Iz 42,1-4.6-7

Izajasz wypowiada pierwszą pieśń o Słudze Pana w epoce odrodzenia po niewoli. Jerozolima nosi rany, a lud uczy się na nowo nadziei. Prorok widzi postać cichą, a jednak niosącą przełom. Słowo „Sługa” (’ebed) bywa imieniem Izraela, a w liturgii Kościoła otwiera się na osobę Chrystusa. Bóg sam przedstawia Sługę jako wybranego i umiłowanego. Pada zdanie o Duchu, który na nim spoczywa.

W Biblii Duch oznacza tchnienie życia i moc prowadzącą dzieje. Sługa przynosi „prawo” i „sprawiedliwość”. Hebrajskie (mišpāṭ) oznacza Boży sąd, który przywraca ład i broni słabych. Styl działania Sługi zaskakuje. Nie podnosi głosu, nie łamie nadłamanej trzciny, nie gasi knotka o nikłym płomyku. To obraz łagodności, która szanuje kruchość i ocala to, co ledwo żyje. Sługa „nie zniechęci się” i doprowadzi sąd na ziemi. W jego rękach sprawiedliwość staje się uzdrowieniem.

Druga część mówi o powołaniu. Pan wzywa Sługę „w sprawiedliwości”, ujmuje go za rękę i czyni „przymierzem dla ludu” (berît) oraz „światłem dla narodów”. Światło w Izajaszu odsłania drogę i rozprasza lęk. Przymierze oznacza więź, która ocala. Misja obejmuje więźniów i tych, którzy siedzą w ciemności. Tekst mówi o otwarciu oczu niewidomym i o wyprowadzeniu z zamknięcia. Wyzwolenie dotyka sumienia i historii. Izajasz wspomina „wyspy”, czyli dalekie krańce świata śródziemnomorskiego. To otwiera perspektywę powszechną. Sługa staje się znakiem dla tych, którzy nie należą do Izraela. W dniu chrztu Jezusa te słowa wracają w zdaniu o Bożym upodobaniu. Na Jordanie widać, że łagodność Sługi i moc Ducha idą razem.

Dz 10,34-38

Mowa Piotra w domu Korneliusza stoi na progu zwrotu w dziejach Kościoła. Korneliusz jest setnikiem rzymskim, człowiekiem modlitwy i jałmużny. Piotr wchodzi do domu poganina i wypowiada zdanie, które streszcza Ewangelię w nowym kluczu: Bóg nie ma względu na osoby. W języku Biblii oznacza to bezstronność Boga, który patrzy na serce.

Piotr wskazuje na człowieka z każdego narodu, który żyje w bojaźni Bożej i podejmuje sprawiedliwość. Takie spojrzenie otwiera wspólnotę na działanie łaski poza granicami etnicznymi. Następnie Piotr układa krótkie wyznanie wiary, bliskie najstarszemu kerygmatowi. Przypomina słowo pokoju posłane Izraelowi przez Jezusa Chrystusa, Pana wszystkich. Tytuł Pan (Kyrios) ma brzmienie biblijne i obejmuje zarówno Izraela, jak i narody.

Potem streszcza historię Jezusa: początek w Galilei po chrzcie Jana, wędrówka, dobro czynione ludziom, uzdrowienia. Centralne zdanie mówi o namaszczeniu. Bóg namaścił Jezusa Duchem Świętym i mocą. Czasownik „namaścić” (chriō) stoi u źródeł tytułu Chrystus (Christos). Duch jest pieczęcią misji i źródłem mocy miłosierdzia. Piotr dodaje, że Jezus przechodził „dobrze czyniąc” i uwalniał dręczonych przez diabła. To język walki o człowieka. Ewangelia dotyka ciała i ducha.

W tle pozostaje doświadczenie Piotra, który sam przeszedł drogę od lęku do świadectwa. U Łukasza Duch Święty prowadzi także przepowiadanie. Piotr mówi jak świadek. Sformułowanie „Bóg był z Nim” przypomina język Starego Testamentu o obecności Pana przy posłanych. Chrzest Jezusa staje się początkiem drogi, która obejmuje również tych, którzy stoją daleko.

Mt 3,13-17

Mateusz prowadzi Jezusa z Galilei nad Jordan. To droga od codzienności do miejsca przejścia. Jordan w pamięci Izraela wyznacza granicę wejścia do ziemi obietnicy i nosi wspomnienie nowego początku. Jan udziela chrztu nawrócenia, a jednak do jego kolejki staje Jezus. Mateusz zapisuje opór Jana. Prorok rozpoznaje w Jezusie większego od siebie i czuje własną potrzebę oczyszczenia. Jezus odpowiada zdaniem o wypełnieniu „wszelkiej sprawiedliwości”.

Greckie (dikaiosynē) u Mateusza oznacza wierność woli Ojca i posłuszeństwo Jego zbawczemu planowi. To samo słowo pojawia się przy Józefie nazwanym „sprawiedliwym” oraz w Kazaniu na Górze, gdzie błogosławieni są głodni i spragnieni sprawiedliwości. Jezus wchodzi w wodę razem z grzesznikami i bierze na siebie ciężar ich drogi. Ten gest zapowiada całe Jego życie oddane „za wielu”.

Po chrzcie zaczyna się objawienie. Jezus wychodzi z wody i „otwierają się niebiosa”. To obraz końca oddalenia. Izajasz wołał o rozdarcie niebios, aby Pan zstąpił. Tu Ojciec odsłania swoją bliskość nad Synem. Jezus widzi Ducha Bożego zstępującego jak gołębica i przychodzącego na Niego. Porównanie kieruje uwagę na delikatność i na sposób przyjścia.

Gołębica przywołuje początek stworzenia, kiedy Duch unosi się nad wodami, oraz pamięć Noego o świecie odnowionym po potopie. Najważniejsze pozostaje to, że Duch spoczywa na Jezusie. To namaszczenie Mesjasza. Zaraz potem rozbrzmiewa głos z nieba: „Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie”. W grece „umiłowany” (agapētos) niesie rys jedyności i szczególnej więzi. Zdanie łączy Psalm 2 o królu-Synu z Iz 42 o Słudze, w którym Bóg ma upodobanie. Syn i Sługa spotykają się w jednej osobie.

Objawienie synostwa prowadzi do drogi posłuszeństwa, która przejdzie przez kuszenie, nauczanie, uzdrowienia i krzyż. Na początku tej drogi stoi pokorne wejście w wodę. Chrzest Jezusa odsłania także działanie Trójcy. Ojciec mówi, Syn stoi w rzece, Duch zstępuje. Opis ma charakter inauguracji. Od tej chwili Jezus działa „w mocy Ducha”, a Jego słowo niesie światło i wolność. Uczniowie usłyszą później polecenie chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Tu widać źródło tego polecenia, wpisane w pierwsze publiczne objawienie Jezusa.