Reklama

Świat

Zmarł Michael Novak - ceniony pisarz katolicki

W wieku 83 lat zmarł 17 lutego w Waszyngtonie Michael Novak - amerykański filozof, publicysta politolog i dyplomata katolicki, autor ponad 40 książek na temat filozofii i teologii kultury. W 2012 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Był bliskim współpracownikiem Ronalda Reagana, współpracował z Radiem Wolna Europa, wspierał obalanie komunizmu w Europie Wschodniej. Od lat 60 wykładał m.in. na uniwersytetach w Harvardzie, Syracuse, Notre Dame i Katolickim w Waszyngtonie. W swych pracach starał się łączyć społeczne nauczanie Kościoła katolickiego ze współczesną myślą ekonomiczno-społeczną.

[ TEMATY ]

śmierć

wikipedia.org

Michael Novak urodził się 9 września 1933 w mieście Johnstown (w stanie Pennsylwania) w rodzinie emigrantów słowackich. W 1956 ukończył z wyróżnieniem Kolegium Stonehill w zakresie filozofii i języka angielskiego, w 1958 uzyskał bakalaureat z teologii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim i w 1966 - magisterium z historii i filozofii religii na Uniwersytecie Harwardzkim. Równolegle do tych studiów uzupełniających wykładał na tej uczelni, ale gdy zdobył tytuł naukowy rozpoczął działalność pisarską.

W czasie drugiej sesji Soboru Watykańskiego II (1964) był rzymskim korespondentem amerykańskiego dwutygodnika "National Catholic Reporter". Napisał wówczas książkę "The Open Church" (Otwarty Kościół) - drugą w jego dorobku pisarskim - zawierającą zarówno opis, jak i własne przemyślenia na temat tego wydarzenia. Zawarte w niej, jak również w korespondencjach nadsyłanych z Rzymu, uwagi dotyczące Vaticanum II i Kościoła w ogóle, wywoływały wówczas krytykę ze strony kościelnych środowisk konserwatywnych w USA, a także delegata apostolskiego (nie było wówczas nuncjusza) w tym kraju abp. Egidio Vagnozziego, który przekonał biskupów amerykańskich, aby zmusili Novaka do milczenia.

W swym długim i bogatym w wydarzenia życiu był m.in. w latach 1981-82 ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Komisji Praw Człowieka ONZ i przewodniczył delegacji swego kraju na posiedzeniu Konferencji (obecnie Organizacji) Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w 1986. Przez pewien czas wchodził też w skład Rady Dyrektorów świeżo nieistniejącej już Koalicji na rzecz Większości Demokratycznej w łonie Partii Demokratycznej, która miała wpływać na niektóre kierunki polityki tej partii. Ostatnio działał w Amerykańskim Instytucie Przedsiębiorczości, zajmując się tam takimi zagadnieniami jak religia, filozofia i polityka publiczna. W 2004 oświadczył, że od lat był demokratą, chociaż wiadomo, że nieraz w przeszłości popierał w wyborach wielu kandydatów republikańskich.

Reklama

Novaka łączyła wieloletnia zażyła przyjaźń z teologiem prezbiteriańskim Robertem McAfee Brownem, którego poznał w czasie obrad Vaticanum II. W efekcie na jego zaproszenie w latach 1965-68 wykładał przedmioty humanistyczne na protestanckim Uniwersytecie Stanford jako pierwszy profesor katolicki, i to w czasie, gdy trwały tam zamieszki i "rewolucja" studencka. Owocem pobytu tam była jego książka "A Time to Build" (Czas budowania) z 1967, podejmująca takie tematy jak wiara i niewiara, ekumenizm, seksualność i wojna.

W 1968 - na fali ogólnokrajowego sprzeciwu wobec wojny w Wietnamie - podpisał z wieloma innymi twórcami słynny "Protest pisarzy i wydawców przeciw podatkowi wojennemu", wzywający do niepłacenia podatku na prowadzenie wojny w Azji. W pracy "A Theology for Radical Politics" (Teologia dla radykalnych polityki [lub radykalnej polityki]) z 1969 Novak uzasadniał teologicznie poparcie dla studenckiego ruchu Nowej Lewicy, który wyzwał bardziej do odnowy ducha ludzkiego niż do zwykłej reformy instytucji społecznych. Jego książka "Politics: Realism and Imagination" (Polityka: realizm i wyobraźnia) zawiera zapis rozmów przeprowadzonych we Francji z amerykańskimi dezerterami z wojny w Wietnamie, rozważania nt. narodzin i rozwoju ruchu studenckiego na uczelni w Stanfordzie oraz szkice filozoficzne o nihilizmie i marksizmie.

W latach 1969-72 M. Novak był dziekanem nowej szkoły "eksperymentalnej" w nowo założonym Uniwersytecie Stanu Nowy Jork (SUNY) w Old Westbury na Long Island. Powstały wówczas kolejne jego prace: "The Experience of Nothingness" (Doświadczenie nicości; 1970, nowe wydanie w 1998), w której przekonywał, że Nwa Lewica to utopia, mogąca prowadzić do wyobcowania i wykorzenienia osoby, powieść "Naked I Leave" (1970) - będąca zapisem jego przeżyć w Kalifornii, dziennikarskiego udziału w pracach soborowych i pamiętnikiem z okresu studenckiego po pracę reporterską.

Reklama

W latach 1973-74 Novak uczestniczył w opracowywaniu i prowadzeniu programu humanistycznego w Fundacji Rockefellera. W 1976 został profesorem filozofii i religii na Uniwersytecie w Syracuse, a w latach 1987-88 wykładał nauki amerykańskie na Uniwersytecie Notre Dame w stanie Indiana. W latach 1978-2008 nauczał w Amerykańskim Instytucie Przedsiębiorczości ds. Polityki Społecznej. Do końca życia był związany z tą instytucją i był dyrektorem wydziału nauk społecznych i politycznych.

Współpracował regularnie z licznymi czasopismami i dziennikami amerykańskimi, m.in. z "First Things" i "National Review". W 1994 był jednym z sygnatariuszy dokumentu "Evangelicals and Catholics Together" (Chrześcijanie ewangeliczni i katolicy razem). Był członkiem założycielem Instytutu Religii i Demokracji oraz Rady Zarządu Uniwersytetu Ave Maria w Południowo-Zachodniej Florydzie. W 2016 nawiązał współpracę jako profesor wizytujący w Szkole Biznesu i Ekonomii Tim i Stepha Buschów Katolickiego Uniwersytetu Ameryki w Waszyngtonie.

Ożenił się z Karen Laub - zawodową graficzką i ilustratorką (zmarłą w 2009), z którą miał troje dzieci: Richarda, Tanyę i Janę; doczekał się również czwórki wnucząt.

Jego najsłynniejsze dzieło to "Duch Demokratycznego Kapitalizmu", wydane w USA w 1982 (w Polsce ukazało się w podziemiu w 1986), w którym przedstawił kapitalizm jako system będący nie tylko ucieleśnieniem wolności gospodarczej, ale także jako element szerszej wizji społeczeństwa demokratycznego, w którym istotne są trzy płaszczyzny: polityczna, kulturalna i ekonomiczna właśnie. Dowodził tam ponadto, iż kapitalizm w swych założeniach jest zgodny z tradycją judeochrześcijańską. Książkę tę przełożono na wiele języków i weszła do kanonu ważnych lektur społeczno-ekonomicznych. Powszechnie uważa się, że wiele idei zawartych w tej pracy było podstawą do wypracowania stanowiska Kościoła katolickiego wobec gospodarki wolnorynkowej, m.in. nawiązał do niej Jan Paweł II w swej encyklice "Centesimus annus".

Reklama

Inne prace Michaela Novaka to m.in.: "Przebudzenie etnicznej Ameryki", "Liberalizm, sprzymierzeniec czy wróg Kościoła", "Tato, dlaczego wierzysz?", "Biznes jako powołanie chrześcijanina", "Boga nikt nie widzi. Noc ciemna ateistów i wierzących". Ta ostatnia książka ma charakter polemiczny, a inspiracją do niej były publikacje ateistów Richarda Dawkinsa, Daniela Denneta, Sama Harrisa i Christophera Hitchensa.

W 1997 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie. A w 2012 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

2017-02-18 09:30

Ocena: 0 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Dałeś mi, Panie, zbroję

Mocno wpisał się w polską kulturę lat 80. XX wieku. Pieśniarz, poeta, prozaik – Jacek Kaczmarski. Dla wielu drogowskaz na pogmatwanych drogach polskiego patriotyzmu. Z początkiem XXI wieku jego gwiazda zaczęła nieco blednąć. Urodzeni w niewoli Polacy zaprzątnięci byli szukaniem miejsca w wolności. Śmierć pieśniarza-poety w 2004 r. przywróciła mu miejsce w gronie wielkich Polaków

Autor ponad 600 wierszy, piosenek, 5 książek prozatorskich. Nagrał ponad 20 albumów. Błyskotliwy, inteligentny. Z ogromnym poczuciem humoru. Mimo pewnych niedoskonałości był człowiekiem dobrym. Dla znajomych i przyjaciół – znakomity kompan. Dla rodziny – mało dostępny. Dwukrotnie żonaty. Ojciec dwójki dorosłych już dzieci, które do dziś szukają ojca. Sam nie miał wzorca. Wychowywany przez dziadków. Choć rodzice – malarze – mieszkali o kilometr dalej, niemal nigdy nie skarżył się na to. Zwykł nawet podkreślać w wywiadach, że bardzo mu odpowiadał ten status. Czasem tylko wtrącał w bardzo prywatnych rozmowach, że ta sytuacja była nienormalna. I nie rozumiał, dlaczego tak się działo. Być może z tego powodu do końca życia czuł się odrzucony.

CZYTAJ DALEJ

Jezu, wiem, że jesteś ze mną i obdarzyłeś mnie wszystkim, co potrzebne!

2023-01-04 10:14

[ TEMATY ]

homilia

rozważania

Karol Porwich/Niedziela

Rozważania do Ewangelii Łk 10, 1-9.

Czwartek, 26 stycznia 2023. Świętych Tymoteusza i Tytusa, biskupów, wsp. obow.

CZYTAJ DALEJ

"Odkrywamy prawdę" - tygodniki katolickie reagują na medialne zarzuty krycia pedofilii przez Jana Pawła II

2023-01-27 10:57

[ TEMATY ]

konferencja

PAP/Rafał Guz

Nie możemy pozostać obojętni wobec oskarżania św. Jana Pawła II o to, że nie reagował na nadużycia seksualne w Kościele katolickim. Zarzuty te nie są poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami. To pomówienia niewytrzymujące konfrontacji z faktami - piszą redaktorzy naczelni trzech tygodników katolickich ukazujących się w Polsce. Ich stanowisko zostało opublikowane we wspólnej wkładce wraz z tekstami innych autorów. Inicjatywę zaprezentowano w czwartek podczas konferencji prasowej pt. "Odkrywamy prawdę o stosunku Jana Pawła II do nadużyć seksualnych duchownych", zorganizowanej przez tygodniki "Gość Niedzielny", "Niedziela" i "Idziemy".

POBIERZ DODATEK W WERSJI PDF JAN PAWEŁ II ODKRYWAMY PRAWDĘ

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję