Reklama

O sporcie w Polsce przystępnie i dla wszystkich

2018-02-21 10:32

Paweł Stachnik
Niedziela Ogólnopolska 8/2018, str. 57

Zimowe igrzyska olimpijskie w koreańskim Pjongczangu dostarczają nam kolejnych emocji sportowych. Kibicujemy naszym zawodnikom, którzy walczą o medale, wszak w sportach zimowych Polska zawsze się liczyła

Nasi narciarze, łyżwiarze i skoczkowie narciarscy bywali mistrzami świata i mistrzami olimpijskimi, bili rekordy czasu i odległości, zachwycali publiczność w wielu krajach. Można się o tym przekonać, czytając wydaną właśnie książkę „Historia sportu w Polsce 1805 – 2018”. Niezawodne krakowskie wydawnictwo Biały Kruk jak zawsze wykazało się dobrym wyczuciem chwili i przygotowało obszerny pierwszy tom właśnie teraz, na czas zimowej olimpiady. Lektura tej książki może być świetnym uzupełnieniem sportowych emocji przeżywanych podczas telewizyjnych relacji z Pjongczangu.

Sport w średniowieczu?

Zadania opisania dziejów sportu na ziemiach polskich podjął się młody historyk Krzysztof Szujecki. Nie było to łatwe, wszak pierwsze formy zachowań sportowych w Polsce miały miejsce już w... średniowieczu. Tym przecież były zapasy, strzelanie z łuku, szermierka czy wreszcie słynne turnieje rycerskie. Sport nowoczesny, w naszym dzisiejszym rozumieniu, pojawił się na ziemiach polskich na początku XIX wieku. W 1805 r. w Wilnie została wydana fundamentalna praca Jędrzeja Śniadeckiego zatytułowana „O fizycznym wychowaniu dzieci”, zaś samo słowo „sport” po raz pierwszy pojawiło się w krajowym piśmiennictwie w 1856 r. Użył go literat Konstanty Gaszyński podczas pracy nad swoim utworem „Wyścigi konne w Warszawie”. Autor „Historii...” zdecydował się ująć w swojej książce okres, w którym sport funkcjonował w nowoczesnej formie, a zatem od początku XIX wieku do czasów nam współczesnych, i to dosłownie, bo opowieść doprowadzona zostanie w drugim tomie do 2018 r.

Szujecki rozpoczął od przedstawienia organizacji i towarzystw, które w połowie XIX stulecia organizowały ruch sportowy na naszych ziemiach (PTG „Sokół”, towarzystwa wioślarskie, gimnastyczne, rowerowe itp.). Dalej opisał rozwój poszczególnych dyscyplin. Cztery części, na które została podzielona książka, obejmują kolejno: okres narodowej niewoli, dwudziestolecie międzywojenne, czas wojny i okupacji oraz PRL. W miarę pojawiania się nowych dyscyplin, takich jak hokej na lodzie i na trawie, tenis, biathlon itd. – autor dodawał poświęcone im rozdziały. Nie zapomniał też o takich zagadnieniach, jak prasa sportowa, wybitni działacze i animatorzy sportu, organizacje wspierające rozwój sportu i kultury fizycznej.

Reklama

Marsz dla siłacza

Szujecki opisuje rozwój poszczególnych dyscyplin, wyróżniających się zawodników, ich występy na krajowych i międzynarodowych zawodach, sukcesy, które tam osiągali, lub ich brak. Nie zapomina o zabawnych lub nietypowych wydarzeniach towarzyszących zawodom, przytacza wspomnienia uczestników i relacje prasowe. Poznawanie historii polskiego sportu może stać się dzięki temu ciekawe nawet dla osób dotychczas sportem raczej średnio zainteresowanych. U Szujeckiego można przeczytać o bokserze polskiego pochodzenia występującym w USA, Stanisławie Kiecalu vel Stanleyu Ketchelu, który jako zawodowiec był tak skuteczny na ringu, że nazwano go... „Zabójcą z Michigan”. W 1909 r. w fantastycznym stylu wygrał walkę o tytuł mistrza świata wszechwag. Zginął zastrzelony przez człowieka zazdrosnego o kobietę, o której względy obaj rywalizowali...

Inny polski siłacz z przełomu XIX i XX wieku – zapaśnik Władysław Pytlasiński został mistrzem świata, a jego popularność była tak wielka, że skomponowano na jego cześć marsz na fortepian zatytułowany właśnie „Pytlasiński”. Po zakończeniu kariery sportowej, w latach 20. ubiegłego wieku, wystąpił w dwóch polskich filmach niemych: „Bartek zwycięzca” i „Pan Tadeusz”.

Z kolei lwowski zawodnik Wacław Kuchar, pierwszy laureat plebiscytu „Przeglądu Sportowego” na sportowca roku, był sportsmenem prawdziwie wszechstronnym. Grał w piłkę nożną, uprawiał łyżwiarstwo szybkie i hokej na lodzie, biegał na 110, 400 i 800 m, skakał wzwyż i w dal. Był też rekordzistą Polski w biegach na 800 i 400 m przez płotki, skoku wzwyż, dziesięcioboju oraz sztafecie 4x400 m i sztafecie szwedzkiej...

Historia pełna ciekawostek

Myślę, że z książki Krzysztofa Szujeckiego nowych i interesujących rzeczy mogą się dowiedzieć nawet pasjonaci sportu, nie tak dobrze obeznani w jego historii. Kto np. wie, że wybitna przedwojenna łuczniczka Janina Kurkowska-Spychajowa była 64-krotną medalistką mistrzostw świata i 38-krotną mistrzynią świata? I że zdobyła największą liczbę medali w historii światowego łucznictwa sportowego? Albo że najlepszy piłkarz Cracovii, legendarny Józef Kałuża, podczas swojej kariery wystąpił w 404 meczach, w których zdobył... 465 bramek; lekkoatleta Józef Schmidt jako pierwszy w historii skoczek w dal pokonał w trójskoku granicę 17 m, a wreszcie że średniodystansowiec Henryk Szordykowski 11 razy był mistrzem Polski, a 3 razy halowym mistrzem... Stanów Zjednoczonych w biegu na jedną milę?

Przez karty książki przewijają się nazwiska tak zacnych i utytułowanych polskich sportowców, jak: Janusz Kusociński, Bronisław Czech, Irena Szewińska czy Czesław Lang. Autor doprowadził swoją opowieść mniej więcej do połowy okresu PRL-u. Ciąg dalszy znajdzie się w drugim tomie, który ukaże się za trzy miesiące. Przeczytamy w nim o sukcesach m.in.: Adama Małysza, Roberta Korzeniowskiego, Mai Włoszczowskiej. Znajdzie się w nim także relacja z udziału naszych sportowców w olimpiadzie w Pjongczangu. Zapowiada się kolejna fascynująca lektura.

Krzysztof Szujecki, „Historia sportu w Polsce 1805-2018”, t. 1. 368 str., 280 zdjęć, 19,5 x 24 cm, twarda oprawa, Biały Kruk, Kraków 2018. Cena det. – 69 zł.

***

Wyjątkowa promocja dla czytelników „Niedzieli”! Przy zamówieniu 2 egzemplarzy „Historii sportu w Polsce” cena wynosi 59 zł/egz. i przesyłka gratis! Zamówienia można składać pod nr. tel. 12 260 32 90, 12 254 56 19 lub mailowo: dystrybucja@bialykruk.pl. Przy zamówieniu na kwotę powyżej 120 zł koszty przesyłki (14 zł) ponosi wydawnictwo.

Tagi:
książka

Krawiec szat Bożych

2019-11-05 09:32

Fragment książki: Boży Szaleńcy. Niezwykłe losy polskich mistyków

Jan Tyranowski, 1901–1947

pl.wikipedia.org
Jan Tyranowski, 1901–1947

Nie można zacząć inaczej, jak od poniższego cytatu. Jest krótki, ale mówi wszystko, choć nie podaje nic z tego, co wypełnia biogramy ludzi wielkich i małych. Żadnych dat, żadnych wydarzeń. Ot… spotkanie i wejście w głąb. „Spotkałem człowieka świeckiego, Jana Tyranowskiego, który był prawdziwym mistykiem. Człowiek ten, którego uważam osobiście za świętego, wprowadził mnie na trop wielkiej mistyki hiszpańskiej, a zwłaszcza św. Jana od Krzyża…” To słowa Jana Pawła II, który u Tyranowskiego – krawca z zawodu – był czeladnikiem w rzemiośle ducha. Bo ów człowiek był przekonany, że życie duchowe jest jak profesja, którą trzeba doskonale opanować. A gdy zda się egzamin mistrzowski, wtedy Bóg może (choć nie musi) zrobić z człowieka artystę. Czyli mistyka. Uczynił tak i z Tyranowskim, i z Wojtyłą.

Materiał prasowy

Fragment książki „Boży szaleńcy” Zobacz

Jan Leopold Tyranowski to dziś Sługa Boży. Pojawia się na świecie w 1901 roku, w Krakowie, w tym samym miejscu odejdzie do Ojca w roku 1947. Z wykształcenia jest urzędnikiem, ale krótko wykonuje pracę zgodną ze zdobytymi kwalifikacjami. To pierwszy sygnał „inności” tego człowieka. Tyranowski dokonuje radykalnego zwrotu: decyduje się na zawód wykonywany w domu, bez przełożonych, bez ustalonych godzin pracy. Chce mieć czas dla siebie, czyli… dla Boga. Ponieważ po ojcu odziedziczył pracownię krawiecką, logicznie wybiera zawód mistrza krawieckiego, bo dzięki niemu może połączyć pracę zarobkową (a utrzymuje nie tylko siebie, ale też rodziców i brata) z czasem na modlitwę i rozmyślania. To przełoży się za chwilę na jego zaangażowanie w życie parafii. Bo rozumie, że Chrystus nie jest sam, że gdzie On, tam też Kościół. Zaczyna działać w Katolickim Stowarzyszeniu Młodzieży Męskiej, zakłada róże różańcowe, należy nawet do chóru parafialnego. Niebawem okaże się niezwykłym kierownikiem duchowym młodzieży.

Wielki zwrot, nie tylko zawodowy, ale nade wszystko duchowy, którego pierwsze skutki znamy, ma swój początek już w dojrzałym życiu Jana. Jest rok 1935, kiedy Tyranowski słucha zwyczajnego niedzielnego kazania. Nie przemawia żaden święty, nie mówi żaden wielki teolog, nie przemawia wybitny mówca. A jednak podczas tego kazania coś go uderza… Bije w niego z taką potęgą, że Jan Tyranowski chwiejąc się pod naporem łaski, postanawia: „Będę świętym!”. „Zwykłe kazanie otworzyło w sercu dojrzałego mężczyzny jakąś nową życiową przestrzeń” – wspominają znajomi. Niebawem będzie mógł modlić się słowami ułożonego przez siebie ofiarowania:

Ojcze najukochańszy, ofiaruję Ci siebie samego, gdyż Cię miłuję. Ofiaruję Ci duszę moją z jej władzami, serce moje z jego uczuciami, wszystkie myśli, słowa, uczynki i prace, boleści, kłopoty i cierpienia, moje pragnienia i wszystko, co posiadam, łącząc to wszystko z zasługami Pana naszego Jezusa Chrystusa. Boże serca mego i Boże na wieki, kocham Cię i uwielbiam, Jezu Chryste, Panie mój i Mistrzu. Bóg mój i wszystko…

Rzeczywiście, Bóg jest dla niego wszystkim. Nie oznacza to jednak, że zamyka się w kontemplacji, że ucieka od świata. Żyje w nim i cieszy się tym, co w nim dobre i piękne. Jest człowiekiem wesołym i bardzo łagodnym. Cechuje go też nieśmiałość. Ta ostatnia cecha nie przeszkadza mu jednak w wychodzeniu ku ludziom, gdy celem jest przyciąganie ich do Boga i czynienie świata jeszcze lepszym i piękniejszym. Złożył ślub czystości i nigdy nie założy rodziny, ma więc dla swoich podopiecznych czas. Nie prawi im morałów ani nie uprawia wysokiej teologii, lecz uparcie i ze szczerością zachęca do pogłębionej pracy nad sobą – do doskonalenia cnót, które każdy z nich ma, i tępienia wad, których każdy ma więcej niż „Boża ustawa przewiduje”. Z ludźmi, których formuje, spotyka się grupowo raz w tygodniu, często też z każdym z osobna – na spacerze czy w domu. Uważa, że w człowieku tkwi głęboka religijność, której trzeba pozwolić się ujawnić. To jego wersja sentencji Tertuliana, chrześcijańskiego pisarza zmarłego w III wieku: Anima naturaliter christiana („Dusza z natury jest chrześcijańska”). Buduje na naturze swoich wychowanków i wymaga od nich rzeczy prostych, wręcz podstawowych dla rozwoju duchowego: codziennego rachunku sumienia, znajomości doktryny katechizmu, wierności modlitwie i wybranym praktykom służącym kształtowaniu charakteru.

Tyranowski – czytamy we wspomnieniach – ma coś takiego w swojej powierzchowności ogromnie ujmującego, pokornego, że tym brał sobie ludzi. Czuło się na odległość, że ma się do czynienia z niezwykłym człowiekiem, o ogromnej głębi duchowej, człowiekiem, który jeszcze chodzi nogami tutaj po ziemi, ale dusza, serce i cała reszta jest gdzie indziej.

Nie jest mistrzem słowa, w dodatku jego rozmowy są katechizmowe, poprawne, nieco staroświeckie. Nieatrakcyjne są słowa, ale osoba jest atrakcyjna. Wielu sprawdza, czy ten dziwny krawiec stosuje się do własnych wskazówek ascetycznych… Jednak im dłużej mu się przyglądają, tym bardziej wydaje im się świętym. Wiedzą, że ma jakiś tajemniczy kontakt z niebem…

Sam Tyranowski nie stroni od codziennych umartwień i trudnych lektur, które podsuwają mu spowiednicy. Czyta św. Jana od Krzyża i św. Teresę Wielką. Jest w pracy nad sobą systematyczny – aż do znudzenia. To jego warsztat. Robi dokładny plan dnia, ofiarowuje każdą czynność Bogu, codziennie uczestniczy we mszy świętej i przyjmuje komunię świętą.

Przychodzi czas okupacji niemieckiej… Ale Tyranowski nie przerywa swoich spotkań z młodzieżą. Prędzej czy później musiało się to stać: jedno z nich zostaje wykryte przez Gestapo… Niemcy nie aresztują jednak nikogo, kiedy bowiem Tyranowski wstaje i zaczyna do nich mówić, uznają właściciela lokalu za osobę niespełna rozumu, za nieszkodliwego religijnego fanatyka. Takie działanie słowa powtórzy się w historii Anatola Kaszczuka – tym razem podczas rozmowy z okupantem sowieckim.

Jego spowiednik – ks. Aleksander Drozd – tak wspomina:

Podziwiałem bogactwo tej duszy. Lękałem się o jej skarby duchowe, usiłowałem je ukryć i zabezpieczyć przez pogłębienie w niej cnoty pokory. Miałem niemały szkopuł z prowadzeniem takiego „alpinisty” duchowego, bo on się wspinał na takie ścieżki i szczyty, których moja noga nie tknęła.

Ta bliskość Boga i codzienna lektura zamienia go w wybitnego teologa, tak że nawet księża proszą go o pomoc w wyjaśnianiu problemów doktrynalnych.

Z jego „szkoły” wyszło trzynastu kapłanów, wśród nich przyszły papież Karol Wojtyła, który był jednym z jego najgorliwszych uczniów. Ks. Szafarski pisze:

Mam odwagę twierdzić, że nie byłby Karol Wojtyła tym, kim jest, mężem Bożym, gdyby podstaw pracy wewnętrznej nie otrzymał w szkole Tyranowskiego.

Ostatni okres życia Jana Tyranowskiego to czas cierpienia, o które nie prosi, jak czyniło to wielu mistyków, ale które przyjmuje jako dar od Boga: z pokorą i radością.

Rozumie, że ma się w ten sposób jeszcze bardziej uświęcić. Najpierw jego niedoleczoną rękę atakuje gangrena, potem przychodzi gruźlica. Rękę trzeba amputować… Tyranowski nie opuszcza szpitala…

Szczególnym momentem choroby okazuje się dzień 1 listopada 1946 roku. Tego dnia jego wychowanek Karol Wojtyła przyjmuje święcenia kapłańskie i w krypcie św. Leonarda na Wawelu odprawia mszę świętą prymicyjną. Jan Tyranowski może być tylko przy nim duchowo, pozostaje w szpitalu. W tym czasie cierpi szczególnie. Potem zwierza się, że przez te cierpienia pragnął wyprosić Wojtyle świętość życia i czystość serca.

Umiera 15 marca 1947 roku. Nim wyda ostatnie tchnienie, z miłością całuje krzyżyk podsunięty do ust. Gdyby nie garść wspomnień jego duchowych uczniów, nikt nie wiedziałby, jaka to niezwykła postać mieszkała kiedyś przy ul. Różanej w Krakowie. Nikt poza świętymi w niebie.

***

Sługo Boży Janie Tyranowski! Jak pomogłeś Karolowi Wojtyle wejść na drogę świętości, tak i mnie poprowadź ku Bogu. Wyproś mi u Maryi dar umiłowania Jej różańca i zrozumienia, czym jest oddanie Jej całego siebie i wszystkiego, co posiadam. Wybłagaj łaskę pracy nad sobą, walczenia z wadami i słabościami. Daj, bym zawsze pamiętał, że życie wewnętrzne jest najpiękniejszym skarbem!

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Prof. Koseła: przestaliśmy myśleć o kapłaństwie jako o stanie poważnym

2019-11-12 12:16

ar / Warszawa (KAI)

Przestaliśmy myśleć o kapłaństwie jako o stanie bardzo poważnym. Zarówno księża, jak i świeccy stracili tę wizję umocowaną na Soborze Trydenckim – ocenił socjolog prof. Krzysztof Koseła, komentując spadek liczby seminarzystów w Polsce. Do polskich seminariów wstąpiło w tym roku 498 kandydatów do kapłaństwa, o 122 mniej niż w roku 2018 – wynika z danych uzyskanych przez KAI.

Ks. Paweł Kłys

Prof. Koseła zauważył, że przy okazji poszukiwania przyczyn spadku ilości kandydatów do kapłaństwa, należy na wstępie zadać pytanie o demografie – dlaczego rodzi się mniej dzieci oraz dlaczego młodzież jest mniej religijna. Jego zdaniem, zmieniła się polska mentalność - Ze społeczeństwa, w którym wartości katolickie były bardzo ważne, staliśmy się społeczeństwem, dla którego ważny jest duży samochód - stwierdził.

Socjolog podkreślił, że Kościół katolicki na Soborze Trydenckim wypracował pewną wizję kapłaństwa, jako dar szczególnego wybrania, szybsza droga do świętości. - Obecnie żyjemy w czasach, w których te idee się wytarły, zbladły. W rozumieniu kapłaństwa przez kapłanów, jak i w rozumieniu kapłaństwa przez ludzi świeckich. Myśląc „kapłan” społeczeństwo straciło poczucie, że jest to człowiek szczególnie wyróżniony – dodał.

Prof. Koseła odniósł się do opublikowanego niedawno artykułu, w którym pewien socjolog podał dane dotyczące księży łamiących celibat. – Te badania nie były wiarygodne, a jednak funkcjonowały jako coś oczywistego. To mówi wiele o myśleniu katolików, którzy zamiast zweryfikować informacje, przyjęli je jako coś oczywistego. Wydaje się, że nie są to trafne wyniki, ale sama reakcja na to wydarzenie, obrazuje w jaki sposób ludzie patrzą dziś na kapłaństwo. Podobnie było w kwestii pedofilii w Kościele. Wszyscy się zasmucili zamiast podnieść wielkie larum, że coś się załamało w Kościele. Przestaliśmy myśleć o kapłaństwie jako o stanie bardzo poważnym. Zarówno księża, jak i świeccy stracili tę wizję umocowaną na Soborze Trydenckim – powiedział.

Zdaniem socjologa, jest to główna przyczyna braku powołań do kapłaństwa. - Wybudowano wielkie gmachy seminaryjne. Teraz są one niemalże puste. Straciliśmy pewną idee świętości kapłaństwa. Nie jest to już stan do którego aspirują młodzi ludzie, aby pięknie przeżyć życie, tak jak to było dawniej – wyjaśniał.

- Oczywiście w porównaniu do tego co dzieje się np. we Francji, spadek powołań jest o wiele mniejszy, ale myślę, że należy przemyśleć jak wypracować nowe spojrzenie na kapłaństwo, jako naprawdę godny, poważny i piękny stan. Ludzie chcą uczestniczyć w czymś ważnym i pięknym – podsumował prof. Koseła.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Franciszek podkreśla wkład świeckich w dzieło ewangelizacji

2019-11-13 10:52

st (KAI) / Watykan

O znaczeniu wkładu osób świeckich, a zwłaszcza małżonków w dzieło ewangelizacji przypomniał Ojciec Święty podczas dzisiejszej audiencji ogólnej w Watykanie. Kontynuując cykl katechez na temat Księgi Dziejów Apostolskich papież przypomniał wzór małżonków Akwili i Pryscylli, którzy ugościli św. Pawła i byli jego współpracownikami, tworząc Kościół domowy w Koryncie, Efezie i Rzymie. Słów Franciszka na placu św. Piotra wysłuchało dzisiaj około 14 tys. wiernych, w tym 2.2 tys. uczestników czeskiej pielgrzymki narodowej z okazji 30. rocznicy kanonizacji św. Agnieszki Czeskiej.

Grzegorz Gałązka

Ojciec Święty przypomniał, że Akwila i Pryscylla (lub Pryska) byli Żydami zmuszonymi do przeniesienia się z Rzymu do Koryntu, kiedy cesarz Klaudiusz nakazał wydalenie Żydów z Wiecznego Miasta (por. 18, 2). Papież zaznaczył, że udzielając gościny Pawłowi przyjmowali oni nie tylko osobę Apostoła, ale także głoszone przez niego orędzie - Ewangelię Chrystusa.

W ich domu św. Paweł zaczął budować Kościół koryncki, będący miejscem słuchania Słowa Bożego i sprawowania Eucharystii. Następnie, po ich przeprowadzce do Efezu, także i tam ich dom staje się miejscem katechezy. A gdy powrócą Rzymu, Apostoł wyrazi im wdzięczność nie tylko osobiście, ale także w imieniu wszystkich Kościołów nawróconych pogan.

Franciszek podkreślił rolę Kościołów domowych, małżonków w przekazywaniu wiary. Na zakończenie swej katechezy Ojciec Święty zachęcił zgromadzonych do modlitwy, aby wszystkie małżeństwa chrześcijańskie umiały „otwierać drzwi swoich serc Chrystusowi i braciom oraz przekształciły swoje domy w Kościoły domowe, w których przeżywana jest komunia i składany jest kult życia przeżywanego z wiarą, nadzieją i miłością”.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem