W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Pokój z wami!

Drodzy Bracia w Biskupstwie,

Panowie Ministrowie,

Szacowni Przedstawiciele Władz Wojskowych,

Czcigodni Kapelani i Urzędnicy Ordynariatu Polowego,

Drodzy Bracia i Siostry!

Do wszystkich kieruję słowa serdecznego powitania! Szczególnie pozdrawiam Ordynariuszy Polowych pochodzących z innych krajów spoza Włoch i zachęcam do kontynuowania i pogłębiania dialogu oraz współpracy między różnymi Ordynariatami rozsianymi po całym świecie.

Inter Arma Caritas: „«wlać» Chrystusa w «żyły» ludzkości, odnawiając i dzieląc się misją apostolską, patrząc w przyszłość z pogodą ducha i nie bojąc się odważnych wyborów” (por. Przemówienie do biskupów Konferencji Episkopatu Włoch, 17 czerwca 2025). Są to słowa, które wyznaczają kierunek obchodu stulecia Ordynariatu Polowego Włoch, wydarzenia stojącego na strazy pamięci, aktualności i profetyzmu.

Żyjemy w społeczeństwie, które ryzykuje utratę znaczenia pamięci. Nasza epoka posiada niezwykłą zdolność przekazywania informacji, lecz coraz słabszą zdolność ich interioryzacji. Pamięć jest często „uzewnętrzniana” i dostępna, ale nie zawsze przyjmowana jako własna i aktywowana. Dla Kościoła natomiast jest ona żywą świadomością: nie gromadzeniem danych, ale stałym wezwaniem do odpowiedzialności; nie nostalgią, lecz korzeniem, który rodzi proroctwo. Dla chrześcijan pamięć ma charakter wyjątkowy: jest celebracją Boga, który wkracza w historię, ponieważ wiara chrześcijańska opiera się na fakcie historycznym, zbawienie zaś nie jest ideą, ale żywą osobą Pana Jezusa Chrystusa.

Stulecie Ordynariatu Polowego Włoch także wpisuje się w tę logikę jako ucieleśniona pamięć konkretnej historii, tworzonej przez mężczyzn i kobiety w mundurach, którzy - podążając drogą Kościoła, wspierani przez towarzyszących im pasterzy, zarówno w jasnych dniach pokoju, jak i dramatycznych dniach wojny - z ofiarnością, odwagą i oddaniem przyczynili się do rozwoju tego społeczeństwa, niejednokrotnie za cenę życia.

W tej perspektywie na nowo wybrzmiewają słowa św. Papieża Pawła VI, który twierdził, że historia nie jest rzeczywistością, którą trzeba jedynie cierpliwie znosić, ale miejscem łaski, w którym można budować cywilizację miłości. Obchodzone przez was stulecie stanowi echo tego przesłania w świetle przykazania Pana: „Abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem” (J 15, 12). Wasza służba jest aktem miłości - wobec kraju, terytoriów, a nade wszystko wobec ludzi - który wyraża się w konkretnej bliskości, zwłaszcza w miejscach i okolicznościach, gdzie występuje najwięcej trudnych sytuacji.

W was, drodzy Kapelani Wojskowi, niech rozbrzmiewa zatem zachęta św. Augustyna, abyście pełnili swoją posługę jako amoris officium - służbę miłości. Komentując dialog między Jezusem Zmartwychwstałym a Piotrem, Augustyn pisze: „Jeśli mnie miłujesz, pamiętaj, abyś nie siebie pasł. Paś owce moje, jako moje owce, a nie jako twoje. Mojej chwały w nich szukaj, a nie swojej. Moich rządów, nie twoich […]. Pasąc Jego owce, szukajmy tego, co jest Jego, a nie tego, co nasze” (In Joannis Evangelium, 123, 5)[1]. Tak wielu Kapelanów Wojskowych wcieliło te słowa w życie i uczyniło widzialną miłość pasterską aż po heroizm cnót, niekiedy nawet aż po męczeństwo.

Działalność kapelana wojskowego często odbywa się w ciszy, w miejscach pokoju, jak i w miejscach konfliktu, w bazach wojskowych i w warunkach operacyjnych, w kaplicach i namiotach polowych. To właśnie tam opieka nad owczarnią Pana wyraża się poprzez świadectwo życia, głoszenie Ewangelii, celebrowanie Eucharystii i sakramentów, cierpliwe słuchanie i duchowe towarzyszenie. W tym sensie szczególne znaczenie mają konteksty formacyjne, akademie, szkoły, instytuty kształcenia, miejsca, w których kształtuje się sumienia. W społeczeństwie naznaczonym ludzką mobilnością i pluralizmem kulturowym kapelan służy również dialogowi między ludami, kulturami i religiami, dając świadectwo o Kościele, który staje się narzędziem jedności. Jego działalność duchowa przyczynia się w ten sposób do promowania dobra wspólnego i pokoju społecznego, które są owocem - jak przypomniał Papież Franciszek - cierpliwej pracy rzemieślniczej, wymagającej formacji, sprawiedliwości i miłości (por. Adhort. apost. Evangelii gaudium, 217-221).

Sobór Watykański II w Konstytucji duszpasterskiej Gaudium et spes stwierdza: „Na ile ludzie są grzesznikami, zagraża im niebezpieczeństwo wojny i będzie zagrażało aż do przyjścia Chrystusa; o ile zaś są złączeni miłością, pokonują grzech, i przezwyciężają przemoc” (nr 78). W tej perspektywie mieści się misja chrześcijańskiego żołnierza. Bronić słabych, strzec pokojowego współżycia, nieść pomoc w klęskach żywiołowych, działać w międzynarodowych misjach na rzecz ochrony pokoju i przywracania porządku. Wszystko to nie może sprowadzać się do zwykłego zawodu: jest to powołanie, odpowiedź na wezwanie, które porusza sumienie. Tożsamość żołnierza kształtują: wielkoduszność, duch służby, wysokie aspiracje i głębokie uczucia. Wartości te domagają się jednak fundamentu - daru Łaski, zdolnego do podsycania miłości aż do całkowitego daru z siebie. Dlatego należy też inspirować limfą Ewangelii kodeksy, normy i misje życia wojskowego, aby w służbie bezpieczeństwu i pokojowi dobro wspólne narodów zawsze było na pierwszym miejscu.

Czterdzieści lat temu, w Konstytucji apostolskiej Spirituali militum curae, św. Jan Paweł II ustanowił Ordynariaty Polowe jako Kościoły partykularne, posiadające własną tożsamość teologiczną i organizacyjną. Zwracając się do uczestników pierwszego Synodu Ordynariatów Polowych (6 maja 1999), podkreślał specyfikę tego Kościoła, który towarzyszy żołnierzom, ich rodzinom i wszystkim osobom związanym ze służbą w siłach zbrojnych i policji. W czasie Jubileuszu Roku 2000 ten sam Ojciec Święty powiedział do wojskowych: „Wy […] jesteście bowiem powołani, aby chronić słabych, ochraniać uczciwych, wspomagać pokojowe współistnienie narodów. Każdy z was odgrywa rolę «strażnika», który musi wytężać wzrok, aby zawczasu zażegnać niebezpieczeństwo i wszędzie krzewić sprawiedliwość i pokój” (Homilia podczas Mszy św. z okazji Jubileuszu Wojska i Policji, 19 listopada 2000, 2)[2].

Kościół - idąc śladem nauczania Soboru Watykańskiego II oraz Adhortacji apostolskich Evangelii nuntiandi i Evangelii gaudium, głosi Ewangelię pokoju, gotów współpracować ze wszystkimi w celu ochrony tego uniwersalnego dobra (por. Franciszek, Adhort. apost. Evangelii gaudium, 239). W tym kontekście Ordynariat Polowy Włoch, poprzez opiekę duchową, pragnie być skutecznym laboratorium działania Boga na rzecz człowieka - przestrzenią formacji prowadzącą do przejścia od amor sui do amor Dei, fundamentem tej Civitas Dei, w której podstawowym prawem jest miłość (por. Św. Augustyn, De civitate Dei, 14, 28) i gdzie pokój nie jest tylko brakiem konfliktu, lecz pełnią sprawiedliwości, prawdy i miłości. W tej perspektywie zachęcam was do kontynuowania realizacji zamierzonych projektów, a są nimi: Centrum Duszpasterskie, działania formacyjne dla kapelanów i przygotowujących się do tej posługi, a w szczególności Centrum Wyższych Studiów Opieki Duchowej, którego celem jest promowanie interdyscyplinarnej refleksji nad wyzwaniami współczesnego świata, inkulturacją wiary, relacją między Ewangelią, kulturą, nauką i nowymi technologiami.

Najdrożsi, dziękuję wam za wszystko, co robicie! Przyzywam dla was wszystkich, dla waszych rodzin i waszej posługi wstawiennictwa Maryi, Królowej Pokoju, oraz waszych świętych patronów i z całego serca wam błogosławię. Dziękuję.

[1] Św. Augustyn, Homilie na Ewangelie i Pierwszy List św. Jana, cz. II (=Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy, XV), tum. o. Władysław Szołdrski, ks. Wojciech Kania, oprac. Emil Stanula, Warszawa 1977, s. 365-366.

[2] „L’Osservatore Romano”, wyd. polskie nr 2 (230)/2001, s. 35.