Reklama

Niedziela Kielecka

Średniowieczne autentyki i falsyfikaty, pamiętniki i kapłańskie wspomnienia

Na niezwykłą wycieczkę – w świat średniowiecznych dokumentów kościelnych, ale i współczesnej dokumentacji wspomnieniowo-pamiętnikarskiej księży diecezji kieleckiej, zaprosiło Archiwum Diecezjalne w ramach panelu pt.: „Archiwum Diecezjalne w Kielcach jako miejsce spotkań przeszłości z teraźniejszością. Ludzie i dokumenty”

Niedziela kielecka 42/2017, str. 1

[ TEMATY ]

archiwum

TD

Dokumenty średniowieczne i pamiętniki kapłańskie były tematem panelu w Archiwum Diecezjalnym

Była to część większej całości – VII Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, który obradował w Kielcach od 20 do 22 września 2017 r.

Spotkanie w Muzeum Diecezjalnym wprowadziło słuchaczy w kuluary pracy historyka badającego średniowieczne dokumenty pergaminowe oraz w świat memuarystyki – pamiętników, wspomnień, życiorysów, relacji świadków.

Archiwum Diecezjalne przez wiele lat swojej działalności zgromadziło niezwykle bogaty i cenny zasób archiwaliów, pośród których na szczególną uwagę zasługują te wywodzące się jeszcze z czasów średniowiecza. Są to cenne i znakomicie zachowane dokumenty pergaminowe, z których najstarszy, datowany na 1251 r., wydany został przez Innocentego IV (nadanie 40 dni odpustu kościołowi w Miechowie z okazji święta dedykacji kościoła).

Reklama

Dr Sylwia Konarska-Winnicka z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach omówiła stan badań nad średniowiecznymi zabytkami piśmiennictwa oraz nad kościelnymi falsyfikatami, które, jak stwierdziła – pomimo „bałamutnych treści”, dla archiwistyki stanowią cenny przedmiot badań.

Omówiła tzw. dyplomy pergaminowe – cenne zabytki będące w zasobach Archiwum Diecezjalnego, np. dokument biskupa krakowskiego Jana Grota z 1331 r., wyznaczający dziesięcinę dla kościoła w Chomentowie czy przywilej dla sołectwa w Krajnie z 1375 r. wydany w kancelarii bp. Floriana Mokrskiego. Z 1489 r. pochodzi dyplom dla kościoła szpitalnego w Żarnowcu, wydany przez bp. Fryderyka Jagiellończyka.

Liczne natomiast falsyfikaty, przeważnie dotyczące datacji erekcji kościołów, były omówione na przykładzie działalności fałszerza z XVIII wieku – Stanisława Morawskiego. Była mowa np. o sfałszowanym dokumencie erekcji kościoła w Pełczyskach (Pełczyska ostatecznie sięgają datacją jeszcze dalej niż w sfałszowanym dokumencie), Biechowie czy w Prandocinie. Historyk wyjaśniała typowe znaki rozpoznawcze stosowane przez słynnego fałszerza (niewyraźne celowo pismo, inny rodzaj skrótów, brak zrostów liter) oraz motywacje, które mogły kierować proboszczami wchodzącymi w posiadanie tych dokumentów. Zauważyła, że s. Danuta Kozieł z AD w Kielcach wniosła spory wkład w rozszyfrowanie cennych dokumentów. Wiele zafałszowanych pergaminów ma się także znajdować w archiwach Tarnowa i Sandomierza. – Nieprzebadane do końca zasoby kościelne to skarb dla naukowca – podkreślała dr Konarska-Zimnicka.

Z kolei dr hab. Ryszard Gryz, profesor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego specjalizujący się m.in. w badaniach nad powojenną historią Kościoła w diecezji kieleckiej, wygłosił referat pt.: „Autorytety z przeszłości. Wspomnienia duchownych w zbiorach Archiwum Diecezjalnego w Kielcach”.

Prelegent po prezentacji zagadnień natury metodologicznej podjął próbę charakterystyki zasobu Archiwum Diecezjalnego w Kielcach co do zachowanych wspomnień duchownych. Wskazał na specyfikę wspomnień osób duchownych i konsekrowanych.

Na podstawie przede wszystkim publikowanych i niepublikowanych zapisków ks. Henryka Peszki – kapelana AK, prześladowanego w czasach bp. Czesława Kaczmarka, wieloletniego kanclerza kieleckiej Kurii – pokazana została postać katolickiego księdza cieszącego się w społeczeństwie dużym autorytetem. Ponadto naukowiec wskazał przykłady mniej wartościowej, z punktu widzenia historyków, działalności pamiętnikarskiej kapłanów w XIX i XX wieku. Dotyczyła ona głównie rejestracji działalności homiletycznej, katechetycznej lub spraw parafialnych.

Pamiętniki i wspomnienia pisali m.in. bp Ludwik Łętowski, ks. Edmund Skowera, ks. Szczepan Domagała, ks. Ludwik Michalik, ks. Adam Włosiński, ks. Roman Zelek i inni. Prof. Gryz krytycznie odniósł się do pamiętnikarskich wspomnień ks. Stanisława Kudelskiego, opracowanych w formie książkowych publikacji. Bardziej szczegółowo prelegent przedstawił także zapiski niepokalanki, s. Aliny Wilczyńskiej. Generalnie memuarystykę cechuje nieścisłość faktograficzna, nieodparta chęć autora w eksponowaniu swojej osoby, subiektywizm wynikający m.in. z określonego środowiska pamiętnikarza, dwupłaszczyznowość narracji, co nie oznacza, że teksty te nie stanowią bardzo cennego źródła epoki i obrazu konkretnych uwarunkowań społecznych i środowiskowych. Wkrótce ta działalność pamiętnikarska księży zostanie zaprezentowana w formie serii wydawniczej.

Organizatorem VII Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich w Kielcach byli: Stowarzyszenie Archiwistów Polskich, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, Politechnika Świętokrzyska oraz Archiwum Państwowe w Kielcach. Obrady odbywały się pod hasłem: „Archiwistyka bez granic”. Moderatorem panelu był ks. dr Tomasz Gocel, dyrektor Archiwum Diecezjalnego w Kielcach.

Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich od 1986 r. gromadzi co 5 lat archiwistów, historyków, pracowników naukowych, przedstawicieli świata kultury i nauki, środowiska akademickiego, instytucji kościelnych, a także pasjonatów archiwistyki i historii.

W Kielcach uczestnikami obrad plenarnych i paneli byli przedstawiciele m.in. Uralskiego Uniwersytetu Federalnego w Jekaterynburgu, Univerzita Hradec Králové czy Qatar Foundation. Wśród polskich prelegentów byli przedstawiciele: Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytutu Pamięci Narodowej, Ośrodka „Karta”, archiwów kościelnych oraz archiwów społecznych.

2017-10-11 13:54

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Watykańskie Archiwum „odtajnione”

2020-02-25 11:59

Niedziela Ogólnopolska 9/2020, str. 43

[ TEMATY ]

Watykan

archiwum

Tajne Archiwum Watykańskie

Archiwum autora

Tajne Archiwum Watykańskie. Nieznane karty z historii Kościoła

„Nie ma ucieczki od historii. Ona ukształtowała naszą rzeczywistość, a wraz z upływem czasu sami stajemy się jej cząstką” – czytamy w Prologu książki „Tajne Archiwum Watykańskie. Nieznane karty historii Kościoła”, która ukazała się staraniem wydawnictwa Rosikon Press.

CZYTAJ DALEJ

Dzień, który zamknął kartę w historii Kościoła.

2020-02-28 16:45

[ TEMATY ]

papież

Benedykt XVI

Castel Gandolfo

Grzegorz Gałązka

28 lutego był ostatnim dniem pontyfikatu Benedykta XVI.

Dokładnie siedem lat temu, 28 lutego 2013 r., Benedykt XVI przestał być biskupem Rzymu.
Tamtego historycznego dnia przebywał już z dala od Watykanu, w Pałacu w Castel Gandolfo.

Przed godziną 20,00 pojawił się po raz ostatni na balkonie Pałacu Apostolskiego, by pozdrowić wiernych, którzy licznie zgromadzili się na placu miasteczka.

Oto ostatnie słowa wypowiedziane przez Benedykta XVI jako urzędującego Papieża: "Wiecie, że mój dzisiejszy dzień jest inny niż poprzednie. Nie jestem już, to znaczy nie będę już od godziny dwudziestej Papieżem, najwyższym zwierzchnikiem Kościoła katolickiego. Jestem tylko pielgrzymem, który rozpoczyna ostatni etap swej ziemskiej wędrówki. Chciałbym jednak z całego serca, z całej duszy, moją miłością i modlitwą, moją refleksją i wszelkimi siłami wewnętrznymi służyć dobru wspólnemu, dobru Kościoła i ludzkości".

CZYTAJ DALEJ

Droga Krzyżowa z kard. Wyszyńskim

2020-02-29 01:13

[ TEMATY ]

kard. Stefan Wyszyński

Droga Krzyżowa

archikatedra warszawska

Cudowny Krucyfiks Baryczków

Łukasz Krzysztofka/Niedziela

Cudowny Krucyfiks Baryczków po ponad półrocznej renowacji powrócił do archikatedry

Ponad 1,5 tys. warszawiaków uczestniczyło w Drodze Krzyżowej, która w pierwszy piątek Wielkiego Postu przeszła ulicami Starego Miasta do archikatedry św. Jana Chrzciciela. W czasie nabożeństwa odtwarzano nagrania rozważań Czcigodnego Sługi Bożego kard. Stefana Wyszyńskiego.

Był to również dzień modlitwy i pokuty za grzech wykorzystywania seksualnego małoletnich. Droga Krzyżowa rozpoczęła się w kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Nowym Mieście. Poprowadził ją bp Piotr Jarecki, biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej. Wstęp i rozważanie przy pierwszej stacji odczytał aktor Michał Chorosiński. Następnie uczestnicy nabożeństwa wyruszyli ulicami Nowego i Starego Miasta do archikatedry, niosąc duży, drewniany krzyż. Przy XI stacji, która znajdowała się już w murach matki kościołów archidiecezji, na ramionach przedstawicieli Akcji Katolickiej spoczął odrestaurowany Cudowny Krucyfiks z Kaplicy Baryczków. Krzyż powrócił do archikatedry po ponad półrocznej renowacji. Przy ostatniej stacji symbolicznie niosła go także 96-letnia Barbara Gancarczyk-Piotrowska. 16 sierpnia 1944, jako sanitariuszka, wraz z koleżanką z oddziału Teresą Potulicką-Łatyńską pomogła wynieść z płonącej katedry Krucyfiks Baryczkowski. Pozostała z rannymi żołnierzami na Starym Mieście do upadku tej dzielnicy i wkroczenia Niemców.

Mszy św. o błogosławione owoce beatyfikacji kard. Stefana Wyszyńskiego przewodniczył bp Rafał Markowski, sufragan warszawski. W homilii hierarcha nawiązał do Ślubów Jasnogórskich, których tekst 16 maja 1956 r. napisał uwięziony w Komańczy kard. Wyszyński. Przekonały go do tego słowa Marii Okońskiej, która podsunęła Prymasowi myśl, że św. Paweł najpiękniejsze listy pisał z więzienia. Bp Markowski zwrócił uwagę, że prawdopodobnie kard. Wyszyński nie do końca zdawał sobie sprawę, jak wielkie owoce przyniosą Śluby Jasnogórskie. - Milion osób powtarzało tekst ślubowania, artykułując zwłaszcza jedno słowo: przyrzekam - przypomniał biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej. Śluby miały zatrzymać ateizację społeczeństwa. Władze komunistyczne chciały zapanować nad duszami Polaków.

Kard. Wyszyński - jak podkreślił bp Markowski - wiedział, że “nie załatwi tego jednorazowe ślubowanie, które było nie tylko uroczystością, ponieważ trzeba jeszcze zrealizować to, co się ślubowało”. Dlatego zrodziła się idea 9-letniej Wielkiej Nowenny, prowadzącej do duchowego odrodzenia narodu polskiego. - To miał być proces, rzeczywista praca nad sobą. Kard. Wyszyński wiedział, że nie chodziło o słowa, ale o życie i o czyny – dodał bp Markowski. Prymas wierzył, że to Maryja jest w stanie dotrzeć do dusz Polaków i przemienić ludzkie serca. Sam doświadczył Jej opieki. Zdecydował, że to dzięki Maryi uratuje naród i dokona odrodzenia.

- Wielka Nowenna przyczyniła się do pogłębienia duchowości Polaków. Polska była wspólnotą. Tylko wtedy, kiedy jest się jednością, można uzyskać wolność – mówił bp Markowski. Dodał, że kard. Wyszyński “dokonywał wielkich rzeczy tylko dlatego, że bezgranicznie ufał Bogu i jemu zawierzył całe swoje życie i całą swoją posługę”. - To jest wiara, w której człowiek nic nie pozostawia dla siebie, wszystko składa i opiera na Bogu. To wiara, która rodzi świętych, to wiara wielkich świętych minionych pokoleń, to również wiara, która zrodziła świętość kard. Wyszyńskiego – podkreślił hierarcha.

Po zakończeniu Mszy św. celebransi udali się do grobu Prymasa Tysiąclecia, gdzie odśpiewano Apel Jasnogórski. Następnie dr Ewa Czaczkowska wygłosiła prelekcję na temat programu milenijnego Prymasa Wyszyńskiego. Skupiła się na czterech elementach: odnowie człowieka, oddaniu w niewolę miłości jako wyrazie duchowej wolności oraz masowości i odbudowie wspólnotowości.

Do północy przy Cudownym Krucyfiksie Baryczków czuwali i modlili się warszawiacy oraz wierni z wielu stron archidiecezji, zawierzając Jezusowi zbliżającą się beatyfikację Prymasa Tysiąclecia i prosząc o jej jak najlepsze owoce.

CZYTAJ DALEJ
Projekt Niedzieli na Wielki Post
#ODKUPIENI

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję