Bierna prezydencja

Polska objęła półroczną prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, co wiązało się z dużymi oczekiwaniami. Niestety, prezydencja była bierna. Rządzącym nie udało się wycofać ze szkodliwego paktu migracyjnego, nie zastopowano Zielonego Ładu, nie zbudowano większości blokującej umowę handlową z krajami Mercosuru. W sumie: było i jest niewesoło.

Ciepło, zimno

Służba ds. Zmian Klimatu Copernicus (C3S) potwierdziła, że 2024 r. był najcieplejszym rokiem kalendarzowym w historii pomiarów (od 1850 r.), ze średnią globalną temperaturą przekraczającą próg 1,5°C powyżej poziomu sprzed rewolucji przemysłowej. Aż zimniej się robi.

Gorąco było w Rosji

Ukraina przeprowadziła ataki na cele w kilku obwodach w Rosji, wykorzystując do tego ponad 200 dronów i pięć rakiet balistycznych ATACMS. Uderzono w składy amunicji, zakłady przemysłowe i rafinerię. Według Ukrainy, to jej największy atak na terytorium Rosji do tej pory. Bilansu wojny to jednak nie zmienia. Tym bardziej że siły są nierówne. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ujawnił pojmanie dwóch żołnierzy północnokoreańskich w obwodzie kurskim, co było pierwszym potwierdzonym przypadkiem udziału wojsk Korei Północnej w wojnie po stronie Rosji.

Znów zwycięstwo

Inny aliant Władimira Putina, dyktator Białorusi Alaksandr Łukaszenka, wygrał przyspieszone wybory prezydenckie. Spieszono się, by uniknąć protestów podobnych do tych, które wybuchły po wyborach w 2020 r. Nie dopuszczono niezależnych kandydatów, zmodyfikowano procedurę liczenia głosów, tak by mało kto znał rzeczywiste wyniki głosowania.

W Berlinie zatrzęsło

W Niemczech trzęsienie ziemi. W wyborach parlamentarnych zwyciężył co prawda blok partii CDU/CSU kierowany przez Friedricha Merza, a na trzecim miejscu znalazła się kierowana przez obecnego kanclerza Olafa Scholza Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD). Ale drugi wynik uzyskała wyklęta przez wszystkich prawicowa Alternatywa dla Niemiec. Powstały później rząd Friedricha Merza stworzyły CDU/CSU i SPD.

Krótkie spięcie

Wizyta prezydenta Ukrainy w Białym Domu zakończyła się kłótnią między prezydentem Donaldem Trumpem, wiceprezydentem J.D. Vance’em a prezydentem Wołodymyrem Zełenskim. Odwołano podpisanie memorandum o utworzeniu amerykańsko-ukraińskiego funduszu odbudowy Ukrainy, zasilanego zyskami z wydobycia tamtejszych zasobów naturalnych. Jedna z opinii brzmi: prezydent USA wyobrażał sobie, że swoją twardą postawą wymusi na Kijowie rozmowy z Moskwą, a tak się nie stało. Potem do rozmów powrócono, ale niesmak pozostał.

Odłączyli się

Litwa, Łotwa i Estonia ostatecznie odłączyły się od postsowieckiego systemu energetycznego BRELL (Białoruś, Rosja, Estonia, Łotwa, Litwa) i zsynchronizowały swoje sieci z kontynentalnym systemem europejskim (CESA), co zakończyło dekady zależności od Rosji i było strategicznym ruchem dla wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego. Proces miał charakter symboliczny, ponieważ od 2022 r. państwa bałtyckie już nie kupowały energii z Rosji. Wiedzą, co dobre.

Zagrożenie z wewnątrz

Wielkim echem odbiło się wystąpienie wiceprezydenta USA J.D. Vance’a w Monachium. Powiedział, że Europa stoi przed poważnym zagrożeniem, które nie pochodzi z zewnątrz – z Rosji czy Chin. – To zagrożenie z wewnątrz, odwrót Europy od niektórych z jej podstawowych wartości – wartości dzielonych ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki – oświadczył. Europa (Unia Europejska) odchodzi od własnych wartości, stosuje cenzurę, ignoruje wyborców oraz prześladuje chrześcijan. Vance zwrócił uwagę na anulowanie wyborów prezydenckich w Rumunii, a także na cenzurowanie „nienawistnych” przekazów w sieci.

Niewygodny kandydat

Jak wyeliminować niewygodnego kandydata w wyborach? Marine Le Pen, liderka francuskiego Zjednoczenia Narodowego, została uznana za winną sprzeniewierzenia funduszy Parlamentu Europejskiego i skazana na karę 4 lat pozbawienia wolności oraz 5 lat zakazu ubiegania się o funkcje publiczne. Zarzucono jej fikcyjne zatrudnianie w Parlamencie Europejskim asystentów wykonujących prace dla partii.

Świeci się

Cena złota przekroczyła po raz pierwszy granicę 3 tys. dol. za uncję, co było wynikiem rosnącej niepewności gospodarczej i popytu inwestycyjnego. W kolejnych miesiącach cena nadal rosła, by osiągać jeszcze wyższe poziomy, np. 3820 dol. pod koniec września. Popyt nakręcały banki – w tym NBP – kupując sporo kruszcu. Nic dziwnego, że cena złota osiągnęła w październiku kolejną granicę – ponad 4 tys. dol.! Ale uwaga, nie wszystko złoto, co się świeci.

Stabilna ocena kredytowa Polski

Agencja Moody’s przeprowadziła okresowy przegląd ratingu Polski, pozostawiając ocenę kredytową na poziomie A2 ze stabilną perspektywą. To oznacza, że Polska utrzymuje swoją pozycję na międzynarodowych rynkach finansowych. Międzynarodowy Fundusz Walutowy prognozuje, że Polska wkrótce stanie się 20. największą gospodarką globu.

Marsz polski, hołd pruski

W Warszawie odbył się marsz z okazji 1000-lecia Królestwa Polskiego i 500-lecia hołdu pruskiego. Przygotował go społeczny komitet na czele z Andrzejem Nowakiem, Patrykiem Jakim i Markiem Jurkiem. Marsz rozpoczął się od uroczystego poloneza, którego na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie zatańczyło tysiące par. Pobity został rekord Polski w tańcu poloneza.

Śmierć Franciszka

Papież Franciszek zmarł w Domu św. Marty, gdzie mieszkał. Trumnę z ciałem zmarłego papieża wystawiono w Bazylice św. Piotra w Watykanie. Po Mszy św. pogrzebowej, która odbyła się na Placu św. Piotra z udziałem 250 tys. osób, w tym ponad 130 przywódców świata, jego ciało zostało przewiezione do Bazyliki Matki Bożej Większej, gdzie je złożono; po raz pierwszy od 120 lat papież spoczął poza Watykanem.

Po ciemku

W Hiszpanii doszło do potężnej awarii zasilania sieci elektrycznej, której skutki dotknęły też sąsiednie kraje – Portugalię i Francję. Awaria sparaliżowała życie milionów osób, powodując przerwy w dostawie prądu i zakłócenia transportu, a przyczyną był nagły, kaskadowy spadek mocy w sieci, związany z błędami w zarządzaniu, słabymi zabezpieczeniami oraz dużym udziałem odnawialnych źródeł energii, które nie są – jak się okazało – lekiem na całe zło.

Krótkie konklawe

Konklawe, zwołane po śmierci papieża Franciszka, było krótkie. Już drugiego dnia kardynałowie wybrali nowego papieża – został nim amerykański augustianin kard. Robert Prevost, który przyjął imię Leon XIV. Inauguracja pontyfikatu w Bazylice św. Piotra i na placu przed nią, po której Leon XIV oficjalnie rozpoczął swoją posługę jako następca św. Piotra, była pełna symboliki podkreślającej związek z Piotrem Apostołem i powierzoną mu misją kierowania Kościołem.

Sojusz potworów

Rosja i Chiny będą zacieśniać współpracę, by wspólnie przeciwstawiać się wysiłkom Stanów Zjednoczonych zmierzającym do narzucenia obu krajom ograniczeń – podano we wspólnym oświadczeniu obu państw. Xi Jinping i Władimir Putin podpisali 7 maja oświadczenie o pogłębieniu wszechstronnego partnerstwa strategicznego między Pekinem i Moskwą. Przywódca Chin przybył do Rosji na obchody 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej.

Co zrobi Mentzen

Zwycięzcą pierwszej tury wyborów prezydenckich w Polsce został Rafał Trzaskowski, który zdobył 31,36% głosów. Wraz z nim do drugiej tury przeszedł Karol Nawrocki z niezłym wynikiem 29,54%. Trzeci był Sławomir Mentzen, który otrzymał 14,8% głosów. Na lidera Konfederacji oddano prawie 3 mln głosów, a jego poparcie i przepływ wyborców miały okazać się kluczowe podczas drugiej tury wyborów.

Pod wpływem Trumpa

Na Szczycie NATO w Hadze kluczowe decyzje dotyczyły drastycznego zwiększenia wydatków na obronność do 5% PKB do 2035 r. (z czego 1,5% na infrastrukturę i cyberobronę), wzmocnienia przemysłu zbrojeniowego, potwierdzenia wsparcia dla Ukrainy. Szczyt odbywał się pod wyraźnym wpływem Donalda Trumpa, który forsował wyższe wydatki na obronność, co odciążałoby USA. Jak oceniano, decyzje umocniły wiarygodność Sojuszu, choć nie przesadzajmy.

Kubica z Le Mans

Robert Kubica w barwach zespołu AF Corse zwyciężył w 24-godzinnym wyścigu Le Mans. To była 93. edycja imprezy uważanej za jedną z najtrudniejszych w motorsporcie. Le Mans to najstarszy wyścig długodystansowy na świecie, którego historia sięga 1923 r. Rywalizacja odbywa się na Circuit de la Sarthe. Obok 40-letniego Polaka kierowcami zwycięskiej ekipy byli Chińczyk Yifei Ye i Brytyjczyk Phil Hanson.

Karol Nawrocki prezydentem

W drugiej turze wyborów prezydenckich w Polsce dość niespodziewanie wygrał Karol Nawrocki. Część polityków rządzącej PO-KO nie chciała się z tym pogodzić. Wywierane były naciski, by nie uznać wyboru, nie dopuścić do zwołania Zgromadzenia Narodowego czy zaprzysiężenia prezydenta. – Były naciski, również publiczne, na marszałka Szymona Hołownię. Przychodzili i sugerowali – powiedziała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz z Polski 2050.

Bombami w bombowce

Siły specjalne Ukrainy przeprowadziły serię spektakularnych ataków dronowych z naczep ciężarówek znajdujących się na terytorium całej Rosji. Celem było kilka rosyjskich baz lotniczych ze stacjonującymi tam samolotami. W ataku zniszczonych zostało co najmniej kilkanaście rosyjskich ciężkich bombowców strategicznych.

18 dni

Misja Axiom 4 ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, drugim Polakiem w kosmosie na pokładzie, zakończyła się sukcesem. Polegała ona na locie kosmicznym na Międzynarodową Stację Kosmiczną, obsługiwanym przez Axiom Space we współpracy ze SpaceX i NASA. Uznański-Wiśniewski spędził na pokładzie stacji 18 dni. Lot rozgrzewał Polaków do momentu ujawnienia, że kosztował Polskę 65 mln euro.

Gorąco na Bliskim Wschodzie

Izrael zaatakował obiekty wojskowe i nuklearne na terytorium Iranu. Izraelska armia stwierdziła w komunikacie, że w ostatnich miesiącach irański program nuklearny przyspieszył, „znacznie przybliżając reżim do uzyskania broni jądrowej”. Kilka godzin później Iran przeprowadził odwet, wystrzeliwując w stronę izraelskich miast – m.in. Tel Awiwu i Jerozolimy – serię pocisków balistycznych. Media ustaliły, że Stany Zjednoczone pomogły Izraelowi w odparciu serii tego typu pocisków, które wystrzelił Iran.

Wszyscy z rakietami

Jeśli nawet cała Polska nie grała w tenisa razem z Igą Świątek, to na pewno jej kibicowała. Polska tenisistka nie tylko wygrała jako pierwsza Polka turniej Wimbledon – najbardziej prestiżowy turniej świata na nawierzchni trawiastej, ale zrobiła to w wielkim stylu. Wygrana Polki 6:0, 6:0 z Amandą Anisimovą była pierwszym takim wynikiem w zawodach Wielkiego Szlema od 37 lat.

Teraz Seul

Jubileusz Światowych Dni Młodzieży – spotkanie młodych katolików, które odbyło się w Rzymie z okazji 40 lat od pierwszego spotkania Jana Pawła II z młodzieżą w tymże mieście – zgromadził setki tysięcy młodych osób. Jubileusz Światowych Dni Młodzieży był obchodzony w ramach Roku Świętego 2025. Na zakończenie spotkania papież Leon XIV zaprosił młodych ludzi do udziału w Światowych Dniach Młodzieży 2027, które odbędą się w Seulu.

Zbroimy się

Rzeczniczka NATO uznała Polskę za bardzo dobry przykład podnoszenia wydatków na obronność. W 2024 r. 23 spośród 32 krajów Sojuszu wyasygnowało na ten cel 2% PKB. Żaden nie wydaje na swoją obronność 5%. Najbliżej tego progu jest Polska, która według szacunków Sojuszu w 2024 r. wydała na ten cel 4,07%, a w 2025 r. 4,7%.

Rejs na Moskwę

Prezydent USA Donald Trump nakazał rozmieszczenie w pobliżu Rosji dwóch okrętów podwodnych o napędzie atomowym, mających na celu podjęcie potencjalnych działań militarnych przeciwko siłom rosyjskim. Była to odpowiedź na buńczuczne oświadczenie wiceprzewodniczącego Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, byłego prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa. Na krótko na linii USA – Rosja się zagotowało.

Zwlekali, blokowali

Karol Nawrocki, były prezes Instytutu Pamięci Narodowej, został zaprzysiężony na prezydenta RP. Wcześniej rząd zwlekał z publikacją postanowienia marszałka Sejmu Szymona Hołowni o zwołaniu Zgromadzenia Narodowego, czego trudno było nie uznać za próbę zablokowania zaprzysiężenia Karola Nawrockiego na prezydenta. To oczywisty skandal. Takie postanowienie powinno zostać opublikowane niezwłocznie.

Sukces Putina

Rozmowy Donalda Trumpa i Władimira Putina w Anchorage na Alasce miały przybliżyć zakończenie wojny Rosji z Ukrainą. Spotkanie trwało blisko 3 godziny, a po jego zakończeniu odwołano zapowiadane rozmowy w szerszym składzie. Miały one być konstruktywne, ale nie przedstawiono żadnych konkretnych uzgodnień. Spotkanie przyniosło korzyści Rosji: przyjęcie Putina w USA i potraktowanie go ze wszystkimi honorami stanowiły duży sukces wizerunkowy i polityczny Moskwy.

Zjechał z chmur

Andrzej Bargiel jako pierwszy w historii zjechał na nartach z wierzchołka najwyższego szczytu Ziemi Mount Everestu bez użycia dodatkowego tlenu, pokonując m.in. zdradziecki Lodowiec Khumbu. Wyznaczył tym samym nową epokę w skialpinizmie. Wcześniej Bargiel zasłynął z pierwszego zjazdu na nartach z K2, arcytrudnego, drugiego szczytu Ziemi (w 2018 r.) bez tlenu.

Sondują powietrze

W czasie rosyjskich nalotów na cele położone na Ukrainie kilkanaście dronów wleciało na terytorium Polski. Nasze lotnictwo we współpracy z sojusznikami z NATO zestrzeliło część z nich. Jeden z pocisków wystrzelonych w kierunku drona przez polski myśliwiec zboczył z kursu i uderzył w dom mieszkalny w województwie lubelskim, czego skutkiem było zniszczenie dachu budynku. Zamknięto kilka lotnisk cywilnych. Atak zinterpretowano jako sondowanie polskiej obrony powietrznej.

Akty ludobójstwa

Komisja śledcza ONZ opublikowała raport, w którym stwierdzono, że Izrael ponosi odpowiedzialność za ludobójstwo w Strefie Gazy. W raporcie wymieniono cztery z pięciu aktów ludobójstwa określonych w prawie międzynarodowym, których dopuścił się Izrael podczas wojny przeciwko narodowi palestyńskiemu. W sierpniu ONZ ogłosiło klęskę głodu o najwyższym stopniu w skali zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego w Strefie Gazy, co było skutkiem działań Izraela.

Zabili Kirka

Amerykański prawicowy publicysta Charlie Kirk został zastrzelony podczas debaty na Uniwersytecie Utah Valley w Orem. Na zamieszczonych na platformie X filmach ze zdarzenia widać przemawiającego na scenie działacza i słychać strzał oddany w jego kierunku. Sprawcą okazał się 22-letni Tyler Robinson. Prokuratorzy stanu Utah już ogłosili, że będą domagać się kary śmierci, powołując się na okoliczności obciążające, w tym na to, że Robinson obrał sobie Kirka za cel ze względu na jego poglądy polityczne.

Eric Lu!

Poziom XIX Konkursu Chopinowskiego w Warszawie został oceniony jako bardzo wysoki. I niezwykle wyrównany, zwłaszcza w późniejszych etapach, z dużą liczbą utalentowanych pianistów, co pokazały zarówno wysoka punktacja, jak i finałowa rywalizacja 11 uczestników, ostatecznie zakończona zwycięstwem Erica Lu, Amerykanina o korzeniach tajwańsko-chińskich.

Plan pokoju

Izrael i palestyński Hamas zatwierdziły pierwszy etap amerykańskiego planu pokojowego dla Strefy Gazy. Jak zapewnił prezydent Donald Trump, zgodnie z przyjętymi ustaleniami wszyscy żydowscy zakładnicy zostaną wkrótce uwolnieni, a Izrael wycofa swoje wojska na uzgodnione wcześniej pozycje. Wszystko zaczęło zmierzać do pokoju. Ale 2 miesiące później, mimo obowiązującego zawieszenia broni, sytuacja w Strefie Gazy pozostała tragiczna. Zawieszenie broni jest łamane, codziennie giną ludzie.

Zero sankcji

Rosjanie nic sobie nie robią z sankcji nałożonych przez G7 i na całego wywożą przez Morze Bałtyckie ropę na cały świat. Raport fińskiego nadawcy Yle wyjawia, że spośród ok. 600 statków na Bałtyku transportujących ropę naftową prawie połowa to rosyjska „flota cieni”. Dzięki takim tankowcom, które nie są objęte zachodnim ubezpieczeniem, Rosja omija sankcje i zarabia krocie. Centrum Badań nad Energią i Czystym Powietrzem (CREA) w Helsinkach oszacowało, że Rosja szlakami przez Bałtyk przewiozła blisko 340 mln t ropy lub produktów ropopochodnych o wartości ponad 220 mld euro. Co gorsze, większość tej floty to jednostki w praktyce niezdolne do żeglugi, co stanowi dodatkowo ogromne zagrożenie ekologiczne.

Stare nowe

Szymon Hołownia, lider Polski 2050, zrezygnował z funkcji marszałka Sejmu. Zmiana była oczekiwana, przewidziana w umowie koalicyjnej rządu Donalda Tuska, choć wielu oczekiwało, że Hołownia nie odda fotela marszałka. Tym bardziej że zastąpił go Włodzimierz Czarzasty, dotychczasowy wicemarszałek, polityk postkomunistyczny, niegdyś uwikłany w aferę Rywina.

Klucz do odbudowy

Prezydent Wołodymyr Zełenski zaapelował do krajów Unii Europejskiej o podjęcie decyzji o przekazaniu Ukrainie zamrożonych rosyjskich aktywów. Pieniądze mają być kluczem do odbudowy zniszczonej gospodarki oraz ciągłości istnienia kraju. – To kwestia naszego przetrwania – podkreślił Zełenski. UE miała jeszcze w grudniu podjąć decyzję, co dalej z zamrożonymi rosyjskimi aktywami – ok. 140 mld euro. Temu apelowi opierała się Belgia, która posiada największy udział w rosyjskich funduszach i domaga się większych gwarancji, że nie poniesie odpowiedzialności za potencjalne ryzyko prawne.

Co masz zadane?

Ponad trzy czwarte badanych Polaków uważa, że do szkół powinny wrócić obowiązkowe prace domowe – wynika z jesiennego sondażu CBOS. Zwolennicy zadawania prac domowych nie mają barw politycznych – są wśród nich zarówno zwolennicy PiS, jak i KO. Generalnie chodzi o to, że dzieci lepiej zapamiętują materiał, gdy powtarzają go w domu, przy okazji uczą się też systematyczności, a rodzice mają większą kontrolę nad tym, czego dzieci uczą się w szkole.

Apetyty Rosji

Wszystko wskazuje na to, że trwające w listopadzie i grudniu rozmowy o pokoju w Ukrainie spełzną na niczym. Wydaje się, że najbardziej parli do niego Amerykanie, Ukraińcy nie mówili „nie”, a najmniej zainteresowani byli grający na czas Rosjanie. W Genewie doszło do rozmów z udziałem Marca Rubia (sekretarza stanu USA), Ukraińców oraz przedstawicieli Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii i Komisji Europejskiej. Okazało się, że Rosja chce zbyt wiele. Polska, choć jest kluczowym hubem pomocowym dla Ukrainy, została zupełnie pominięta w tych rozmowach.

Biznesy Łukaszenki

Tak się robi interesy. Po rozmowach z Alaksandrem Łukaszenką w Mińsku specjalny przedstawiciel prezydenta USA John Cole ogłosił zniesienie embarga na białoruskie nawozy potasowe. W zamian białoruski dyktator ułaskawił 123 osoby: w większości Białorusinów, w tym rywala w kampanii wyborczej z 2020 r. Wiktara Babarykę oraz liderów ówczesnych protestów, a także znanego obrońcę praw człowieka Alesia Bialackiego. Brak Andrzeja Poczobuta, niedawnego laureata Nagrody Sacharowa, w grupie ułaskawionych jest celowym działaniem – reżim postrzega Polskę jako głównego wroga w prowadzonej wspólnie z Moskwą wojnie hybrydowej.

Rebranding CPK

Port Polska – taką nazwę ma nosić nowe centralne lotnisko budowane w Baranowie. W każdym razie tak chce premier Donald Tusk, który poinformował o tym na specjalnej konferencji prasowej. Uzasadnił to złymi skojarzeniami związanymi z wcześniejszym skrótem CPK. Jest postęp, bo wcześniej długo nie było wiadomo, co z lotniskiem. Opozycja, oczywiście, krytykuje ten rebranding; wskazuje, że port Polska ludzie i tak będą nazywać tak jak dotychczas – CPK.

W następnym numerze przegląd najważniejszych wydarzeń 2025 r. w życiu Kościoła.