Reklama

Niedziela Rzeszowska

Pączki za lekkie, posty... za ciężkie

Staropolski polemista Grzegorz Żarnowita twierdził, że lepiej cały rok żyć skromnie i trzeźwo, niż szaleć w zapusty, a potem „nieochotnie a obłudnie” pościć przez czterdzieści dni. Księża wypominali z ambon dogadzanie sobie smakowitą rybą, sobotnie posty (dla uczczenia Matki Bożej), po których w niedzielne poranki zasiadano do suto zastawianego stołu i raczono się alkoholem

Niedziela rzeszowska 9/2019, str. I

[ TEMATY ]

post

karnawał

Archiwum autora: Popielec (Tygodnik „Świat”, XIX wiek)

„Popielec” – fragment akwareli Juliana Fałata

Widomym znakiem nieuchronnie zbliżającego się postu był tzw. tłusty dzień przypadający w ostatni czwartek przed Środą Popielcową. Jednym z symboli tego dnia są pączki. Początkowo wcale nie były słodkie – robione były z ciasta chlebowego ze słoniną. Słodkie pojawiły się w szesnastym stuleciu.

Początkowo Wielki Post trwał zaledwie... czterdzieści godzin przed Wielkanocą – miało to symboliczne znaczenie w odniesieniu do czterdziestodniowego Postu Jezusa na pustyni. Mniej więcej w czwartym stuleciu poszczono już ponad czterdzieści dni, a w 1570 r. Środa Popielcowa stała się oficjalnym początkiem Wielkiego Postu. W XI wieku papież Urban II uczynił posypanie głowy popiołem obowiązującym zwyczajem w całym Kościele. Mogli w nim uczestniczyć wszyscy wierni, a nie tylko pokutnicy.

Cudzoziemcy dziwili się naszym Sarmatom, jak godzą przestrzeganie postów z nieludzkim traktowaniem służby i poddanych. Zastanawiano się – jak pisał ks. Jan Kracik – czy dla chłopskiej rodziny 40 dni o chlebie, kapuście kraszonej olejem i słonym śledziu to aby nie za wiele dobrego naraz. Papieże i biskupi udzielali dyspens nawet od nabiału, zwłaszcza w okresie klęsk żywiołowych. O dyspensę od wstrzymywania się od nabiału zabiegali również polscy biskupi. Jędrzej Kitowicz pisał, iż „po wieczerzy mięsnej w ostatni wtorek dawali około północy mleko, jajca i śledzie, tak jakby stopniowo od mięsa przez nabiał przechodzono do Wielkiego Postu. Ta maślana kolacja zwała się podkurek; była wszędzie w używaniu tak w wielkich domach, jako też w małych”. Władysław Sarna, będąc proboszczem w kilku podkarpackich parafiach (m.in. w Szebniach i Sanoku), uważnie obserwował zwyczaje wielkopostne, dzieląc się później swoimi spostrzeżeniami w „Opisie powiatu jasielskiego”. Pisał, że we wstępną środę (tak dawniej nazywano Popielec) ludzie udawali się do kościołów, aby kapłan posypał im głowy popiołem, „ustają wszelkie muzyki, wesołe światowe piosenki, a poważna zaduma przebija się na obliczu każdego”. Przez cały Wielki Post poszczono dawniej tak surowo, że nie jedzono nabiału ani nic gotowanego, tylko chleb z olejem i pieczone kartofle. Za łamanie postów drugi władca Polski, Bolesław Chrobry, nakazywał... wybijanie zębów.

Reklama

Kiedy rozpoczynano Wielki Post, gospodynie chowały wielkie patelnie – symbol tłustego jadła, przyrządzały postny żur, który miał przez najbliższy okres być częstą potrawą na chłopskim stole. Ów żur jadany był w okresie Wielkiego Postu również i na królewskim dworze, a także po szlacheckich domach. A mięsa zastępowane były – jednak tylko w bogatszych dworach i na dworze królewskim – rybami, które przyrządzano na różne sposoby. Co ciekawe, za naruszenie postu nie uważano nadużywania okowity. Pijaństwo rozpowszechnione po szlacheckich dworach uchodziło jedynie za grzech przeciwko umiarkowaniu.

Zasłaniano obrazy i lustra, bowiem kojarzyły się one z niepotrzebnym zbytkiem, do skrzyń i komód chowano zbytkowne stroje, balowe suknie, unikano także żartów, chowano dziecięce zabawki. Do skrzyni chowano także instrumenty muzyczne, których na co dzień używano. Zamiast wesołych piosenek śpiewano pieśni pasyjne i Gorzkie Żale (te ostatnie w osiemnastym stuleciu). Nie urządzano hucznych zabaw we dworach, miast tego starano się chodzić do pobliskiego kościoła na Drogę Krzyżową i inne nabożeństwa pasyjne, zwłaszcza do usytuowanych przed miejskimi murami klasztorów bernardyńskich, gdzie popularnością cieszyło się specjalne nabożeństwo Godzinek o Męce Pańskiej.

2019-02-27 11:01

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Gotowi służyć Bogu i Ojczyźnie

Niedziela lubelska 47/2019, str. 3

[ TEMATY ]

KSM

bal

karnawał

Archiwum KSM

KSM to droga godna polecenia młodym ludziom

Sala lubelskiego MOSiR pękała w szwach podczas balu karnawałowego zorganizowanego przez Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży naszej diecezji. Na parkiecie przewijały się panie w pięknych długich sukniach oraz panowie w garniturach i smokingach. Jubileuszowa gala przyciągnęła kilka tysięcy osób; na 25. balu razem bawili się rodzice oraz ich dzieci, jedni i drudzy byli bądź są kaesemowiczami.

Odnowienie katolickich organizacji

Powiew wolności w czasie polskich przemian w 1989 r. przeniknął struktury duszpasterstwa. Wcześniej władze zabraniały istnienia i działania wszelkich organizacji katolickich, tolerowane były jedynie nieformalne ruchy (np. oazowy) i grupy (skauci). Młodzież zmuszana była do wstępowania do różnych „socjalistycznych” przybudówek partyjnych, socjalizm mieli wyznawać studenci, harcerze, młodzież ze wsi i z zakładów przemysłowych. Upadek systemu komunistycznego sprawił, że katolicy świeccy, w tym młodzież, mogli reaktywować organizacje zlikwidowane zaraz po wojnie czy tworzyć zupełnie nowe. Najszybciej odrodziły się Akcja Katolicka (1989) i KSM (1990). Obydwie święto patronalne obchodzą w uroczystość Chrystusa Króla.

Powrót katolickich zrzeszeń docenił św. Jan Paweł II: „Niezastąpionym środkiem formacji apostolskiej świeckich są organizacje, stowarzyszenia i ruchy katolickie. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje Akcja Katolicka... Trzeba więc, aby na nowo odżyła. Ze szczególnym zadowoleniem powitałem decyzję dotyczącą ponownego powołania do życia Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży”. Sentyment Papieża do KSM był zrozumiały, jako młody wikariusz opiekował się oddziałem stowarzyszenia w Niegowici.

W Bobach i Dysie

W naszej diecezji pierwsze struktury KSM powstały pod koniec 1991 r. w parafii pw. św. Marii Magdaleny w Łęcznej. Dwa lata później dekretem abp. Bolesława Pylaka organizacja uzyskała osobowość prawną, najpierw kościelną, a potem cywilną. Prezesem został Rafał Sobów; on też stanął na czele zarządu krajowego stowarzyszenia.

Oddziały KSM powstawały początkowo przy parafiach, każdy miał też prawo do przybrania własnego imienia. Najstarsze wywodzą się z parafii pw. św. Józefa w Puławach („Miłość”), Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kraśniku, Niedrzwicy Kościelnej („Zorza”), Wilkołaza („Soli Deo”), Bełżyc („Metanoia”), Dorohuska („Iskra”), Dysa („Droga”), a w Lublinie z parafii pw. Miłosierdzia Bożego („Misericordia”), św. Antoniego („Światłość”), św. Józefa („Gaudium”) i św. Andrzeja Boboli. Funkcjonują także w mniejszych ośrodkach, w Bobach, Abramowie, Michowie czy Siedliszczu.

Przez ostatnich 28 lat w formację i działalność stowarzyszenia włączyło się kilka tysięcy młodych ludzi. Oni sami kierują organizacją, są prezesami, sekretarzami, skarbnikami i rzecznikami. Uczą się wspólnego działania, podejmują sensowne inicjatywy na rzecz parafii i swoich środowisk szkolnych, akademickich, gminnych i miejskich. Duchowa troska spoczywa na księżach asystentach poszczególnych oddziałów. KSM ma też asystenta diecezjalnego; najpierw był nim niżej podpisany, później kolejno księża, którzy jeszcze przed seminarium wstąpili do stowarzyszenia: ks. Adam Bab, ks. Tomasz Gap i obecnie ks. Krzysztof Krzaczek. Miejscem szczególnie ulubionym przez kaesemowiczów jest ośrodek w Częstoborowicach „Wymarzony Dom Młodych”. Tam odbywają się rekolekcje, obozy i warsztaty dla członków KSM.

Ślubowanie wypełnione

Stowarzyszenie, które obok formacji religijnej i etycznej kładzie duży nacisk na zaangażowanie w sprawy społeczne w duchu Ewangelii, może poszczycić się wieloma wychowankami, pełniącymi dzisiaj istotne funkcje publiczne. Zbigniew Śliwiński, jeden z filarów KSM w Puławach, od lat działa jako aktywny radny w mieście, z sukcesami kieruje też ośrodkiem kultury „Dom Chemika”. Andrzej Goliszek z KSM w Opolu współtworzył Fundację „Dzieło Tysiąclecia”, wspierającą stypendiami ubogą młodzież. Jolanta Woźniak (Dys) i Jacek Wnuk (Łęczna) udanie budują Centrum Wolontariatu w Lublinie. Dwa kaesemowskie małżeństwa, Katarzyny Skubisz i Pawła Kępki oraz Bożeny Krzemińskiej i Piotra Kaczyńskiego, włączyły się w stworzenie znakomitej szkoły „Skrzydła”. Sylwester Tułajew wyrósł z oddziału KSM przy parafii pw. św. Andrzeja Boboli; dziś zasiada w sejmie i ministerstwie spraw wewnętrznych.

Wstępując do KSM, młodzież ślubuje według przedwojennej formuły słowami: „Przez cnotę, naukę i pracę służyć Bogu i Ojczyźnie – Gotów? Gotów!”. Większość kaesemowiczów wypełnia te śluby dobrą służbą. To droga godna polecenia wszystkim młodym ludziom.

CZYTAJ DALEJ

Św. Tomasz z Akwinu

2020-01-21 09:37

Niedziela Ogólnopolska 4/2020, str. VIII

[ TEMATY ]

patron

wspomnienie

Bartolome Esteban Murillo

Św. Tomasz z Akwinu

Św. Tomasz z Akwinu ur. 28 stycznia 1225 r. zm. 7 marca 1274 r. kanonizowany 18 lipca 1323 r.
Jego myśl filozoficzna i teologiczna naznaczyła na całe stulecia nauczanie Kościoła. Do dzisiaj w naszych świątyniach śpiewamy hymny eucharystyczne, których autorem jest św. Tomasz z Akwinu.

Tomasz urodził się na zamku Roccasecca niedaleko Akwinu (Włochy) w 1225 r. Jako młody chłopiec został wysłany przez rodziców do opactwa na Monte Cassino, jednak po pewnym czasie opuścił klasztor i udał się do Neapolu, gdzie studiował na tamtejszym uniwersytecie. To właśnie tam zetknął się z założonym przez św. Dominika Zakonem Kaznodziejskim. Kiedy wstępował do zakonu dominikańskiego, miał ok. 20 lat.

Studiował w Rzymie, a od 1248 r. w Kolonii, gdzie na tamtejszym uniwersytecie wykładał głośny uczony dominikański św. Albert Wielki. To właśnie ten święty powiedział o Tomaszu: „Nazywamy go niemym wołem, ale on jeszcze przez swoją naukę tak zaryczy, że usłyszy go cały świat”. W Kolonii Tomasz przyjął święcenia kapłańskie. Po święceniach wykładał teologię na Sorbonie w Paryżu. Był najpierw bakałarzem nauk biblijnych (1252-53), potem wykładał Sentencje Piotra Lombarda (1253-55).

Tomasz jako wybitny teolog został dostrzeżony przez Kościół. Kiedy w 1274 r. papież bł. Grzegorz X zwołał do Lyonu sobór powszechny, to zaprosił na obrady także Tomasza z Akwinu.
Ten jednak, w wieku 48 lat, zmarł w drodze na sobór w opactwie Cystersów w Fossanova 7 marca 1274 r.

Święty Tomasz z Akwinu stworzył zwarty system nauki filozoficznej i teologii katolickiej, zwany tomizmem.
Ten wybitny teolog i doktor Kościoła położył solidny fundament pod rozwój i kierunek zachodniej myśli chrześcijańskiej. Do najważniejszych jego dzieł należą: Summa contra gentiles, czyli apologia wiary przeciwko poganom, Komentarz do „Sentencji” Piotra Lombarda, Summa teologiczna.

Jest autorem hymnów w tekstach liturgicznych do brewiarza i mszału na uroczystość Bożego Ciała. To właśnie z tekstów Akwinaty pochodzą słowa hymnów: Przed tak wielkim Sakramentem i O zbawcza Hostio.

Kilka myśli i modlitw św. Tomasza z Akwinu:

„Szczęścia nie znajdziesz w niczym innym, ale tylko w Bogu”.

„Kochać to znaczy chcieć dobra drugiego”.

„Z czystego serca rodzi się owoc dobrego życia”.

„Chciałbym zrozumieć Boga!”.

„Panie, mój Boże, udziel mi rozumu, abym mógł Cię poznać, pilności, abym Cię szukał, mądrości, abym Cię znajdował, postępowania, abym Ci się podobał, wytrwałości, abym Cię wiernie oczekiwał, i ufności, abym w końcu mógł Cię objąć”.

Oprac. na podstawie brewiarz.pl

CZYTAJ DALEJ

Republika Środkowoafrykańska: polska dentystka pomogła ponad 200 pacjentom

2020-01-29 12:55

[ TEMATY ]

misje

Żydzi

muzeum

Afryka

Klaudia Zielińska

Polska dentystka Monika Wieczorek przyjęła ponad 200 pacjentów w Afryce. Mieszkańcy przychodzili do gabinetu w szpitalu katolickim im. bł. Jana Beyzyma w Bagandou w Republice Środkowoafrykańskiej. Dentystka odwiedziła także pięć okolicznych miejscowości. W Republice Środkowoafrykańskiej ludzie często umierają od zakażeń zębopochodnych.

„Bardzo ważnym elementem projektu była także edukacja stomatologiczna. Mieliśmy wysoką frekwencję. Pacjenci przybywali nawet z odległej stolicy kraju - Bangui. Wiedzę z zakresu zdrowia i higieny jamy ustnej przekazywaliśmy mieszkańców, a zwłaszcza uczniom szkół podstawowych i gimnazjalnych” - opowiada Izabela Cywa, która towarzyszyła lekarce.

Organizatorzy oceniają, że projekt był bardzo owocny, czego dowodem są liczni pacjenci nawet z miejscowości graniczących z Demokratyczną Republiką Konga.

W realizacji projektu, który trwał trzy tygodnie pomogli: Diecezja Tarnowska, Fundacja Redemtoris Missio, misjonarze z Bagandou i Bimbo oraz wolontariusze przebywający w tym czasie w Bagandou.

Szpital w Bagandou działa od 2004 r. To dzieło Diecezji Tarnowskiej. Został on ufundowany przez Kolędników Misyjnych dla ludności koczowniczo - łowieckiej, czyli Pigmejów, przebywających na tamtych terenach. Szpital posiada 50 łóżek, sale operacyjną, laboratorium, gabinet dentystyczny oraz salę porodową.

W 2016 r. Izabela Cywa z diecezji tarnowskiej we współpracy z lekarzem Konradem Rylskim otworzyła tam gabinet stomatologiczny.

Już od ponad roku w szpitalu w Bagandou nie było dentysty, a potrzeby medyczne mieszkańców nie zniknęły.

W Republice Środkowoafrykańskiej ludzie często umierają od zakażeń zębopochodnych. Dzięki pomocy wolontariuszek i ludzi dobrej woli to może się zmienić. W ramach zbiórki internetowej udało się kupić leki i narzędzia chirurgiczne.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję