Reklama

Turystyka

Gniazdo Marcina Wolskiego

Okolica nie jest może specjalnie bajkowa, niemniej wielu do mazowieckich piasków, pól i brzózek ciągnie. Na odwiedzenie wschodnich rubieży Mazowsza zachęca pisarz i satyryk Marcin Wolski

Niedziela warszawska 33/2013, str. 6-7

[ TEMATY ]

turystyka

Starostwo Powiatowe w Łosicach

Pola, łąki, wolno płynące rzeczki, brzozowe zagajniki - to krajobraz charakterystyczny dla pogranicza mazowiecko-podlaskiego. Właśnie tam - w okolicach Łosic, Hadynowa i Mszannej - Marcin Wolski odkrył - jak mówi - swoje gniazdo rodzinne.

- Udało się to po latach, a historia jest dość tajemnicza - mówi. Głębiej, niż do dziadka - którego zresztą nie znałem, bo umarł w latach 30. ubiegłego wieku - nie udawało mi się sięgnąć. Aż tu nagle, ni stąd, ni zowąd, objawił się historyk rodziny. Z dalekiej rodziny, nasi pradziadkowie, czy też prapradziadkowie byli chyba braćmi. Co nie zmienia np. faktu, że ten mój daleki kuzyn jest bardzo podobny do mojego ojca. I już wiem, że przodkowie wywodzą się z okolic Łosic, ze wsi Szawły.

Kraina nostalgiczna

Kraina to dziś nieco nostalgiczna, spokojna i miejscami malownicza. Wysoczyzna Siedlecka: nizinny krajobraz, gdzieniegdzie lekko falisty, urozmaicony morenowymi wzgórzami i pagórkami, polami piasków, rzeczkami, stanowi ciekawe tło dla sennych na ogół miasteczek. O ich dawnej świetności, może nawet bogactwie świadczą barokowe i klasycyzujące kościoły, ruiny - najczęściej - dworów i pałaców.

Reklama

Począwszy od X wieku rozpoczął się napływ na Podlasie pierwszych osadników wywodzących się z drobnej szlachty mazowieckiej, która zasiedlała tereny wzdłuż Bugu i Narwi. Proces ten nie ominął okolic Szawłów, należących dziś do gminy Olszanka. Nietrudno tu odnaleźć ślady starego osadnictwa pochodzącego ze średniowiecza. Właśnie wtedy wzdłuż Bugu rozprzestrzeniło się osadnictwo ruskie z ziemi brzeskiej. Fala osadnictwa mazowieckiego postępowała natomiast w górę Liwca. W okolicy Łosic Szawłów, Hadynowa, w XV wieku nastąpiło zetknięcie się tych dwóch elementów etnicznych. Ścierały się wpływy litewskie, ruskie i polskie.

Od zachodu i południa dzisiejsze Łosice otaczały osady drobnej szlachty mazowieckiej: Pietrusy, Szawły, Bolesty, Wyczółki. Na wschód od Łosic powstawały osady ruskie. Z początków osadnictwa pochodzą nazwy miejscowości z tej okolicy. W XVI wieku istniała już większość z nich, część pod trochę innymi nazwami: Bejdy-Beydy, Wyczólki-Wiczołky, Bolesty-Bolesthi, wreszcie Szawły-Sawli.

Rody szlacheckie osiedlające się tutaj nadawały tworzonym przez siebie osadom nazwy pochodzące od nazwisk, zajęcia, przydomków itp. Początkowo te ziemie należały do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a od 1520 r. do utworzonego przez króla Zygmunta Augusta województwa podlaskiego.

Reklama

W mądrych księgach

Wcześniej, w głąb rodzinnych korzeni, Marcinowi Wolskiemu nie udawało się sięgać. Także dlatego, że młodo umarł jego dziadek. Dopiero poszukiwania dalekiego kuzyna przyniosły wieści skąd ich ród. Z pogranicza Mazowsza, prawie z Podlasia, które to okolice nazywają czasem podlaskim Mazowszem lub mazowieckim Podlasiem, z rejonu Łosic.

- Tam jest wieś Szawły, a w pobliżu kościół w Hadynowie, gdzie prawdopodobnie gdzieś były groby przodków w nieistniejących już kazamatach - mówi pisarz. - I mój daleki kuzyn wyciągnął historię sięgającą co najmniej XVI wieku. Cały czas związana była z Mazowszem, ale sięgała prawdopodobnie aż do Jaćwingów.

W Szawłach urodził się jego dziadek. Swego czasu poszukiwał jego historii, ale nic nie mógł znaleźć, bo jak się okazało, w mądrych księgach był zapisany pod innym imieniem.

- Jako Franciszek Stanisław, a ja znałem tylko Franciszka - mówi. Po krótkim poszukiwaniu, zrezygnował. Dopiero potem, gdy zaczął badać tego swojego dziadka, okazał się postacią bardzo ciekawą. - Był np. szefem obrony Biłgoraja podczas wojny z bolszewikami w 1920 r., o czym wcześniej nie miałem zielonego pojęcia.

Wolscy-Rzewuscy

I pewnie nie miałby jeszcze długo tego pojęcia, gdyby nie pojawił się daleki kuzyn, jak on Wolski-Rzewuski. - Właśnie z tych Wolskich jesteśmy - mówi. Choć ani ojciec, ani on drugiego członu nazwiska tego nie używali. Używał podwójnego nazwiska natomiast dziadek. - Prawdopodobnie mamy wspólnych przodków z tą rodziną hetmańsko-zdradziecką, ale byli tam także wybitni patrioci, ale też pisarze i awanturnicy, jak Emil Rzewuski. Mazowiecka szlachta. Jeden z naszych przodków uczestniczył w wyprawie na Moskwę Batorego, a później w bataliach Zygmunta III Wazy.

- Zachowały się pamiątki i wspomnienia, które kuzyn wytropił, np. głód podczas tej jednej z wypraw był taki, że musiał zjeść konia, a i pacholika napoczął…! Znaleziony też zapisek dotyczący naszego przodka, że król Zygmunt Stary musiał rozstrzygać w jego sporze z pewną podstarościną, która mu kradła drzewo z lasu.

Do tradycji okolicy, choć niekoniecznie szlacheckiej, próbowano odwoływać się kilkanaście lat temu, gdy nadawano gminie Olszanka herb. Poprzedzone długotrwałym poszukiwaniem w historii gminy wydarzeń wartych upamiętnienia w symbolice herbu. Herb to dziś trzy kłosy i umieszczone nad nimi dwa krzyże: militarny i unicki w złotym kolorze, a wszystko na czerwonym polu.

Kłosy symbolizują zarówno rolniczy charakter gminy jak i hojność Matki-Ziemi, z płodów której hojnie korzystają mieszkańcy. Krzyż militarny nawiązuje do walk w okresie powstania styczniowego, toczących się na terenie gminy. Krzyż unicki to nawiązanie do wiary i przeszłości, kiedy w okolicy istniały parafie unickie, których wyznawcy, w czasie zaborów byli męczeni przez rosyjskie władze. Krzyż ten jest też symbolem jedności i współistnienia obok siebie dwóch Kościołów: katolickiego i unickiego.

Małe ojczyzny

W Szawłach Marcin Wolski był dopiero raz, ale zamierza tam bywać częściej. Tym bardziej, że jego kuzyn wciąż penetruje archiwa, jego znajomy bada akta grodzkie, wywiezione na Wschód. Akcja jest zakrojona na szeroką skalę. Wie, że okolica jest interesująca, ma cechy charakterystyczne i Mazowsza, i Podlasia. Wszak leży na pograniczu.

- Okolica nie jest może bajkowa, niemniej mnie do tych mazowieckich piasków, brzózek ciągnie. Sam mieszkam na Mazowszu, w Wawrze, i wiem czego się tam spodziewać - mówi. Z prawą stroną Wisły jest blisko związany. - Moja babcia wychowywała się w majątku, który leżał tam, gdzie rozgrywała się Bitwa pod Olszynka Grochowską. Jako dziecko bawiła się guzikami, które rodziła ziemia. Później dziadek kupił tam ziemię i stworzył kolonię mieszkaniową pracowników miejskich tramwajów i to jest miejsce, któremu jestem wierny całe życie. Nawet, gdy zbudowałem dom, przesunąłem się od rodzinnego gniazda o jakieś 30 metrów. Jest to miejsce, które jest w Warszawie, ale jednocześnie pod Warszawą. W linii prostej do Pałacu kultury mam 9 kilometrów.

Większość jego powieści rozgrywa się na linii otwockiej - zaznacza albo w Falenicy, albo w Wawrze, Radości. - Albo w Aninie, gdzie chodziłem do szkoły. Mogę powiedzieć, że to jest moja prawdziwa mała ojczyzna.

2013-08-13 12:39

Ocena: +1 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Miasto z piaskowca

2020-05-20 11:37

Niedziela Ogólnopolska 21/2020, str. 60-61

[ TEMATY ]

turystyka

Margita Kotas/Niedziela

Szydłowiecka fara św. Zygmunta – widok od strony ul. Zakościelnej

Strzelista fara, kamienna Zośka, zamkowe zjawy i Trzy Krzyże, które chronią miasto. Szydłowiec, choć nieduży, potrafi przyciągnąć uwagę. Można wierzyć innym na słowo, ale najlepiej sprawdzić to osobiście.

Najdawniejsza wzmianka o osadzie nad Korzeniówką pochodzi z 1401 r. – niejacy Jakub i Sławko określeni zostali jako „Bracia i Dziedzice z Szydłowca”. W 1427 r. Szydłowiec otrzymał prawa miejskie na prawie polskim, a 13 listopada 1470 r. na sejmie piotrkowskim Kazimierz Jagiellończyk nadał miastu prawa magdeburskie.

CZYTAJ DALEJ

Europejski Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmami - inicjatywa europoseł Jadwigi Wiśniewskiej

2020-05-24 21:44

[ TEMATY ]

Pilecki

Archiwum Europoseł Jadwigi Wiśniewskiej

Europoseł Jadwiga Wiśniewska na forum Parlamentu Europejskiego podejmuje działania by 25 maja, dzień egzekucji rtm. Witolda Pileckiego, ustanowić Europejskim Dniem Bohaterów Walki z Totalitaryzmami. To właśnie 25 maja 1948 r. w więzieniu mokotowskim komuniści zamordowali po wcześniejszych torturach rtm. Pileckiego.

Inicjatywa ta wpisuje się w szereg przedsięwzięć patriotycznych kierowanych do młodzieży, jakie od wielu lat podejmuje Europoseł Jadwiga Wiśniewska. Ich celem jest przywracanie pamięci o heroicznej walce żołnierzy podziemia niepodległościowego. Już od 5 lat Europoseł Wiśniewska organizuje Wojewódzki Konkurs „Żołnierze Wyklęci. Niezłomni Bohaterowie”, w którym dotychczas wzięło udział 1141 uczniów ze szkół z całego województwa śląskiego. Wiele z nadesłanych filmów, piosenek, wierszy, czy animacji komputerowych, poświęconych jest pamięci rtm. Pileckiego.

- Młodzi ludzie piękną treścią wypełniają duchowy testament Żołnierzy Wyklętych. Z determinacją i zaangażowaniem poszukują kontaktu z rodzinami i krewnymi, tak jak Wanesa Starzyczny, uczennica z Mikołowa, finalistka tegorocznej edycji Konkursu, która przeprowadziła wywiad z synem i prawnukiem rtm. Witolda Pileckiego. To najlepszy dowód na to, że młodzież nie wybiera drogi na skróty - podkreśla Jadwiga Wiśniewska.

Pamięć o rtm. Pileckim wybrzmiała także podczas gali finałowej IV edycji Konkursu, która odbyła się w Kopalni Guido w Zabrzu. Na zaproszenie Europoseł Jadwigi Wiśniewskiej z monodramem „Melduję Tobie Polsko. Rotmistrz Pilecki” wystąpił Przemysław Tejkowski.

Europoseł Wiśniewska aktywnie włącza się także w organizację corocznych obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, którym towarzyszą Biegi Tropem Wilczym oraz koncerty znanych rockowych zespołów patriotycznych, takich jak Forteca, Contra Mundum, De Press czy rapera Tadka Polkowskiego.

CZYTAJ DALEJ

Małgorzata Manowska - I prezes Sądu Najwyższego (sylwetka)

Prezydent zdecydował o powołaniu Małgorzaty Manowskiej na I prezesa Sądu Najwyższego. Sądem tym pokieruje sędzia z 25-letnim stażem, była wiceminister sprawiedliwości, dotychczasowa dyrektor krajowej szkoły sędziów. Jest drugą kobietą na tym urzędzie w historii SN, po swojej poprzedniczce Małgorzacie Gersdorf.

Jeszcze w sobotę Manowska zapewniała podczas Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN, że sędziowie nie muszą obawiać się z jej strony jakiejkolwiek zemsty i odwetu.

"Chciałabym normalnie pracować, chciałabym zasypać ten dół między nami, a przynajmniej doprowadzić do wzajemnej tolerancji i poprawnej współpracy, dlatego że SN i ludzie na to zasługują" - mówiła wtedy sędzia. Wskazywała, że trzeba dążyć do zapewnienia harmonijnego funkcjonowania SN.

Jak sama siebie określiła jest człowiekiem, "który łączy ludzi w działaniu, a nie dzieli". "Nie jesteśmy żadną nadzwyczajną kastą. Powinniśmy ludziom służyć, a nie być ponad nimi" - mówiła ponadto podczas zgromadzenia SN.

Manowska została wybrana przez prezydenta na sześcioletnią kadencję spośród pięciorga kandydatów wyłonionych w głosowaniu przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN. Na Manowską głosowało 25 sędziów. Był to drugi wynik; największym poparciem zgromadzenia SN cieszył się Włodzimierz Wróbel, na którego głos oddało 50 z 95 sędziów biorących udział w głosowaniu.

Nowa I prezes SN posiada ponad 25-letnie doświadczenie sędziowskie zdobyte w sądach wszystkich szczebli. Po zdobyciu uprawnień sędziowskich orzekała w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi. Karierę orzeczniczą kontynuowała następnie w warszawskim sądzie okręgowym. Przez niemal 14 lat orzekała także w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie.

Do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego trafiła w październiku 2018 r. Prezydent Andrzej Duda powołał Manowską na sędziego SN po rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa. Z uwagi na - podnoszone przez część środowiska sędziowskiego i polityków - wątpliwości dotyczące prawidłowości powołania sędziowskich członków KRS przez Sejm, skuteczność nominacji Manowskiej do Sądu Najwyższego była kwestionowana.

Podczas sobotnich obrad zgromadzenia SN Manowska była również pytana, czy uważa się za sędziego SN. "Nie, nie uważam się. Ja jestem sędzią SN. Złożyłam ślubowanie przed prezydentem, objęłam obowiązki służbowe" - podkreśliła w odpowiedzi.

Jednocześnie mówiła, że nie podobał się jej "kształt poprzedniej KRS i nie podoba się kształt obecnej". "Moim zdaniem KRS powinna być wybierana w wyborach powszechnych sędziowskich, po to żeby nie było z jednej strony zarzutów, że jest zależna od władzy ustawodawczej, ale z drugiej strony, by nie było zarzutów działania tzw. spółdzielni, a to była powszechna opinia wśród sędziów, że grupy się wybierają" - zaznaczała podczas zgromadzenia SN.

Manowska przez ponad cztery lata - od stycznia 2016 r. - kierowała Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie. Jak zapewniła podczas zgromadzenia SN, doświadczenie z zarzadzania tą instytucją zamierza przenieść do Sądu Najwyższego. Podkreśliła przy tym, że umiejętności zarządcze są jej atutem.

Jak mówiła, kiedy rozpoczęła zarządzanie tą szkołą, zderzyła się z mobbingiem. "Ja ten mobbing zlikwidowałam. Dla każdego człowieka, który chciał pracować znalazłam właściwe miejsce w krajowej szkole. Nie ma tu ludzi niepotrzebnych i wykluczonych" - wskazywała. Zwróciła też uwagę, że w czasie, gdy była dyrektorem krakowskiej szkoły, absolwenci tej placówki "wreszcie idą do służby po egzaminie sędziowskim". Do swoich sukcesów zarządczych zaliczyła także pozyskanie na rzecz szkoły dwóch nieruchomości.

W kwietniu, na niespełna miesiąc przed rozpoczęciem procedury wyboru kandydatów na I prezesa SN, media podały, że do internetu wyciekły dane tysięcy sędziów i prokuratorów, które miała w swoich zasobach krakowska szkoła. W sieci pojawiły się prywatne adresy mailowe, adresy zamieszkania, numery telefonów, a także hasła logowania.

Śledztwo w tej sprawie wszczęła lubelska prokuratura regionalna. W konsekwencji śledczy zatrzymali i postawili zarzuty pracownikowi spółki zewnętrznej zarządzającej serwerami szkoły. Manowska komentując tę sprawę mówiła, że prawdopodobne jest, że do wycieku danych osobowych doszło na skutek zaniedbania jednej z firm zarządzających danymi. W sobotę przed zgromadzeniem SN powiedziała, że "nie takim gigantom się to zdarzało". "Czy to był przypadek, to wykaże postępowanie" - dodała.

Manowska ma za sobą także okres pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości. W 2007 r. przez kilka miesięcy pełniła funkcję wiceministra w resorcie sprawiedliwości kierowanym wówczas przez Zbigniewa Ziobrę. Manowska zajmowała się wówczas w ministerstwie sądownictwem powszechnym. Odeszła z resortu po objęciu władzy przez PO-PSL.

Przez uczestników zgromadzenia sędziów wyłaniającego kandydatury na I prezesa SN była pytana - podobnie jak inni kandydaci - o związki z politykami i ich stosunek do polityki. "Miałam takie związki i nie jest to tajemnicą. W 2007 r. przez siedem miesięcy byłam podsekretarzem stanu w MS, ministrem był wtedy Zbigniew Ziobro, a podsekretarzem stanu obecny prezydent Andrzej Duda. (...) Ja się nie zapieram i nie wypieram tych znajomości" - mówiła sędzia Manowska.

Wskazywała jednocześnie, że "przez kilkanaście lat późniejszego orzekania nie wypowiadała się na temat polityki" i nigdy ani jej, ani żadnemu z jej orzeczeń nie został postawiony zarzut upolitycznienia. "Obiecuję, że będę strażnikiem niezawisłości. (...) Nigdy żaden polityk na mnie nie wywierał wpływu w sferze orzecznictwa, nawet nie próbował" - podkreślała.

Nowa I prezes SN jest warszawianką. W stolicy ukończyła też studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Na tej samej uczelni obroniła doktorat, a następnie uzyskała habilitację. Jest profesorem nadzwyczajnym Uczelni Łazarskiego, na której wykłada od 2013 r. Specjalizuje się w cywilnym prawie procesowym.(PAP)

autor: Mateusz Mikowski, Marcin Jabłoński

mm/ mja/ aj/

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję