Reklama

Niedziela Podlaska

Ocalić od zapomnienia

Na początku tego roku ukazała się książka pt. „Podwaliny: drewniane domy Podlasia i ich mieszkańcy”. Autorką cennej publikacji jest Magdalena Stopa i wydawca Muzeum Rolnictwa im. Ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu. Ocalają od zapomnienia to, co już powoli odchodzi w przeszłość

2019-08-06 09:22

Niedziela podlaska 32/2019, str. 4-5

[ TEMATY ]

kultura

Archiwum Magdaleny Stopy

Pawły

Magdalena Stopa od 4 lat jest mieszkanką drewnianego domu we wsi Dziecinne w gminie Boćki. Troska o zachowanie tradycyjnej konstrukcji i wyposażenia domu została nagrodzona przez Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu w konkursie na Najlepiej Zachowany Zabytek Wiejskiego Budownictwa Drewnianego w Województwie Podlaskim.

Pomysł na książkę

Na uroczystym wręczeniu nagród w muzeum spotkali się właściciele nagrodzonych w konkursie domów drewnianych i każdy z nich opowiadał swoją historię.

– Te historie były niezwykle ciekawe – powiedziała autorka. – Jeden pan opowiedział jak kupił swój dom. Zgłosił się do starszego człowieka, właściciela domu, który sobie upatrzył. A ten mówi: owszem, dom jest na sprzedaż, ale nie dla każdego. Musi pan udowodnić, że mieszka na Podlasiu od przynajmniej trzech pokoleń. Na co kupujący: dobrze pan trafił. Wypisał swoich przodków i miejscowości, gdzie mieszkali. Starszy pan poprosił o tydzień do namysłu. Okazało się, że ten człowiek pojechał z zapisaną karteczką do tych wszystkich miejscowości i sprawdził, czy to prawda. Transakcja doszła do skutku. Wysłuchałam tej i innych opowieści i pomyślałam sobie, że skoro muzeum już tyle lat nagradza te domy, a pewnie w co drugim jest taka historia, to jest temat na książkę. Zdałam sobie sprawę, że te opowieści to świat, który w innych częściach Polski już nie istnieje. Drewniane domy Podlasia i ich mieszkańcy, to takie podwaliny, podstawy lokalnej historii i tradycji – opowiada autorka.

Reklama

Symboliczny tytuł książki

Podwalina, to najniższa belka w drewnianym domu, ta która leży na fundamencie, czyli na której opierają się wszystkie pozostałe belki i cały dom. Często z lepszego drewna, bardziej masywna, taka najważniejsza belka w domu, czyli taka podstawa domu. Jak mówi autorka: – Skojarzyło mi się to z tym, że te drewniane domy są taką podwaliną lokalnej tradycji i krajobrazu. Te domy na Podlasiu są cały czas jeszcze obecne. Region ten odróżnia się od pozostałych części Polski. To na Podlasiu i jeszcze tylko na Podhalu jest tyle drewnianego budownictwa i należy ze wszech miar troszczyć się, żeby ono przetrwało. Dlatego ważne jest to, co robi Muzeum w Ciechanowcu w tej dziedzinie.

To ludzie tworzą dom – rodzina jest taką podwaliną lokalnej społeczności. Historie zapisane w książce mówią o tym, że dbałość o tę rodzinę jest gwarantem silnego domu. Wątek trwania rodziny w domu podkreśla Magdalena Stopa: – Wybierając domy spośród kilkuset budynków nagrodzonych przez muzeum, starałam się dotrzeć do tych, które od dziesięcioleci są własnością tej samej rodziny. Chciałam odnaleźć rozmówców, którzy pamięcią sięgają możliwie jak najdalej. Tak, by zapisać zarówno historię domów, jak i ludzi, tych, którzy mieszkają w nich dziś, i tych którzy mieszkali dawniej. To pozwala lepiej pojąć sens własnej historii – tłumaczy.

Opowieści niezwykłe

Magdalena Stopa książkę podzieliła na 20 rozdziałów, każdy z nich zawiera historię jednego domu i jego mieszkańców. Są tam domy z różnych zakątków Podlasia: Chytra, Ciechanowiec, Ciełuszki, Czyże, Kaniuki, Knyszyn, Koryciski, Koźliki, Nowa Przerośl, Orla, Pawły, Pentowo, Puńsk, Ryboły, Szczyty-Nowodwory, Tykocin, Zwierżany. Historie są niezwykłe. O drewnianym młynie w Orli, który kiedy pracuje to wszystko się w nim „telepie”, jakby miał się za chwile rozpaść. O domu w Tykocinie, którego właścicielka szukała wapna gaszonego po całej Polsce i pięknie udokumentowała cały remont. O domu w miejscowości Chytra, w którym remont robi sama właścicielka – prawniczka. O ciekawej zagrodzie litewskiej w Puńsku i skansenie w Koźlikach. O domu w wiosce bocianiej w Pentowie, gdzie mieszkańcy tragedię przekuli w sukces. O losach rodziny rzeźbiarza Włodzimierza Naumiuka z Kaniuk i jego domu wybudowanym w 1906 r., a ocalonym od spalenia dzięki pradziadowi, który nie udał się na bieżeństwo, jedyny z całej wsi. O wiatraku w Koryciskach, który produkował prąd na długo przed elektryfikacją.

W „Podwalinach” jest wiele barwnych, niezwykłych opowieści, które składają się jak puzzle i tworzą historię naszego miejsca na ziemi. A wszystko to bogato ilustrowane zdjęciami opisywanych domów aktualnie i w dawnych czasach, fotografiami obrazującymi piękne wnętrza z tradycyjnym wyposażeniem, makatkami, kapami, ręcznikami. Wiele w niej starych rodzinnych zdjęć mieszkańców i tradycyjnych zwyczajów, jak np. kolędowanie czy też kąpanie owiec przed strzyżeniem. Przy każdej opisywanej miejscowości grafik umieścił mapę, aby łatwiej było czytelnikowi wyobrazić sobie, gdzie znajdują się bohaterowie opowieści.

Znawca tematu

Na szczególną uwagę zasługuje fachowość, z jaką zostały opisane konstrukcje budynków. Na spotkaniu w bibliotece w Boćkach autorka mówiła: – Proszę spojrzeć na te pilastry, które ujmują drzwi wejściowe. Pilastry są kanelowane, mają kapitele, a po bokach boniowane narożniki. W książce pojawiają się fachowe terminy z budownictwa drewnianego, widać dobrą znajomość tematu. – Przydały się tutaj moje studia z historii sztuki – tłumaczy autorka. – Robiłam dyplom z architektury drewnianej. Tematem był XVIII-wieczny kościół.

Pisarka mówi, że praca nad „Podwalinami” była niezwykłym doświadczeniem, bo mogła jeździć i poznawać ludzi i ich domy. Te domy były w obszarze całego województwa, bo i Suwalszczyzna i okolice Bielska Podlaskiego i nad Narwią, od Hajnówki po Puńsk. To było niezwykle ciekawe z perspektywy poznania ludzi, ale i oglądania najbardziej atrakcyjnych budynków, ponieważ były to domy nagrodzone w konkursie ciechanowieckiego muzeum. Są one wizytówką tego regionu. Do tego dochodziły rozmowy z mieszkańcami, którzy tam żyją od pokoleń i stare zdjęcia, albumy, pamiątki, tradycje rodzinne.

* * *

Magdalena Stopa
historyk sztuki i dziennikarka. Autorka książek o Warszawie i jej mieszkańcach. Laureatka dwóch Nagród KLIO (2015, 2016), Nagrody Literackiej m.st. Warszawy (2011) i dwóch dyplomów honorowych Towarzystwa Przyjaciół Warszawy za najlepsze publikacje roku w dziedzinie varsavianów oraz Nagrody im. Witolda Hulewicza (2013). Nagrała ponad 200 relacji biograficznych w Polsce i za granicą. Od 2015 r. mieszka we wsi Dziecinne, w gminie Boćki na Podlasiu. W 2018 r. zorganizowała 5 kursów tkackich. Przez 3 lata prowadziła (wraz z Teresą Modzelewską) nagrania biograficzne najstarszych mieszkańców gminy Boćki. Prezes założonej w 2017 r. Fundacji OKOLICA, której celem jest dokumentowanie historii i tradycji lokalnej.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Śpiew na chwałę Bożą

2019-11-05 13:08

Niedziela bielsko-żywiecka 45/2019, str. 5

[ TEMATY ]

kultura

chór

MR

Pieśń w Kętach

„Psallite Deo” w Kętach dał po raz 22 szansę na zaprezentowanie swojego muzycznego talentu wielu solistom i zespołom. Na finałowe przesłuchania, które odbyły się 26 października w Miejskim Domu Kultury, dotarło 33 wokalistów i przedstawicieli grup śpiewaczych. Łącznie w konkursie wystartowało ponad 300 amatorów. W kategorii chóry wyróżniono Chór z Centrum św. Maksymiliana w Harmężach, Chór „Wrzos” z Głębowic, a wśród zespołów ludowych – „Grojczan” z Grojca.

Pierwsze miejsce w kategorii schole otrzymała Diakonia Solo Dios Basta z Pisarzowic, a w gronie zespołów wokalnych grupa „Kontrasty” z Bielska-Białej Komorowic. W kategorii zespołów wokalno-instrumentalnych uhonorowany został duet Jonasz Kowala i Aleksandra Frysztacka. Najlepszą solistką do 15. roku życia uznano Antoninę Kraszewską, a powyżej tej granicy Annę Kovacovą. Z kolei wyróżnienie za ewangelizację przez śpiew powędrowało do Łukasza Zyzaka.

– Wynik jest ważny, ale najważniejsze jest to, że dobrze się bawiłyśmy. Tutaj panuje super atmosfera, a my pokazujemy, że piosenki religijne w naszym wykonaniu to propozycja wspaniałej zabawy. Nasz Pan i Zbawiciel ma wspaniały przekaz, a tekst piosenki jest gotową modlitwą, która przez śpiew się konkretyzuje. Warto więc śpiewać razem z nami – przekonywały Paulina, Kasia, Kornelia, Martyna i Magdalena z zespołu „Kontrasty”, który w 16-osobowym składzie kierowanym przez Agnieszkę Dylik wystąpił na „Psallite Deo”.

Inni artyści również podkreślali doniosłą rangę wykonywania muzyki na rzecz Stwórcy. – Do śpiewania piosenek religijnych skłania mnie wiara w Pana Boga. Czuję się przez to znacznie lepiej. Doświadczam wtedy Bożej otuchy i bliskości – mówiła Klaudia Wilusz z z Radziechów. Wtórował jej Łukasz Zyzak z Rychwałdu. – Przygotowałem dwie religijne piosenki: „Jezus mym przyjacielem” i „Pieśń jedności”. Lubię je śpiewać, bo odnajduję w nich pasję – podkreślił niepełnosprawny artysta.

Swoje dołożyła także jeżdżąca na wózku inwalidzkim 25-letnia Maria Fabia z Kóz. – Ćwiczę śpiewanie w domu. Często występuję w różnych jasełkach, konkursach. Przed występem nie mam jednak tremy – stwierdziła dziewczyna. – Od osób niepełnosprawnych można nauczyć się głębokiej wiary. Ale nie tylko tego. Także szczerości i odwagi w temacie planów, które zamierzają wdrożyć w życie – uzupełniła Anna Fabia, mama Marii. – Praca czyni mistrza. Dlatego żeby dobrze wypaść, trzeba trenować. My spotykamy się raz w tygodniu, aby przez dwie godziny nieustannie ćwiczyć zarówno to, co znane, jak i to, co nowe – podkreśliła Krystyna Sitko, reprezentantka zespołu „Kalina” i prezes Koła Gospodyń Wiejskich z Polanki Wielkiej.

Przesłuchania finalistów trwały od godz. 11 do godz. 18. Po tym czasie jury udało się na narady, a wykonawcy zostali zaproszeni na poczęstunek. Dopełnieniem festiwalowych emocji był występ chóru „KIYOVSKIE BLAHOVHETYA” działającego przy greckokatolickim Kościele św. Andrzeja Apostoła we Lwowie na Ukrainie oraz zespołu G.O.D’s z Preszowa na Słowacji, laureat Grand Prix „Psallite Deo” w 2013 r. i w 2016 r.

Festiwalowe jury obradowało w składzie: Janusz Kohut – kompozytor i pianista, Beata Borowska – wykładowca Akademii Muzycznej w Katowicach, ks. Stanisław Joneczko – muzyk zespołu „Dzień Dobry” i proboszcz parafii Imienia Najświętszej Maryi Panny w Kamesznicy. Na całokształt „Psallite Deo” złożyła się także wystawa ikon i pejzaży Grzegorza Giermka pt. „W stronę światła” oraz Przegląd Filmowy „Oikumene”, w ramach którego wyświetlano takie filmy jak: „Tajemnica Ojca Pio”, „Chleb z nieba” i „Z miłości do Joey”.

CZYTAJ DALEJ

"Szczęść Boże" czy... "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus"?

Niedziela łowicka 6/2003

[ TEMATY ]

ksiądz

kapłan

Piotr Drzewiecki

Ostatnio jedna z kobiet zapytała mnie jakby z pewnym wyrzutem: "Proszę księdza, zauważam z niepokojem, że ostatnimi laty coraz modniejsze w ustach duchownych, kleryków, sióstr duchownych jest pozdrowienie: «Szczęść Boże» zamiast «Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus». Nawet ksiądz, który przyszedł do mnie po kolędzie, pozdrowił nas słowami «Szczęść Boże». To nie jest przywitanie chwalące Boga. Kiedyś w taki sposób pozdrawiano osoby pracujące: «Szczęść Boże w pracy» i wówczas padała odpowiedź: «Bóg zapłać». Dzisiaj kiedy słyszę «Szczęść Boże», od razu ciśnie mi się na usta pytanie: do czego, skoro nikt nie pracuje w tej chwili? Nie wiem, co o tym myśleć. Według mnie to nie jest w pełni chrześcijańskie pozdrowienie".
No cóż, wydaje się, że powyższa interpretacja pozdrowień chrześcijańskich jest uzasadniona. Ale chyba może za bardzo widać tutaj przyzwyczajenie do tego, co jest tradycją wyniesioną z dziecinnych lat z domu rodzinnego. Pamiętajmy jednak o jednym: to, co jest krótsze, a mam tu na myśli zwrot "Szczęść Boże", niekoniecznie musi być gorsze.
Owszem, pozdrowienie "Szczęść Boże" jest krótsze i z tego powodu częściej stosowane. Ale ono ma swoją głęboką treść, która nie tylko odnosi się do ciężkiej, fizycznej pracy. To w naszej tradycji związano to pozdrowienie z pracą. A przecież życzenie szczęścia jest związane z tak wieloma okolicznościami. Bo jest to ludzkie życzenie skierowane do Boga, stanowiące odpowiedź na całe bogactwo życia człowieka. I jest tu wyznanie wiary w Boga i Jego Opatrzność; wyznanie wiary, że to, co jest ludzkim życzeniem, spełnić może tylko Bóg. To szczęście ma pochodzić od Niego. Mamy tu więc skierowanie uwagi na Boga i naszą od Niego zależność. Zależność, w którą wpisana jest Boża życzliwość dla człowieka. Tak oto odsłania się nam głębia tego skromnego pozdrowienia "Szczęść Boże". Czyż to mało?
Poza tym życzyć szczęścia od Boga, to znaczy życzyć Bożego błogosławieństwa. A jak jest ono cenne, świadczy opisana w Księdze Rodzaju nocna walka patriarchy Jakuba z aniołem, której celem jest m.in. uzyskanie błogosławieństwa w imię Boga: "Nie puszczę cię, dopóki mi nie pobłogosławisz" (por. Rdz 32, 25-32). I tu znów odsłania się znaczenie naszego pozdrowienia "Szczęść Boże". Jest to prośba o udzielenie przez Boga błogosławieństwa, czyli prośba o uszczęśliwienie człowieka, a więc ogarnięcie go Bożą łaską. Z tym łączy się życzenie osiągnięcia szczęścia wiecznego, którego wszelkie szczęście doczesne jest zapowiedzią i obrazem.
Nie chciałbym jednak być źle zrozumiany. To, że piszę tak wiele o pozdrowieniu "Szczęść Boże", nie znaczy automatycznie, iż chcę przez to podważać pierwszeństwo pozdrowienia "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus". Moją intencją jest jedynie odkrycie głębokiej wartości wypowiedzenia słów "Szczęść Boże" przy spotkaniu dwóch osób.
A na koniec pragnę przytoczyć - niejako w formie argumentu na poparcie moich rozważań - słowa Ojca Świętego Jana Pawła II, które wypowiedział 10 czerwca 1997 r. w czasie wizyty w Krośnie: "Niech z ust polskiego rolnika nie znika to piękne pozdrowienie «Szczęść Boże» i «Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus». Pozdrawiajcie się tymi słowami, przekazując w ten sposób najlepsze życzenia (bliźnim). W nich zawarta jest wasza chrześcijańska godność. Nie dopuście, aby ją wam odebrano".

CZYTAJ DALEJ

Abp Neary: przyjąć objawienie z Knock to otworzyć się na Słowo

2020-01-25 17:41

[ TEMATY ]

objawienia

Knock

wikipedia.org

Dla Irlandczyków zaproszenie do Watykanu wizerunku Maryi z ich narodowego sanktuarium w Knock jest ważnym gestem ze strony Ojca Świętego. Przypomina im bowiem papieską wizytę w Irlandii w 2018 r. Zwraca na to uwagę abp Michael Neary. To właśnie na terenie jego archidiecezji Tuam w 1879 r. miało miejsce objawienie w Knock.

Jak zauważa abp Neary zdumiewającą rzeczą jest to, że kiedy dziś Irlandczycy powracają pamięcią do papieskiej podróży, to najczęściej wspominają właśnie jego wizytę w maryjnym sanktuarium i ciszę, która zapanowała pośród tłumu wiernych w czasie adoracji eucharystycznej z Papieżem.

26 stycznia, w pierwszą Niedzielę Słowa Bożego, do Watykanu zostanie przywieziona figura Matki Bożej właśnie z tego sanktuarium. Zostanie wystawiona przy głównym ołtarzu bazyliki św. Piotra podczas papieskiej Eucharystii. Jak podkreśla abp Neary, nie jest to przypadkowe. Podczas objawienia w Knock, Maryja nie powiedziała bowiem ani słowa. Wraz z Nią był natomiast obecny Jan Ewangelista, który trzymał w ręku księgę Pisma Świętego. To oczywista zachęta do słuchania Słowa Bożego.

„Knock ma wielki potencjał komunikacji, głoszenia Słowa Bożego. Objawienia w Knock zawierają w sobie wielkie przesłanie. Widzimy w nich Matkę Bożą, św. Józefa oraz Baranka Bożego i krzyż nad ołtarzem. Postacią, o której niekiedy się zapomina, a która również uczestniczyła w tych objawieniach, jest św. Jan Ewangelista z księgą Pisma Świętego. A skoro Maryja podczas objawień nie przemówiła, to wydaje się, że ukazała w ten sposób znaczenie Słowa Bożego. Lecz aby Słowo Boże mogło się w nas zakorzenić, niezbędne jest odpowiednie przyjęcie, potrzeba ciszy. W dzisiejszym świecie pada tak wiele słów, pomyślmy jedynie o różnego rodzaju czatach. Dlatego tym bardziej potrzebujemy ciszy, aby przyjąć Słowo, aby słuchać tego, co rzeczywiście się dzieje“ - powiedział Radiu Watykańskiemu abp Michael Neary.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję