Reklama

Powstanie Węgierskie 1956

2016-11-02 11:43

Jerzy Robert Nowak
Niedziela Ogólnopolska 45/2016, str. 38-39

Krzysztof Sitkowski/KPRP

Węgierska rewolucja, trwająca od 23 października do 4 listopada 1956 r., była najwspanialszym buntem powstańczym przeciw komunizmowi w Europie Środkowej. Tym cenniejsze zatem są liczne związane z nią polskie wątki

Zaczęło się od powstania robotników w Poznaniu w czerwcu 1956 r. Wstrząśnięci tym ruchem przywódcy na Kremlu tak przerazili się groźbą reakcji łańcuchowej w zniewolonych przez nich państwach satelickich, że już w następnym miesiącu usunęli ze stanowiska sekretarza generalnego partii komunistycznej – kata Węgier, „krwawego Macieja” Mátyása Rákosiego (Rosenfelda). Na jego następcę mianowali jednak podobnego okrutnika – Ernő Gerő (Singera), zbrodniczego agenta NKWD, zwanego „rzeźnikiem z Barcelony” (bezwzględnie stłumił bunt anarchistów i trockistów w Barcelonie w 1938 r.).Gerő dalej próbował rządzić żelazną ręką, by blokować jakiekolwiek zmiany. W tej sytuacji prawdziwą iskrą, która zapaliła tlący się lont na Węgrzech, stały się wieści o radykalnych zmianach w Polsce: o VIII Plenum KC PZPR i dojściu do władzy Władysława Gomułki. 300 tys. Madziarów pomaszerowało pod pomnik Józefa Bema – polskiego generała i węgierskiego bohatera narodowego – w Budapeszcie, skandując w czasie manifestacji: „Lengyelország utat mulit, keressünk a lengyel utat” (Polska pokazuje drogę, idźmy za Polakami). A także: „Függetlenség, szabadság, lengyel-magyar barátság” (Niepodległość, wolność i przyjaźń polsko-węgierska). Po prowokacyjnej mowie Gerő, który określił tłum mianem faszystów, rozpoczęło się powstanie węgierskie. Tłum zaczął szturmować gmach węgierskiego radia i zdobył je po nocnej walce; zrzucił czerwone gwiazdy z dachów domów i obalił potężny pomnik Józefa Stalina – zostały po nim tylko ogromne buty, stąd plac, na którym stał ten monument, nazywano potem ironicznie placem Butów. Wkrótce powstanie rozlało się na całe Węgry. Madziarom udało się pokonać pierwszą interwencję sowiecką. Premier Węgier – były komunista Imre Nagy stopniowo coraz bardziej identyfikował się z celami powstania, aż w końcu ogłosił wyjście Węgier z Układu Warszawskiego i neutralność kraju. Ze względu na ograniczoność miejsca nie będę tu szczegółowo relacjonował przebiegu powstania węgierskiego, o którym sporo już pisano w Polsce, choćby w moich książkach: „Węgry. Trudne lata 1949-1956” (Warszawa 1981) i „Węgry. Burzliwe lata 1953-1956” (Warszawa 1988). Skupię się głównie na sprawach zbyt mało u nas znanych lub zniekształcanych.

Bohaterstwo powstańców węgierskich niewiele pomogło ze względu na niekorzystną dla Węgier sytuację międzynarodową, a przede wszystkim – zdradę Zachodu. Stany Zjednoczone nie zrobiły nic dla wynegocjowania finlandyzacji Węgier (np. w zamian za neutralizację Grecji, i tak „chorego człowieka Zachodu”). Wbrew głoszonym przedtem przez lata ideom „wyzwolenia” krajów satelickich (według tzw. zasady roll back – doktryny wypierania) 30 października 1956 r. ambasador amerykański w Moskwie Charles E. Bohlen zakomunikował władzom sowieckim brak zainteresowania sytuacją Węgier. Było to coś skandalicznego. Prawdziwym ciosem dla Węgier był atak wojsk izraelskich 29 października 1956 r. i wojsk angielskich i francuskich 31 października 1956 r. na Suez. Atak ten ogromnie wzmocnił pozycję „jastrzębi” w sporach na Kremlu i ułatwił podjęcie decyzji o kolejnej interwencji sowieckiej przeciw Węgrom. Tym razem była ona bardzo precyzyjnie przygotowana. W miejsce zadomowionych już na Węgrzech poprzednich oddziałów sowieckich przysłano dziesiątki tysięcy żołnierzy z jednostek azjatyckich. Prymitywnych żołnierzy informowano na dwa sposoby. Jeden z nich głosił, że idą stłumić bunt faszystów w Berlinie, drugi – że idą na pomoc Egiptowi w walce o Suez. Stąd też rozliczni oficerowie sowieccy, patrząc na Dunaj, pytali Węgrów: Czy to już Suez?

W czasie antywęgierskiej interwencji ponurą rolę odegrał osławiony gen. Iwan Sierow – ten sam, który podstępnie aresztował szesnastkę przywódców polskich i dowódców AK w Pruszkowie w 1945 r. Z jego inicjatywy zaproszono przedstawicieli powstańczych Węgier, w tym ministra obrony gen. Pála Malétera, na rzekome rozmowy w sprawie wyjścia wojsk sowieckich z Węgier, a potem zdradziecko aresztowano ich. Bohaterski generał został stracony po sfabrykowanym procesie w 1958 r. Przeciw Węgrom posłano setki czołgów i dziesiątki tysięcy żołnierzy, by bezlitośnie stłumić powstanie. Zginęło kilka tysięcy Węgrów, a ponad 200 tys. wyemigrowało na Zachód. Nawet po klęsce powstania Węgrzy przez parę miesięcy stawiali opór, strajkowali i manifestowali przeciw władzy, aż zostali ostatecznie spacyfikowani przez okrutne masakry ze strony wojsk sowieckich i węgierskich ZOMO-wców (tzw. kufajkarzy.). Doszło do krwawych masakr z powodu strzelania do bezbronnych tłumów, m.in. w Salgótarján. Kilkuset Węgrów stracono. Na kilka lat w kraju zapanowała cisza śmierci.

Reklama

Bohaterski premier Imre Nagy

W „Polityce” nr 43 (3082) z 19 października 2016 r. ukazał się pełen fałszów artykuł Andrzeja Krawczyka o powstaniu węgierskim i Imrem Nagyu pod skandalicznym tytułem „Od zera do bohatera”. Nagy nigdy nie był ani „zerem”, ani „stalinistą”, jak głosi ignorancki autor z „Polityki”. 8 stycznia 1936 r. Nagy został nawet wyrzucony z węgierskiej partii komunistycznej. Najczęściej zarzucano mu, że jako syn chłopa w sprawach rolnych nie był nigdy skłonny do popierania kolektywizacji. W latach 30. XX wieku przetrwał najgorsze czystki, w których wyniku zginęła wielka część funkcjonariuszy węgierskiej partii – głównie dlatego, że nie pchał się na żadne stanowiska partyjne i zajmował się jako ekspert sprawami rolnymi. Skrajnym oszczerstwem, powtarzanym niestety niekiedy w Polsce (m.in. w życiorysie Nagya w polskiej Wikipedii), jest twierdzenie, jakoby Nagy współpracował z NKWD jako agent pod pseudonimem „Wołodia”. Para naukowców: Johanna Granville i János M. Rainer (1995, 2002) udowodniła, iż rzekome akta na ten temat zostały spreparowane w celu pośmiertnego skompromitowania Imrego Nagya przez pierwszego sekretarza KC WSPR Károlya Grósza w 1988 r. Absolutną bzdurą było też publikowane niekiedy w Polsce twierdzenie, jakoby Imre Nagy był w 1918 r. uczestnikiem bolszewickiego plutonu egzekucyjnego, który zamordował cara Mikołaja II. Wprawdzie był w tym plutonie jeden Imre Nagy, ale trzeba zauważyć, że jest to najpopularniejsze węgierskie nazwisko, typu Nowak czy Kowalski w Polsce. Po stronie bolszewików walczyło w rosyjskiej wojnie domowej ok. 100 tys. byłych węgierskich jeńców wojennych. Sam Nagy był jak najdalszy od krwiożerczości, miał miękką naturę i dlatego absolutnie przegrał jako premier – reformator w latach 1953-55 – z twardym aparatczykiem Mátyásem Rákosim, sekretarzem generalnym partii komunistycznej. Jako premier w owych latach Nagy zamknął obozy pracy i zwrócił wolność tysiącom osób internowanych, próbował też wzmocnić rolę inteligencji. Wyrzucony ponownie z partii komunistycznej w 1955 r. w opozycji niezwykle mocno akcentował stanowisko patriotyczne. W opozycyjnym memorandum z 1955 r., przeciwstawiając się niszczeniu węgierskiego patriotyzmu za rządów tzw. Czwórki – komunistów żydowskiego pochodzenia: Rákosiego, Gerő, Mihálya Farkasa i Jozefa Révaiego – pisał o sobie: „Nie wypieram się mojej węgierskiej narodowości... Właśnie to wyróżnia mnie i oddziela nawet dziś od kosmopolitów i lewackich ekstremistów, którzy są obcy narodowi węgierskiemu i jego ambicjom” (por. „Imre Nagy on Communism: in Defense of the New Course”, Londyn 1957, s. 244). Prawdziwą wielkość okazał Nagy w czasie powstania 1956 r., gdy coraz bardziej identyfikując się jako premier z żądaniami powstańczego narodu, zadeklarował neutralność Węgier i wystąpienie z Układu Warszawskiego oraz zaapelował o pomoc Zachodu. Wyrazem wielkości ducha i poświęcenia Nagya było jego zachowanie w więzieniu od końca 1956 r. do egzekucji w 1958 r. Mógł uratować życie, gdyby przystał na wciąż ponawiane naciski odwiedzających go w więzieniu czołowych polityków komunistycznych, którzy żądali, by ogłosił samokrytykę i przyznał, że wydarzenia na Węgrzech w październiku 1956 r. były kontrrewolucją. Takie wyznanie bardzo by pomogło w owym czasie Nikicie Chruszczowowi i Jánosowi Kádárowi. Imre Nagy stanowczo odrzucił te żądania i wolał zginąć po sfabrykowanym procesie. Został pochowany na śmietniku, ze skrępowanymi drutem kolczastym rękami i nogami.

Polskie wątki

Warto przypomnieć, jak bardzo w Polsce w 1956 r. przejmowano się losem powstańczych Węgier. Można było zaobserwować ogromną ofiarność na rzecz Węgier – Polska ofiarowała mieszkańcom tego kraju bez porównania większą pomoc niż mocarstwowe Stany Zjednoczone. Powstały liczne prowęgierskie utwory, na czele z pięknym wierszem Zbigniewa Herberta „Stoimy na granicy”. Kilka studentek hungarystyki, które przebywały w Budapeszcie, walczyło po stronie powstańców. Zaledwie 25-letnia wówczas dziennikarka Hanna Adamiecka, która napisała kilka reportaży z powstania węgierskiego w maju 1957 r., pod wpływem wstrząsu, jakim było dla niej to narodowe wystąpienie, popełniła samobójstwo. Na granicy zatrzymano kilkudziesięciu robotników, głównie górników, którzy chcieli przedostać się na Węgry, by walczyć po stronie powstańców. 10 grudnia 1956 r. w Szczecinie doszło do dwudniowych zamieszek, rozpoczętych przez demonstrację poparcia dla Węgier (hasła: „Szczecin-Poznań” i „Polska-Węgry”). Zniszczono wówczas sowiecki konsulat. Z kolei w Budapeszcie jeszcze w grudniu 1956 r. na murach miasta rozwieszano nielegalne plakaty, na których postulowano, żeby w ramach Układu Warszawskiego na Węgrzech stacjonowały wojska polskie, a nie sowieckie.

Bł. Czesław szuka pracy

2019-07-16 11:54

Agnieszka Bugała
Edycja wrocławska 29/2019, str. 1

Archiwum Ojców Dominikanów
Zrekonstruowana w 2006 r. głowa bł. Czesława

Miał niebieskie oczy i przyprószone siwizną jasne włosy. Wyraźnie zarysowana broda, jasna cera, łagodne rysy budziły zaufanie. W chwili śmierci miał ok. 62-65 lat. Jan Długosz tak pisał o jego obronie Ostrowa Tumskiego 6 kwietnia 1241 r., gdy modlił się o odparcie najazdu Mongołów palących lewobrzeżne miasto wraz z klasztorem św. Wojciecha: „Ognisty słup od Boga posłany zstąpił z nieba na jego głowę i dziwnym blaskiem, nie dającym się opisać, oświecił miasto i jego okolice. Cudowne to zjawisko tak przeraziło Tatarów, że tracąc odwagę w sercach, odstąpili od oblężenia, a nawet uciekli”. Według tradycji zakonnej Bóg przyjął życie Czesława w zamian za ocalenie miasta. Tak wyglądał człowiek, który ofiarował swe życie za Wrocław.

Zrobiłam małą, uliczną sondę na temat osoby bł. Czesława. Na dziesięć pytanych osób tylko dwie wiedziały, że jest on patronem miasta. Ale nawet one nie były w stanie powiedzieć, co Błogosławiony zrobił dla Wrocławia. Wynik z pewnością zakwestionowaliby specjaliści od metod socjologicznych badań, a jednak warto przy okazji liturgicznego wspomnienia o bł. Czesławie nad tą informacją się zatrzymać.

We Wrocławiu żyli święci na miarę czasów i potrzeb, które te czasy niosły. Jednym z nich był Czesław. W obronie miasta sięgnął po oręż, który – według wielu – nie daje żadnych gwarancji. A jednak to nie miecz, ale modlitwa Czesława ocaliły Ostrów Tumski, po którym dziś z dumą spaceruje wielu szukających ciszy i atmosfery notabli miasta. Skromny zakonnik przypomniał o sobie po raz drugi, gdy w czasie oblężenia Festung Breslau w 1945 r. spłonął kościół św. Wojciecha, a osobliwym zrządzeniem losu ocalała jedynie kaplica z grobem Czesława. Wrocławianie uznali to wówczas za cud. Kult bł. Czesława znów zaczął się rozwijać i przypieczętowano ten rozwój oficjalnym ogłoszeniem go w 1963 r. przez papieża Pawła VI, na wniosek kard. Bolesława Kominka, głównym patronem Wrocławia.

O bł. Czesławie trzeba mówić, a podejmując coraz śmielsze inicjatywy w budowaniu splendoru Wrocławia, do jego wstawiennictwa się uciekać. Już raz ten oręż nie zawiódł. Kto wie, czy Bóg nie zechce przez modlitwę Czesława zesłać na miasto kolejnego cudu? Nie bójmy się powierzać Czesławowi trudnych spraw miasta – budowanych ulic, szkół, kościołów. Wielu świętych i błogosławionych podobno cierpi w niebie z braku pracy. Dostarczmy mu jej. Aby zdarzył się cud, muszą być ci, którym jest on potrzebny. To miasto bł. Czesława – pozwólmy mu o nie dbać.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Bp Mazur: świat potrzebuje dziś Chrystusa i Jego Ewangelii

2019-07-20 20:23

rr / Rajgród (KAI)

Prośba o zdrowie, pomyślność dla rodziny i boże błogosławieństwo. Z takimi intencjami pielgrzymowały w sobotę 20 lipca matki, żony i młode dziewczęta do Sanktuarium Maryjnego w Rajgrodzie. Tłumy wiernych uczestniczyły tam w Diecezjalnej Pielgrzymce Kobiet Katolickich do Matki Bożej Królowej Rodzin.

www.facebook.com/pg/krolowarodzin

Od czternastu lat, w trzecią sobotę lipcu, w Rajgrodzie odbywa się Pielgrzymka Kobiet. Co roku, w rajgrodzkim sanktuarium gromadzi się od 1 do 2 tysięcy kobiet, aby zawierzyć siebie i swoje rodziny Rajgrodzkiej Pani. W tym roku przybyło ich ok. 1500. Panie przyjechały indywidualnie czy też w grupach zorganizowanych. Pątniczki z sąsiednich parafii do Rajgrodu przybyły pieszo. Z bazyliki w Augustowie kobiety z kapłanami przyjechały rowerami. Udział wzięły także panie m.in. z Białegostoku, Ełku, Suwałk, Rydzewa, Wieliczek, Jamin, Janówki, Wiśniowa Ełckiego, Pisza, Pruskiej i Cimoch. Często towarzyszyły im rodziny.

Spotkanie otworzył kustosz rajgrodzkiego sanktuarium i zarazem Diecezjalny Duszpasterz Kobiet ks. prał. Hieronim Mojżuk, który zaznaczył w swoim słowie, że na gruncie rodziny toczy się walka o utrzymanie chrześcijańskiej tożsamości i jak duża odpowiedzialność za bliskich, spoczywa na kobietach oraz przybliżył historie powstania rajgrodzkiej parafii.

W tym roku tematem przewodnim Pielgrzymki Kobiet były problemy, przed którymi stoi współczesny świat oraz Kościół, a szczególnie rola kobiet zaangażowanych religijnie i społecznie. Na spotkanie kobiet organizatorzy zaprosili ks. dr Pawła Tarasiewicza, wykładowcę WSD w Ełku, który wygłosił prelekcję pt. „Kościół a gender”. Prelegent wyjaśnił istotę ideologii gender i wskazał na zagrożenia z niej płynące. „Celem ataku tej ideologii jest każdy z nas, również wasze dzieci i wnuki. Propagatorzy ideologii gender nie ukrywają, że chodzi im o zniszczenie rodziny, o seksualizację dzieci i młodzieży, o „genderowe” myślenie społeczeństwa” – mówił ks. Tarasiewicz.

Wskazując na Świętą Rodzinę, kaznodzieja zachęcał do refleksji nad naszymi rodzinami, nad sobą, jakie świadectwo dajemy żyjąc w rodzinie. „Rodzina jest naszym zadaniem. Mężczyzną i kobietą stworzył ich Bóg. To rodzina odpowiada za ewangelizację. To w rodzinie jest przekazywana i umacniania wiara. Poprzez życie w miłości pokazujemy dzieciom jak żyć. W rodzinie prawidłowe relacje z matką i z ojcem, poczucie bezpieczeństwa, ułatwia dziecku rozwój własnej tożsamości. Naszym wsparciem jest sam Bóg i jeśli będziemy dbać o rodzinę, o prawidłowe relacje z Nim, nie mamy się czego obawiać” – tłumaczył prelegent.

Centralnym punktem Pielgrzymki Kobiet do Rajgrodu była uroczysta Eucharystia pod przewodnictwem bp. Jerzego Mazura, biskupa ełckiego. „Potrzebne jest dzisiaj w rodzinie, społeczeństwie, Kościele, świadectwo kobiety, żony, matki, babci. Dzisiaj świat potrzebuje Chrystusa i Jego Ewangelii. Dawajcie świadectwo o przylgnięciu do Boga, o życiu w Duchu Świętym” – mówił bp Mazur podczas liturgii.

Zachęcał, aby kobiety wpatrywały się w Maryję, Która jest wzorem zawierzenia i wierności Bogu: „Zaufajmy jak Maryja. Dzisiaj nie tylko się módlmy, ale zawierzajmy się Maryi. Zawierzyć, to znaczy zaprosić Maryję do naszej codzienności” – mówił hierarcha.

„Niech to dzisiejsze spotkanie pomoże nam, abyśmy w życiu szli drogą Ewangelii. Wsłuchujcie się w głos Ducha Świętego, aby była w was jeszcze większa świadomość jak pełnić misję w rodzinie i niech On umacnia was na drodze niesienia Chrystusa innym, dawania świadectwa prawdzie chrześcijańskiej w rodzinie, parafii, diecezji, a przez to na całej ziemi” – zaznaczył biskup.

Biskup ełcki zachęcał do modlitwy różańcowej, jako jedynego ratunku na uderzające w nas zagrożenia, ideologie i problemy, oraz przypomniał znaczenie pierwszych sobót miesiąca. „Są szczególnie poświęcone Niepokalanemu Sercu Matki Najświętszej. Maryja wzywa nas do modlitwy różańcowej, pokuty nawracania się. Jesteśmy zachęcani by w Niepokalanym Sercu Maryi znaleźć schronienie i drogę do Boga” – mówił hierarcha. W tracie Mszy św. kobiety dokonały aktu zawierzenia rodzin Pani Rajgrodzkiej.

Spotkanie z Najświętszą Maryją Panną Królową Rodzin kobiety rozpoczęły modlitwą różańcową. Tajemnice światła odmawiane były w intencji godności życia. W rozważania wplecione były fragmenty zaczerpnięte z Ewangelii wg. Św. Marka i Św. Jana. Autorem rozważań był ks. Adrian Sadowski. Bardzo mocno wybrzmiały słowa, w których autor podkreślał, że Kościół w dzisiejszych czasach zmaga się z wieloma przeciwnościami. Jednak dzięki zakorzenieniu w Chrystusie, modlitwie i jedności może się skutecznie im oprzeć.

Po Mszy św. pielgrzymi zostali zaproszeni przez diecezjalnego duszpasterza kobiet i kustosza sanktuarium ks. prał. Hieronima Mojżuka na wspólna agapę. Zakończeniem spotkania było nabożeństwo Drogi Krzyżowej po ścieżkach Kalwarii Rajgrodzkiej.

Sanktuarium Pani Rajgrodzkiej – Królowej Rodzin, gdzie znajduje się słynący łaskami obraz Matki Bożej, jest szczególnym miejscem Jej kultu, a parafia od początku zaistnienia nosi tytuł Narodzenia NMP. W 1999 roku, Papież Jan Paweł II, 8 czerwca podczas Mszy św. w Ełku, pobłogosławił korony i w jubileuszowym 2000 roku wizerunek Matki Bożej Rajgrodzkiej Królowej Rodzin został przyozdobiony koronami papieskimi. Obok kościoła na obszarze 2 ha powstała kalwaria z kamienia. Świątynia cieszy się wciąż rosnącym zainteresowaniem wśród pielgrzymów.

Rajgród jest położony na Szlaku Papieskim „Tajemnice Światła”, nad malowniczym jeziorem Rajgrodzkim, nad którym kilkakrotnie spędzał wakacje ks. Karol Wojtyła późniejszy papież Jan Paweł II. W roku bieżącym rajgrodzka parafia obchodzi 500 lecie istnienia.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem