Reklama

Dziedzictwo Jana Pawła II

Polacy nie rezygnują z wartości katolickich mimo procesów modernizacyjnych

Niedziela warszawska 28/2009

Wydana właśnie przez Centrum Myśli Jana Pawła II książka pod redakcją Tomasza Żukowskiego pt. „Wartości Polaków a dziedzictwo Jana Pawła II” jest zbiorem artykułów napisanych przez wybitnych polskich socjologów na podstawie badań przeprowadzonych przez TNS OBOP. W badaniach tych zapytano 1000 osób o ich stosunek do osoby Jana Pawła II i jego nauczania. Wśród odpytywanych znalazły się osoby słabiej (47%) oraz mocniej (53%) związane z Kościołem, które - jak się potwierdziło - są zarazem silniej związane z Janem Pawłem II i jego dziedzictwem. Jednak wcale niemała grupa osób deklarujących szacunek dla autorytetu Jana Pawła II znalazła się również wśród tych mniej przywiązanych do Kościoła katolickiego.

Ochrona życia zwłaszcza

Odpowiedzi udzielane na pytania o życie ludzkie jako wartość chyba najbardziej odbijają stopień aprobaty dla nauczania Papieża i są, jak pisze Barbara Fedyszak-Radziejowska, ważnym fragmentem wiedzy o polskim społeczeństwie. W omawianych badaniach znalazło się aż dziewięć pytań na ten temat.
Czy życie ludzkie powinno być chronione od poczęcia do naturalnej śmierci? Aż 70% osób odpowiada, że tak. Jedna trzecia badanych uważa, że należy je chronić bez względu na okoliczności. Taką postawę prezentują przede wszystkim osoby słabiej wykształcone i deklarujące przywiązanie do Kościoła katolickiego. Prawie połowa spośród badanych niewierzących odpowiada na to pytanie „zdecydowanie nie” lub „raczej nie”.
W grupie osób „wierzących na swój własny sposób” akceptacja bezwzględnej ochrony życia jest mniejsza, a jednak to właśnie osoby z tej grupy, w większym stopniu niż inne, zmodyfikowały swoje przekonania w sprawie ochrony życia pod wpływem Jana Pawła II. Właśnie ci, którzy mówią, że w ich życiu dokonała się przemiana pod wpływem Jana Pawła II, częściej niż inni popierają konieczność ochrony życia w taki sposób, jak to ujmował Papież. Także w tej najtrudniejszej chyba dla Polaków kwestii, jaką jest problem kary śmierci. Za ponownym wprowadzeniem kary śmierci do polskiego prawa jest wciąż 58% badanych w 2007 r. Polaków. Mimo pewnej stabilności przekonań co do potrzeby stosowania kary śmierci, w ciągu ostatnich kilkunastu lat podlegały one dość istotnym wahaniom. W 1989 r. tę najwyższą karę popierało 52% Polaków (wtedy jeszcze była ona odbierana jako jedna z nieludzkich opresji stosowanych przez kończący się właśnie komunizm), w 1991 r. już 62%, a w latach 1999, 2000 i 2004 - aż 77%! Dopiero od 2007 r. wskaźnik ten zaczął maleć. Można tylko przypuszczać, że osoby, które - jak same twierdzą - kierują się w swym życiu papieską nauką i przemieniają pod jej wpływem swoje życie (18% badanych), także w tej sprawie bardziej słuchają Papieża.
Polska wciąż znajduje się w czołówce krajów opowiadających się „za życiem”, mimo dokonującego się procesu modernizacji, mimo przystąpienia do Unii Europejskiej, której państwa są pod tym względem coraz bardziej liberalne. - W świetle badań CMJPII/OBOP wydaje się wiarygodna opinia - pisze Barbara Fedyszak-Radziejowska - że nauczanie Jana Pawła II, w którym postawa wobec „życia jako wartości” odgrywa ważną, może nawet fundamentalną rolę, pozostawiło w polskim społeczeństwie wyraźne ślady.

Reklama

Kim są Polacy?

Od początku lat 90. ub. wieku socjologowie i publicyści spodziewali się zmian jakościowych społeczeństwa polskiego - zmierzchu wartości religijnych, rodzinnych, narodowych. Tymczasem, analizuje Krzysztof Koseła, w 2007 r. dla dorosłych mieszkańców Polski nadal najważniejsza jest identyfikacja narodowa, rodzinna i religijno-wyznaniowa. Zdaniem tego badacza, nie zmieniło się też to, że z wiarą i z treściami pontyfikatu Jana Pawła II nieco bardziej są związane osoby starsze, mniej zamożne, akcentujące znaczenie wartości narodowych i rodzinnych. Choć osoby młodsze rzadziej wybierają tradycyjne wartości, to na podstawie ostatnich i wcześniejszych badań nie można jeszcze jednoznacznie stwierdzić, jakie tendencje zwyciężą w przyszłości. Pewne jest natomiast, że Polacy - mimo ważnych zdarzeń dziejowych i zawirowań ostatnich dekad - nie chcą łatwo rezygnować ze swoich wartości i przyzwyczajeń. Dopiero przyszły pomiar pokaże - twierdzi prof. Koseła - czy wpływ nauczania Jana Pawła II także na tożsamość rodaków zyska, czy straci na wyrazistości.
Oczekiwanie na nieuchronny proces laicyzacji i sekularyzacji polskiego społeczeństwa jak dotąd jest daremne - podkreśla Barbara Fedyszak Radziejowska - mimo sukcesów modernizacyjnych jakoś nie następuje.
Socjologowie zakładają, że modernizacja kraju i procesy globalizacyjne muszą być sprzężone z przemianą systemu wartości społeczeństwa. Bez „unowocześnienia” tegoż systemu jakoby niemożliwe jest tworzenie wolnego rynku i sprawnej demokracji. Jednak tego rodzaju hipotezy nie znajdują dziś stuprocentowego potwierdzenia w badaniach. Obserwowana jest raczej stabilizacja, zauważają autorzy książki, niż proces zmian, raczej ciągłość niż rewolucja świadomościowa. Postawy proeuropejskie idą w parze z przywiązaniem do rodziny, zaś eurosceptyczne z poczuciem bezpieczeństwa osobistego i życiem zgodnym ze wskazaniami religii.
Nie zmniejszyła się w polskim społeczeństwie wysoka pozycja rodziny, najlepiej realizującej silną potrzebę Polaków do bycia we wspólnocie i potrzebę służenia innym. W ciągu ostatnich kilku lat zmienił się natomiast stosunek Polaków do rozwodów - w 1999 r. 43% badanych uważało, że rozwodu nigdy nie można usprawiedliwić, a 23% - że zawsze można go usprawiedliwić. W 2007 r. było już dokładnie odwrotnie. Co ciekawe, rozwód usprawiedliwiają już częściej także osoby wierzące i deklarujące przekonanie o konieczności ochrony życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci. Pobłażanie dla rozwodów jest bodaj jedyną wyraźniejszą wyrwą w ciągłości religijnych przekonań Polaków. Bo silne akcentowanie potrzeby wspólnoty (czyli przede wszystkim rodziny) współgra najwyraźniej z religijnością badanych oraz z przekonaniem, że w ich życiu zaszła istotna przemiana pod wpływem Jana Pawła II.
Na podstawie badań z 2007 r. oraz wcześniejszych socjologowie dochodzą do wniosku, że religijność Polaków wydaje się trwała i w większym stopniu niż sądzono osadzona w mistycznym i wspólnotowym (a nie instytucjonalnym) postrzeganiu Kościoła. A zatem - wysnuwają ostrożny wniosek - prawdopodobnie to prawdziwe potrzeby duchowe a nie tradycyjne i „przestarzałe” autorytety są jej źródłem.

Ostatnia lekcja

Choroba i umieranie Jana Pawła II nazwane ostatnią papieską katechezą dla świata były dla Polaków czymś jeszcze większym. Ból łączył się w narodzie z poczuciem opuszczenia, z obawami o przyszłość. - W tych niecodziennych okolicznościach - pisze Tomasz Żukowski - Polacy zaczynają - najpierw indywidualnie, potem zbiorowo - przeżywać własną tożsamość.
Obserwując niezwykłe narodowe poruszenie, socjologowie niemal na gorąco przystąpili do „pomiarów” tego społecznego fenomenu, jakim było zbiorowe przeżywanie śmierci Papieża. Powstała „jedyna w swoim rodzaju fotografia ludzkich uczuć i zachowań”. Badaniami objęto nie tylko osoby uczestniczące w praktykach religijnych. Okazało się, że zaledwie kilka procent społeczeństwa pozostawało w stanie obojętności. Socjologów zainteresowała nie tylko skala zjawiska, ale także możliwe jego skutki.
W połowie kwietnia 2005 r. 9% badanych (OBOP) zadeklarowało: „postanowiłem być bardziej religijny”. Miesiąc później (CBOS) ujawnił się kilkupunktowy wzrost odsetka Polaków deklarujących swą wiarę i związki z Kościołem. A co siódmy z zapytanych przez OBOP mówił w tamtym czasie: „postanowiłem, że zmienię się, stanę się lepszym człowiekiem”. A więc - pyta Żukowski - na ile słuszna pozostaje opinia, że Polacy kochali swego Papieża, ale go nie słuchali?
Wyniki badań ukazują bardziej złożony, ale raczej pozytywny obraz społecznego odbioru nauczania Jana Pawła II, twierdzi Tomasz Żukowski. W Polsce toczą się spory na temat relacji Polaków z „ich Papieżem”. Problem ten na pewno długo jeszcze pozostanie (oby!) przedmiotem narodowej refleksji. Czy wyniki badań opinii publicznej mogą stać się ważnym argumentem w tej papiesko-polskiej debacie? - pyta socjolog. Książka „Wartości Polaków a dziedzictwo Jana Pawła II” z pewnością będzie dla niej bardzo konkretną pożywką.

2012-11-19 12:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

4 sposoby na odnowienie życia duchowego

2020-08-14 08:22

[ TEMATY ]

duchowość

wiara

Adobe Stock

Modlitwa cię męczy, relacja z Bogiem nie jest już tak prosta jak kiedyś? Czujesz, że w twoje życie duchowe wkradła się monotonia? Oto 4 sposoby na twój nowy początek w relacji z Bogiem!

1. Rekolekcje w ciszy

Dzisiejszy świat jest bardzo głośny. Nasz typowy dzień to nagromadzenie dźwięków, słów, zdarzeń. Natłok informacji często jest przeszkodą w naszej żywej relacji z Bogiem. Ciągle w biegu nie mamy chwili wytchnienia, ciągle ze smartfonem w dłoni zatracamy się w świecących ekranach.

Rekolekcje w ciszy to doskonały sposób, aby nareszcie odetchnąć. Wakacje to dobry czas, aby znaleźć kilka dni i ...nareszcie pobyć ze sobą. Jak mawia kard. Robert Sarah: to w ciszy najgłośniej mówi do nas Bóg.

Zakony, ale także różnorodne wspólnoty organizują dni skupienia, rekolekcje w ciszy, gdzie można odcinając się od wszechobecnego zgiełku, pędu i nareszcie możemy przestać mówić, a zacząć słuchać. Serca, Boga, drugiego człowieka.

2. Nowa wspólnota

Rutyna to problem i wyzwanie. Możemy poprzez nią ruszyć z miejsca, ale możemy też nie reagując zatracać się w niej, zastygać, przygasać. Rutyna w życiu duchowym to częsta przeszkoda. Jesteśmy w konkretnej wspólnocie, ale ona nas hamuje, nie rozwija? A może nie mamy jeszcze takiego miejsca, a zauważamy, że indywidualne rozwijanie wiary nam nie wystarcza? Może nareszcie czas odnaleźć swoje miejsce we właściwej dla siebie wspólnocie działającej w Kościele katolickim?

KSM, oaza, Odnowa w Duchu Świętym, Szkoły Nowej Ewangelizacji, kręgi biblijne, Żywy Różaniec, a może Domowy Kościół? Kościół oferuje całą paletę wspólnot, sztuka to je poznać i rozpoznać tą swoją. Tą, przez którą Bóg chce mnie kształtować.

3. Dzieła miłosierdzia

Przygaszenie naszego życia duchowego może wiązać się ze zbyt dużym przywiązaniem do swojej osoby. Staramy się jak tylko możemy być bliżej Boga, wzrastać w wierze, jednak ciągle jest coś nie tak? Może czas przestać tak bardzo skupiać się na sobie, a swój zapał przekuć w praktykę? Może czas miłość, którą otrzymujemy od Boga rozdać potrzebującym bliźnim?

Służba drugiemu człowiekowi otwiera w naszym życiu duchowym nowe horyzonty. Pomagając bliźnim, nasze „ja” przestaje być najważniejsze. Szukając Boga najłatwiej znaleźć go w skrzywdzonych i bezbronnych. To w nich jest Go najwięcej.

4. Lektura duchowa

Ożywić wiarę i pogłębić relację z Bogiem mogą oczywiście katolickie książki i prasa. Znajdź odpowiednie pozycje i daj się poprowadzić Duchowi Świętemu. Nie zapomnij o modlitwie przed rozpoczęciem czytania. Zwykłe pochłanianie książki zamień na niezwykły czas działania Bożej łaski. Z Nim wszystko zyskuje nowe znaczenie.

CZYTAJ DALEJ

Wniebowzięcie czy Zaśnięcie NMP? [FELIETON: Między Wschodem a Zachodem #2]

2020-08-15 00:53

www.pasat-charter.pl

Cerkiew pw. Zwiastowania NMP wyspy Tinos

Dziś odbędą się uroczystości związane ze świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. I tak jak nam to Święto „od zawsze” kojarzy się z pielgrzymkami na Jasną Górę i świętowaniem kolejnej rocznicy Cudu nad Wisłą, to dzisiaj opiszę, jak to wielkie święto maryjne jest obchodzone w Grecji, w której większość mieszkańców jest wyznania prawosławnego = ortodoksyjnego (nie mylić z kościołem grekokatolickim, który dawniej był nazywany unickim). Niestety, mało kto wie, że i Grecy wiążą swoją najnowszą historię i odzyskanie Niepodległości po 400 (sic!) latach otomańskiej niewoli ze wsparciem z Nieba. Rocznica ich powstania narodowego z 1821 r., które przyniosło im upragnioną niepodległość, jest co roku obchodzona 25 marca, w święto Zwiastowania NMP. Co roku zaś 15 sierpnia cała Grecja kieruje swoją uwagę na uroczystości na wyspie Tinos, którą śmiało możemy nazwać grecką Częstochową.

Poniżej opisuje najbardziej charakterystyczne ciekawostki z obchodów tego Święta. Zanim zacznę, pragnę zaznaczyć, że mój artykuł polega na przedstawieniu m.in. podejścia do kwestii tego maryjnego święta. Kwestie eschatologiczne oraz doktrynalne należy zostawić teologom, którzy mają o wiele większą wiedzę ode mnie.

Zacznę od nazwy święta, ponieważ ona nieco różni się od naszej. W Cerkwi Prawosławnej mówimy bowiem o Zaśnięciu NMP. Nasi wschodni bracia w wierze są zdania, że Maryja nie tyle umarła, lecz zasnęła, potem zmartwychwstała i została zabrana do nieba. Czyli mniej więcej powtórzyła dzieło swojego Syna, a naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Jak możemy też przeczytać na stronie prawoslawie.pl: Matka Boża nie zwyciężyła śmierci własnymi siłami, została zbudzona ze Swego Zaśnięcia przez Chrystusa. Bogurodzica stanowi prawzór zmartwychwstania całego stworzenia. Dalej jest napisane: o zaśnięciu Bogurodzicy Chrystus przybył w chwale otoczony aniołami i Świętymi, by przyjąć Jej duszę. Było to niejako zapowiedzią Jego drugiego Przyjścia na świat – paruzji. Natomiast u nas, zgodnie z konstytucją apostolską Munificentissimus Deus Ojca Świętego Piusa XII wynika, że Bogurodzica zasnęła i została zabrana wraz z ciałem i duszą do nieba. Jednakże w tym dokumencie papieskim nie jest wprost napisane, czy Maryja umarła jako człowiek, czy też zasnęła i została zabrana do wiecznej chwały jako “żywa”. Myślę, że prawdę poznamy dopiero na końcu świata.

Chciałbym teraz przybliżyć Wam jedno miejsce w Grecji, które w sposób szczególny przeżywa uroczystość Wniebowzięcia/Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Jest nią wyspa Tinos położona na morzu Egejskim w archipelagu Cyklady. Osobiście ją nazywam grecką Częstochową. Dlaczego? Na wyspach cykladzkich mieszkają głównie Grecy wyznania rzymskokatolickiego (jest to wynikiem długiej okupacji Cyklad przez katolicką Wenecję). 15 sierpnia w Grecji jest nazywane Δεκαπενταύγουστος czyli piętnasty sierpnia. Druga nazwa to wspomniane Κοίμηση της Θεωτόκου czyli Zaśnięcie Bogurodzicy. Co ciekawego jest na tej wyspie? Jest to cerkiew i znajdująca się tam ikona Matki Bożej. Legenda mówi, że świątynia została założona po tym, jak jednej z sióstr mieszkających w klasztorze przyśniła się Maryja i wskazała jej miejsce, gdzie jest ukryta ikona. Po jej odnalezieniu, uznano ten sen za objawienie, dlatego świątynia została zbudowana pod wezwaniem Παναγίας Ευάγγελιστριας (wym. Panajias Ewangelistrias) co tłumacząc na język polski znaczy Zwiastowania NMP.

Kolejna legenda głosi, że za pośrednictwem tej ikony miały miejsca liczne cuda. Jeden z nich mówi o załodze statku z ΧΧ. wieku, prawdopodobnie jego początku. Miejscem docelowym statku miała być Hiszpania, jednak, kiedy załoga przebywała niedaleko Tinos, pogoda zaczęła im nie sprzyjać. Mocne wichry, w dodatku statek był ciągle zalewany. Jakby tego brakowało, okazało się, że w statku jest duża dziura. Zrozpaczeni marynarze zanieśli błagania do Matki Bożej o ratunek i wtedy stała się rzecz niesłychana. Wichry ustały, a duża ryba zaklinowała się w dziurze, uniemożliwiając tym samym dalszy wlew wody. Statek spokojnie dotarł do portu. W ramach dziękczynienia obdarowali świątyni mały srebrny stateczek, który widnieje przy wejściu do niej.

Innym znanym cudem jest zatopienie greckiego krążownika „Elli” przez Włochów 15 sierpnia 1940 roku (Włosi jako pierwsi z państw Osi zaatakowali Grecję, za oficjalną datę wybuchu wojny włosko-greckiej uznaje się 28 października 1940 roku). Na pokładzie krążownika oraz na nadbrzeżu było wielu pątników, ale nikt nie ucierpiał!! Ten fakt uznano za kolejny cud i miał on dodać otuchy Grekom w nadchodzącej wojnie, że czuwa nad nimi Matka Boża.

Ponadto, każdego roku odbywa się procesja ikony z portu do cerkwi. Niestety, w tym roku z racji wiadomych, nie dojdzie ona do skutku. Jednakże podczas całej tej procesji, wierni często wyjdą naprzeciw tej ikonie, uklękną i chcą by obraz Maryi przeszedł nad nimi. Wierzą bowiem, że poprzez to uniżenie uproszą od Bogurodzicy wiele łask dla siebie i dla swojej rodziny. Zdarzają się i tacy, którzy całą trasę pokonają na kolanach. To, moim zdaniem, jest przykład pokory i uznania niższości wobec mocy Bożej. A jak głosi jedna z znanych katolickich pieśni: Przed obliczem Pana uniżmy się / Pan sam wywyższy nas.

To tylko kilka z przykładów cudów, które mają miejsce za wstawiennictwem Matki Bożej z Tinos. Oczywiście, do każdego “cudu” należy podchodzić ostrożnie, szczególnie że w historii było już wiele kontrowersyjnych “uzdrowień”, niemniej jednak jest zdania, że na pewno część z tych niewyjaśnionych okoliczności z Tinos jest autentyczna. Pamiętajmy, że chrześcijaństwo opiera się nie tylko na ratio, czyli rozumie, ale również na fides, czyli wierze. Zatem nie bądźmy jak niektórzy, którzy chcieliby mieć wszystko udokumentowane na nagraniu.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję