Wyobraźmy sobie, że mamy duży ogród, w którym robimy, co tylko dusza zapragnie. Pewnego dnia pomagamy niewielkiej grupie przybyłych nie wiadomo skąd biednych ludzi. Pozwalamy rozbić im w naszym ogrodzie niewielki namiot, dajemy żywność, uczymy uprawiać nieznane dla nich rośliny. Przybysze sprowadzają swoich ziomków – jest ich coraz więcej i potrzebują coraz więcej przestrzeni dla siebie. Zaczynają gardzić nami i naszym sposobem życia, nazywają nas dzikimi i próbują narzucić nam swoje prawa i obyczaje. Kiedy się buntujemy, próbują zabić nas i nasze rodziny. W końcu opanowują w całości nasz ogród, a nam każą mieszkać w niewielkim namiocie i jeszcze się z tego cieszyć. To, opowiedziana w największym skrócie, historia stosunków białych osadników z pierwotnymi mieszkańcami Ameryki Północnej.

Pielgrzymi

W 1620 r. do wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej, niedaleko dzisiejszego Bostonu, dopłynął mały drewniany żaglowiec o nazwie „Mayflower”. Przywiózł 102 osadników, tzw. pielgrzymów z Anglii, którzy w Nowym Świecie chcieli rozpocząć nowe życie. Indianie z plemienia Wampanoagów pomogli im przeżyć pierwszą zimę. Według spopularyzowanej w XIX wieku legendy, po pierwszych udanych zbiorach w 1621 r. „pielgrzymi” zasiedli razem z Indianami, aby – na znak jedności – wspólnie świętować przy stołach zastawionych pieczonym indykiem i tartą dyniową.

Taka ma być geneza Święta Dziękczynienia, obchodzonego dziś uroczyście w każdym amerykańskim domu w czwarty czwartek listopada. Tyle że prawda była inna. „Pielgrzymi” odwdzięczyli się Indianom za pomoc zrabowaniem należących do Wampanoagów składów kukurydzy i zbezczeszczeniem szczątków ich przodków. W trakcie walk mordowali kobiety i dzieci, palili wigwamy, tłumacząc, że wysyłają potępione dusze do piekła.

Podstawowym problemem był stosunek do ziemi. Indianie nie znali pojęcia posiadania jej na własność. Na terenach kontrolowanych przez swoje plemię polowali lub uprawiali rolę do jej wyjałowienia, a potem przenosili się w inne miejsce. Dla Europejczyków natomiast własność ziemi była najważniejsza – pojawiły się nieznane tu wcześniej ogrodzenia, trwałe zabudowania, wieloletnie uprawy. Broniących swoich terenów Indian uważano za dzikie bestie. Jeden z najbardziej szanowanych przywódców religijnych – wielebny Solomon Stoddard już w 1703 r. formalnie zaproponował, by koloniści otrzymali środki finansowe na zakup i szkolenie dużych sfor psów, które „polowałyby na Indian tak, jak poluje się na niedźwiedzie”.

Koce dla Indian

Z początku walka była wyrównana. Koloniści wprawdzie dysponowali lepszą bronią i stały za nimi europejskie mocarstwa, ale Indian było zdecydowanie więcej, wykazywali się większym sprytem, znali teren i techniki walki obce białym.

Łatwiej im było z Francuzami, którym bardziej zależało na handlu skórami niż na uprawianiu ziemi i wypychaniu Indian z ich terytoriów. Dlatego kiedy w połowie XVIII wieku rozpoczęła się wojna francusko-brytyjska o kolonie, w większości stanęli po ich stronie. A kiedy Francuzi przegrali i musieli oddać Brytyjczykom Kanadę, rozpoczęło się jedno z większych wystąpień zbrojnych Indian, znane jako powstanie Pontiaka – wodza plemienia Ottawa. Pontiak tak zalazł Anglikom za skórę, że w końcu dowódca fortu Pitt w Pensylwanii – Jeffrey Amherst wiosną 1763 r. kazał podrzucić Indianom koce, którymi wcześniej okrywano chorych na ospę. Metoda okazała się tak skuteczna, że jedynym śladem po plemieniu Pontiaka jest nazwa miasta Ottawa. Brutalność metod walki z tubylcami dotarła do Europy i wywołała oburzenie opinii publicznej. Doszło do tego, że król angielski łaskawie wydał proklamację, zabraniając osadnikom z 13 kolonii zajmowania ziem na zachód od Apallachów. Wywołało to ogromne oburzenie i stało się jedną z przyczyn wojny o niepodległość kolonii.

Skalp Indianina

Początek amerykańskiej wojny o niepodległość też był pod znakiem Indian. Grupa radykałów w Bostonie, udając Irokezów, wysmarowała sobie policzki czerwoną ochrą, założyła pióropusze i w porcie wyrzuciła do morza ładunek herbaty. Później w czasie walk Indianie z różnych plemion podzielili się, pomagając obydwu stronom jako wojownicy lub zwiadowcy. Więcej ich było po stronie Brytyjczyków, którzy obiecywali powrót na stare ziemie, więc wiosną 1779 r. Jerzy Waszyngton wysłał armię pod dowództwem gen. Johna Sullivana przeciwko skonfederowanym indiańskim plemionom. New Hampshire Gazette napisała z zachwytem w listopadzie tego samego roku: „Ekspedycja przeciwko Indianom zakończyła się całkowitym sukcesem. Obrócono w popiół czterdzieści osad, w tym jedną liczącą sto dwadzieścia osiem domów. Zniszczono – licząc pobieżnie – 160 tys. buszli zboża i wiele innych artykułów. Wszystkich tych czynów dokonano, tracąc mniej niż czterdziestu naszych ludzi, wliczając w to zabitych, ranionych oraz tych, którzy zeszli śmiercią naturalną”. Nie chciano już pamiętać, jak rok wcześniej głodującej w obozie Valley Forge Armii Kontynentalnej Waszyngtona pomogli Indianie z plemion Oneida i Tuscarora pod przywództwem Polly Cooper. Przywoziła ona żołnierzom z odległości kilkuset kilometrów suszoną kukurydzę, uczyła, jak robić z niej pożywny posiłek, i nie chciała za to żadnej zapłaty. Brytyjczycy też nie poczuwali się do wdzięczności. W Traktacie Paryskim kończącym wojnę w 1783 r. Wielka Brytania oddała Stanom Zjednoczonym terytoria rozciągające się aż do rzeki Missisipi, a w dokumencie w ogóle nie wspomniano o żyjących tam Indianach.

Plemiona indiańskie w XIX wieku były coraz bardziej spychane na zachód. Buntowały się, podpisywały z władzami amerykańskimi traktaty pokojowe, które były szybko łamane przez osadników łaknących ziemi i złota. W Kalifornii w połowie XIX wieku wypłacano od 5 do 25 dolarów za skalp martwego Indianina. Wybito niemal doszczętnie bizony, które stanowiły podstawę egzystencji plemion z Wielkich Równin; zmuszano Indian do dalekich migracji, obiecywano im spokojne życie w rezerwatach i nie przejmowano się tym, że wielu z nich zginie podczas wędrówki. Pozostali byli dziesiątkowani przez choroby przyniesione przez białych, alkoholizm i depresję. Współcześni historycy otwarcie mówią, że na plemionach indiańskich dokonano ludobójstwa.

W ostatnich latach coraz więcej Amerykanów przyznaje się do swoich indiańskich korzeni, coraz więcej wykształconych Indian: artystów, biznesmenów czy nauczycieli akademickich powraca do rezerwatów i kultywuje tradycje przodków. Indianie znów stają się dumni ze swojego pochodzenia. Może więc doczekamy chwili, kiedy prezydentem Stanów Zjednoczonych zostanie w końcu przedstawiciel ich rdzennych mieszkańców.