Reklama

Niedziela Sandomierska

Wieża pełna tajemnic

Tereny naszej diecezji przesiąknięte są historią i niemalże wszędzie można znaleźć obiekt, który świadczy o dziejach naszego narodu. Tym razem w naszych wędrówkach #WakacjezNiedzielą zachęcamy do odwiedzenia małej miejscowości Tudorów położonej niedaleko Opatowa.

Niedziela sandomierska 35/2020, str. VI

[ TEMATY ]

turystyka

wakacje

Ks. Wojciech Kania

W ścianach widoczne są otwory strzelnicze

W ścianach widoczne są otwory strzelnicze

W różnych źródłach możemy znaleźć rozbieżne daty odnośnie do wzmianki o wsi. Jedne podają rok 1361, inne 1371. Tablica informująca o ruinach wieży mieszkalno-obronnej podaje rok 1371. Wtedy to – jak można przeczytać w dokumentach – zaistniał spór właściciela Tudorowa – rycerza Pałki herbu Janina z Wojciechem z Wąworkowa. Przedmiotem sporu było zatrzymanie wody na rzece Opatówce, która napędzała młyn tego ostatniego w Karwowie. Wspomniany rycerz Pałka chciał powiększyć swoje zalewiska.

Jan Długosz w swojej kronice w XV wieku wymienia jeszcze dwóch właścicieli Tudorowa – Mikołaja i Piotra herbu Janina. W kolejnym wieku zamek oraz wieś przeszła w ręce Krzysztofa Szydłowieckiego, kasztelana sandomierskiego a później kanclerza koronnego. Zakupił on zamek i ziemię w 1514 r. od Jana Tudorowskiego. W 1536 r. zamek za sprawą córki Krzysztofa Szydłowieckiego – Zofii przeszedł w posagu w ręce rodziny Tarnowskich. W następnych latach zamek stał się własnością znanych polskich rodów: Ostrowskich, Lubomirskich, Potockich oraz Sanguszków.

Reklama

Od roku 1850 do wybuchu II wojny światowej należał do rodziny Karskich. Należy zaznaczyć, że od końca XVII lub początku XVIII wieku obiekt ten był niezamieszkały. Dziś jego właścicielem jest artysta Gustaw Hadyna.

Zamek i okolica

Zamek w Tudorowie został zbudowany około połowy XV wieku. Za czasów pierwszych właścicieli była to warownia, która składała się z wieży o charakterze obronno-prestiżowym, fosy, wałów kamienno-ziemnych, grobli i stawów. W skład zamku wchodziły także drewniane zabudowania mieszkalno-gospodarcze. Krzysztof Szydłowiecki z zamku uczynił siedzibę zarządcy folwarku. Można się domyślać, że nie najlepiej wpłynęła ta decyzja na stan obiektu. Kolejni właściciele Tarnowscy albo Ostrowscy przebudowali wieżę, zmieniając jej poziomy użytkowe. Ponadto zostały zniszczone wały obronne oraz zlikwidowany południowy staw.

Jak podaje inwentarz z 1618 r. „zamek” złożony był z wieży nakrytej baniastym hełmem oraz położonych w jej sąsiedztwie: dworu, sernika, piekarni, 2 obór, 5 chlewów, stajenki, gumna, brogów, ogrodu warzywnego, 3 stawów z młynami i 2 sadzawek. Kolejni właściciele kazali w wieży wykuć otwory strzelnicze, a na zachód od niej wzniesiony został szaniec. W II połowie XVII wieku – być może na skutek zniszczeń po potopie szwedzkim – wieża przestała być użytkowana. W 1850 r. była już ruiną, kiedy to od Potockich nabył ją, wraz z miejscowym folwarkiem, Michał Karski.

Lokalizacja i wygląd

Reklama

Ruiny tudorowskiego „zamku” położone są we wschodniej części miejscowości. Wieżę można dostrzec już z prowadzącej do Tudorowa drogi. Nie jest łatwo odnaleźć prowadzącą do nich ścieżkę, jednak nawet z daleka obiekt wygląda ciekawie i okazale.

Niestety, zachowały się tylko ruiny wieży. Widoczne są też pozostałości wałów kamienno-ziemnych, szaniec z XVII wieku oraz znany tylko z badań archeologicznych staw. Wieża obronna usytuowana została na skalnym wzniesieniu, nad jednym z dopływów rzeki Opatówki. W zachodniej części wzniesienia widoczny jest niewielki płaskowyż, który odcięty jest suchą fosą. Niedaleko niej można odnaleźć pozostałości wałów, które są także widoczne na północ i południe od wieży.

Czworoboczna wieża wymurowana została głównie z kamienia oraz cegły. Dawniej była tynkowana. Na narożnikach widoczne są kamienne zdobienia. Obecnie jej wysokość to ok. 20 m. Z zaczerpniętych informacji można dowiedzieć się, że obecnie wieża składa się z piwnic i trzech nadziemnych kondygnacji, z czego najwyższa jest częściowo zniszczona. Na parterze, w elewacjach zachodniej i wschodniej, znajdują się otwory wejściowe, a na zachodzie dostrzec można zamurowane pozostałości kamiennego, ostrołukowego obramienia okiennego. W elewacjach południowej i wschodniej umieszczone są szczelinowe otwory strzelnicze.

W ścianach bocznych, we wnętrzu wieży, zachowały się ślady po gniazdach belek stropowych. Ich ułożenie sugeruje, że na przestrzeni wieków co najmniej sześciokrotnie zmieniano w tym budynku wysokości poszczególnych kondygnacji. Zapewne jest to obiekt, który dla miłośników historii oraz poszukiwaczy zapomnianych miejsc zapewni fascynujące i niezapomniane wrażenia. Na pewno warto tu przybyć i odkryć kolejne, ciekawe miejsce z dziejów naszego narodu.

W pobliżu

Odwiedzając Tudorów, warto przy okazji zwiedzić ruiny zamku w Międzygórzu, o którym pisaliśmy wcześniej, oraz pałac Karskich we Włostowie. Ruiny pałacu znajdują się w pobliżu drogi z Opatowa do Sandomierza. Włostów należał do rodziny Karskich od 1795 r. Pałac powstawał w latach 1854-1860. Wybudował go Stanisław Karski (1838 -1890), właściciel ziemski i działacz polityczny. Za neorenesansową budowlę we Włostowie odpowiadał Henryk Marconi. Pałac był bardzo nowoczesny jak na czasy, w których powstawał. Budowany był z najwyższej jakości drogich materiałów, miał marmurową posadzkę i schody, pokoje wyposażone były w drogie meble, a na ścianach wisiały obrazy znanych artystów.

Na początku XX wieku został przebudowany przez syna Henryka Marconiego – Władysława. W późniejszym czasie do budynku zostały doprowadzone linia telefoniczna, prąd oraz ciepła woda. Pałac od tego momentu miał też centralne ogrzewanie. Wszystko to było nie lada luksusem jak na tamte czasy. Ale to już inna historia.

2020-08-25 13:40

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Spokojnie, to tylko wakacje

Niedziela Ogólnopolska 28/2017, str. 44-45

[ TEMATY ]

wakacje

Wakacje z Bogiem

alexandre zveiger/Fotolia.com

Wakacje są radością dla dzieci, ale często poważnym stresem dla rodziców. Zwłaszcza gdy dziecię ma naście lat i właśnie oznajmia rodzinie, że planuje pierwszy samodzielny wyjazd. Prawdą jest, że na młodych ludzi czyha obecnie znacznie więcej niebezpieczeństw niż kilka dekad temu. Nie dziwią więc obawy dorosłych. Jednak z drugiej strony – kiedyś trzeba wypuścić pisklaki spod skrzydeł, zaufać im. A może raczej – zaufać sobie. Jak sprawić dziecku frajdę, samemu nie odchodząc od zmysłów?

Najpierw się martwiłam, czy córka poradzi sobie na pierwszej szkolnej wycieczce, potem zaliczałam bezsenne noce, gdy pojechała na kolonie. Ale to wszystko była ledwie przygrywka przed tym, co czeka mnie tego lata. Moja córka ma 16 lat i właśnie poprosiła o zgodę na wyjazd wraz z grupą przyjaciół na Mazury. Wzbudziło nasze podejrzenia to, że dziewczęta, które na oczy nie widziały kokpitu, nagle chcą żeglować. Oczywiście, stał za tym pomysłem przystojny kolega żeglarz. W jednej chwili zobaczyłam obrazy rodem z horrorów dla rodziców – hordy typów spod ciemnej gwiazdy, jakieś narkotyki, przypadkowy seks, alkohol, używki, balangi do białego rana czy co tam jeszcze wpadnie im do głowy. Mój opanowany mąż najpierw zaniemówił, a potem orzekł, że ma do córki pełne zaufanie, bo przecież wie, kogo wychował. Dwa dni później mieliśmy zarezerwowaną agroturystykę w sąsiedniej mazurskiej wsi. Tak na wszelki wypadek.

CZYTAJ DALEJ

Nowy kanclerz, rektor seminarium i proboszczowie - dalsze zmiany personalne

2021-06-08 11:37

[ TEMATY ]

diecezja świdnicka

zmiany księży

ks. Mirosław Benedyk

Kapłani diecezji podczas spotkania z biskupem

Kapłani diecezji podczas spotkania z biskupem

Po wczorajszym wręczeniu dekretów wikariuszowskich, Biskup Świdnicki na środę 9 czerwca br. zaprosił do auli kurialnej kapłanów, których dotyczyły zmiany proboszczowskie. Bp Marek Mendyk dokonał także zmian personalnych w Świdnickiej Kurii Biskupiej, Wyższym Seminarium Duchownym i Domu Księży Emerytów.

Z dniem 1 lipca 2021, ks. kan. Arkadiusz Chwastyk, dotychczasowy oficjał Sądu Biskupiego, zastąpi na funkcji Kanclerza Kurii Świdnickiej ks. prał. Stanisława Chomiaka, który przez 17 lat pełnił ten urząd. Po 13 latach ze świdnickim seminarium żegna się ks. prał. Tadeusz Chlipała, który obejmie urząd proboszcza w par. św. Ap. Piotra i Pawła w Świebodzicach. Dotychczasowego rektora zastąpi ks. kan. Dominik Ostrowski, prof. PWT Wrocław, który w latach 2009-2017 pełnił funkcje wicerektora w świdnickim seminarium. Zmiana objęła także Dom Księży Emerytów. Nowym dyrektorem został dotychczasowy proboszcz par. NSPJ w Świdnicy ks. kan. Paweł Wróblewski, który zastąpi ks. kan. Pawła Łabudę skierowanego na urząd proboszcza do Rogoźnicy. 

CZYTAJ DALEJ

Wesprzyj uchodźców!

2021-06-12 13:27

PAH

    Jak informuje Helena Krajewska (z Polskiej Akcji Humanitarnej) w najbliższą niedzielę 20 czerwca, podczas Międzynarodowego Dnia Uchodźcy, wolontariusze Polskiej Akcji Humanitarnej będą kwestować na rzecz wsparcia udzielanego przez PAH uchodźcom oraz osobom wewnętrznie przesiedlonym (szukającym schronienia w bezpiecznych strefach kraju ojczystego).

    Kwesta będzie miała miejsce po wszystkich Mszach św. przed kościołem Ojców Dominikanów, przy ul. Stolarskiej w Krakowie. Zebrana w ramach kwesty kwota zostanie przeznaczona na pomoc uchodźcom wewnętrznym w Somalii, Sudanie Południowym, Iraku oraz Jemenie.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję