Patrząc na problem przez pryzmat środowisk katechetycznych można wyodrębnić dwa pojęcia:

- lekcje religii (odbywające się w szkole);

- katecheza (organizowana w parafii).

Jednym z celów lekcji religii w szkole jest przekaz wiedzy, dzięki której młody człowiek może poszerzyć swoje horyzonty myślowe nie tylko pod względem treści religijnych, ale także historycznych, kulturowych, prospołecznych. Wiedza ta, winna pomóc w odkrywaniu własnego powołania, miejsca w społeczeństwie oraz budowaniu relacji zarówno z Bogiem jak i z człowiekiem. Lekcje religii w szkole służą wielopłaszczyznowemu rozwojowi młodego człowieka, kształtując go pod względem intelektualnym, duchowym, moralnym, psychicznym, społecznym. Stają się dla młodzieży swoistą przestrzenią: do dyskusji, poszukiwania odpowiedzi na nurtujące pytania, radzenia sobie z problemami okresu adolescencji, budowania postawy miłości względem siebie, bliźniego i Boga. Kształtują również wrażliwość młodego człowieka na potrzeby innych.

Lekcja religii nie ogranicza się do jednej godziny tygodniowo w szkolnym planie zajęć, ale często wykracza poza te ramy, umożliwiając młodemu człowiekowi realizowanie się w środowisku rodzinnym, parafialnym czy rówieśniczym.

Podziel się cytatem

Zdobytą podczas lekcji religii wiedzę można bowiem wykorzystać m.in.: w konkursach przedmiotowych np. Olimpiadzie Teologii Katolickiej, Ogólnopolskim Konkursie Wiedzy Liturgicznej, Ogólnopolskim Konkursie Wiedzy Biblijnej.

Podczas lekcji z innych przedmiotów np. języka polskiego, filozofii, historii, historii sztuki, geografii, biologii, edukacji obywatelskiej, muzyki, plastyki oraz egzaminu maturalnego z wymienionych powyżej przedmiotów – wynika to z korelacji nauczania religii z edukacją szkolną i prowadzi do dialogu interdyscyplinarnego pomiędzy wiarą a różnymi dyscyplinami wiedzy.

W pracy wolontariatu - działając charytatywnie na rzecz potrzebujących pomocy ludzi czy zwierząt, pogłębiając w ten sposób postawę miłości, empatii i wrażliwości (element przełożenia wiedzy na praktykę stanowi jeden z podstawowych standardów edukacyjnych).

W rozwijaniu zainteresowań i pasji podczas zajęć dodatkowych prowadzonych przez katechetów np. w grupach teatralnych, biblijnych, filmowych, muzycznych, modlitewnych.

W życiu codziennym, poprzez m.in.: dbanie o własny, harmonijny rozwój, kształtowanie postawy odpowiedzialności za siebie i innych, budowanie odporności na różnego rodzaju uzależnienia, odkrywanie swojego miejsca w rodzinie i społeczeństwie oraz pełnienie ról społecznych.

Dopełnienie lekcji religii stanowi katecheza parafialna, która winna być zsynchronizowana ze szkolnym programem nauczania. Głównym jej celem jest pogłębienie funkcji wtajemniczenia i wychowania. Ma ona prowadzić do odkrywania przez młodego człowieka swojego miejsca we wspólnocie Kościoła, życia sakramentalnego i modlitewnego oraz świadectwa wiary. To właśnie w parafii uczniowie mogą w pełni wykorzystać wiedzę zdobywaną podczas szkolnych lekcji religii poprzez udział w liturgii Kościoła.

Szkolne lekcje religii pomagają młodemu człowiekowi wzrastać w wiedzy, katecheza parafialna natomiast umożliwia jego wzrost w wierze. Nawiązując do myśli św. Jana Pawła II „wiara i rozum są jak dwa skrzydła, na których duch ludzki unosi się ku kontemplacji prawdy”, warto podkreślić, iż dzięki lekcjom religii w szkole i katechezie parafialnej młodzież może poznawać Boga oraz pełną prawdę o człowieku. Winno to prowadzić do nadrzędnego celu katechezy jakim jest zjednoczenie i głęboka zażyłość z Chrystusem.

Czy jest jeszcze na to jakaś wskazówka? „Skoro jest tak dobrze, to dlaczego jest tak źle?”

Lekcje religii w szkole oraz katecheza parafialna niewątpliwie stanowią niepodważalną wartość w życiu młodego człowieka, pomagając mu w odkrywaniu rzeczywistości oraz wszechstronnym rozwoju. Skąd w takim razie rodzą się wątpliwości oraz krytyka wobec katechezy? Można szukać przyczyn w zmieniających się czasach, sytuacji politycznej, sekularyzacji społeczeństwa itd. Patrząc jednak z perspektywy katechetki z trzydziestopięcioletnim stażem pracy w szkole oraz wykładowcy uniwersyteckiego, uważam iż, na pierwszy plan wysuwa się tzw. czynnik ludzki. Niestety krytyka często ma swoje uzasadnienie w niewłaściwym wykonywaniu obowiązków przez katechetów i duszpasterzy, ich braku zaangażowania oraz nieciekawie prowadzonymi lekcjami religii czy spotkaniami w parafiach. „Współczesny świat – jak mówił papież Paweł VI – dziś bardziej potrzebuje świadków niż nauczycieli a jeśli słucha nauczycieli, to dlatego, że są świadkami.” Stąd krytyka, z którą spotyka się dziś katecheza winna być czynnikiem motywującym dla katechetów i duszpasterzy do poszukiwania odpowiednich metod pracy, by móc dotrzeć z treściami ewangelicznymi do młodego człowieka, często zagubionego we współczesnym świecie. Katecheta i duszpasterz winni być autentycznymi świadkami Chrystusa, dostrzegającymi potrzeby młodzieży, wychodzącymi naprzeciw ich wątpliwościom, oczekiwaniom, problemom, pokazującymi własnym życiem wartości płynące z Ewangelii.

Podsumowując: katecheza pomimo rosnących wątpliwości i krytyki dotyczącej jej obecności w przestrzeni publicznej niesie z sobą szereg wartości. Mówią o tym sami uczniowie, podkreślając, że lekcje religii, są jedynym przedmiotem, na którym człowiek uczy się jak żyć.

Podziel się cytatem

Autorka jest adiunktem w Katedrze Katechetyki UPJP2. Od trzydziestu pięciu lat pracuje jako katechetka. Od roku 2001 zatrudniona w Zespole Szkół Elektrycznych nr 1 w Krakowie. Opiekun szkolnego wolontariatu oraz grupy teatralnej „Rezistors