O dramatycznych wydarzeniach w szkołach huczy dziś cała Polska. Jak to przełożyć na konkret mojego życia?
Trzeba zacząć chyba od tego, że paradoksalnie, danie dziecku noża do ręki jest dzisiaj równoznaczne z daniem smartfona. Tam młody człowiek ma wszystko: przemoc, zabójstwo, krew, nienawiść, hejt. Nic, tylko naśladować taki świat. Zorganizować kolejny challenge, ogłosić kolejny „krwawy piątek”. Zaimponować rówieśnikom. Zabawić się w kolejną śmierć - tym bardziej, że jak raz klikniesz, to algorytmy natychmiast podsuwają nowe takie treści…
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Reklama
Tyle, że to już nie zabawa. Przemoc w placówkach oświatowych, choćby w szkole w Leszczydole-Nowinach koło Wyszkowa, gdzie 15-latek zaatakował trzy osoby, gdzie zabił panią woźną, matkę dwójki dzieci - to już nie zabawa. Ani nie kolejna scena z filmu. Tylko zabójstwo z premedytacją. Bez wątpienia doświadczenie traumatyzujące - dla świadków, dla uczniów, dla całych lokalnych społeczności. Zaburzające poczucie bezpieczeństwa, które dla dziecka jest tym, czym tlen. Dlatego powtórzam: dając do ręki smartfon, dajemy dziecku nóż. Liczby nie pozostawiają złudzeń. Z badań NASK „Nastolatki 3.0” z 2023 roku wynika, że niemal 40 procent nastolatków doświadczyło wyzwisk w sieci, a co czwarty był ośmieszany lub poniżany. Aż 68,4 procent młodych uznaje mowę nienawiści za istotny problem. Co jednak najbardziej niepokojące, odsetek przekonanych o bezkarności sprawców wzrósł z 36 procent w 2018 roku do 51,3 procent w roku 2022. Ponad połowa nastolatków jest więc przekonana, że w internecie można wszystko - i nic za to nie grozi.
Skoro hejtu nie można całkowicie wyeliminować z przestrzeni medialnej, kluczowe staje się pytanie, do kogo kierować działania profilaktyczne. Odpowiedź jest prosta: przede wszystkim do rodzica. To jego kompetencje - techniczne, komunikacyjne, medialne i emocjonalne - realnie ograniczają ryzyko, że dziecko zostanie wciągnięte w świat przemocy.
Co mogą uczynić rodzice? Rodzice, których dziecko boi się pójść do szkoły, ale też rodzice dziecka, które… planuje zabójstwo rówieśnika (sic!). Tę drugą sytuację trudno sobie nawet wyobrazić, bo przecież „moje dziecko nie mogłoby nikogo zabić”. Czy rzeczywiście?
Reklama
Jakże często rodzice nie znają swoich dzieci. Nie zaglądają do ich wnętrza, nie rozmawiają z nimi poza zdawkowym „co w szkole?” albo „czy zjadłeś obiad?”. Bo pracują. Bo są przeciążeni. Bo nie potrafią. Bo nie chcą. Sąsiedzi sprawców zbrodni niemal zawsze mówią potem to samo: „spokojny chłopak”, „trochę wycofany”, „nikt by się nie spodziewał”. A przecież ktoś mógł się spodziewać - gdyby był blisko. I to właśnie można zmienić. Od dziś. Od teraz. Od najbliższego weekendu. To jest moja propozycja dla rodziców na ten dramatyczny czas. Bo „jutro” dziecko znów musi pójść do szkoły. Musi żyć w tym samym świecie swoich rówieśników. O ile bezpieczniej będzie się czuło, gdy uzyska wsparcie rodziców i konkretną wiedzę. Nastolatki czują się samotne, przeżywają kryzysy, wpadają w depresje. Rodzina jest pierwszym miejscem, gdzie można to dostrzec i zorganizować fachową pomoc. Ale do tego potrzebna jest uważność i bliska relacja z dzieckiem. Warto więc zacząć od rzeczy najprostszych.
Oto kilka kroków, które może zrobić każdy rodzic, bez specjalistycznej wiedzy i bez wydawania pieniędzy: 1) zorganizować wspólny posiłek bez telefonów. Wprowadzić codzienny rytuał - choćby jedna kolacja dziennie - przy której smartfony leżą w innym pokoju. Dotyczy to także rodziców; 2) rozmowa zamiast przesłuchania. Zamiast „co w szkole?”, zapytajmy: „Czy boisz się teraz iść do szkoły”?, ”dlaczego konkretnie?”, „o czym teraz rozmawiasz z kolegami?”, itp.; Dziecko powinno usłyszeć, że jego lęk jest zupełnie naturalny, i że może z nim zawsze przyjść do najbliższych, którzy pokażą bezpieczny świat; 3) na pewno warto razem z dzieckiem zajrzeć do jego telefonu. Na jego konto na Instagramie, na filmiki, które ogląda na TitToku. Nie kontrola zza pleców, ale wspólne przejrzenie: jakie aplikacje, jakie grupy, jakie konta obserwuje moje dziecko, kim są jego znajomi z sieci. Polecam też ustawienie kontroli rodzicielskiej i wprowadzenie limitów czasu.
Do tego wszystkiego w promocyjnym pakiecie: czas tylko w gronie rodzinnym. Spacer, rower, wyjście do kina, do teatru, na mecz. Nastolatki najchętniej mówią o ważnych sprawach „przy okazji”, idąc obok, a nie siedząc naprzeciwko. Wiele można się dowiedzieć „między wierszami”. Wreszcie, to, co najważniejsze: wspólna modlitwa i niedzielna Msza święta.
Reklama
Wydaje się, że to wszystko są truizmy. W ten sposób przecież wychowywano dzieci na przestrzeni wieków – choćby w rodzinie Wojtyłow czy Popiełuszków. To takie oczywiste. A jednak. Epoka cyfrowa i doba sztucznej inteligencji przeorały nasz świat, wywracając go na opak. To, co oczywiste dla naszych dziadków, dla nas stało się wysiłkiem, a dla wielu dzieci jest rzadkością.
Tylko powrót do prostych zasad, do tradycji, do wiary może pomóc dziecku poczuć się bezpiecznie. Albo może pomóc mu zrezygnować z kolejnego dramatycznego pomysłu, by kogoś zabić i pokazać to w sieci.
Smartfona nie wyrwiemy dzieciom z rąk. Ale możemy sprawić, by obok niego w ich dłoni znalazła się dłoń ojca i matki. Zacznijmy od tego wieczoru. Odłóżmy telefony, nakryjmy stół, usiądźmy naprzeciw własnego dziecka i zapytajmy, jak naprawdę się czuje. Być może to najważniejsza lekcja bezpieczeństwa, jaką ono kiedykolwiek odbierze.
