Reklama

3 maja 1916 - preludium „upragnionej wolności”

2018-04-25 11:29

Bogdan Kędziora
Niedziela Ogólnopolska 17/2018, str. 16-17

Wikipedia
Jan Matejko, „Konstytucja 3 maja 1791 roku”

Siła, którą wyzwoliły obchody 125. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja – podobnie jak wiele lat później pierwsza wizyta Ojca Świętego w Ojczyźnie – to ważny krok w marszu ku Niepodległej. To były momenty wielkich zwycięstw ducha wolności i jedności naszych rodaków, które kruszyły kajdany niewoli

Wielka wojna dobiegała właśnie swojego półmetka. Nic jeszcze nie było rozstrzygnięte, wszystko było możliwe. Ziemie polskie od roku znajdowały się pod okupacją niemiecką i austro-węgierską, która dla wielu Polaków oznaczała poważne braki aprowizacyjne, rekwizycje i bezwzględną eksploatację ekonomicznych zasobów kraju na potrzeby wojskowe. Żołnierze Polacy w mundurach państw zaborczych i legioniści krwawili się na polach bitew w bojach z Rosjanami, nie mając żadnej pewności, jaka będzie przyszłość. Komendant i brygadier Józef Piłsudski rozpoczął grę z państwami centralnymi, a Roman Dmowski od kilku miesięcy przebywał już na Zachodzie, gdzie obmyślał strategię związania sprawy polskiej z państwami ententy. Na arenie międzynarodowej, przed Aktem 5 listopada dwóch cesarzy, sprawa polska nie istniała jeszcze jako problem międzynarodowy.

W takiej sytuacji doszło do wydarzenia, które pozwoliło Polakom na publiczne wyrażenie prawdziwych aspiracji narodu, a okupantom uświadomiło, jakie wartości są mu bliskie i jaką siłę stanowią zjednoczeni wokół nich. Tym wydarzeniem były obchody 125. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja, wcześniej zabronione przez Rosjan. W nowych warunkach, kiedy państwa centralne zaczęły odczuwać poważne wyczerpywanie rezerw ludzkich – nie tylko w szeregach armii, również w gospodarce – zasoby ludzkie wśród Polaków stawały się coraz bardziej cenne dla obu okupantów. Polityka ustępstw wobec Polaków neutralizowała uciążliwości dnia codziennego, a poza tym mogła być narzędziem pozyskiwania sobie ich przychylności, zwłaszcza elit, które skłaniało ich do współpracy z państwami centralnymi. Tym bardziej że niektóre kręgi środowisk aktywistycznych, czyli optujących za oparciem się na państwach centralnych, były gotowe „pójść z diabłem”, byleby budować zręby polskiej państwowości u ich boku, licząc, że to, co zdobędzie się w czasie wojny, przetrwa bez względu na jej wynik. Poza tym obchody 3 maja mogły skutecznie podsycać antyrosyjskie resentymenty i kreować pożądany przez okupantów wizerunek na arenie międzynarodowej.

Wielka manifestacja patriotyzmu w stolicy

Tym razem to Niemcy w stolicy wykazali się skuteczniejsi w walce o popularność wśród Polaków niż okupacyjne władze austriackie w Lublinie, które początkowo odmawiały publicznych obchodów rocznicy, powołując się na oficjalne informacje niemieckich sojuszników. Zezwolono jedynie na zorganizowanie nabożeństw okolicznościowych w kościołach, ale bez udziału członków władz okupacyjnych. Zabroniono natomiast pochodów, manifestacji publicznych i wygłaszania mów publicznych. Zgodzono się też z okazji święta na zamknięcie szkół, biur, urzędów i sklepów oraz ozdobienie ich polskimi i austriackimi flagami.

Reklama

Tymczasem w Warszawie najpierw rano delegacja studentów z uniwersytetu odsłoniła na ruinach kaplicy Opatrzności Bożej w Ogrodzie Botanicznym tablicę pamiątkową ku czci konstytucji, nawiązując do idei budowy wotum podjętej przez obrońców Ustawy zasadniczej w pierwszą rocznicę jej uchwalenia w 1792 r. W ratuszu odbyło się uroczyste posiedzenie Rady Miasta, w czasie którego głos zabrał prezydent Zdzisław Lubomirski. Powiedział: „Dajmy dziś wyraz głęboko utajonym uczuciom. Naród cały w swej zbiorowej woli stoi niezłomnie przy spełnieniu swych narodowych dążeń”. Zaplanowany pochód ulicami miasta poprzedziła uroczysta Msza św., a później na placu Zamkowym, który po krwawej rozprawie z manifestantami przed powstaniem styczniowym przez Rosjan był miejscem uświęconym polską krwią – sformułował się liczny, szacowany na 250-300 tys. osób pochód. Abp Aleksander Kakowski wspominał po latach: „Z katedry wyruszył pochód, w którym wzięła udział niemal cała Warszawa. Tak olbrzymiego pochodu w Warszawie dotąd nie było i bodaj nigdy nie będzie”. W pochodzie szli przedstawiciele wszystkich grup społecznych i zawodowych oraz różnych generacji, od uczniów po głośno fetowanych weteranów powstania 1863 r. Na trasie marszu z okien, balkonów i dachów licznie zebrani mieszkańcy pozdrawiali manifestantów. Generał-gubernator warszawski Hans von Beseler, który obserwował pochód z okien Belwederu, napisał do żony: „Dziś wspaniałym pochodem Polacy świętowali rocznicę uchwalenia konstytucji z 1791 r. – czysta przyjemność, ale przez udzielone przez nas pozwolenia mające duże znaczenie polityczne. Austriacy (...) szaleli ze złości z powodu naszej dobroduszności”. Porządku w mieście pilnowała utworzona straż obywatelska, a w gotowości czuwały wozy pogotowia ratunkowego. Po południu i wieczorem odbywały się w całym mieście odczyty, wykłady, koncerty, wystawiano sztuki teatralne, a w filharmonii zorganizowano akademię. Na wieść o warszawskich obchodach w Lublinie odbył się „improwizowany pochód”. Do obchodów w Łodzi włączyli się przedstawiciele innych wyznań, ewangelicy i mariawici. Uroczysty charakter miały także obchody w Piotrkowie i Sosnowcu.

U Matki na Jasnej Górze

Częstochowa pod patronatem Jasnej Góry przygotowywała się do wielkiej uroczystości od dawna. Powstał nawet Komitet Główny Obchodu z ks. kan. Marianem Fulmanem na czele. Planowano tu, podobnie jak w stolicy, wielką manifestację narodową. W miejscowym dzienniku – „Gońcu Częstochowskim” na stronie tytułowej redakcja umieściła godło – polskiego białego orła w czerwonym otoku oraz teksty hymnu „Boże, coś Polskę” i chorału „Z dymem pożarów”. W wierszu zamieszczonym poniżej czytamy:

„Jeżeli Tobie, o Polsko bolesna,
Dano koronę z Chrystusowych cierni,
Jeśli Ci wiosna nie kwitnęła wczesna,
Budząc krzyk orła, dzwoniąc w tarcz Pogoni,
Jeśliś wszystko wycierpiała ninie
Na drodze ludów, w męce swojej samotnej,
I za to teraz, w tej cudu godzinie,
Wyjnijdziesz w słońcu na swój maj powrotny”.

Kilkutysięczny pochód, któremu towarzyszyły liczne tłumy mieszkańców, maszerował aleją Najświętszej Maryi Panny na plac przed Szczytem. Całe miasto tonęło w narodowych barwach. W czasie nabożeństwa przed Szczytem ks. Fulman wołał: „Niech żyje Polska! Niech żyje Kościół katolicki! Niech żyje wolność i wojsko polskie!”. Słowa kapłana podchwyciły tłumy niosące wizerunki Matki Bożej Częstochowskiej. Następnie po nabożeństwie pochód ruszył do alei, która dzisiaj nosi imię Henryka Sienkiewicza, gdzie uroczyście zasadzono dąb jako symbol „upragnionej wolności”. Drzewko otrzymało miano „Dębu wolności”. Rocznicę konstytucji w Częstochowie uczcili również godnie Polacy wyznania ewangelickiego i Żydzi, uczestnicząc w nabożeństwach i modłach w tamtejszych świątyniach i w synagodze.

Ku czci Królowej

W następnym roku polski Episkopat ogłosił oficjalnie dla całego kraju pierwszą niedzielę maja dniem poświęconym szczególnej czci Najświętszej Maryi Panny jako Królowej Korony Polskiej, z zaleceniem, by wiązanie tej uroczystości z wolnościowymi tradycjami narodu szło w parze z zachęcaniem wiernych do pracy nad odbudową niepodległej Ojczyzny. Warto pamiętać, że wcześniej carska cenzura nie pozwalała drukować w polskich modlitewnikach wydawanych w kraju tego tytułu, wpisanego za zgodą Stolicy Apostolskiej do Litanii Loretańskiej.

Kiedy wspomina się wydarzenia sprzed stu lat, zwłaszcza w Warszawie, niemalże automatycznie na myśl przychodzi wspomnienie pielgrzymek Jana Pawła II do Ojczyzny w czasach komunistycznych. W 1916 r. w dzienniku Marii Lubomirskiej, świadka wydarzeń, pojawił się znamienny wpis: „Przez cały czas obchodu Niemcy jakby zapadli się pod ziemię”. Podobne wrażenie towarzyszyło milionom wiernych witających Papieża Polaka w 1979 r. Polacy się policzyli i zaczęli powstawać z kolan, a o komunistach jakby nagle zapomniano. Siła, którą wyzwoliły obchody 125. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja – podobnie jak wiele lat później pierwsza wizyta Ojca Świętego w Ojczyźnie – to ważny krok w marszu ku Niepodległej. To były momenty wielkich zwycięstw ducha wolności i jedności naszych rodaków, które kruszyły kajdany niewoli.

Tagi:
historia

Nauka bezwarunkowej miłości

2019-10-08 14:19

Joanna Ferens
Edycja zamojsko-lubaczowska 41/2019, str. 4-5

Na cmentarzu wojennym w Banachach – w związku z 80. rocznicą wybuchu II wojny światowej oraz bitwą pod Banachami – miały miejsce uroczystości w dniu 22 września

Joanna Ferens
Poświęcenie i odsłonięcie pomnika

W okresie działań wojennych we wrześniu 1939 r. Banachy należały do powiatu biłgorajskiego. Tutaj osiemdziesiąt lat temu toczyły się walki związane z bitwą o Biłgoraj i osłanianiem wycofywania się Armii „Kraków” i Armii „Lublin” w kierunku wschodnim.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Brazylia: największa na świecie procesja maryjna

2019-10-20 12:59

Zdzisław Malczewski TCHr/vaticannews / Belém (KAI)

W brazylijskim Belém (stolicy stanu Pará) odbyła się największa w świecie katolickim procesja ku czci Matki Bożej z Nazaretu, popularnie nazywanej Królową Amazonii. 4-kilometrową trasę przeszły ponad 2 mln pielgrzymów przybyłych także z innych regionów tego kraju. Procesje te odbywają się każdego roku nieprzerwanie od 227 lat.

wikipedia.org

Bezpośrednio po porannej Mszy sprawowanej przed katedrą o godz. 5:30 przez abp. Giovanniego D’ Aniello wyruszyła ulicami miasta procesja z figurą Matki Bożej z Nazaretu do maryjnej bazyliki sanktuarium. W uroczystościach brali udział także biskupi z okolicznych diecezji, którzy nie biorą udziału w synodzie o Amazonii w Rzymie. Tegoroczny temat święta brzmiał „Maryja, Matka Kościoła”.

Procesja, która z każdym rokiem przyciąga tłumy czcicieli Pani z Nazaretu, pomimo wysokiej temperatury, przebiegała w klimacie modlitwy, śpiewu i czci do Matki naszego Zbawiciela. Uczciwie szkół publicznych i prywatnych ciągnęli 13 wozów, do których pielgrzymi składali swoje wota dziękczynne za otrzymane łaski: świece, wykonane z wosku części ciała ludzkiego. Dla Europejczyka trudno jest zrozumieć ludową pobożność ludu brazylijskiego. W sposób szczególny ich przyrzeczenia składane Panu Bogu, czy Matce Najświętszej. Dla przykładu 24-letnia Brenda Carine Rodrigues, po ukończeniu studiów prawniczych, złożyła przyrzeczenie Matce Bożej, że jeżeli zdoła zdać aplikację do Brazylijskiej Izby Adwokackiej (OAB), to przez cały czas trwania procesji będzie niosła na głowie grubą książkę prawniczą. „Kiedy zawierzamy, to osiągamy. To jest przejaw mojej wiary. Prosiłam Matkę Bożą, aby ukończyć studia prawnicze i zdać trudny egzamin z aplikacji i moje pragnienie się urzeczywistniło” – mówiła wspomniana młoda adwokatka. Wiele osób przeszło całą procesję na kolanach. Do tronu figurki Matki Bożej z Nazaretu przywiązany był sznur 400 m długości. Pielgrzymi starali się chociaż przez chwilę móc go dotknąć w celu uproszenia łaski, czy też wyrażenia podziękowania za otrzymany dar. Przed sanktuarium uczniowie szkół publicznych i prywatnych stali z flagami wszystkich 26 stanów brazylijskich oraz Dystryktu Federalnego.

Ukoronowaniem maryjnej pięciogodzinnej procesji była Msza sprawowana przed sanktuarium, której przewodniczył bp Gilberto Pastana z diecezji Creato w stanie Ceará. „Zostaliśmy przyprowadzeni przez Maryje i jej Syna aż dotąd. Błogosławiony jest każdy kto szedł w procesji modląc się przez pośrednictwo Maryi i wypraszając u Niej łaskę odpowiedzialności i współpracy, aby stawać się każdego dnia coraz lepszym, będąc prowadzonym przez wartości ewangeliczne, takie jak pokój, braterstwo, dzielenie się i miłość. Niech Maryja wzmacnia w każdym z nas to pragnienie dotarcia do celu” – podkreślił bp Pastana.

Uroczystości ku czci Królowej Amazonii będą trwały aż do 28 października. Każdego dnia odbywać się będą procesje młodzieży, dzieci, rowerzystów, biegaczy i innych grup wiernych. Hasło tegorocznego święta „Maryja, Matką Kościoła” nawiązuje do Jubileuszu 300-lecia istnienia diecezji Belém, jak też do trwającego Synodu Biskupów dla Amazonii.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Generał Salezjanów w Łodzi

2019-10-20 22:05

Piotr Drzewiecki

- Wszystko w życiu zależy od miłości z jaką się żyje i z jaką się wszystko czyni – mówił następca księdza Jana Bosko ks. Ángel Fernández Artime SDB, dziesiąty Przełożony Generalny Zakonu Salezjanów. Odwiedził on Łódź, z racji 100-lecia istnienia Inspektorii Warszawskiej Salezjanów w Polsce, gdzie spotkał się z uczniami, pracownikami, wolontariuszami Oratorium oraz kapłanami i siostrami salezjankami.

Piotr Drzewiecki

Podczas jubileuszowej Mszy świętej Ksiądz Generał modlił się za całą wspólnotę salezjańską w Polsce. - Możemy dziękować Bogu za bardzo wiele. Wielka rodzina salezjańska przez te 100 lat ofiarowała Bogu bardzo wiele i dziś dziękujemy Bogu, że to wszystko stało sie możliwe. Musimy kontynuować to dzieło dla młodych i marzyć jakie będą te kolejne lata. Bo wszystko w życiu zależy od miłości z jaką się żyje i z jaką się wszystko czyni. Nasi współbracia czasem ofiarowali bardzo wiele, ofiarowali siebie ,by kochać. Co zrobił Jezus? - kochał! Ksiądz Bosko chciał, by w życiu jego młodzieży działo sie dobro! Dla ich dobra był w stanie znieść wszystkie poświęcenia. Nasza przyszłość zależy od miłości z jaką będziemy stawać pośród naszej młodzieży(…). Jeśli ktoś jest prawdziwym salezjaninem, będzie szukał tylko waszego dobra, widząc was szczęśliwymi tutaj, a potem w Niebie. Jedyne co potrzebujemy to mieć was pośród siebie! Pragniemy waszego dobra, zależy nam na was. Razem możemy żyć życiem Boga – mówił ks. Artime.

Zobacz zdjęcia: Generał Salezjanów w Łodzi

Następnie wszyscy goście i uczniowie uczestniczyli w agapie, po której w auli szkolnej Ksiądz Generał wraz z najmłodszymi uczniami pokroił jubileuszowy 100-kilogramowy tort. Wcześniej ks. Generał spotkał się z uczniami i nauczycielami Salezjańskiej Szkoły Podstawowej. W radosnej atmosferze, wypełnionej występami i rozmowami, najmłodsi jeszcze bliżej poznali charyzmat wspólnoty salezjańskiej.

Na zakończenie pobytu w Łodzi, ks. Ángel Fernández Artime wręczył różance uczniom klas trzecich Salezjańskiej Szkoły Podstawowej, którzy w 2020 roku przystąpią do I Komunii Świętej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem