Reklama

Niedziela Kielecka

Kościół Św. Floriana w gnieździe rodu Czarnieckich

Barokową świątynię wybudowaną w latach 1640-59 ufundował Stefan Czarniecki – dziedzic dóbr w Czarncy i pogromca Szwedów, hetman polny koronny, wierny Bogu, służący przez całe życie Ojczyźnie i królowi

Niedziela kielecka 48/2017, str. 4

[ TEMATY ]

zabytki

WD

Rzeźba św. Floriana na fasadzie kościoła

Motywy wystawienia okazałego kościoła przez pogromcę Szwedów dobrze można zrozumieć, kiedy zapoznamy się z inskrypcją tryumfalną na kartuszu. Na początku inskrypcja przypomina o licznych zwycięstwach i zasługach hetmana, a potem czytamy w tłumaczeniu: „Świątynię dziedzictwa tego drewnianą wiekiem lat 400 osłabioną z lepszego materiału budując, poświęcił Panu wojsk trzykroć Większemu i Dobremu, dla którego przez lat ciągłych 40 ku dobru wiary katolickiej niezmordowanie walczył, na pamiątkę zwycięstw swoich z granitu wystawił skrwawione od bojów ręce tem wapnem ocierając i bieląc je wieczyście”. Świątynia, jak podkreśla to w swoim opracowaniu miejscowy pasjonat Czarnieckiego – Zygmunt Fatyga, była zatem i wotum hetmana za zwycięstwa, ale i zadośćuczynieniem za wyrządzone podczas bojów błędy i grzechy, bo wojna przecież rodzi wiele zła. W tej świątyni zgodnie ze swoją wolą spoczął po śmierci. Jego granitowy sarkofag z trumną zwieńczony jest dużą płaskorzeźbą ukazującą słynnego rycerza I Rzeczypospolitej na koniu.

W barokowym kościele

Pierwszy, drewniany kościół św. Floriana w Czarncy powstał w 1184 r., zaś parafia w Czarncy odnotowywana jest w wykazach świętopietrza już przed 1200 r. Wieś stała się własnością rodu Czarnieckich być może już w XIV wieku. W latach 1640-59 najsłynniejszy z rodu Stefan Czarniecki, późniejszy hetman polny koronny, sławny rycerz i pogromca Szwedów, zm. w 1665 r., ufundował nowy kościół murowany. To budowla jednonawowa z trójprzęsłowym, prostokątnym korpusem oraz z węższym, zamkniętym absydą prezbiterium. Przy prezbiterium umieszczona jest zakrystia, na piętrze znajduje się skarbczyk. Do zakrystii prowadzi kamienny portal z inskrypcją, która po polsku brzmi: „Najświętszej Maryi Pannie i św. Florianowi, patronowi tego kościoła, urodzony Stefan na Czarncy Czarniecki, żołnierz i dworzanin Jego Królewskiej Mości, dnia 20 czerwca A.D. 1640 własnym kosztem wystawił”. Metalowe drzwi wykonano z nietypowego materiału – według tradycji pochodzą z zamku Czarnieckich, są one zrobione ze zbroi – łupów zdobytych w boju pod Grunwaldem w 1410 r. Sklepienia zdobią dekoracje stiukowe z motywami roślinnymi i anioły. Wnętrze świątyni wykonano w stylu wczesnobarokowym. Świątynię konsekrował w 1668 r. prymas Mikołaj Prażmowski. Niestety wiele elementów z oryginalnego wystroju strawił pożar w 1956 r. Niepowetowaną stratą było zniszczenie w pożarze pięknego barokowego ołtarza głównego i organów. Ocalały ołtarze boczne z XVII wieku. Po lewej stronie zobaczymy ołtarz z obrazem Przemienienia Pańskiego, po prawej czczoną w parafii – św. Teklę w ozdobnej, srebrnej sukience. W ostatnich latach ołtarze z wizerunkami poddano gruntownej renowacji. Od południa do nawy przylega kaplica Matki Bożej. W barokowym ołtarzu można zobaczyć piękną ikonę z XVI wieku. Wizerunek Madonny z Dzieciątkiem należał do hetmana Stefana Czarnieckiego i pochodził z jego ołtarza polowego. Czarniecki modlił się przed nim podczas wojennych wypraw. W kaplicy zgromadzono liczne pamiątki po hetmanie; wśród nich jest: unikatowy portret na desce – niesiony w czasie pogrzebu Czarnieckiego w 1665 r. (po ponownym pogrzebie hetmana w 1937 r. przeniesiono trumnę z jego ciałem z podziemi do kościoła i umieszczono w nowym sarkofagu), zabytkowe zbiory monet, figura Chrystusa Zmartwychwstałego z XIV w. i relikwiarze, kapa z czapraka konia Karola X Gustawa zdobyta przez hetmana, oraz portret wodza i wiele innych. Do kaplicy prowadzi wejście z mosiężną kratą z hasłem Czarnieckiego „Bóg, Wiara, Ojczyzna”. W ostatnich latach świątynia przechodziła gruntowną renowację: odnowiono fasadę, dzwonnicę, sarkofag hetmana znajdujący się we wnętrzu, tablice epitafijne i fundacyjne, krucyfiks z XVII wieku i dwie chrzcielnice z dawnego kościoła. W dzwonnicy znajdują się trzy dzwony – jeden z nich – św. Floriana przywiózł z Moskwy Stefan Czarniecki, potem był uszkodzony i przerobiony w XVIII wieku.

Ślady i pamiątki po hetmanie Czarnieckim

Kościół w Czarncy przez wzgląd na liczne pamiątki po hetmanie od dawna stał się jego nieformalnym mauzoleum. Spuściznę po Czarnieckim pielęgnuje od 25 lat Towarzystwo Pamięci Hetmana Stefana Czarneckiego, które zadbało razem z księdzem proboszczem Wiesławem Balcem o odnowienie licznych zabytkowych elementów w świątyni, w tym inskrypcji. Rewitalizacji poddano również otoczenie kościoła i ogrodzenie. Obok kościoła, gdzie przed wiekami stał dwór rodziny Czarnieckich, rośnie ponad 200 gatunków egzotycznych drzew. Czarncę odwiedzają liczne wycieczki młodzieży szkolnej z różnych zakątków Polski. Historię tego niezwykłego miejsca i kościoła przybliża im kustosz pamięci Czarncy i prezes Towarzystwa – Zygmunt Fatyga. O tę pamięć dba również Szkoła Podstawowa w Czarncy, nosząca im. Stefana Czarnieckiego. Na placu przed szkołą stoi pomnik hetmana ze spiżu. Szkoła i Towarzystwo współpracują z wieloma instytucjami w Polsce, których patronem jest Czarniecki – w tym z Wyższą Szkołą Oficerską Wojsk Pancernych w Poznaniu. Hucznie i dostojnie z grupami rekonstrukcji obchodziła Czarnca 350-lecie wyprawy duńskiej hetmana Czarnieckiego czy inne rocznice. Przez wzgląd na przywiązanie do hetmana w Czarncy zatrzymywali się także nieraz uczestnicy Rajdu Katyńskiego.

Reklama

Od 2014 r., kiedy w miejscowej szkole powstało okazałe Centrum Edukacji i Kultury im. Stefana Czarnieckiego patriotyczne i historyczne lekcje i spotkanie wokół Czarnieckiego nabrały jeszcze większego kolorytu. W Centrum zgromadzono wiele unikatowych pamiątek i obrazów, które podziwiać może setki uczniów, turystów, pasjonatów historii.

Św. Florian patronuje strażakom

Trudno mówić o rozbudowanym kulcie świętego Floriana w Czarncy. Umieszczona ponownie po 60 latach na fasadzie kościoła, odnowiona w 1997 r. rzeźba św. Floriana jest jedynym materialnym odniesieniem do wezwania, jakie nadano kościołowi. Św. Florian stoi frontalnie, w sztywnym ujęciu. W rękach trzyma atrybuty: w prawej włócznię, a w lewej – wiadro. Ubrany jest w pełną zbroję, na ramiona ma zarzucony płaszcz, na skroniach ma koronę. Dawniej wizerunek świętego umieszczony był również w kościele, w starym głównym ołtarzu, zniszczonym w pożarze. Florian patronuje wszystkim strażakom. W dniu odpustu parafialnego 8 maja wszyscy ochotnicy strażacy z Czarncy i miejscowości należących do parafii gromadzą się ze sztandarami w kościele na uroczystej Sumie sprawowanej przez ks. proboszcza w ich intencji.

Jeden kościół i trzy kaplice

Specyfiką parafii w Czarncy jest to, że obok kościoła parafialnego na jej terenie znajdują się jeszcze trzy inne kaplice dojazdowe, w których regularnie sprawowane są nabożeństwa w każdą niedzielę i święta. Budowę kaplic w Wałkonowach, Żelisławicach i Łachowie zainicjował ks. prał. Edward Skotnicki. Ich powstanie wiąże się z budową kolei. Nowy węzeł kolejowy, powstały na początku lat 80., odciął drogę, którą mieszkańcy Żelisławic i Łachowa udawali się do kościoła w Czarncy. Mieszkańcy pragnący uczestniczyć we Mszy św. w niedzielę wybudowali wielkim wysiłkiem 3 kaplice. Od początku dbają o nie i pielęgnują je wewnątrz i na zewnątrz. W każdym punkcie duszpasterskim do Mszy św. służy przynajmniej kilkunastu ministrantów.

Proboszcz ks. Wiesław Balec nie ukrywa, że praca duszpasterska w Czarncy wymaga więcej wysiłku, ponieważ każde nabożeństwo trzeba pomnożyć przez cztery lub trzy. Obowiązki duszpasterskie dzieli razem z wikariuszem. Śluby i pogrzeby czy inne uroczystości organizowane są w kaplicach, przez wzgląd na przywiązanie rodziny do kościoła. W Łachowie i Żelisławicach obchodzone są też odpusty. Kaplice wymagają opieki i różnych remontów. Po przeszło trzydziestu latach wiele elementów w nich należało wymienić, odmalować, zakonserwować dachy. To spore wyzwanie finansowe, jeśli przemnożymy to przez trzy, ale biorąc pod uwagę zaangażowanie i ofiarność wielu mieszkańców, którzy troszczą się o swoje miejsca modlitwy, parafia daje sobie radę z takimi wydatkami. Wspólnota cieszy się z powołań kapłańskich i zakonnych. Z parafii pochodzą cztery siostry zakonne i ośmiu kapłanów.

2017-11-22 12:45

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Mamy kościół i kapłanów

2020-01-28 11:31

Niedziela bielsko-żywiecka 5/2020, str. IV

[ TEMATY ]

renowacja

jubileusz

zabytki

jubileusz kapłaństwa

Stare Bielsko

RK

Uroczystości w Starym Bielsku. Na pierwszym planie jubilat

W Starym Bielsku dziękowano za zakończenie renowacji zabytkowej świątyni oraz za 80. rocznicę urodzin ks. prał. Antoniego Kulawika, wieloletniego proboszcza tej wspólnoty parafialnej.

Dziękczynną Mszę św. celebrowano 19 stycznia. Okolicznościowej liturgii przewodniczył bp Piotr Greger. – Kościół najbardziej się urzeczywistnia i objawia swoją obecność, kiedy wierni razem gromadzą się na sprawowaniu Eucharystii – mówił w kazaniu biskup. Chwilę później hierarcha nawiązał do definicji parafii jako wspólnoty eucharystycznej, którą w adhortacji „Christifideles laici” nakreślił św. Jan Paweł II. Aby skonkretyzować ten zapis, jak podkreślił kaznodzieja, muszą zostać spełnione dwa warunki: pierwszym jest przestrzeń (kościół, kaplica), a drugim, obecność kapłana. Niestety, co zauważył biskup, w wielu zsekularyzowanych krajach, mimo istnienia świątyń, Eucharystia nie jest odprawiana, gdyż nie ma powołań do stanu duchownego. – My, na szczęście, mamy kościół i kapłanów – spuentował kaznodzieja.

Mówiąc to, podziękował za osoby tworzące starobielską wspólnotę, a w szczególności za solenizanta świętującego 80. rocznicę urodzin. Jak podkreślił bp P. Greger, ich drogi zeszły się, gdy w latach 1977-1979, ks. prał. A. Kulawik pracował w jego rodzinnej parafii w Mysłowicach. – Ksiądz prałat był moim katechetą w dwóch ostatnich latach szkoły podstawowej i przygotowywał mnie do sakramentu bierzmowania – wspominał biskup. Dodał również, że jako lektor widział zaangażowanie kapłańskie ks. A. Kulawika i jego sportowe zacięcie, którym zarażał podopiecznych. – Miałem to szczęście, że Bóg dał mi wtedy kogoś takiego jak ks. Antoni Kulawik. Księże prałacie, chcę dziś Bogu i tobie serdecznie podziękować za ten piękny czas historii mojego życia – spuentował bp P. Greger.

2 mln 364 tys. – to wartość funduszy na renowację zabytkowego kościoła św. Stanisława w Bielsku Białej.

Mówiąc z kolei o starobielskiej świątyni, hierarcha określił ją mianem „perełki architektury miasta i duchowej potęgi całej diecezji”. Uroczystość zwieńczyło wręczenie Medali św. Stanisława. Z rąk bp. P. Gregera odebrali je: Grzegorz Puda, Jarosław Klimaszewski, ks. Szymon Tracz, przedstawiciele spółki Davis, Izabela i Jan Kania, Roman Brzóska i Henryk Juszczyk. Doceniono również Bogdana Puchalika i ks. Zygmunta Siemianowskiego.

Odnowienia starobielskiej świątyni dokonano na mocy projektu: „Stare Bielsko od Nowa – prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane w zabytkowym kościele św. Stanisława BM dla utworzenia nowej oferty kulturalnej regionu”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Wartość tzw. wydatków kwalifikowanych zaprojektowano na 2 mln 364 tys. zł, z czego fundusze unijne wniosły nieco ponad 2 mln zł. Brakujące środki parafia pozyskała dzięki comiesięcznym zbiórkom na tacę, sponsorom i wsparciu Urzędu Miasta w Bielsku-Białej. W ramach modernizacji położono zewnętrzne tynki, których skład nawiązuje do średniowiecznej technologii, zaizolowano fundamenty, zakonserwowano więźbę dachową oraz zabezpieczono strop.

Kościół św. Stanisława, biskupa i męczennika, datowany jest na drugą połowę XIV wieku. Jego fundatorem jest cieszyński książę Przemysław I Noszak.

CZYTAJ DALEJ

Abp Lenga otrzymał zakaz publicznego sprawowania liturgii i głoszenia kazań

2020-02-20 15:43

[ TEMATY ]

biskup

Kościół

youtube.com

Abp Jan Paweł Lenga, decyzją biskupa włocławskiego Wiesława Meringa, ma powstrzymać się od głoszenia kazań i publicznego przewodniczenia liturgii. Ten sam zakaz dotyczy wypowiedzi dla mediów - poinformował KAI kanclerz włocławskiej Kurii ks. dr Artur Niemira.

Abp Jan Paweł Lenga, emerytowany biskup Karagandy w Kazachstanie, od 2011 roku przebywa w klasztorze księży marianów w Licheniu Starym na terenie diecezji włocławskiej – miejscu wskazanym przez Stolicę Apostolską.

Decyzje podjęte przez bp. Wiesława Meringa obowiązują do czasu ewentualnych rozstrzygnięć podjętych przez Stolicę Apostolską. „Do podjęcia kroków dyscyplinarnych, które mogłyby zapobiec szerzeniu się skandalu wśród wiernych, miejscowego biskupa diecezjalnego upoważnia prawo kanoniczne, zwłaszcza kanon 392 i 763 Kodeksu Prawa Kanonicznego” - tłumaczy kanclerz Kurii ks. Artur Niemira. Abp Jan Paweł Lenga głosi kontrowersyjne tezy podważające autorytet obecnie urzędującego papieża Franciszka, nie wymienia też jego imienia podczas sprawowania Mszy świętej.

Ostatnio kontrowersje wzbudziły wypowiedzi abp. Lengi w programie telewizyjnym Jana Pospieszalskiego „Warto rozmawiać”. Po jego emisji rzecznik Konferencji Episkopatu Polski wyraził ubolewanie, że „abp Lenga występuje w środkach społecznego przekazu i wprowadza wiernych w błąd”. Ks. Paweł Rytel-Andrianik dodał również, że abp Lenga „nie reprezentuje Kościoła katolickiego w Polsce”.

CZYTAJ DALEJ

Pogarsza się sytuacja dzieci na całym świecie

2020-02-23 17:21

[ TEMATY ]

dzieci

głód

konflikt

UNICEF

źródło: vaticannews.va

Nie tylko konflikty wojenne, głód i brak dostępu do służby zdrowia zagrażają życiu i przyszłości dzieci. Negatywny wpływ na ich zdrowie ma też zanieczyszczenie środowiska oraz agresywna reklama popychająca młodych w kierunku fast foodu, alkoholu i tytoniu.

Najnowszy raport Funduszu Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci UNICEF jednoznacznie stwierdza, że sytuacja dzieci na całym świecie znacząco się pogarsza. Żaden kraj nie chroni też wystarczająco ich zdrowia i przyszłości. Badania zostały przeprowadzone w 180 krajach, zarówno charakteryzujących się chronicznym ubóstwem, częstymi suszami i niekończącymi wojnami, jak i w najbardziej rozwiniętych i bogatych.

UNICEF bije na alarm, że w krajach ubogich aż 250 mln dzieci poniżej 5. roku życia nie będzie miało szansy na rozwój swego potencjału.

Ich los jest zagrożony przez kryzysy humanitarne, konflikty, klęski żywiołowe i nowe problemy coraz częściej związane ze zmianami klimatycznymi. Raport podkreśla, że w krajach bogatych zanieczyszczenie powietrza i zły styl życia zbierają równie negatywne żniwo. W porównaniu z rokiem 1975 r. otyłość wśród dzieci wzrosła aż 11-krotnie (z 11 mln do 124 mln). Negatywny wpływ na nasz styl życia mają reklamy. Dzieci bombardowane są rocznie 30 tys. różnych reklam, które nie pozostają obojętne na ich styl życia. Dla przykładu policzono, że tylko w Australii, podczas transmisji telewizyjnych meczy piłkarskich, krykieta i rugby, wyemitowano 51 mln reklam produktów alkoholowych. Raport podkreśla też, że styl życia w krajach rozwiniętych jednoznacznie pokazuje, że nie myślimy dalekowzrocznie i nie zastanawiamy się nad tym, jakie konsekwencje przyniesie to dla przyszłych pokoleń.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję