Reklama

Nowy biskup o. Łukasz Buzun, paulin

2014-08-16 14:39

o. Stanisław Tomoń / BPJG / mn, dr

Krzysztof Świertok

ZOBACZ FOTOGALERIĘ

Uroczystość święceń biskupich o. Łukasza Buzuna, dotychczasowego przeora Jasnej Góry, odbyła się na Jasnej Górze w sobotę, 16 sierpnia. O. Łukasz Buzun został mianowany przez papieża Franciszka biskupem pomocniczym diecezji kaliskiej.

Głównym konsekratorem nowego biskupa był abp Celestino Migliore, nuncjusz apostolski w Polsce, a współkonsekratorami: metropolita częstochowski abp Wacław Depo i biskup kaliski Edward Janiak.

Reklama

Mszę św. celebrowało ponad 250 kapłanów, w tym bardzo licznie księża biskupi. Obecni byli: kard. Henryk Gulbinowicz, metropolita senior arch. wrocławskiej; abp Sławoj Leszek Głódź, metropolita gdański; bp Ignacy Dec, biskup diec. świdnickiej; bp Andrzej Dziuba, biskup diec. łowickiej; bp Kazimierz Gurda, biskup diec. siedleckiej; bp Grzegorz Kaszak, biskup diec. sosnowieckiej; bp Stefan Regmunt, biskup diec. zielonogórsko-gorzowskiej; bp Andrzej Suski, biskup diec. toruńskiej; bp Jan Wątroba, biskup diec. rzeszowskiej; biskupi pomocniczy: bp Grzegorz Balcerek i Damian Bryl z Poznania, bp Stanisław Jamrozek z Przemyśla, bp Andrzej Siemieniewski z Wrocławia; arcybiskupi seniorzy: abp Marian Gołębiewski z Wrocławia, abp Edward Nowak z Rzymu, abp Juliusz Paetz z Poznania, abp Władysław Ziółek z Łodzi, bp Paweł Socha z Zielonej Góry, bp Stanisław Napierała z Kalisza, bp Stanisław Stefanek z Łomży i bp Teofil Wilski z Kalisza; biskupi paulińscy: bp Stanisław Dziuba, ordynariusz diec Umzimkulu w RPA i bp Columba Macbeth-Green, ordynariusz diec. Wilcannia-Forbes w Australii. Zakon Paulinów reprezentowali najwyżsi przełożeni: generał Zakonu o. Arnold Chrapkowski, wikariusz generalny o. Michał Lukoszek, definitorzy generalni o. Mariusz Tabulski, o. Ryszard Bortkiewicz i o. Kazimierz Maniecki, a także obecny przeor Jasnej Góry o. Marian Waligóra; byli generałowie Zakonu: o. Jerzy Tomziński i o. Józef Płatek.

Przybyli kapłani z całego kraju, w tym duchowieństwo diec. kaliskiej, osoby konsekrowane, przedstawiciele władz miasta Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego, współbracia paulini z różnych placówek w kraju i za granicą.

Obecni byli rodzice o. Łukasza Buzuna, rodzeństwo i cała rodzina. Przybyli przedstawiciele wielu parafii diec. kaliskiej, w tym paulińscy parafianie z Wieruszowa, gdzie przez 9 lat duszpasterzował o. Łukasz, oraz wierni z rodzinnej parafii o. Łukasza z Korycina wraz z ks. proboszczem Andrzejem Gniedziejko.

Krótko przed Eucharystią został odczytany życiorys biskupa nominata o. Łukasza Buzuna.

Liturgię rozpoczęło słowo pozdrowienia skierowane przez o. Arnolda Chrapkowskiego, generała Zakonu Paulinów. „Po raz pierwszy w historii ta świątynia jest miejscem udzielenia sakry biskupiej stróżowi tego miejsca, byłemu przeorowi klasztoru jasnogórskiego o. Łukaszowi Buzunowi. Jesteśmy świadomi wielkiego zaufania, jakim o. Łukasz został obdarzony przez Ojca Świętego Franciszka. Dla zakonnej wspólnoty, jak i dla o. Łukasza, to wielka radość oraz ogromne zobowiązanie. Drogi Ojcze Biskupie Łukaszu, dziś w tym miejscu, u boku Matki Boga, obecnej w znaku Jasnogórskiej Ikony, której wiernie służyłeś, pragniemy zapewnić Cię o naszej braterskiej, zakonnej modlitwie i duchowym wsparciu. Nadal pozostajesz naszym zakonnym współbratem, a my pragniemy towarzyszyć twojej pasterskiej posłudze” – powiedział o. generał.

„Drogi Ojcze, bądź nadal dla każdego człowieka bratem, ojcem i przyjacielem w Chrystusie. Miej przed oczyma przykład dobrego pasterza, który wszystkich karmi Słowami Życia Wiecznego. Prosimy dziś Jasnogórską Maryję, Matkę Słowa Wcielonego, aby zawsze miała Ciebie w swojej opiece, i wypraszała u Swego Syna obfitość łask w pasterskiej posłudze ludowi Bożemu” – mówił o. Arnold Chrapkowski.

Kończąc powitanie o. generał jeszcze raz prosił: „Niech nasza obecność i gorliwa modlitwa, towarzyszą nie tylko teraz, ale w każdym dniu, posłudze, jaką dziś tu, na Jasnej Górze rozpoczyna o. bp Łukasz Buzun”.

Zgromadzeni odśpiewali Hymn do Ducha Świętego. Następnie została odczytana nominacja Stolicy Apostolskiej. Przyszły biskup złożył przyrzeczenie dotyczące wiernej służby.

Homilię wygłosił bp Edward Janiak, biskup diec. kaliskiej.

„Dzisiejsza uroczystość święceń biskupich o. Łukasza Buzuna jest doniosłym, ważnym momentem nie tylko w życiu Kościoła kaliskiego, ale też w historii zakonu ojców paulinów. Przyjmujemy Cię Drogi Księże Biskupie Nominacie Łukaszu z wielką życzliwością i nadzieją, my biskupi z Kalisza, ale także wszyscy księża biskupi, którzy za chwilę włożymy na twoją głowę ręce, przekażemy dar Ducha Świętego otrzymanego od Chrystusa, co znaczy otrzymanie pełni sakramentu święceń” – powiedział bp Janiak.

„Kiedy Watykan ogłosił papieską decyzję, jednym z telefonów, jakie otrzymałem z gratulacjami, był telefon od pierwszego biskupa kaliskiego bp Stanisława, który radosnym głosem powiedział: ‘Księże biskupie Edwardzie, to owoc głęboko przeżytej peregrynacji Matki Bożej Częstochowskiej w naszej diecezji, proszę o tym pamiętać’. Tak właśnie, z wiarą i przekonaniem przyjmujemy Cię, jesteś darem Matki Bożej dla Kościoła kaliskiego” – mówił kaznodzieja.

W dalszej części rozważania bp Edward Janiak wskazał, że biskup „będąc darem Ducha Świętego dla Kościoła, jest przede wszystkim synem i ojcem Kościoła, wraz z innymi wiernymi dzieli on godność dziecka Bożego (…) jest nauczycielem, kapłanem i pasterzem”.

„Wierni oczekują na świadectwo wiary w Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego – zaznaczył kaznodzieja – Pragną, aby biskup był dla nich ojcem, bratem i przyjacielem, aby wskazywał im drogę do zbawienia. Posługa biskupa polega na kontynuacji misji apostołów (…) Na pierwszym miejscu, jako zasadnicze zadanie, stoi przepowiadanie Ewangelii. Biskupi są zwiastunami wiary prowadzącymi do Chrystusa (…)”.

„Drogi Biskupie Nominacie, cóż chciałbym Ci powiedzieć w dniu twoich święceń biskupich, krótko mówiąc: idziesz na front. Już mury zakonne Cię nie obronią. Ale możesz liczyć na modlitwę unoszącą się ku niebu z tego pełnego ciepła gniazda. Wierzę, że idziesz z ogromnym ładunkiem duchowym. Zapraszam Cię do współpracy w Winnicy Pańskiej – mówił bp Janiak – Czeka Cię trudna, ale wdzięczna praca. W Kościele kaliskim dzieje się wiele dobrych rzeczy, ludzie są tradycyjnie religijni. Podejmujemy tam wiele ciekawych inicjatyw dla pogłębienie wiary. Sam odkrywam ciągle, w okresie tych dwóch lat, nowe zwyczaje, piękno tego prostego ludu, ale mającego wielkie poczucie godności, mocno przywiązanego do Boga, do Kościoła i Ojczyzny”.

„Powiem Ci też, że nie łatwo być dzisiaj dobrym biskupem, bo co to znaczy być dzisiaj dobrym biskupem. Dobry biskup oznacza też: stanowczy, wymagający, który potrafi się narazić mimo czekających go cierpień. Będą tacy, którzy pragną Cię słuchać, ale również i ci, którzy odwracają się od Kościoła. Spotkasz się z wielką gorliwością i ofiarnością ludzkich postaw, ale też zimną, wyrachowaną objętością – tłumaczył kaznodzieja – Niech pośród mnóstwa różnorodnych zajęć, obowiązków, będzie dostrzeżony przez Ciebie pojedynczy człowiek, od dziecka po starca. Ufam, że Matka Najświętsza ze świętnym Józefem będą Ci towarzyszyli w codziennym pasterskim posługiwaniu, i o to dzisiaj, tak licznie tutaj zgromadzeni, modlimy się”.

Po homilii odbyła się uroczystość święceń biskupich. Podczas Litanii do Wszystkich Świętych biskup elekt leżał krzyżem przed ołtarzem. Po litanii nastąpiła modlitwa konsekracyjna i nałożenie rąk na głowę przyszłego biskupa przez konsekrującego uroczystość, współkonsekrujących i biskupów obecnych na uroczystości. Nowy biskup został namaszczony krzyżmem świętym, otrzymał księgę Ewangelii oraz insygnia biskupie: pastorał, mitrę i pierścień. Uwieńczeniem ceremonii było gest Pocałunku Pokoju nowego biskupa ze wszystkimi biskupami.

Uroczystość była transmitowana przez Telewizję Trwam i Radio Maryja, oraz przez Radio Jasna Góra.

Liturgię oprawili: Jasnogórski Chór Mieszany im. Królowej Polski pod dyr. Marcina Lauzera i Jasnogórska Orkiestra Dęta pod dyr. Marka Piątka.

Tagi:
Jasna Góra biskup bp Buzun Łukasz

Reklama

Częstochowa. Trwa II Konferencja Maryjna

2019-12-09 14:56

Maciej Orman

Ukazanie roli Jasnej Góry i Maryi dla tożsamości Polaków w kraju i za granicą – taki cel przyświeca II Konferencji Maryjnej organizowanej pod hasłem: „«Tam Twoje serce, kędy skarb przebywa». Jasna Góra – skarbiec kultury polskiej i europejskiej”. Konferencja odbywa się w dniach 9-10 grudnia na Jasnej Górze i na Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym im. Jana Długosza w Częstochowie

Maciej Orman

– Chcemy przypomnieć tę sferę polskiej kultury, która wiąże się z dziedzictwem chrześcijańskim i z obecnością Maryi w naszej historii, kulturze i literaturze. Maryjność to cecha wyróżniająca Polaków. Przyglądamy się też Jasnej Górze, która jest skarbcem, fenomenem wiary i kultury na skalę światową – powiedziała 9 grudnia podczas konferencji prasowej w kaplicy Różańcowej prof. dr hab. Agnieszka Czajkowska, dziekan Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, główny organizator konferencji.

Zobacz zdjęcia: Częstochowa. Trwa II Konferencja Maryjna

Jak podkreśliła rektor uczelni, prof. dr hab. Anna Wypych-Gawrońska, temat konferencji otwiera badaczom szerokie pole działania. – Konferencja jest zawsze inspiracją do dalszych badań. Powinna pogłębić również naszą wiarę i rozszerzyć naukowe rozumienie kultu, które też jest potrzebne – dodała.

O. Mariusz Tabulski, dyrektor Jasnogórskiego Instytutu Maryjnego i definitor generalny Zakonu Paulinów, przypomniał słowa Jana Pawła II, który określił paulinów opiekunami i strażnikami skarbu, którym jest Matka Boża i 600-letnie kulturalne dziedzictwo sanktuarium. – Trzeba wciąż wydobywać te bezcenne skarby. Matka Boża powiedziała w Fatimie, że mamy Ją lepiej poznać, żeby Ją bardziej kochać. To piękne, że z jednej strony, dzięki badaczom, wciąż odkrywamy ten skarbiec, a z drugiej, jako paulini, zajmujemy się czcią i kultem Matki Bożej – zaznaczył.

Sens konferencji przedstawił abp Wacław Depo, metropolita częstochowski i przewodniczący Komisji Maryjnej Konferencji Episkopatu Polski. – To wspólne budowanie na prawdzie. Te sesje przypominają podstawowe prawdy wiary, naszej historii i kultury. Dzisiaj, kiedy pamięć historyczną odsuwa się na margines, takie konferencje mają pokazać, że odkrywając skarby kultury, narodu i Kościoła, odkrywamy również fundamenty, które muszą być przypominane. To dobry sygnał dla pozostałych ośrodków akademickich – powiedział hierarcha.

W konferencji prasowej wziął również udział ks. prof. dr hab. Marek Chmielewski, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Mariologicznego. – Jestem głęboko przekonany, że ta konferencja zaczyna w Polsce nowy rozdział w poszukiwaniach mariologicznych po drodze piękna. To metoda uprawiania mariologii, która otwiera na artystów i znawców sztuki – zauważył.

Po zakończeniu konferencji prasowej abp Wacław Depo przewodniczył Mszy św. w Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej. – Z radością i wdzięcznością stajemy tutaj, aby kierować wzrok nie tylko na ten cudowny obraz, ale na wszystkie sprawy, które stanowią naszą codzienność. (...) Proces edukacji, wykształcenia i wychowania nie jest sprawą tylko jakiegoś profesjonalizmu, ale tajemnicą każdego z nas, człowieka związanego z łaską Boga, aby być darem dla innych – powiedział w homilii metropolita częstochowski.

Podczas konferencji prelegenci podejmują próbę komparatystyki kulturowej z uwzględnieniem wizerunku Matki Bożej Częstochowskiej oraz kontekstów historycznych, politycznych, artystycznych i społecznych. Refleksją obejmują też m.in. takie tematy jak: Biblia jako wartość duchowa porządkująca rzeczywistość; Jasna Góra jako skarb w literaturze, pamiętnikach, dokumentach, teatrze, filmie i kulturze masowej; cudowna ikona Matki Bożej – skarb dla wierzących.

Tegoroczne spotkanie jest kontynuacją zeszłorocznego, które przebiegło pod hasłem: „«Tyś naszą Hetmanką...» Jasnogórskie drogi do niepodległości”. Hasłem II Konferencji Maryjnej jest fragment wiersza Franciszka Karpińskiego, będący parafrazą fragmentu Ewangelii wg św. Mateusza.

Organizatorami konferencji są: Wydział Humanistyczny UJD w Częstochowie, sanktuarium Matki Bożej na Jasnej Górze, Jasnogórski Instytut Maryjny i Polskie Towarzystwo Mariologiczne. Patronem medialnym wydarzenia jest „Niedziela”.

Zakończeniem konferencji 10 grudnia o godz. 19.00 w Bazylice Jasnogórskiej będzie koncert symfoniczny sakralnych dzieł Stanisława Moniuszki, zorganizowany z okazji Roku Moniuszkowskiego w 200. rocznicę urodzin kompozytora.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Tradycje bożonarodzeniowe w Polsce i na świecie

2014-12-22 13:23

oprac. kw (KAI) / Warszawa / KAI

Od wieków chrześcijanie na całym świecie w różnorodny sposób obchodzą święta Bożego Narodzenia. Choinka jest znana niemal wszędzie, choć w Burundi przystraja się bananowca, a w Indiach drzewko mango. Najsłynniejszą kolędę „Cicha noc" przetłumaczono na 175 języków, najpiękniejsze szopki są podobno we Włoszech, a we Francji jada się podczas Wigilii ostrygi.

BOŻENA SZTAJNER

Korzenie tradycji związanych z Bożym Narodzeniem sięgają odległych czasów. Nierzadko zwyczaje te wywodzą się jeszcze z rytuałów pogańskich, na których miejsce wprowadzano później święta chrześcijańskie, nadając im zupełnie nowe znaczenie. Znacząca jest tu data. W wielu kulturach w przeróżny sposób starano się podczas przesilenia zimowego „przywołać” słońce z powrotem na ziemię i sprawić, aby odrodziła się przyroda.

Istotny jest także rys eschatologiczny świąt Bożego Narodzenia. Miejsce zostawiane przy wigilijnym stole przeznaczano dla „przybysza”, czyli dla duchów przodków. W Polsce zwyczaj ten upowszechnił się w XIX wieku. Miał on wówczas wymowę patriotyczną – dodatkowe nakrycie symbolicznie zarezerwowane było dla członka rodziny przebywającego na zesłaniu na Syberii.

Boże Narodzenie było także czasem wróżb. Wyjątkowość tego dnia polegała na tym, że jego przebieg miał znaczący wpływ na cały nadchodzący rok. Jedną z polskich tradycji jest kładzenie siana pod wigilijny obrus. Ciągnięto z niego słomki – im dłuższa, tym więcej pomyślności czekało danego człowieka w następnym roku. Jeszcze dzisiaj dość powszechna jest wiara w to, że w Wigilię zwierzęta mówią ludzkim głosem. Podsłuchujący je ludzie dowiadywali się ponoć najczęściej o zbliżającej się śmierci własnej albo kogoś z rodziny.

Chrześcijaństwo od początku swego istnienia nadało tym zwyczajom nowy sens, wytworzyło też swoje obrzędy. Niestety we współczesnej, zeświecczonej kulturze często zapomina się o chrześcijańskich źródłach tego święta.

ŻŁÓBEK

Żłóbek w dzisiejszej postaci zawdzięczamy św. Franciszkowi. Historia tej tradycji jest jednak znaczenie dłuższa i sięga piątego wieku. Wtedy, jak głosi podanie, żłóbek Jezusa przeniesiono z Betlejem do Rzymu i umieszczono w bazylice Matki Bożej Większej. Także Pasterkę w Rzymie odprawiano początkowo tylko w tym kościele.

To we Włoszech zaczęto w uroczystość Bożego Narodzenia wystawiać żłóbki, w których umieszczano figury Świętej Rodziny, aniołów i pasterzy. Do rozpowszechnienia tego zwyczaju przyczynił się św. Franciszek. Z przekazów pozostawionych przez jego biografa – Tomasza z Celano – wiemy, że w wigilijną noc Biedaczyna z Asyżu zgromadził w grocie w miejscowości Greccio okolicznych mieszkańców i braci, by w prosty sposób pokazać im, co to oznacza, że „Bóg stał się człowiekiem i został położony na sianie ". W centrum jaskini leżał wielki głaz, pełniący rolę ołtarza. Przed nim bracia umieścili zwykły kamienny żłób do karmienia bydła, przyniesiony z najbliższego gospodarstwa. W pobliżu, w prowizorycznej zagródce, stało kilka owieczek, a po drugiej stronie wół i osioł. Jak pisał kronikarz, zwierzęta „zaciekawione, wyciągające szyje w stronę żłobu, pochylając się i jakby składając pokłon złożonej w nim figurce przedstawiającej dziecię Jezus". Postaci do szopki wybrano spośród obecnych braci i wiernych. Zapalonymi pochodniami św. Franciszek rozjaśnił niebo, a w lesie ukryli się pasterze, którzy na dane hasło wznosili gromkie okrzyki. Do dziś szopka w Greccio przyciąga corocznie rzesze turystów.

Obecnie najsłynniejsze są szopki toskańskie, sycylijskie i neapolitańskie. W Szwajcarii, w Niemczech i w Austrii modne są żłóbki „grające". W Polsce do najbardziej znanych należą szopki krakowskie, prawdziwe arcydzieła sztuki ludowej. Powstanie tej tradycji przypisuje się murarzom i cieślom. Nie mając zatrudnienia w zimie, chodzili oni z takimi szopkami-teatrzykami od domu do domu i tak zarabiali na swe utrzymanie. Wzorem architektonicznym był dla nich przede wszystkim kościół Mariacki, ale wykonywano także miniatury Wawelu, Sukiennic i Barbakanu. Od 1937 r. z inicjatywy Jerzego Dobrzyckiego odbywa się konkurs na najpiękniejszą „Szopkę Krakowską”.

Już w średniowieczu wystawiono przy żłóbkach przedstawienia teatralne zwane jasełkami. W Polsce najbardziej znanym utworem tego gatunku jest „Polskie Betlejem" autorstwa Lucjana Rydla.

WIECZERZA WIGILIJNA

Uroczystość Bożego Narodzenia wprowadzono do kalendarza świąt kościelnych w IV wieku. Dwieście lat później ustaliła się tradycja wieczornej kolacji, zwanej wigilią. Wieczerza wigilijna jest niewątpliwie echem starochrześcijańskiej tradycji wspólnego spożywania posiłku, zwanego z grecka agape, będącego symbolem braterstwa i miłości między ludźmi. Gdy w drugiej połowie IV w. Synod w Laodycei zabronił biesiadowania w świątyniach, zwyczaj ten przeniósł się do domów wiernych. W Polsce Wigilię zaczęto obchodzić wkrótce po przyjęciu chrześcijaństwa, choć na dobre przyjęła się dopiero w XVIII w.

Wigilia (łac. czuwanie) – pierwotnie oznaczała straż nocną i oczekiwanie. W słowniku kościelnym nazywa się tak dzień poprzedzający większe święto. Dawniej w każdą wigilię obowiązywał post. Do stołu wigilijnego siadano, gdy zabłysła pierwsza gwiazda. Miała ona przypominać Gwiazdę Betlejemską prowadzącą pasterzy i magów do Betlejem.

Na wschodzie Polski i na Ukrainie pierwszą potrawą jest kutia – pszenica lub jęczmień zaprawiana miodem, migdałami i śliwkami. Po modlitwie i czytaniu Pisma Świętego następuje podzielenie się opłatkiem, który jest symbolem Eucharystii.

W północnej Anglii jeszcze do połowy XX wieku podawano w Wigilię „mugga”, czyli owsiankę z miodem. Zwyczaj ten pochodził jeszcze z czasów Wikingów. W Szkocji tradycyjnie spożywa się „Athol Brose” – owsiankę z whisky.

W Walii tradycją jest Calennig – jabłko, ustawione na trójnogu z patyczków, naszpikowane migdałami, goździkami i innymi przyprawami oraz przybrane zielenią. Chodzące po kolędzie dzieci ofiarowują je w zamian za małe datki.

W Norwegii podczas Wigilii podaje się żeberka świni i gotowane mięso owcze lub specjalne danie przygotowane z solonej i gotowanej ryby, która wcześniej leżała w ługu sodowym przez 2-3 dni. Potrawę tę, podawaną z boczkiem, nazywa się Lutefisk.

W Szwecji tradycyjna uczta wigilijna składa się z rozmoczonej suszonej ryby, galarety, wieprzowej głowizny i chleba. We Włoszech podaje się ravioli z mięsnym farszem i ciasto drożdżowe z korzeniami. W Danii je się słodki ryż z cynamonem i pieczoną gęś z jabłkami.

Peruwiańskim przysmakiem podczas świąt Bożego Narodzenia są świnki morskie. Mięso tych zwierząt ma niewiele tłuszczu i jest tanie, dlatego może być świetną alternatywą dla wieprzowiny. Tradycja jedzenia świnki morskiej jest bardzo silna w andyjskich krajach. Na dowód tego, w katedrze w dawnej stolicy imperium Inków – Cusco, na obrazie przedstawiającym ostatnią wieczerzę, Chrystus i jego uczniowie jedzą właśnie świnkę morską.

Tradycyjnie w całej Ameryce Łacińskiej na Wigilię nie może zabraknąć kakao z mlekiem i babki z rodzynkami, zwanej „panetón" (od słowa „pan”, które oznacza chleb). Jest to zwyczaj pochodzący z Włoch, ale rozpowszechniony w wielu krajach. Ostatnio coraz popularniejszy staje się też szampan, którym jest musująca „sidra", czyli wino z jabłek.

PASTERKA

Pasterka jest pamiątką z pierwszych wieków chrześcijaństwa, kiedy nabożeństwa nocne należały do stałej praktyki Kościoła. Pierwsze Msze św. o północy 24 grudnia sprawowano w Betlejem. W Rzymie zwyczaj ten znany był już za czasów papieża Grzegorza I Wielkiego, pasterkę odprawiano przy żłóbku Chrystusa w bazylice Matki Bożej Większej. Charakter tej liturgii tłumaczą pierwsze słowa invitatorium, wprowadzenia do Mszy: „Chrystus narodził się nam. Oddajmy mu pokłon".

CHOINKA

Zwyczaj ten pochodzi jeszcze z czasów pogańskich, rozpowszechniony był wśród ludów germańskich. Wierzono, że szpilki jodłowe chronią przed złymi duchami, piorunem i chorobami. W czasie przesilenia zimowego zawieszano u sufitu mieszkań jemiołę, jodłę, świerk lub sosenkę jako symbol zwycięstwa życia nad śmiercią. Kościół chętnie ten zwyczaj przejął. Choinka stawiana była na znak narodzin Jezusa Chrystusa – rajskiego drzewka dla ludzkości.

Starożytni Rzymianie ozdabiali swoje domy wiecznie zielonymi roślinami, np. jemiołą, bluszczem, laurem, kiedy przygotowywali się do obchodów przypadających w dniach 17-24 grudnia święta boga urodzaju, Saturna. Odbywały się wtedy procesje ze światłem i obdarowywano się prezentami.

Najstarsze pisemne świadectwo o ozdobionym na Boże Narodzenie drzewku pochodzi z 1419 r. Wtedy to niemieccy piekarze z Fryburga ustawili choinkę w szpitalu Świętego Ducha, przybierając ją owocami, opłatkami, piernikami, orzechami i papierowymi ozdobami. Od XVI w. zwyczaj ten rozpowszechnił się wśród cechów i stowarzyszeń w miastach, a także w domach starców i szpitalach.

Do Polski zwyczaj stawiania choinek w domach przeniósł się z Niemiec w XVIII w. Jednak już znacznie wcześnie w naszym kraju przybierano dom na wigilię Bożego Narodzenia. W izbie zawieszano podłaźniczkę i sad oraz ustawiano snopy zboża.

Podłaźniczka jest to choinka z uciętym wierzchołkiem, przybrana jabłkami i orzechami i zawieszana nad drzwiami sieni. W domu stawiano ją w kącie centralnego pomieszczania, tzw. czarnej izby. Była symbolem życiodajnej siły słońca, stanowiła ochronę gospodarstwa od złych mocy i uroków.

Zwyczaj choinkowy rozpowszechniony jest niemal na całym świecie. W święta Bożego Narodzenia umieszcza się choinki w kościołach i domach, na placach i w wystawowych oknach. Najdroższą choinkę wystawiła pewna firma jubilerska w Tokio, w 1975 r. Oceniono ją na blisko trzy miliony dolarów. Najwyższa choinka stanęła przed wiedeńskim ratuszem w tym samym roku, a liczyła 30 metrów.

W Burundi tradycyjną bożonarodzeniową choinkę zastępują bananowce. Znaleźć je można w każdej szopce w tym kraju. Zgodnie z lokalną tradycją symbolizują one szacunek, z jakim witany jest rodzący się Jezus. Banan jest w Burundi symbolem przywitania gościa, dlatego nawet gdy prezydent kraju udaje się z wizytą do jakiegoś miasta, to trasę jego przejazdu dekoruje się młodymi bananami.

W Indiach w roli choinek występują drzewka mango. Tak samo przybiera się je ozdobami i słodkościami.

KOLĘDY

W dorobku kulturalnym i folklorystycznym Polska jest jednym z krajów, które mają najwięcej kolęd. Nasza tradycja zna ich blisko 500.

Najbardziej znaną, choć nieznanego autorstwa, jest „Cicha noc" śpiewana w 175 językach, w najodleglejszych zakątkach świata. Po raz pierwszy kolędę tę wykonano z akompaniamentem gitary podczas pasterki w 1818 r. w kościele św. Mikołaja w Oberndorfie koło Salzburga. W następnych latach śpiewano ją na dworze cesarza Franciszka Józefa. Zarejestrowano już ponad tysiąc wersji tej kolędy.

W Polsce z kolędowaniem łączy się zwyczaj przebierańców. Pierwotnie, już od XVI w. Polsce żacy, dziś chłopcy przebierają się za Heroda, trzech króli, śmierć, pasterzy, turonia. Śpiewają kolędy, niosą szopkę lub gwiazdę. W czasie od Bożego Narodzenia do uroczystości Objawienia Pańskiego obchodzą domy i zbierają dary.

ŻYCZENIA I PODARKI

Łącznie w całym świecie liczba wysyłanych kartek bożonarodzeniowych sięga kilku miliardów. W krajach anglosaskich jest to zwyczaj tak popularny, że na jedną osobę przypada średnio kilkanaście świątecznych kart. Istnieją całe firmy wydawnicze specjalizujące się w tej dziedzinie.

W USA dzieci telefonują do św. Mikołaja, a ten zjeżdża tam na spadochronie, bądź przyjeżdża na saniach. Warto zauważyć, że jego współczesny wizerunek – gromko śmiejącego się brodacza w czerwonym kaftanie wymyśliła Coca-Cola. Koncern ten użył w swojej reklamie postaci św. Mikołaja po raz pierwszy w 1930 r.

W Anglii dzieci stawiają w przedsionku swoich pokoi buty lub pończochy, a św. Mikołaj napełnia je w nocy łakociami. W Holandii przyjeżdża na białym koniu, a dzieci piszą do niego listy. Ma w różnych krajach różne nazwy: Santa Claus, Pan Heilige Christ, Befana, Dziadek Mróz.

Prezenty we Francji przynoszą, w zależności od regionu i rodzinnych tradycji, Aniołek, Dzieciątko Jezus lub, najpopularniejszy i najbardziej podobny do św. Mikołaja, „Pere Noël”. Pozostawia on, niezauważony, podarki w świąteczny poranek 25 grudnia. Wieczorem 24 grudnia należy zostawić pod choinką parę własnych butów, aby Pere Noël wiedział, gdzie położyć nasz prezent.

BOŻE NARODZENIE W EUROPIE ZACHODNIEJ

Święta Bożego Narodzenia w Wielkiej Brytanii już dawno zatraciły swój religijny charakter i stały się po prostu dniami wolnymi od pracy, kiedy to można najeść się do syta, odebrać prezenty, odwiedzić rodzinę i znajomych i nacieszyć oko świątecznymi ozdobami.

O godzinie 15.00 cały kraj zamiera przed telewizorami, gdyż o tej porze królowa wygłasza doroczne, dziesięciominutowe przemówienie do swoich poddanych. Słuchają go obowiązkowo wszyscy – nawet antymonarchiści. Pod koniec obiadu pociąga się tzw. crackersy, czyli ładnie opakowane tubki tekturowe, w których znajduje się kapiszon, wybuchający przy rozrywaniu papieru, a także drobne bibeloty i żarty (na ogół kompletnie niezrozumiałe dla cudzoziemców) zapisane na kawałku papieru. Mężczyźni po obiedzie często wymykają się do lokalnego pubu, a żony sprzątają i zmywają stosy naczyń.

Występuje tam zwyczaj całowania się pod jemiołą, praktykuje się go szczególnie na biurowych, przedświątecznych „parties”, odbywających się bądź to w biurach, bądź też w wynajętych salach pubowych. Tradycyjne też bogato dekoruje się ulice, sklepy i domy prywatne.

W Irlandii nadal jeszcze utrzymuje się w Wigilię starodawny zwyczaj stawiania w oknie zapalonej świecy, mającej wskazywać drogę obcemu wędrowcowi i gotowość przyjęcia go pod dach, tak jakby się przyjmowało Świętą Rodzinę. Na wsiach przed świętami myje się domy i budynki gospodarskie oraz bieli je wapnem na cześć nadchodzącego Chrystusa.

We Francji Boże Narodzenie obchodzi się przede wszystkim jako święto rodzinne, które niestety wiele straciło ze swego religijnego charakteru. Można to zrozumieć w kraju, w którym stale praktykuje zaledwie 8 proc. z 70 proc. jego mieszkańców, deklarujących się jako katolicy. W dni ważnych świąt kościelnych notuje się jednak znacznie wyższy, dochodzący do blisko 30 proc., napływ ludzi do kościołów. Drugi dzień świąt jest normalnym dniem roboczym.

We Francji na świateczny stół podaje się ostrygi, kaszankę i pieczonego indyka. W zachodniej Europie coraz częściej, szczególnie w dużych miastach, na świąteczny obiad wychodzi się cała rodziną do dobrej restauracji.

Tradycyjne francuskie desery to „buche de Noël” – bożonarodzeniowe polano i „mendiants” – żebracy. Pierwsza z tych potraw to rolada z kremem lub lodami, imitująca grubą gałąź – polano, które niegdyś wkładano do kominka, by ogrzało dom po powrocie rodziny z pasterki. Ciasto polewa się czekoladą i ozdabia motywami „leśnymi”. Mendiants, znane głównie na południu kraju, to kruche okrągłe ciasteczka, bogato ozdobione bakaliami, które oznaczać mają brązowe kolory habitów zakonów żebraczych.

Niewątpliwie do najważniejszych atrakcji świątecznego stołu należą też czekoladki. W wielu domach robi się jeszcze okrągłe miękkie czekoladki, ale na ogół są one kupowane. Paczuszka eleganckich czekoladek z renomowanej cukierni stanowić może doskonały prezent pod francuską choinkę.

Francuzi zwracają też ogromną uwagę na wina, które towarzyszą świątecznym potrawom, a szampan (w najgorszym wypadku dobre wino musujące) jest nieodłącznym elementem świątecznego posiłku.

W Wielkiej Brytanii w dzień Bożego Narodzenia obowiązkowo na stole pojawia się indyk, z farszem (ale podawanym osobno) z bułki tartej i przypraw oraz brukselka. Na deser pudding na gorąco, czyli gotowana na parze masa z suszonych owoców, bułki tartej i łoju, podawany z gęstymi sosami na bazie brandy lub rumu, podaje się ponadto „mince pies”, czyli ciastka nadziewane suszonymi owocami i czekoladową roladę albo tort z twardym jak kamień lukrem. Wieczorem je się na ogół zimną wędlinę, przede wszystkim szynkę.

Francja nie zna opłatka i zwyczaju dzielenia się nim, a jego rolę w instytucjach spełniają spotkania z okazji tradycji „migdałowego króla”. Organizuje się je od Trzech Króli w praktyce przez cały styczeń wokół okrągłego ciasta drożdżowego bądź francuskiego z migdałowym nadzieniem. Są one okazją do składania życzeń współpracownikom, wyborcom, klientom itp. Podobnie, kartki z życzeniami (raczej noworocznymi niż świątecznymi) wysyłane są z reguły dopiero po Nowym Roku i przychodzą przez cały styczeń.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Papież na wystawie „100 żłóbków”

2019-12-09 21:45

pb / Rzym (KAI)

Papież Franciszek obejrzał dziś po południu wystawę „100 żłóbków”, otwartą 8 grudnia w Sali Piusa X w pobliżu Watykanu. Po podpisaniu 1 grudnia w Greccio listu apostolskiego „Admirabile signum” dał w ten sposób kolejny znak swej dbałości o tę tradycję wiary.

BOŻENA SZTAJNER

Papieżowi towarzyszył przewodniczący Papieskiej Rady ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji abp Rino Fisichella, który przedstawiał Ojcu Świętemu kolejne dzieła. Franciszek indywidualnie witał się z twórcami żłóbków, towarzyszącymi im artystami i ich rodzinami. Na koniec wspólnie z nimi odmówił modlitwę i udzielił im błogosławieństwa.

W czasie trwającej 45 minut papieskiej wizyty chór kameralny Kodály z Budapesztu śpiewał pieśni bożonarodzeniowe.

Wystawa powstała z inicjatywy Papieskiej Rady ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji. Jest na niej ponad 130 szopek z 30 krajów. Współorganizatorem ekspozycji, którą można zwiedzać za darmo do 12 stycznia, jest ambasada Węgier przy Stolicy Apostolskiej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem