Reklama

Obchodziło go wszystko, co polskie

2015-05-07 14:11

Tomasz Strużanowski
Edycja toruńska 19/2015, str. 4

Marian Kosicki
Barbara Wachowicz odbiera medal Thorunium

16 kwietnia w toruńskim Muzeum Etnograficznym odbyło się otwarcie kolejnej wystawy Barbary Wachowicz. W minionych latach ta znana autorka książek, wystaw, spektakli, programów telewizyjnych i radiowych poświęconych wielkim Polakom przybliżyła publiczności postacie Tadeusza Kościuszki, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Fryderyka Chopina, Cypriana Kamila Norwida, Henryka Sienkiewicza, Elizy Orzeszkowej, harcerzy z Szarych Szeregów. Tym razem w centrum uwagi licznie zgromadzonej publiczności stanął Stefan Żeromski (1864 – 1925)

Jako wprowadzenie do otwarcia wystawy posłużyło widowisko słowno-muzyczne pt. „Reduta Żeromskiego”. W roli pisarza wystąpił hm. Krzysztof Jakubiec, a w postać młodego Żeromskiego jako kieleckiego gimnazjalisty wcielił się uczeń IV Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu Miłosz Klotz. W przedstawieniu wzięli też udział inni uczniowie „czwórki” oraz toruńskie harcerki.

W widowisku Barbara Wachowicz wiele uwagi poświęciła latom młodości pisarza. Przybliżyła przepojoną patriotyzmem atmosferę domu rodzinnego, jego przywiązanie do małej ojczyzny – Gór Świętokrzyskich, a także zmagania o zachowanie w sobie polskości, które ukształtowały charakter młodego Stefana w czasie, kiedy pobierał nauki w gimnazjum w Kielcach. Za sprawą autorki publiczność ujrzała oczami wyobraźni powstańców styczniowych – bohaterów młodości Żeromskiego, których bezkompromisowość na całe życie naznaczyła świat wartości pisarza.

Spektakle przygotowane przez Barbarę Wachowicz mają to do siebie, że przybliżając postacie i wydarzenia z przeszłości, stawiają również – a może przede wszystkim – pytania o teraźniejszość i przyszłość. Nie inaczej było i tym razem. Oglądając „Redutę Żeromskiego”, trudno było nie zapytać: Jak dziś wygląda wychowanie patriotyczne w naszych domach? Na ile w rodzinach pielęgnujemy znajomość historii Polski, na ile przekazujemy dzieciom wiedzę o tym, co w naszych dziejach może napawać dumą? A co w tym względzie czyni szkoła? Nawet w carskim gimnazjum w Kielcach, programowo dążącym do rusyfikacji młodych Polaków, Żeromski znalazł – nielicznych co prawda – nauczycieli, których tak wspominał: „Uczyłem się w szkole, gdzie wszystkie przedmioty wykładano w języku rosyjskim, lecz na szczęście miałem kilku nauczycieli Polaków o najgorętszej duszy”. Dlaczego dziś, kiedy nic nie stoi na przeszkodzie, polska szkoła systemowo zrezygnowała z wpajania patriotyzmu? „Za moich czasów była tu polskość i oddech” – powie Żeromski o swoim gimnazjum. Co odpowiedzieliby na sformułowane w tym duchu pytanie współcześni absolwenci polskich szkół podstawowych, gimnazjów, liceów, techników? A czego właściwie mielibyśmy oczekiwać, skoro wmawia się im bezustannie, że Bóg, miłość ojczyzny, ideały, naród, cnota, bohaterstwo, dobro, piękno, przyjaźń, odwaga, odpowiedzialność za Polskę to wartości od dawna przebrzmiałe, niemodne („passé” – jak powiedzieliby piewcy nowego kanonu wartości)? Skoro ogałaca się ich z solidnej wiedzy o najnowszej historii Polski? Skoro ośmiesza się literaturę ukazującą zmagania Polaków o odzyskanie niepodległości, uchronienie swej tożsamości narodowej?

Reklama

„Syzyfowe prace” Żeromskiego dziś uchodzą za symbol nudy, narzędzie katowania młodych upiorami przebrzmiałej dawno przeszłości. Cóż, na pewno nie jest to tania literatura sensacyjna, w której akcja goni akcję, trup ściele się gęsto, a odbiorca nie nadąża za ciągiem wydarzeń. Tu nic nie przypomina lansowanego nachalnie „Harry’ego Pottera”, w którym zręcznie uwita fabuła przykrywa miałkość postaci, wyzucie z wartości, zaciera granicę między dobrem a złem, czy wręcz propaguje to ostatnie… Lecz przecież mądry nauczyciel, gdyby tylko zechciał, potrafiłby wydobyć z książki Żeromskiego ukrytą na dnie perłę – przywiązanie do swoich korzeni, tradycji, polskości, nawet za cenę utraty dobrego imienia, kariery, dostatku, w ostateczności – życia!

Miłym akcentem spotkania było przyznanie i wręczenie Barbarze Wachowicz medalu Thorunium, którego dokonał – wraz z pięknym, szczegółowym uzasadnieniem – prezydent Torunia Michał Zaleski. Po burzy braw, która okrasiła „Redutę Żeromskiego”, uczestnicy obejrzeli wystawę. Następnie wielu z nich ustawiło się w długą kolejkę, aby na jednej z jej książek uzyskać autograf Barbary Wachowicz, fioletowej damy, mistrzyni mowy polskiej.

Tagi:
pisarz literatura

Wiosną na szlak literacki

2018-04-18 12:13

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 16/2018, str. VII

Poruszając się wzdłuż mapy atrakcyjnych zabytków ziemi kieleckiej, piszących historię regionu, warto włączyć w nią Świętokrzyski Szlak Literacki. Szlak eksponuje miejsca, z którymi związana jest twórczość literacka lub biografie wybitnych twórców, żyjących niegdyś na Ziemi Świętokrzyskiej. Może warto zaplanować na wyjątkowo długi majowy weekend właśnie taką wyprawę?

TD
Pałacyk w Oblęgorku na Świętokrzyskim Szlaku Literackim

Na Kielecczyźnie odnajdziemy ślady i pamiątki po Wincentym Kadłubku, Janie Długoszu, Mikołaju Reju, Henryku Sienkiewiczu, Stefanie Żeromskim, Witoldzie Gombrowiczu, Leopoldzie Staffie czy Adolfie Dygasińskim.

Bł. Wincenty Kadłubek to Jędrzejów i archiopactwo cystersów. W tym roku mija 800 lat od przybycia biskupa, a potem mnicha do Brzeźnicy (obecnie Jędrzejowa). I właśnie tutaj, gdzie słynny kronikarz został pochowany oraz w miejscu, gdzie powstawała Kronika Polska jest obecnie przypominany na różne sposoby. Warto śledzić te jędrzejowskie – miejskie i cysterskie inicjatywy.

Mikołaj Rej – autor wpajanych nam w szkole słów: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają” był pierwszym pisarzem iście polskim. W Nagłowicach, w których mieszkał, we dworze z ok. 1800 roku, wzniesionym w miejscu, w którym wcześniej stał dwór Rejów, znajduje się obecnie Izba pamięci poety. W zabytkowym parku angielskim zachowały się do dzisiaj sędziwe dęby z czasów pisarza. A w niedalekiej Oksie jest kościół, fundowany przez Rejów, zdeklarowanych kalwinistów, który przez jakiś czas służył za zbór. Świadectwem tego są pozostałości rozwiązań architektonicznych we wnętrzu.

Noblista Henryk Sienkiewicz związał się z Kielecczyzną u szczytu sławy i powodzenia. Posiadłość z pałacykiem w Oblęgorku pisarz otrzymał od społeczeństwa z okazji 25-lecia pracy literackiej. Obecnie w pałacu znajduje się muzeum poświęcone jego życiu i twórczości. Ekspozycja wiernie oddaje układ pokoi i ich wyposażenia z czasów zamieszkiwania w pałacu rodziny Sienkiewiczów. W muzeum znajdują się jedne z najcenniejszych pamiątek po pisarzu – albumy, dokumenty, listy, odznaczenia. Ciekawy, w niektórych partiach egzotyczny, pozostaje park otaczający pałacyk.

Stefan Żeromski i pamięć o nim to przede wszystkim Kielce, Ciekoty, Strawczyn. Autor „Popiołów” i „Wiernej rzeki” bodaj najsilniej, najbardziej wyraziście, uwiecznił region na kartach swojej twórczości. Urodził się w Strawczynie, dzieciństwo spędził w Ciekotach, mieszkał w Kielcach i uczył się w kieleckim gimnazjum. Obecnie jest to Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego. Odnajdziemy tam pamiątki rodzinne, przedmioty związane z latami nauki, portrety członków rodziny, przyjaciół i młodzieńczych sympatii oraz pierwsze wydania utworów pisarza

Gustaw Herling-Grudziński urodził się w Kielcach w 1919 r. Mieszkał przy ul. Sienkiewicza 52. Uczył się w tym samym gimnazjum, w którym kształcił się Żeromski. Po śmierci matki rodzina przeniosła się do Suchedniowa, kupując dom nad Kamionką i XIX-wieczny młyn ze stawem i łąkami. Suchedniów stał się prawdziwym rodzinnym azylem dla pisarza. Do dzisiaj zachował się tam tylko młyn.

Adolf Dygasiński, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli naturalizmu w polskiej literaturze to Ponidzie – Pińczów i okolice. Przyszły pisarz urodził się w Niegosławicach, ochrzczony został w Pełczyskach, uczył się w pińczowskim gimnazjum. Ukochany Pińczów opisał szczegółowo w „Beldonku”, „Żywocie Beldonka”, czy „Kulcie światła”. W swoich 21 powieściach i 131 nowelach wspomina Pińczów i Ponidzie. Życiu i twórczości „piewcy Ponidzia” poświęcona jest ekspozycja w Muzeum Regionalnym w Pińczowie Świętokrzyski Szlak Literacki podzielony jest na trzy pętle: Kielecką, Ponidziańską, Sandomiersko-Ostrowiecką. Wędrówkę Szlakiem ułatwiają brązowe znaki drogowe, tablice informacyjne oraz strona internetowa www.szlakliteracki.za.pl

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Francja: prawie 200 tysięcy pszczół z dachu katdery Notre-Dame przeżyło pożar

2019-04-23 09:35

kg (KAI/B-I) / Paryż

Około 180 tys. pszczół z uli umieszczonych na dachu katedry Notre-Dame przeżyło niedawny wielki pożar tej świątyni. Oznajmił o tym 19 kwietnia pszczelarz świątyni Nicolas Géant w rozmowie z amerykańską agencją Associated Press. Wyznał, że doświadczył "wielkiej ulgi", gdy zobaczył zdjęcia satelitarne, na których widać, że żaden z trzech znajdujących się na szczycie katedry uli nie ucierpiał.

marina_foteeva – stock.adobe.com

Według niego we wszystkich tych ulach żyje łącznie prawie 180 tys. pszczół. Jednocześnie Géant przypomniał, że owady te nie mają płuc a wydzielający się w czasie pożaru dwutlenek węgla wywołuje tzw. efekt sedatywny, czyli obniżenia aktywności w połączeniu z sennością. Zaznaczył, że gdy pszczoły poczują ogień, wówczas trutnie zaczynają jeść miód i chronić główną postać w ulu - matkę (królową).

Pszczelarz podkreślił, że występujące w Europie pszczoły w żadnych okolicznościach nie porzucają swych uli.

Wielki pożar, który ogarnął paryską katedrę, wybuchł 15 kwietnia wieczorem i został ugaszony nazajutrz nad ranem. Rozpoczął się na rusztowaniach, wznoszących się nad dachem świątyni, po czym przeniósł się do jej środka, powodując m.in. zawalenie się iglicy i dachu oraz inne ogromne straty we wnętrzu. Prezydent Francji Emmanuel Macron oświadczył już, że wciągu najbliższych 5 lat katedra powinna zostać odbudowana.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Liberalny dziennik portugalski: chrześcijaństwo najbardziej zwalczaną religią na świecie

2019-04-24 20:27

mz (KAI/Publico) / Lizbona

Liberalny dziennik lizboński "Público" zwraca uwagę, że chrześcijaństwo jest obecnie najbardziej zwalczaną religią na świecie. Nawiązując do wielkanocnych zamachów na Sri Lance gazeta podkreśla, że choć terroryzm dotyka głównie wyznawców islamu, to jednak celowe prześladowania ze strony decydentów politycznych uderzają dziś w wyznawców chrześcijaństwa.

Bożena Sztajner/Niedziela

"Najwięcej aktów terrorystycznych, w których giną ludzie, dokonuje się w państwach muzułmańskich. Z kolei zaplanowane zwalczanie religii prowadzone jest z największą siłą wobec chrześcijaństwa. Programowo zwalczają je liczące się kraje świata, jak Arabia Saudyjska czy Chiny" – odnotował dziennik.

W tym kontekście wskazał na Afrykę i Azję jako kontynenty, na których chrześcijanie są obecnie najbardziej prześladowani. "Wielu dyktatorów, a także radykalnych organizacji atakuje tam chrześcijan, postrzegając ich niekiedy jako przedstawicieli świata zachodniego" – czytamy w gazecie.

Według najnowszych ustaleń w wyniku przeprowadzonych w Niedzielę Wielkanocną 21 kwietnia zamachów w Sri Lance zginęło co najmniej 359 osób, w większości chrześcijan a ponad 500 zostało rannych. W obu tych grupach było prawie 40 cudzoziemców. Terroryści-samobójcy dokonali serii ataków na dwa kościoły katolickie i jeden protestancki oraz na cztery luksusowe hotele. Po zamachach władze kraju oskarżyły o ich przeprowadzenie miejscową organizację islamistyczną National Thowheeth Jana'ath (NTJ), wskazując, że sprawcy korzystali z pomocy zagranicznej siatki terrorystycznej. 23 bm. odpowiedzialność za ataki wzięło na siebie Państwo Islamskie (IS).

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem