W głosie Kościoła na całym świecie rezonują słowa Leona XIV o tym, że „stabilności i pokoju nie buduje się wzajemnymi groźbami ani posługując się bronią, co sieje zniszczenie, ból i śmierć, ale jedynie poprzez rozsądny, autentyczny i odpowiedzialny dialog”. Papież wypowiedział je dzień po amerykańsko-izraelskim ataku na Iran i wszczętej przez niego kontrofensywie. W kolejnych dniach watykański sekretarz stanu przestrzegł, że wojny prewencyjne grożą podpaleniem świata. Kard. Pietro Parolin potępił też „podwójne standardy” społeczności międzynarodowej, gdzie niektóre ofiary cywilne uznaje się za zwykłe „straty uboczne”.

Różne konteksty, ten sam duch

Stanowiska zajmowane przez episkopaty, organizacje kościelne i środowiska katolickie z różnych kontynentów łączy naleganie na odpowiedzialność polityczną i priorytet dyplomacji, która musi odzyskać swoją rolę. Głos Kościoła charakteryzuje zaskakująca zbieżność, mimo różnych kontekstów, do jakich się odnosi: biskupi amerykańscy wezwani do skomentowania operacji wojskowej własnego rządu, biskupi europejscy zaniepokojeni stabilnością porządku międzynarodowego, biskupi azjatyccy zainteresowani losem migrantów w Zatoce Perskiej. Sedno przesłania pozostaje identyczne: wojny nie można uznać za legalne narzędzie polityki.

Wojna nie jest odpowiedzią

Przewodniczący Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych przestrzegł przed „ryzykiem przekształcenia konfliktu w szerszą wojnę regionalną”, wzywając do „powrotu do wielostronnych działań dyplomatycznych”. Komisja Episkopatów Wspólnoty Europejskiej (COMECE) ostrzegła przed „osłabieniem międzynarodowego porządku opartego na zasadach”, wzywając UE do ponownego odkrycia swojego „pierwotnego powołania do budowania pokoju”. Przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec wyraził „głębokie zaniepokojenie” nowymi walkami, przypominając, że bezpieczeństwo Izraela pozostaje fundamentalnym dobrem, ale zastanawiając się, czy eskalacja działań wojskowych może rzeczywiście przynieść więcej pokoju i wolności w regionie. Odpowiedzią na to pytanie jest głos irlandzkich biskupów, którzy jednoznacznie stwierdzili, że „wojna nie jest odpowiedzią i żaden przywódca polityczny nie ma prawa wywoływać jej według własnego uznania”.

Od bunkrów w Zatoce Perskiej do cierpień azjatyckich migrantów

Z dala od centrów geopolitycznej władzy odpowiedź Kościoła przybrała bardziej duszpasterski i bezpośredni charakter. W wikariatach apostolskich Zatoki Perskiej - gdzie irańskie odwetowe ataki dotknęły instalacje wojskowe w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Bahrajnie, Katarze i Kuwejcie - katolicy musieli zająć się duszpasterską opieką nad wspólnotami wiernych bezpośrednio narażonymi na napięcia. Bp Paolo Martinelli, wikariusz apostolski Arabii Południowej, wezwał wiernych do „zachowania spokoju i solidarności”, prosząc o codzienne odmawianie różańca w intencji pokoju, podczas gdy bp Aldo Berardi, wikariusz apostolski Arabii Północnej, wyraził „nadzieję na zawieszenie broni” i wezwał chrześcijan do „nieustannej modlitwy”, apelując również do przywódców politycznych i społeczności międzynarodowej o kultywowanie „jasnej i sprawiedliwej perspektywy politycznej” oraz o otwarcie dróg pojednania.

Również Azja wyraziła głębokie zaniepokojenie: Federacja Konferencji Biskupich Azji (FABC), zebrana w Bangkoku, wezwała do natychmiastowego zaprzestania działań wojennych, przypominając, że „wojna w nieproporcjonalny sposób dotyka najbardziej bezbronnych: ubogich, przesiedleńców, dzieci i przyszłe pokolenia”. Obawy dotyczą milionów pracowników migrujących z Indii i Filipin, przebywających w Zatoce Perskiej. Biskupi Indii wezwali wiernych do przeżycia niedzieli 8 marca, jako dnia modlitwy o pokój na Bliskim Wschodzie, wyrażając szczególne zaniepokojenie losem Hindusów pracujących w tym regionie.

Od Pacyfiku po Amerykę Łacińską: globalny chór przeciwko wojnie

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Australii potwierdził tę samą ocenę moralną konfliktu: „Przemoc tylko potęguje cierpienie; wojna nie jest odpowiedzią i zawsze stanowi porażkę ludzkości”. Biskupi australijscy wyrazili „głębokie zaniepokojenie” losem ofiar cywilnych, przypominając o Australijczykach przebywających w tym regionie „w ramach misji pokojowych i działań humanitarnych”.

Organizacja Pax Christi International potępiła „ostatnie ataki wojskowe” i wezwała do natychmiastowego powrotu do negocjacji, podczas gdy Konferencja Episkopatu Chile i Konferencja Episkopatu Argentyny wezwały do zintensyfikowania modlitw o pokój i dialog. Z Jerozolimy ojciec Francesco Ielpo, kustosz Ziemi Świętej, wezwał chrześcijan na całym świecie, aby nie ustawali w modlitwie o pokój i pojednanie.

Zakonnice na całym świecie będą pościć i modlić się w intencji pokoju. Apel w tej sprawie wystosowała Międzynarodowa Unia Przełożonych Generalnych UISG, zrzeszająca ponad 1900 zgromadzeń, do których należy w sumie niemal 600 tys. sióstr na całym świecie. Wspólną modlitwę wyznaczono na piątek, 6 marca, o godz. 15.30 czasu rzymskiego i zaproszeni są do niej wszyscy ludzie dobrej woli.

W tym chórze głosów z różnych kontynentów i środowisk kościelnych wybrzmiewa mocne przekonanie, że pokój nie jest moralną utopią, ale polityczną i duchową odpowiedzialnością. Nie wolno nam się zmęczyć proszeniem Boga o pomoc, aby serca się pojednały i aby wybrano drogę dyplomacji.