Prof. Paweł Mierzejewski z Instytutu Psychiatrii i Neurologii (IPiN) w Warszawie po raz kolejny wypowiedział się w sprawie aborcji z „przesłanki psychiatrycznej”. W wywiadzie udzielonym Katolickiej Agencji Informacyjnej 13 lutego zaznaczył, że „przeprowadzanie legalnej aborcji na podstawie tzw. przesłanki psychiatrycznej to po prostu sposób na obejście prawa. Rozwijając to stanowisko, wskazał, że po uchyleniu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2020 r. (sygn. K 1/20) przesłanki eugenicznej z ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. z 2022 r. poz. 1575), poszukiwano innych sposobów wykonywania aborcji z powodu, który po wydaniu wyroku TK stał się nielegalny. Tym sposobem, a jednocześnie obejściem prawa, jest właśnie tzw. przesłanka psychiatryczna, która stała się w Polsce głównym powodem zabijania dzieci nienarodzonych. Tymczasem, jak wskazuje specjalista w dziedzinie psychiatrii, sytuacja taka nie znajduje żadnego uzasadnienia w aktualnej wiedzy medycznej, ponieważ nie ma żadnych badań potwierdzających, że aborcja może poprawić stan psychiczny pacjentki. Co więcej, prof. Mierzejewski wskazuje, że dostępne są liczne dowody naukowe potwierdzające, że aborcja może stanowić zagrożenie dla zdrowia psychicznego. Przypomina także, że ciężarną pacjentkę z problemami psychicznymi - podobnie jak innych pacjentów - należy diagnozować i leczyć.

Aborcja nie poprawia zdrowia psychicznego

Odpowiadając na pytanie, czy aborcja może pomóc pacjentkom będącym w stanie zagrożenia zdrowia psychicznego, prof. Mierzejewski wskazał, że wśród ponad 100 dostępnych badań na ten temat, „nie ma nawet jednego, które wskazywałoby na to, że aborcja może działać korzystnie na zdrowie psychiczne”. Tym samym nauka jest zgodna co do tego, że aborcja nie ma korzystnego wpływu na zdrowie psychiczne i nie jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych.

Prof. Mierzejewski wyjaśnił również na czym polega błąd powoływania się na niektóre badania naukowe przez organizacje proaborcyjne, dla wykazania rzekomej zasadności wykonywania aborcji z powodu problemów psychicznych kobiet. Specjalista zauważył, że większość badań, na które powołują się aktywiści proaborcyjni, bazuje na dużym amerykańskim badaniu „The Turnaway Study”, w którym próbowano wykazać, że aborcja nie wpływa negatywnie na zdrowie psychiczne kobiet, a które obarczone jest licznymi wadami metodologicznymi. W badaniu uczestniczyła bowiem zupełnie niereprezentatywna grupa badawcza, a także wadliwie została dobrana grupa kontrolna. W konsekwencji zupełnie niezrozumiały jest fakt, że badanie to zostało opublikowane w czasopismach naukowych, podczas gdy z uwagi na wspomniane istotne wady - jak zauważył ekspert z IPiN - badanie to „nie powinno nawet przejść procesu recenzji”, nie mówiąc już oczywiście o publikacji. Można zatem odnieść wrażenie, że o pozytywnej ocenie badania „The Turnaway Study” zadecydowały względy inne niż merytoryczne.

Zwolennik aborcji dowiódł, że aborcja pogarsza zdrowie psychiczne

Są jednak wartościowe badania, które pozwalają uczciwie spojrzeć na problem zaburzeń psychicznych i aborcji. Prof. Mierzejewski wspomniał o badaniu prof. Davida Fergusona z Nowej Zelandii. Naukowiec ten, deklarujący się jako zwolennik aborcji, wykazał w swoim badaniu (w sposób, rzecz jasna, niezamierzony), że aborcja zwiększa ryzyko zaburzeń psychicznych o około 30%. Warto zapoznać się z najważniejszymi wnioskami z tego badania, które krótko przedstawił ekspert z IPiN:

„To jest bardzo istotne badanie, przeprowadzone w Kanadzie na kohorcie 1,2 miliona kobiet, które dokonały aborcji albo urodziły dziecko. Prześledzono u nich ryzyko hospitalizacji z przyczyn psychiatrycznych i okazało się, że w gronie kobiet, które dokonały aborcji to ryzyko jest ponad dwukrotnie wyższe niż u pozostałych.

W badaniu uwzględniono też inne czynniki stanowiące ryzyko dla zdrowia psychicznego i nawet po uwzględnieniu tych czynników okazało się, że ryzyko hospitalizacji u kobiet po aborcji jest istotnie wyższe niż u kobiet, które nie dokonały aborcji, co wskazuje, że aborcja sama w sobie jest czynnikiem ryzyka pogorszenia się zdrowia psychicznego.

Wskazano, że wśród kobiet, które nie dokonały aborcji (niezależnie od tego czy miały wcześniej problemy ze zdrowiem psychicznym) ryzyko hospitalizacji psychiatrycznej to 42 na 10 tys. na rok. Wśród kobiet, które dokonały aborcji, ale nie miały wcześniej problemów ze zdrowiem psychicznym, ten wskaźnik wynosi 69. Wskaźnik hospitalizacji jest więc o ponad 50 proc. wyższy wśród kobiet, które dokonały aborcji co jest niezależne od wcześniej występujących problemów psychicznych.

Natomiast wśród kobiet, które dokonały aborcji a miały wcześniej problemy ze zdrowiem psychicznym ryzyko hospitalizacji jest dziesięciokrotnie wyższe niż u kobiet, które nie dokonały aborcji”.

Z badania wynika zatem, że przeprowadzona aborcja istotnie zwiększa ryzyko, iż kobieta w przyszłości będzie hospitalizowana z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym. Jednocześnie trzeba podkreślić, że niekwestionowana wartość merytoryczna tego badania wynika z dużej liczebności grupy badanej oraz z faktu, że odnosi się do precyzyjnych i obiektywnych punktów końcowych - liczby hospitalizacji z powodu kryzysu psychicznego.

Zaburzenia psychiczne w ciąży zwalniają lekarzy z obowiązku leczenia?

Na koniec przypomnieć wypada - co powinno uchodzić za oczywistość, a zdaje się, że tak nie jest - iż kobieta w ciąży doświadczająca zaburzeń psychicznych, podobnie jak innych dolegliwości zdrowotnych, powinna uzyskać fachową, zgodną z aktualną wiedzą medyczną pomoc lekarską. Jak zauważył prof. Mierzejewski, „depresję w ciąży można skutecznie leczyć, zaburzenia lękowe w ciąży można skutecznie leczyć i każde inne zaburzenie psychiczne w ciąży można leczyć”. Lekarze psychiatrzy nie są zatem zwolnieni z wykonywania swoich ustawowych obowiązków (diagnostyki i leczenia) względem pacjentek w ciąży, które zgłaszają się do gabinetów w związku z pogorszeniem stanu zdrowia psychicznego.

r.pr. Katarzyna Gęsiak - dyrektor Centrum Prawa Medycznego i Bioetyki Ordo Iuris