Reklama

Wiadomości

Zapomniany czyn Słowaków w Powstaniu Warszawskim

W zbiorowej pamięci Powstanie Warszawskie zapisało się jako zryw Polaków, ale 1 sierpnia 1944 r. do walki przeciwko Niemcom stanęli także obcokrajowcy mieszkający w okupowanej Warszawie. Najliczniejszą grupą narodowościową wspierającą Polaków w walce byli Słowacy z wyjątkowego 535. plutonu.

2026-10-11 05:35

[ TEMATY ]

Powstanie Warszawskie

zapomniany czyn

Słowacy

konspiracja

Kronika Fotograficzna Walczącej Warszawy, PAX Warszawa 1957. Wikimedia Commons/CC

535. pluton Słowaków ze sztandarem

535. pluton Słowaków ze sztandarem
Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Konspiracja Słowaków w okupowanej Warszawie

To historia o solidarności, legendarnej odwadze, krwi i ofierze z życia na ulicach walczącego Czerniakowa.

Geneza słowackiego 535. plutonu sięga przełomu 1942 i 1943 roku, gdy w okupowanej przez Niemców Warszawie powstał podziemny Słowacki Komitet Narodowy. Stworzyli go mieszkający w słowackiej kolonii w Warszawie Słowacy, którzy potępiali utworzenie w marcu 1939 r. pod patronatem III Rzeszy kolaboracyjnego Państwa Słowackiego. Powstanie Słowackiego Komitetu Narodowego poprzedziło nawiązanie w 1940 r. ścisłej współpracy z Polskim Państwem Podziemnym i sformowanie konspiracyjnej słowackiej jednostki zbrojnej w Obwodzie Mokotów Armii Krajowej.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Słowacy aktywnie uczestniczyli w konspiracji zajmując się odbiorem radiowym dla prasy konspiracyjnej, szkoleniami wojskowymi młodzieży słowackiej i polskiej a także przewożeniem broni i eskortowaniem transportów broni.

Legendarny 535. pluton sformowano decyzją Słowackiego Komitetu Narodowego na prawach kompanii kadrowej w 1943 r. jako zalążek oddziału, który wziąłby czynny udział w walce z Niemcami. Jednostka ta, pomimo włączenia w struktury Armii Krajowej, zachowała odrębny status z własnym sztandarem i opaskami naramiennymi w słowackich barwach narodowych. Na czele jednostki stanął charyzmatyczny, urodzony w Warszawie, weteran wojenny podporucznik Mirosław Iringh ps. „Stanko” (1914-1985). Był synem Słowaka i Polki.

Reklama

Początkowo trzon jednostki stanowili Słowacy, głównie przedwojenni pracownicy drukarni „Słowak w Warszawie” i Polacy ale było ich zbyt mało, by sformować oddział i decyzją Komendy Głównej Armii Krajowej kierowani do niej byli zarówno cudzoziemscy ochotnicy, jak i obcokrajowcy już biorący udział w konspiracji i ochotniczo w oczekiwanych walkach powstańczych. W składzie jednostki znaleźli się: Węgrzy, Gruzini, Azer, Ormianin, Ukrainiec, Czech i Rosjanie wyzwoleni z niemieckiej niewoli w czasie walk powstańczych.

W Powstaniu Warszawskim walczyło ok. 300 cudzoziemców różnych narodowości ale byli rozproszeni po różnych formacjach powstańczych. 535. pluton był jedynym zwartym i regularnym oddziałem złożonym z obcokrajowców. Był ewenementem w historii polskiej konspiracji i w Powstaniu Warszawskim.

Muzeum Powstania Warszawskiego/Wikimedia Commons/CC

Biało-niebiesko-czerwona opaska na ramię z haftowanym herbem Słowacji 535. plutonu Słowaków

Biało-niebiesko-czerwona opaska na ramię z haftowanym herbem Słowacji 535. plutonu Słowaków

Krwawy szlak bojowy

Zgodnie z przydziałem pluton miał walczyć na Mokotowie jako część Zgrupowania AK „Baszta" ale z powodu trudności komunikacyjnych 1 sierpnia 1944 r. na punkt zborny na Mokotowie dotarła tylko część żołnierzy plutonu. Reszta odcięta na Pradze i Czerniakowie dołączyła do oddziałów powstańczych w kolejnych dniach.

W dniu wybuchu powstania Słowacy pomimo niepełnego składu, w myśl rozkazów na godzinę „W”, wykonali główne zadania bojowe. Uderzyli na silnie ufortyfikowany Belweder, który był wówczas siedzibą gubernatora Hansa Franka a także na koszary szwoleżerów przy ul. Czerniakowskiej, by wesprzeć uderzenie powstańców na pozycje Niemców od strony Dolnego Mokotowa. Niestety oba uderzenia skutkowały rozbiciem oddziału i 8 sierpnia zdziesiątkowanych Słowaków podporządkowano Zgrupowaniu „Kryska" pod dowództwem kapitana Zygmunta Netzera ps. „Kryska".

Reklama

Po reorganizacji i dołączeniu cudzoziemskich ochotników 535. pluton przeszedł na Czerniaków, gdzie w kolejnych dniach powstania odegrał kluczową rolę w walkach na Powiślu Czerniakowskim odpierając silne ataki niemieckie wspierane przez artylerię i lotnictwo. Żołnierze 535. plutonu heroicznie bronili wielu kluczowych punktów, m.in. garaży Citroëna przy ul. Fabrycznej i budynków Banku Gospodarstwa Krajowego, a we wrześniu 1944 r., w obliczu upadku innych dzielnic walczącej Warszawy, pluton wspólnie z resztkami batalionów „Zośka” i „Parasol” uczestniczył w szczególnie ciężkich i krwawych walkach obronnych przyczółka czerniakowskiego zabezpieczając i utrzymując drogę ewakuacji przez Wisłę, oraz w ciężkich walkach osłonowych ulic Okrąg, Solec i Czerniakowskiej, które zabezpieczały bezpośredni dostęp do brzegu Wisły i umożliwiły desant żołnierzy 1. Armii Wojska Polskiego.

Z 66 żołnierzy legendarnego 535. plutonu Słowaków w boju poległo ponad 40% stanu osobowego. Pomimo ogromnych strat oddział do końca brał udział w walkach na Czerniakowie i z oddaniem osłaniał ewakuację rannych przez Wisłę.

Współcześnie tamte dni upamiętnia skromny głaz narzutowy z tablicą w języku polskim i słowackim na Skwerze Mirosława Iringa w rejonie Powiśla Czerniakowskiego.

Wikimedia Commons/CC

Powiśle Czerniakowskie. Obelisk pamiątkowy

Powiśle Czerniakowskie. Obelisk pamiątkowy

Powojenne represje

Powojenne losy słowackich powstańców były tragiczne, podobnie jak ich polskich towarzyszy broni. Jako żołnierze Armii Krajowej, a jednocześnie obywatele kraju podbitego po wojnie przez komunistów, byli prześladowani zarówno ze strony polskich, jak i czechosłowackich służb bezpieczeństwa. Komunistyczne represje dotknęły niemal wszystkich żołnierzy plutonu, którzy przeżyli powstanie i wojnę. Za walkę w obronie ideałów płacili więzieniem, emigracją i wykluczeniem na margines społeczeństwa.

Najbardziej dramatyczna była jednak historia samego dowódcy 535. plutonu. Miroslaw Iringh ciężko ranny w połowie września 1944 r. w czasie walk na Czerniakowie trafił na Pragę a następnie w głąb frontu do szpitala w Lublinie, skąd uciekł w kitlu lekarza w obawie przed aresztowaniem przez NKWD i potajemnie wrócił do Warszawy. Po wojnie osiadł w Warszawie i szybko stał się obiektem prześladowań komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa.

Bohater Powstania Warszawskiego wyrzucony z pracy dziennikarza i zmuszony do pracy fizycznej był przez lata inwigilowany i nękany przesłuchiwaniami. Schorowany żył w nędzy i zapomnieniu. Zmarł na raka płuc w 1985 roku w Warszawie.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Ocena: +18 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Wszystko, co wiadomo o strzelaninie w Krakowie: ofiary śmiertelne i wielu rannych [ARTYKUŁ AKTUALIZOWANY]

2026-11-07 15:43

[ TEMATY ]

Kraków

Strzelanina w Krakowie

PAP/Art Service

W sobotę po południu doszło do strzelaniny przy Rynku Głównym w Krakowie. W zdarzeniu śmierć poniosło 6 osób, kilkanaście jest rannych, w tym dwóch policjantów.

CZYTAJ DALEJ

Jasna Góra: paulini i pielgrzymi stają w żarliwej modlitwie w obliczu tragicznych wydarzeń w Krakowie

2026-11-08 12:24

[ TEMATY ]

Strzelanina w Krakowie

BPJG/Krzysztof Świertok

Jasna Góra

Jasna Góra

W obliczu tragicznych wydarzeń w Krakowie, Jasna Góra łączy się w bólu z rodzinami tych, którzy stracili życie, z rannymi w krakowskich szpitalach i ich bliskimi. Szczególna modlitwa w intencji ofiar i wszystkich dotkniętych cierpieniem zanoszona była i będzie dziś podczas Apelu Jasnogórskiego oraz wszystkich niedzielnych Mszy św. - W chwilach tak wielkiego cierpienia i niezrozumiałej przemocy potrzebujemy szczególnej jedności i zawierzenia. Paulini i pielgrzymi stają dziś w żarliwej modlitwie - przekazuje słowa solidarności rzecznik sanktuarium o. Marcin Ciechanowski OSSPE.

W obliczu tragicznych wydarzeń, do których doszło w Krakowie, sanktuarium na Jasnej Górze łączy się w bólu z rodzinami ofiar i poszkodowanymi. Informacja o tragicznej w skutkach strzelaninie w stolicy Małopolski wstrząsnęła opinią publiczną i poruszyła duszpasterzy oraz pielgrzymów zgromadzonych na Jasnej Górze.
CZYTAJ DALEJ

Dla pań z całej diecezji

2026-11-08 15:30

[ TEMATY ]

Zielona Góra

Babimost

Diecezjalna Pielgrzymka Kobiet

ks. Rafał Witkowski

Babimost

Babimost

Diecezjalna Pielgrzymka Kobiet i odpust Matki Bożej Gospodyni Babimojskiej odbędą się 21 listopada 2026.

Jak co roku, panie z całej diecezji spotkają się w Sanktuarium Matki Bożej Gospodyni Babimojskiej w Babimoście na Diecezjalnej Pielgrzymce Kobiet. W sobotę 21 listopada 2026 Mszy św. odpustowej o godz. 12.00 przewodniczyć będzie bp Tadeusz Lityński.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję