Jak podaje Vatican News, gwinejski purpurat przybył do brukselskiej siedziby parlamentu europejskiego na zaproszenie grupy deputowanych ECR, którzy zorganizowali spotkanie, mające na celu podjęcie refleksji nad relacjami europejsko-afrykańskimi. W wydarzeniu wziął udział także abp Bernardito Auza – nuncjusz apostolski przy Unii Europejskiej.

Znaczenie pojęć

„W relacjach między Unią Europejską a Afryką słowa są dziś używane nie po to, by ujawniać rzeczywistość, lecz by ją ukrywać, a nawet wywracać do góry nogami” – podkreślił kard. Sarah, cytując także słowa, które wypowiedział Leon XIV 9 stycznia br., podczas spotkania z członkami korpusu dyplomatycznego akredytowanego przy Stolicy Apostolskiej: „Na nowo potrzebujemy słów, żeby wyrażać jasno i klarownie jednoznaczne rzeczywistości. Tylko w ten sposób można wznowić autentyczny dialog bez nieporozumień”.

„Chciałbym wykorzystać te słowa Papieża jako klucz do zrozumienia całej mojej dzisiejszej refleksji” – zaznaczył purpurat dodając, że problem pojęć nie jest tylko kwestią „semantyki akademickiej”: „Traktat, rezolucja czy plan działania, które posługują się niejednoznacznym słownictwem, nie są narzędziami współpracy, lecz kulturowego i ekonomicznego neokolonializmu”.

Benedykt XVI i prymat logosu

„Aby w pełni zrozumieć ten kryzys słów, musimy cofnąć się do głębszego źródła: kryzysu samego rozumu” – stwierdził emerytowany prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. By zgłębić to zagadnienie kard. Sarah przywołał kilka przemówień Benedykta XVI, między innymi to wygłoszone w 2006 r. w Ratyzbonie, w którym niemiecki papież przypominał, cytując bizantyjskiego cesarza Manuela II Paleologa, że „niedziałanie rozumnie jest czymś przeciwnym naturze Boga”. „Kiedy Europa konstruuje prawa oderwane od prawdy o ludzkości – aborcję usiłuje się podnieść do rangi prawa podstawowego, a tożsamość seksualną sprowadzić do czysto subiektywnego samostanowienia – sam rozum ulega wypaczeniu: z narzędzia poznania prawdy staje się narzędziem władzy, które siłą prawa i pieniędzy narzuca te przesłanki tym, którzy ich nie podzielają” – podkreślił kard. Sarah.

Franciszek i kolonizacja ideologiczna

W swoim przemówieniu gwinejski kardynał odniósł się także do nauczania papieża Franciszka, który w 2015 r., podczas spotkania z rodzinami w Manili, przestrzegał przed „próbującą zniszczyć rodzinę” kolonizacją ideologiczną: „Nie zrodziła się ona z wizji, jaką otrzymaliśmy od Boga, z modlitwy i z misji, jaką obdarza nas Bóg. Pochodzi ona z zewnątrz. I dlatego mówię, że jest to kolonizacja” – mówił wówczas Franciszek, który kilka dni później, w czasie konferencji prasowej na pokładzie samolotu, zwracał uwagę na potępiane przez afrykańskich biskupów zjawisko narzucania pewnych idei, uzależniając od nich możliwość udzielenia kredytów.

Prawo narodów do samostanowienia

Kard. Sarah podjął także refleksję dotyczącą prawa narodów afrykańskich do samostanowienia łącząc ten temat z kwestią wolności religijnej: „Godność człowieka i wolność religijna mają także wymiar wspólnotowy i historyczny: naród ma prawo do przeżywania, zachowywania i przekazywania własnej tradycji religijnej, kulturalnej i rodzinnej” – mówił purpurat, podkreślając, że w przypadku Afryki nie oznacza to „obrony partykularyzmu plemiennego w opozycji do rzekomego europejskiego uniwersalizmu”. Przypominając o takich postaciach jak Tertulian, Cyprian z Kartaginy, Atanazy czy Augustyn z Hippony kard. Sarah podkreślił, że „historia Kościoła uczy nas, że dar wiary zawsze był wzajemny i że Afryka ma tyle samo do oddania, ile otrzymała”.

Zasada pomocniczości

Nie zabrakło także odniesienia do nauczania św. Jana Pawła II, który w encyklice Centesimus Annus, nauczał, że „społeczność wyższego rzędu nie powinna ingerować w wewnętrzne sprawy społeczności niższego rzędu, pozbawiając ją kompetencji, lecz raczej winna wspierać ją w razie konieczności i pomóc w koordynacji jej działań z działaniami innych grup społecznych, dla dobra wspólnego”. Odwołując się do opisanej przez polskiego papieża zasady pomocniczości kard. Sarah podkreślił, że zadaniem Unii Europejskiej nie jest „pisanie na nowo prawa rodzinnego, prawa karnego i systemów edukacyjnych suwerennych państw afrykańskich”. Odwrócenie tego porządku nie jest pomocniczością, tylko jest przeciwieństwem: „jest ideologiczną centralizacją, którą nauka społeczna Kościoła zawsze potępiała, skądkolwiek by ona nie pochodziła” – stwierdził purpurat.

Afryka i Zachód: prawdziwa pomoc zamiast szantażu

Jako syn afrykańskiego Kościoła, kard. Sarah potępił „dążenie niektórych mocarstw do narzucania fałszywych wartości za pomocą argumentów politycznych i finansowych”, zwracając uwagę na utworzenie w niektórych afrykańskich krajach ministerstw poświęconych teorii gender, w zamian za wsparcie finansowe Zachodu. Purpurat przypomniał także, że Afryka słusznie oczekuje od Zachodu „nie ingerencji ideologicznej, lecz autentycznej solidarności w pojednaniu, sprawiedliwości i pokoju, zdolnej towarzyszyć, nie zastępując, i dawać, nie roszcząc sobie prawa do przekształcania dusz narodów na swój obraz”. „Oznacza to – kontynuował kard. Sarah – odnowione zaangażowanie w umorzenie długu, dzielenie się technologiami w zakresie ochrony zdrowia i rolnictwa oraz wspieranie sieci szkół i placówek służby zdrowia, którymi Kościół katolicki zarządza od wieków na całym kontynencie”.

Na zakończenie swojego przemówienia emerytowany prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów zaapelował: „Słuchajcie Afryki. Szanujcie jej suwerenność kulturową. Oferujcie swobodną współpracę, nieskrępowaną ideologicznymi planami. Bądźcie gotowi przyjąć od Afryki to, co wciąż może zaoferować znużonemu Zachodowi: świadectwo żywej wiary i wartość rodziny, które mogą pomóc Europie na nowo odkryć swój logos”.