, jakim je obdarzano, natomiast kości wyeksponowane w Kutnej Horze poddano uprzedmiotowieniu, rażącej fragmentaryczności, układając je w artystyczne kompozycje, tworząc żyrandole, wisiory, herby, herby szlacheckie, zdobiąc nimi świeczniki.

Zderzenie kultur

Miłośnicy kultury egzotycznych krajów zapewne chętnie odwiedzą Muzeum Misyjne znajdujące się przy kościele pw. Chrystusa Króla przy ul. Reymonta 1 w Polanicy-Zdroju (tel. 074 868-13-17; czynne w dni powszednie w godz. 9-12 i 13-16, w niedziele i święta w godz. 13-16; za zwiedzanie ofiary dobrowolne). Około tysiąca eksponatów, prezentowanych w muzeum, pochodzi z misji prowadzonych przez Ojców Sercanów np. na Tahiti, w Peru i w Kongo. Wśród nich są stroje, ozdoby, instrumenty muzyczne, rzeźby, przedmioty codziennego użytku, figurki, naczynia oraz maski.
- Ozdoby z muszelek, które tu oglądamy, służyły kiedyś na Thaiti jako środek płatniczy - wyjaśnia br. Andrzej Kostrowicki. - Natomiast naszyjniki misjonarze otrzymywali od tubylców na pożegnanie.
Osobną gablotę poświęcono w muzeum o. Damianowi de Veuster (1840-89), wybitnemu misjonarzowi belgijskiemu, który zmarł zarażony trądem od swych podopiecznych. Zwiedzający mogą wysłuchać muzyki z egzotycznych krajów, większe grupy - obejrzeć przezrocza.

Reklama

Żegnając misjonarzy

Eksponaty m.in. z Papui-Nowej Gwinei czy Madagaskaru można podziwiać w tzw. Gościńcu Misyjnym na Szczytniku (tuż przy zamku).
A gdy trochę odpoczniemy po wejściu na szczyt, zachęcam do wędrówki żółtym szlakiem w kierunku Polanicy-Zdroju. Tu za ostatnią stacją drogi krzyżowej, wśród skał, znajduje się wysoki, wykuty w piaskowcu, krzyż z figurą Chrystusa. Powstał za czasów Heleny i Bruna Kleinów (XIX/XX wieku) - właścicieli zamku. Krzyż ustawiono w miejscu, gdzie planowano założyć cmentarz. Gdy okazało się, że teren jest zbyt twardy i kamienisty, by wykopać w nim groby, zaniechano budowy cmentarza. Pod krzyżem, który zachowano w tym miejscu, zaczęto żegnać księży misjonarzy z Małego Seminarium Duchownego, wyjeżdżających z zamku na misje do dalekich krajów. To tu otrzymywali błogosławieństwo. Do dziś istnieją zdjęcia dokumentujące takie pożegnania misjonarzy przed kolejnymi ich wyprawami.

Ornaty, figury, obrazy

Kolejną propozycją do odwiedzenia w letni weekend jest Muzeum Sztuki Sakralnej znajdujące się przy sanktuarium Matki Bożej Strażniczki Wiary w Bardzie (pl. Wolności 5, tel. 0-74 8171-421). W muzeum można obejrzeć kolekcję form do wypiekania hostii, bogaty zbiór obrazów (w tym portrety kilku opatów cysterskich, dobrodziejów sanktuarium) i rzeźb, rzemiosło artystyczne i przedmioty używane w liturgii. Uwagę zwraca zbiór podobizn Matki Bożej Bardzkiej (z XVII-XIX wieku), kolekcja korpusów ukrzyżowanego Chrystusa oraz naczynia liturgiczne i szaty kościelne, zwłaszcza bogato haftowane ornaty z XVII wieku.
Ciekawostką jest kaplica wotywna, gdzie wyeksponowano obrazy namalowane w podziękowaniu za łaski doznane w tutejszym sanktuarium.
- Zgodnie z dawnym zwyczajem, przedstawiają one uzdrowienia i innego rodzaju dary, które ludzie przypisywali wstawiennictwu Matki Bożej, a pochodzą z XVII-XIX wieku - wyjaśnia o. Stanisław Mróz, redemptorysta. - Te obrazy nie mają wartości artystycznej, ale są dokumentami ówczesnej religijności. Na niektórych z nich znajdują się nazwiska, niekiedy także opis łaski. Dziś niełatwo je odszyfrować. Wiemy, że jeden z obrazów z 1667 r. dotyczy uzdrowienia oczu Anny Catriny Klinkin z Gebened. Do obrazu z 1650 r. był dołączony kołek, na którym przebiła się jedna z gospodyń, cudownie później uzdrowiona. Szczegółowo natomiast opisano ratunek górnika w 1927 r.
Ciekawostką są także wotywne świece składane z wdzięczności za urodzenie dziecka - dodaje o. Stanisław. - Ważyły tyle, ile narodzone niemowlę.
Tych obrazów było niegdyś wiele - wyjaśnia. - Zniszczono je podczas wojen. Najwięcej spalono podczas stacjonowania w kościele wojsk Napoleona, którymi dowodził jego brat Hieronim.

Rycerz ze smokiem

Będąc w okolicach Lądka-Zdroju, zachęcam do odwiedzenia tutejszej kaplicy ku czci św. Jerzego, patrona miejscowości.
- Prototyp świętego, który stał się symbolem miasta, znajduje się nad drzwiami - wyjaśnia ks. Marek Połochajło, tutejszy proboszcz. - Wewnątrz można zobaczyć inne wizerunki patrona - na kopule fresk ze scenami z jego życia, a w ołtarzu obraz ofiarowany przez kard. Henryka Gulbinowicza z okazji poświęcenia kaplicy po remoncie.
Kaplica św. Jerzego została ufundowana przez hrabiego von Götzen ku czci patrona pobliskiego źródła. Zaprojektowali ją Baltzar i Hans Hanischowie, a wzniósł w latach 1656-58 Mateusz Bieneva. W 1720 r. we wnętrzu kopuły na freskach J. H. Kynast zainspirowany „Złotą legendą” Jakuba de Voragine przedstawił sceny z życia świętego.

2012-11-19 12:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Coraz więcej Polaków upamiętnia dzieje przodków

2020-08-09 18:51

[ TEMATY ]

historia

Przodkowie

©Gabriele Rohde/fotolia.com

Coraz więcej Polaków szuka swoich korzeni, upamiętnia dzieje swoich przodków. Szukają w archiwach i księgach parafialnych, na podstawie dostępnych dokumentów rodzinnych odtwarzają ich przeszłość. – Nie jest to wyraźny trend, ale na podstawie moich obserwacji wynika, że istotnie takie poszukiwania są dość częste, z pewnością obserwujemy też duże zainteresowanie historią – mówi KAI socjolog kultury prof. Andrzej Tyszka.

Na pytanie czemu to robią, zainteresowani odpowiadają: żeby ocalić pamięć o przodkach, wzmocnić tożsamość, odkryć korzenie.

Wraz z pięciorgiem rodzeństwa prof. Tyszka dwa lata temu wydał w kilkunastu egzemplarzach życiorys swojego ojca, Wacława Tyszki, powstańca warszawskiego, który walczył na górnym Czerniakowie w zgrupowaniu pod dowództwem płk. Zygmunta Netzera ps. Kryska. Niestety zginął osierociwszy sześcioro dzieci, które w 74. rocznicę śmierci wydały publikację, poświęconą ojcu.

„Jest taki dom” to niewielka publikacja, wydana przez Edwarda Dreszera, właściciela drukarni, b. Prezesa Polskiej Izby Druku. Jest to opowieść i dziadkach po linii matki, Władysława i Aleksandry Cichoszów, którzy mieszkali w skromnym ceglanym domu w Gorzkowie niedaleko Krasnego Stawu. Byli nauczycielami, w czasie odrodzenia Polski byli członkami POW, krzewili oświatę, byli animatorami życia kulturalnego w powiecie krasnostawskim, inicjowali powstawanie kolejnych szkół, funkcjonujących do dziś.

W czasie okupacji wstąpili do AK i organizowali pomoc dla jej członków. Przypłacili to prześladowaniami przez władzę ludową, w książce jest wstrząsający opis rewizji agentów UB, którzy w poszukiwaniu jednego z członków podziemia rewidują dom, a żeby ich praca była bardziej efektywna, przystawiają lufę do głowy niemowlęcia, starszej siostry Edwarda Dreszera. Wprawdzie ubek dostaje za to w głowę polanem, ale członkowie rodziny zostają pobici, a dziadek trafia do więzienia.

- Żeby takie historie zebrać, rodzina musi mieć jakieś materiały – mówi prof. Tyszka. Zdjęcia, opowieści, przekazy rodzinne, listy, dowody osobiste, dyplomy rozmaitych uczelni, akta kupna i sprzedaży, zaproszenia na śluby i uroczystości, wizytówki. Z takich fragmentów można się wiele dowiedzieć i poskładać w całość, a liczne fakty można sprawdzić w księgach parafialnych. - Ale nieraz niespodziewanie wypływają pamiętniki i wspomnienia, o których potomkowie autorów nie mieli pojęcia. Wtedy odkrywają nieznany świat dziadków i pradziadków, fascynująca przygoda – mówi prof. Tyszka.

Socjolog zwraca uwagę, że przeważnie odtwarza się zwyczajne losy Polaków, nie tylko tych, którzy walczyli i ginęli, nie tylko historie bohaterskie. – Wciąż upominam się o historie cywilne, o życie rodzinne, gospodarcze, o dzień powszedni zwykłych ludzi – rzemieślników, rolników, inteligencji miejskiej – aptekarzy, nauczycieli, lekarzy. - Mamy tendencje do skupiania się na walkach i nadzwyczajnych wydarzeniach, tymczasem codzienność jest równie fascynująca – podkreśla prof. Tyszka. Dodaje, że w o wiele łatwiejszej sytuacji są osoby pochodzenia szlacheckiego, którzy mogą czerpać informacje z herbarzy i sporządzonych drzew genealogicznych. Wielkie magnackie rody specjalnie zatrudniały genealogów, którzy sporządzali drobiazgowe wykresy, związane z pochodzeniem i pokrewieństwami przodków.

Prof. Anna Doboszyńska, pulmonolog z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, pochodząca ze szlachty wileńskiej, ma opracowane genealogie po mieczu – ojcu prof. Leonie Doboszyńskim. Chce ona wydać książkę, upamiętniającą rodziców Janinę i Leona. Wiąże się to z interesującymi dziejami rodu, osiadłego od ponad trzystu lat na Litwie, ale także babki, Barbary Kokoczaszwili, którą pradziad pani profesor Ireneusz poślubił w dalekiej Gruzji pod koniec I wojny światowej. W archiwach rodzinnych przechowywane są dwa drzewa genealogiczne – Kokoczaszwilich i Doboszyńskich. Historia Leona jest, używając słów prof. Tyszki, zwyczajna i związana z walką – jako żołnierz AK brał on udział w akcji „Burza” w Wilnie, a po wyparciu z rodzinnych stron w PRL stał się niekwestionowanym autorytetem łąkarstwa, był autorem licznych prac badawczych, promował doktorów, brał udział w konferencjach naukowych.

Na pytanie, czemu obecnie można zaobserwować ożywienie w prywatnych badaniach dziejów rodziny, prof. Tyszka odpowiada, że wiele przeżyć Polaków było traumatycznych. – W czasach PRL rodzice często nie opowiadali o swoich przeżyciach wojennych czy zaangażowaniu w konspirację także w obawie, że dzieci coś powiedzą w szkole i będą kłopoty. A do zbierania takich materiałów, wydawania ich w niskonakładowych publikacjach, potrzebny jest pewien komfort.

Można też odnotować ożywienie zainteresowań historią. Książki historyczne cieszą się sporym zainteresowaniem, targi książek o tej tematyce także. – Wiele osób na własny użytek nakłada opowieści i przekazy rodzinne na wydarzenia, znane z podręczników historii. I nieraz otrzymują zaskakujące efekty, pogłębiają swoją wiedzę, czasem odkrywają, jak bardzo bieg historii zależy od zachowań zwykłych, zapomnianych przez dziejopisów ludzi – mówi prof. Tyszka.

CZYTAJ DALEJ

Premier Morawiecki zaapelował o zwołanie nadzwyczajnego szczytu RE ws. Białorusi

2020-08-10 09:32

[ TEMATY ]

Białoruś

Mateusz Morawiecki

KPRM

Premier Mateusz Morawiecki zaapelował w liście do szefa Rady Europejskiej Charlesa Michela i przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen o zwołanie nadzwyczajnego szczytu Rady Europejskiej w sprawie sytuacji na Białorusi - poinformował w poniedziałek rzecznik rządu Piotr Müller.

Z kolei w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej kancelarii premiera podkreślono, że po wyborach prezydenckich na Białorusi, jakie zostały przeprowadzone w niedzielę, władza użyła siły przeciwko swoim obywatelom, którzy domagają się zmian w kraju.

"Musimy solidarnie wesprzeć Białorusinów w ich dążeniu do wolności. Stąd też inicjatywa szefa polskiego rządu, aby nad tą sprawą pochyliła się Rada Europejska" - czytamy w komunikacie.

Demonstracje protestacyjne i starcia z milicją wybuchły w Mińsku po ogłoszeniu wyników oficjalnego badania exit poll, według którego w niedzielnych wyborach prezydenckich zwyciężył obecny szef państwa Alaksandr Łukaszenka uzyskując blisko 80 proc. głosów, a jego główna rywalka Swiatłana Cichanouska mniej niż 10 proc. głosów. Demonstracje odbyły się także w kilku innych miastach Białorusi.

Białoruskie służby siłowe potwierdziły zastosowanie "specjalnych środków" przeciwko uczestnikom demonstracji w Mińsku - poinformowała w nocy z niedzieli na poniedziałek rzeczniczka MSW Białorusi Olga Czemodanowa.

Centrum Wiasna podało w poniedziałek, że co najmniej jedna osoba zginęła, 120 zatrzymano w starciach policji z demonstrantami po wyborach prezydenckich.

Według wstępnych wyników niedzielnych wyborów prezydenckich na Białorusi - jak poinformowała poniedziałek Centralna Komisja Wyborcza - urzędujący prezydent Alaksandr Łukaszenka otrzymał 80,2 proc. głosów, a jego główna rywalka Swiatłana Cichanouska - 9,9 proc. Jeżeli oficjalne wyniki wyborów potwierdzą tę informację, będzie to już szósta kadencja Łukaszenki, który prezydentem Białorusi jest od roku 1994. (PAP)

autor: Mateusz Roszak

mro/ godl/

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję