Reklama

Wiadomości

Czy powinniśmy rozumieć Rosję?

Rosja istnieje tuż przy naszych granicach i jest wielkim nieznanym nam żywiołem

Niedziela Ogólnopolska 45/2019, str. 32-33

[ TEMATY ]

Rosja

wikipedia.org / foter.com / CC BY-SA 3.0

To zaiste smutne, ale przeciętny Polak niewiele wie o najbliższych sąsiadach naszego kraju. Jest to o tyle dziwne, że od kilku wieków nasza państwowość definiuje się m.in. w oparciu o stosunek do Rosji. Nieco spłaszczając problem, można nawet zapytać: jak określalibyśmy nasze miejsce w świecie, gdyby Rosja nagle wyparowała z mapy, gdyby jej nie było?

W publicystyce i dyskusjach politycznych tak się już utarło, że jeśli ktoś apeluje o poznanie Rosji i próbę zrozumienia rządzących nią mechanizmów, to właściwie zbywany jest stwierdzeniem: rosyjska agentura. Tymczasem Rosja istnieje tuż przy naszych granicach i jest wielkim nieznanym nam żywiołem, do którego przyzwyczailiśmy się jako do wiecznego wroga. Jest silniejsza od Polski i istotnie nieprzychylna naszej niepodległości. Od wielu lat jednak za cały pomysł uprawiania polityki wobec niej wystarczała nam tzw. doktryna Jerzego Giedroycia, polegająca na budowaniu wokół Polski „wianuszka” przyjaznych państw sąsiadujących, które oddzielą nas od Rosji. Była to więc idea tworzenia swoistego kordonu sanitarnego, zakładająca, że z Rosją – z jej władzami – po prostu dogadać się nie sposób. Takie idee powtarzali zgodnie wszyscy politycy władzy od 1990 r., bez różnicy, czy byli to Aleksander Kwaśniewski czy też premier Jan Olszewski. „Giedroyć” był właściwie parawanem, za którym ukrywał się brak strategii i elastycznej formy reagowania na zmieniające się w Moskwie prądy władzy. W praktyce nie zmieniliśmy (nasi przedstawiciele) swojego myślenia niezależnie od tego, czy na Kremlu panowali Gorbaczow, Jelcyn czy Putin. Długotrwała pustka w poznawaniu Rosji i reagowaniu na jej plany zaowocowała nawet kilkoma kuriozalnymi sytuacjami – takimi jak choćby próby dziwacznego zbliżenia za czasów Donalda Tuska czy też nadinterpretowanie wydarzeń na Ukrainie. Przypomnę, że z wrogą Polsce fundacją „Otwarty Dialog” Lyudmyly Kozlovskiej – w pewnym momencie – zgodnie współpracowali politycy zarówno PiS, jak i PO. W ciągu ostatnich lat – pod wpływem USA – na sile przybrała nowa koncepcja tworzenia tzw. Międzymorza, a więc autonomicznego związku państw od nadczarnomorskiej Rumunii aż do nadbałtyckiej Polski. Władze Rosji traktują Polskę niechętnie, a próby dialogu z nimi dotychczas spełzały na niczym. W tym samym czasie rozkwitały interesy robione ponad naszymi głowami między Niemcami a Rosją – przejawem tej sytuacji są choćby dwie nitki gazociągu Nord Stream. Mówiąc krótko: niewiele z Rosją dotąd ugraliśmy, a własną inercją i brakiem pomysłu na korzyści utorowaliśmy drogę do znakomitych interesów w Rosji Niemcom, Wielkiej Brytanii czy Francji. Czy jednak Rosję da się zrozumieć – i co z tego wynika?

U naszego wielkiego i nieprzyjaznego sąsiada musimy zauważyć dwa fenomeny. Władza ciągle nie jest tam demokratyczna, a ludzie – ciekawi i z natury przyjaźni – są jednak fatalnie zdominowani przez kremlowski reżim i jego służby. Jednocześnie Rosjanie patrzą na nas przez pryzmat kilku stereotypów – często bardzo groteskowych. Po pierwsze, widzą w nas „polskich szlachciców”, którzy charakteryzują się kłótliwością i szkodzącą własnemu interesowi skłonnością do zwady. Często wspomina się tam serial „Czterej pancerni i pies” oraz piosenkarkę Annę German... i to właściwie wszystko.

Reklama

Czy zatem chęć zrozumienia Rosji w Polsce i Polski w Rosji to utopia i rzecz zgoła szkodliwa? – tak chcieliby widzieć ten problem politycy, którzy niejako zawodowo uprawiają jedynie straszenie naszym wschodnim sąsiadem. Tymczasem dzisiejsza Rosja przeżywa sporo kłopotów z własną tożsamością. Przyzwyczajona jest do odgrywania roli imperium, podczas gdy jej rzeczywista miara, mimo znakomitych służb specjalnych, maleje do rozmiaru jedynie regionalnego mocarstwa. Jest zbyt silna dla Europy, jednak ma już zbyt mały potencjał, by – na równych prawach – konkurować ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami.

Spójrzmy, jak ścierają się wewnątrz Rosji rozmaite koncepcje jej definiowania i istnienia. Ciekawą koncepcją w rosyjskiej myśli politycznej jest atlantyzm, zwany także okcydentalizmem. Według tej szkoły, Rosja powinna się europeizować i łączyć ze wspólnotą atlantycką, aby modernizować swoje państwo i kierujące nim zjawiska społeczne. Zwolennicy takiego kierunku w Rosji zwani są zapadnikami. Krążą nawet wieści, że po części „zapadnikiem”, a na pewno germanofilem jest sam Władimir Putin. Jednocześnie dyktator Rosji pozuje na polityka konserwatywnego, szanującego wartości rodzinne i angażującego się w obronę chrześcijan na Bliskim Wschodzie i w Afryce. Wcześniej myślenie atlantyckie w rosyjskiej polityce utożsamiane było z tzw. doktryną Kozyriewa. Koncepcja włączenia Rosji w nurt zachodniego świata poniosła jednak porażkę i teraz w tym kraju panuje wobec niej coraz większy sceptycyzm. Być może Putin nie porzucił całkiem projektów okcydentalizacji Rosji, są one jednak wyraźnie zmodyfikowane. Stosunek państw wysokorozwiniętych do Kremla jest bowiem daleki od rosyjskich oczekiwań.

Dziś konsekwencjami wypierania Rosji z Europy są praktyczne istnienie ożywionych kontaktów na linii Moskwa – Pekin – Teheran i coraz częstsze konsultacje z Ankarą, co umożliwia Rosji osiąganie sporych sukcesów na Bliskim Wschodzie.

Reklama

Drugim poglądem, który w Rosji zawsze miał wielu zwolenników, jest euroazjatyzm i obecny neoeuroazjatyzm. Wyznawcy tej koncepcji twierdzą, że Rosja jednak w znacznej mierze przynależy do Azji i tam powinna szukać źródeł swojego rozwoju. Rosnąc dzięki azjatyckim sukcesom, Rosja może w konsekwencji zdominować Europę na swoich warunkach – wierzą neoeuroazjaci. Ta koncepcja – w warstwie filozoficznej i antropologicznej – głosi, że Rosja stanowi odrębną wartość w świecie, a tzw. człowiek rosyjski ma w istocie dwie dusze: azjatycką i europejską. Realiści wyznający tę doktrynę mówią o wyjątkowej wartości tzw. rosyjskiej głębi strategicznej, która daje ich państwu wielką przewagę nad każdym innym podmiotem. Koncepcja ta wyraźnie zakłada potrzebę rywalizacji z dominującymi na Zachodzie Anglosasami. W praktyce takie myślenie rosyjskich elit skutkuje zbliżeniem z Chinami, przejawiającym się w umowach handlowych, w których z rozliczeń wyparty jest dolar, oraz wspólnymi projektami budowania niezależnych od USA morskich szlaków handlowych (np. „szlaku Północnego” zahaczającego o Arktykę).

Trzecim silnym historycznie i politycznie kierunkiem myślenia rosyjskich elit o sobie i swoim państwie jest bizantynizm. Jest on m.in. związany z mistycznymi koncepcjami prawosławia, mówiącymi, że Rosja nie tylko jest duchowym spadkobiercą Cesarstwa Bizantyńskiego, ale też ma być wręcz „trzecim i ostatnim Rzymem”. W tym sposobie myślenia istotną historycznie obserwacją jest fakt, że w momencie, gdy upadł Konstantynopol, Księstwo Moskiewskie zrzuciło z siebie zwierzchność muzułmańskich Tatarów. Jeden z ideologów neobizantynizmu – (współczesny analityk) Artur Ustian twierdzi, że zepsuciu świata zachodniego i postępującej globalizacji Rosja powinna przeciwstawić swoje tradycje prawosławne i tym samym stać się wiodącym ośrodkiem walki z liberalizmem i prądami neomarksizmu w świecie. Neobizantynizm uznaje prawosławie za podstawę do wszelkiej aktywności politycznej Rosji na arenie międzynarodowej. Rosja, w tej myśli, jest kolebką bizantyńskich wartości i musi je rozszerzać na cały obszar dawnego cesarstwa oraz na „Wielki Step”, gdzie – według Lwa Gumilowa – dominowała wywiedziona z Konstantynopola nestoriańska wersja bizantyńskiego chrześcijaństwa. Taki styl myślenia zakłada także – znajdujący duży poklask – rosyjski mesjanizm, pokazujący Rosję jako zjawisko wyjątkowe nie tylko na fizycznej mapie świata, ale także w duchowej przestrzeni dzisiejszych cywilizacji. Konsekwencją takiego myślenia jest tworzenie antyzachodniego sojuszu Rosji z krajami Południa. Paradoksalnie właśnie takie koncepcje sprawiają, że Rosja – bez przeszkód – zbliża się z krajami muzułmańskimi. Istnieją także koncepcje mówiące o tym, że dzisiejsza Rosja jest „wyspą” i powinna uprawiać konsekwentny izolacjonizm – stanowi bowiem „świat sam w sobie”.

Jak zatem widać już nawet z tak pobieżnego przeglądu rosyjskiego myślenia geopolitycznego – jest to skomplikowany organizm, który Polska powinna dogłębnie poznać i właśnie w jego złożoności znaleźć swoje współczesne szanse.

2019-11-05 12:48

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Rosja: Premier Michaił Miszustin zakażony koronawirusem

[ TEMATY ]

premier

Rosja

koronawirus

zarażenie

PAP

Premier Rosji Michaił Miszustin

Premier Rosji Michaił Miszustin powiadomił w czwartek, że zdiagnozowano u niego koronawirusa. Szef rządu poinformował o tym prezydenta Władimira Putina i zaproponował, by jego obowiązki jako premiera przejął pierwszy wicepremier Rosji Andriej Biełousow.

"Właśnie się okazało, że testy, które robiłem dały wynik pozytywny" - powiedział Miszustin podczas rozmowy z Putinem poprzez łącze wideo. Wyjaśnił, że musi teraz pozostać w samoizolacji i przestrzegać zaleceń lekarskich. "Rząd będzie pracował w normalnym trybie, planuję pozostać z kolegami w aktywnym kontakcie telefonicznym" - dodał premier.

Zgodnie z propozycją Miszustina Putin powołał już Biełousowa, swojego byłego doradcę ds. gospodarczych, na p.o. premiera.

50-letni Miszustin objął stanowisko premiera Rosji w styczniu br., niedawno minęło 100 dni jego rządu.

Rosyjski prezydent życzył Miszustinowi szybkiego powrotu do zdrowia. Zauważył, że zakazić się koronawirusem może każdy - przed czym on sam stale ostrzega - a premier i ministrowie są szczególnie narażeni na ryzyko, bowiem w pracy nie mogą mimo wszystko obejść się bez bezpośredniego kontaktu z innymi ludźmi.

Brak jest oficjalnych informacji na temat przebiegu choroby premiera. Szef niezależnego radia Echo Moskwy Aleksiej Wieniediktow napisał w mediach społecznościowych, że Miszustin ma wysoką temperaturę - 39 stopni Celsjusza. Na temat ostatnich kontaktów premiera rząd również nie informował; według mera Moskwy Siergieja Sobianina Miszustin ostatnio starał się unikać zbędnych kontaktów. Wszystkie narady rządu odbywały się poprzez łącze wideo.

Dotąd zakażenie koronawirusem wśród przedstawicieli władz państwowych Rosji odnotowano w parlamencie, gdzie zachorowało dwóch deputowanych Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej (KPRF).

W Rosji liczba zakażeń koronawirusem przekroczyła w czwartek 100 tys., a liczba zgonów sięgnęła 1073. Pod względem liczby zachorowań Rosja jest na ósmym miejscu wśród krajów świata, przed Chinami i Iranem. Około 40 proc. wykrywanych zakażeń dotyczy w ostatnim czasie osób, które nie mają objawów choroby. Ciężki przebieg infekcji rejestrowany jest u około 5 proc. zakażonych Rosjan - mówiła niedawno szefowa państwowego urzędu sanitarnego Rospotriebnadzor Anna Popowa.

CZYTAJ DALEJ

Irlandia Północna: zwycięstwo aktywistki z zespołem Downa w sprawie aborcji niepełnosprawnych

2020-06-04 15:07

[ TEMATY ]

aborcja

aborcja eugeniczna

christian.org.uk

Zgromadzenie Irlandii Północnej przyjęło poprawkę sprzeciwiającą się legalizacji aborcji narzuconej jej przez władze w Londynie. Determinującą rolę odegrało zaangażowanie 24-letniej Heidi Crowter, od urodzenia cierpiącej na zespół Downa. Napisała ona list do parlamentarzystów, w którym przekonywała, że wprowadzona przez brytyjskie władze ustawa aborcyjna jest jawnym aktem dyskryminacji osób niepełnosprawnych, takich jak ona.

Decyzja parlamentarzystów przynajmniej na razie nic nie zmienia z punktu widzenia prawa. Jest jednak czytelnym przesłaniem dla władz w Londynie, które w ubiegłym roku narzuciły nowe zasady, wykorzystując do tego poważny kryzys instytucjonalny, jaki targał wówczas Irlandią Północną. Obecne głosowanie pokazało, że Irlandczycy nie są jednak zgodni z tą linią. Dowodzić tego może także fakt, że wszystkie wcześniejsze kampanie mające doprowadzić do „demokratycznego” zalegalizowania aborcji zakończyły się tam fiaskiem. W czasie głosowania podkreślono, że w sprawie legalizacji aborcji Irlandia Północna została „potraktowana z pogardą” przez brytyjski rząd.

Nowe bardzo liberalne zasady aborcyjne weszły w życie w Irlandii Północnej 31 marca. Od tego dnia do 22 maja, jak poinformował minister zdrowia, przeprowadzono tam 129 legalnych aborcji. Najbardziej kontrowersyjny paragraf nowego prawa stanowi, że aborcji można dokonywać bez jakichkolwiek ograniczeń w przypadku każdej niepełnosprawności i każdego upośledzenia dziecka. Także wówczas, gdy nie zagraża to jego życiu. Takim casusem jest m.in. zespół Downa, na który chora jest Heidi Crowter. Stąd właśnie jej batalia, sprzeciwiająca się rzezi niepełnosprawnych dzieci i domagająca poszanowania ich praw. Wskazuje ona, że nie może być tak, że jej kraj łamie jej prawa i dyskryminuje ją, mówiąc, że nie chce jej na tym świecie.

„Jako osoba z zespołem Downa uważam tę propozycję dla Irlandii Północnej za bardzo bolesną i obraźliwą. Mówi mi ona, że nie jestem taka sama jak inni ludzie, nie jestem godna takiego samego poziomu ochrony prawnej jak ktoś, kto nie cierpi na zespół Downa lub analogiczną nie powodującą śmierci niepełnosprawność” - napisała Crowter w swym liście do parlamentarzystów Zgromadzenia Irlandii Północnej.

Wyraziła przekonanie, że prawo powinno stanowić, iż w Irlandii Północnej osoby z zespołem Downa lub inną nie powodującą śmierci niepełnosprawnością są tak samo cenne jak osoby, które nie mają takiej niepełnosprawności, jak ma to miejsce w Republice Irlandii.

Zachęcając do głosowania za życiem, wskazała, że nie jest to sprawa partyjna, ale kwestia równości praw i oporu przeciwko dyskryminacji niepełnosprawnych. „Proszę głosować za tym wnioskiem, aby Zgromadzenie Irlandii Północnej mogło powiedzieć światu, że nie zaakceptuje prawa, które próbuje zapobiec narodzinom ludzi takich jak ja; prawa, które sugeruje, że nie mamy takiej samej wartości jak ludzie, którzy nie cierpią na zespół Downa lub inną niezagrażającą życiu niepełnosprawność. Proszę głosować, aby stworzyć klimat, który będzie ułatwiał, a nie utrudniał, rozpoznanie i dostrzeżenie piękna kryjącego się za dodatkowym chromosomem” - napisała swym liście.

CZYTAJ DALEJ

Pandemia pogłębiła wykluczenie edukacyjne dzieci

2020-06-05 20:50

[ TEMATY ]

dzieci

edukacja

pandemia

wykluczenie edukacyjne

Vatican News

Edukacja zdalna

Zamknięcie na całym świecie placówek oświatowych z powodu koronawirusa znacząco pogłębiło zjawisko edukacyjnego wykluczenia. Szacuje się, że zamknięcie szkół dotknęło 1 mld 200 mln dzieci. Wiele z nich nie mogło skorzystać z nauczania zdalnego m.in. z powodu braku internetu, czy elektryczności.

Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF) przypomina, że już przed pandemią setki tysięcy dzieci dotykał poważny kryzys edukacyjny. W niektórych krajach dorastają kolejne pokolenia, które nie miały szansy na pójście do szkolnej ławy. Mowa m.in. o objętych konfliktami Jemenie, Syrii, Iraku czy wschodniej Ukrainie, ale także wielu krajach Afryki i Ameryki Łacińskiej, gdzie edukacja wciąż jest dobrem luksusowym. UNICEF podkreśla, że pandemia znacząco pogłębiła edukacyjną przepaść między Północą i Południem.

Przebadano sytuację w 127 krajach świata, w których władze wprowadziły różne formy zdalnego nauczania: za pomocą internetu, telewizji i radia.
W 71 z nich mniej niż połowa mieszkańców ma dostęp do internetu. Przypomniano zarazem, że na całym świecie dzieci żyjące na obszarach wiejskich znajdują się w duże gorszej sytuacji niż te zamieszkujące w miastach. W afrykańskich wioskach, jak np. w Czadzie tylko jedna rodzina na sto ma dostęp do telewizji, podczas gdy w mieście ten współczynnik zmienia się na jeden do trzech. W takich krajach jak Sudan, Lesotho, Gambia czy Mauretania mniej niż 10 proc. mieszkańców może korzystać z elektryczności.

UNICEF przypomina zarazem, że wraz z ograniczeniami i zaostrzeniami wynikającymi z pandemii koronawirusa, znacząco nasiliło się zjawisko przemocy domowej. W szczególnie trudnej sytuacji znalazły się właśnie dzieci. Szacuje się, że ok. 300 mln dzieci pomiędzy drugim a czwartym rokiem życia regularnie pada ofiarą przemocy ze strony rodziców lub opiekunów.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję