Reklama

Spowiedź to olbrzymie wyzwolenie, a nie misterium żalu

2018-02-15 10:08

Rozmawiał Łukasz Kaczyński / Kraków (KAI)

diibdiib1/pixabay.com

"Nie róbmy ze spowiedzi wyłącznie misterium żalu. To przede wszystkim doświadczenie olbrzymiego wyzwolenia, którego człowiek nie jest w stanie otrzymać nigdzie indziej" - mówi w rozmowie z KAI o. Jordan Śliwiński OFM Cap., inicjator kapucyńskiej Szkoły dla Spowiedników.

O. Jordan Śliwiński OFM Cap.: Chciałbym po pierwsze zwrócić uwagę na stwierdzenie "skorzystać z sakramentu". Bardzo go nie lubię. Kojarzy mi się ze skorzystaniem z szafy grającej. Może nie "korzystajmy z sakramentu pokuty", ale spotykajmy się z Jezusem, który nam przebacza, który nas przyjmuje i okazuje nam miłosierdzie. Jak będziemy "korzystać" ze spowiedzi, to wtedy w naszym myśleniu ten sakrament będzie się deprecjonował i będziemy mu odbierać wartość osobowego spotkania. I to nie z byle kim, ale z Chrystusem.

KAI: Czy jednak takie podchodzenie do spowiedzi nie wynika z tego, że ludzie często traktują ją jak sąd lub miejsce zwierzeń?

- Czasami tak możemy czuć. Konfesjonał często staje się miejscem, gdzie można opowiedzieć o swoich bólach i żalach. Tak jest w przypadku ludzi samotnych. Wtedy sakrament, który ma być miejscem wyznania grzechów, pojednania z Bogiem i doświadczenia Jego miłosierdzia, może zamienić się w coś w rodzaju poradnictwa społecznego czy psychologicznego. I często kapłan musi przypominać, co jest właściwą treścią sakramentu pokuty i pojednania. Nie zamknie penitenta od razu z jego wyznaniami, ale powinien przypomnieć, że ma się w konfesjonale spotkać z Chrystusem, wyznać Mu grzechy i za nie żałować.

- Czasem pojawiają się głosy, że jeżeli ludzie częściej by się spowiadali, to niepotrzebne byłyby wizyty u psychologów czy psychiatrów.

- To kolejny mit - zderzanie spowiedzi z działaniem psychologa i psychiatry. To działa zresztą w jedną i drugą stronę. Wspomniani specjaliści zajmują się zdecydowanie inną przestrzenią niż ta poruszana na spotkaniu ze spowiednikiem. Dotykają problemów natury psychologicznej i urazów, pomagają je rozumieć i leczyć. A kapłan odpuszcza człowiekowi grzechy, czego nie może zrobić psychiatra czy psycholog, bo nie ma takiej władzy. Myślę, że ten model patrzenia konkurencyjnego na ośrodki rozwiązujące problemy psychiczne, a spowiedź jest niezasadny i jest anachronizmem. Coraz więcej penitentów w dzisiejszych czasach korzysta z pomocy psychologów i jednocześnie przystępuje do sakramentu pokuty i pojednania i nie ma w tym żadnej sprzeczności. Spowiedź to doświadczenie, które wymaga wiary i choć sama w sobie ma działanie terapeutyczne, nie likwiduje urazów psychicznych, dla których potrzeba pomocy specjalistycznej. Co ważne przez pomoc psychologa i psychiatry Bóg także może działać, tylko w inny sposób.

- W jaki sposób w takim razie podchodzić do sakramentu pokuty i pojednania, by dobrze zrozumieć jego istotę?

- Najważniejsze jest to, że Bóg nas przygarnia do siebie i że ja, stając wobec własnego grzechu, który mnie nieraz przeraża i nie jestem go w stanie sobie często przebaczyć, nie jestem sam. Bo to Bóg, ze względu na zasługi Jezusa Chrystusa, udziela mi przebaczenia moich grzechów i zachęca, bym rozpoczął dalej drogę życia w Jego miłości. Tego doświadczenia nic nie zastąpi. Ważne jest to, by nigdy nie zapominać, że klękając w konfesjonale spotykam Boga, który mnie kocha i chce dla mnie dobra. A nie Boga, których chce oskarżać, skazać czy wytknąć człowiekowi palcem, co zrobił niewłaściwego. Owszem, Bóg czeka na prawdę i żal, ale chce nas podnosić z upadku, byśmy dorastali wciąż do godności dziecka Bożego. Dlatego też w tegorocznym Wielkim Poście pamiętajmy o tym wszystkim, bo wtedy nawet nasze trudności i nieumiejętności czy też słabość spowiednika, nie będą mogły zabrać nam radości z tego wielkiego daru.

- Często jednak spowiedzi są w pośpiechu i wierni chyba nie zdają sobie sprawy jak wielki dar otrzymują - co zrobić, żeby tak nie było?

- Spowiedź to nie tylko wyznanie grzechów, ale sakramentalna łaska ich przebaczenia oraz żal penitenta. Myślę, że to, co jeszcze nie domaga to odpowiednie przygotowanie do tego sakramentu. Trzeba mieć zawsze świadomość, że przychodzi się do Boga, by wyznać grzechy i prosić Go o miłosierdzie. A na to potrzeba czasu, bo w biegu nie da się zrobić tego należycie. Łatwo wpaść wtedy w mechaniczne podejście do tego sakramentu i nie otwierać się na Boga i nie dawać Mu szansy na wylanie łaski. Zatrzymajmy się więc, znajdźmy ten czas na rachunek sumienia, przynajmniej 15-20 minut i przystąpmy spokojnie do sakramentu pokuty i pojednania. I nie odkładajmy go na ostatni moment przed Świętami Wielkiej Nocy, kiedy chcą przystąpić do niego wszyscy, bo oczywiste jest to, że mogą być wtedy kolejki. Zaplanujmy go trochę wcześniej, by się dobrze przygotować i zastanowić - doskonałą okazją do tego są rekolekcje parafialne, kiedy przewidziane często jest nabożeństwo pokutne.

- W takim razie, jak dobrze przeprowadzić rachunek sumienia, by nie traktować go tylko jako wyznacznika naszych odstępstw od Bożych zasad?

- Jeżeli mamy problem z rachunkiem sumienia zachęcam do spytania spowiednika, by podpowiedział jaki jego rodzaj szczególnie pomoże. W zależności od wieku spowiadającego się potrzeba różnego podejścia. Często doradzam penitentom, aby robili rachunek sumienia według reguły "trzech palców". One symbolizują trzy relacje, które należy badać w rachunku sumienia - relację do Boga, relację do drugiego człowieka i relację do samego siebie. W tym się mieszczą spokojnie wszystkie przykazania - i kiedy pomyślimy jak nasze zachowania i postępowanie względem Boga, bliźniego i siebie samego zrealizowaliśmy, to na pewno ten rachunek sumienia będzie spełniony dobrze. Czyli popatrzmy bardziej jak wypełniamy drogę przykazań niż w jaki sposób od nich odstępujemy. Rachunek sumienia nie może być „PIT-em duchowym", w którym wpisujemy "winien - ma". Trzy razy zrobiłem to, dwa razy tamto - to nie ma być tylko podejście ekonomiczne, ale dostrzeżenie swoich grzechów i stanięcie z nimi przed Bogiem w prawdzie.

- Czy rzeczywiście spowiedź dwa razy w roku wystarcza, jak to pokutuje w myśleniu wielu wiernych? I czemu ludzie nie korzystają z niej częściej, tłumacząc się, że przecież i tak będą popełniać te same grzechy?

- Wbrew pozorom z badań socjologów religii wynika, że raczej tworzy się model dychotomiczny - wiernych, którzy często przystępują do spowiedzi i chcą od swojego życia duchowego więcej oraz tych, którzy właśnie przychodzili kiedyś raz, dwa razy w roku do spowiedzi, a teraz w zasadzie już odchodzą całkowicie z Kościoła. To smutne, bo jako kapłan chciałbym, aby wszyscy przystępowali do sakramentu pokuty i pojednania i doświadczali nieskończonego miłosierdzia Boga. Z kolei tłumaczenie, że i tak nie poradzę sobie z moimi grzechami i do nich wrócę, więc po co mi częsta spowiedź, jest grzechem przeciwko Duchowi Świętemu. Oznacza myślenie, że moje grzechy są zbyt duże nawet dla Boga. Ale jest jeszcze gorsza pułapka, która też odciąga od sakramentu pokuty i pojednania - to przeświadczenie w swojej pysze, że kiedyś tam się wyspowiadam i nic mi się nie stanie, ale jeszcze nie teraz. Taka postawa to też grzech przeciw Duchowi Świętemu

- Wiele osób mówi, że łatwiejsza byłaby dla nich spowiedź generalna bez osobistego kontaktu z kapłanem - czy to zasadne założenie?

- Stolica Apostolska wydała dokument, który jasno mówi, że formą podstawową sakramentu pokuty i pojednania jest jego przeżywanie poprzez wyznanie przez penitenta grzechów i rozgrzeszenie przez kapłana. A forma z rozgrzeszeniem ogólnym jest nadzwyczajna i domaga się szczególnych warunków, np. kiedy występuje zagrożenie życia wielu osób i świadomość, że nie wszystkich zdąży się wyspowiadać osobiście. Sam Chrystus mówi jasno do apostołów, że którym odpuszczą grzechy, będą im odpuszczone. To jest mandat Kościoła do rozgrzeszania grzechów i w związku z tym może on określać jak to powinno wyglądać i wierzę, że to jest zgodne z tym, czego Chrystus od nas oczekuje.

- Jak ucieszyć się z sakramentu pokuty i pojednania?

- Nie róbmy ze spowiedzi misterium żalu. To przede wszystkim doświadczenie olbrzymiego wyzwolenia, którego człowiek nie jest w stanie otrzymać nigdzie indziej. Namawiam często rodziców, by po przystąpieniu przez dziecko do sakramentu spowiedzi po raz pierwszy, zrobili jakąś małą uroczystość, by podzielić się tym, że Bóg przebaczył mu grzechy. Albo inaczej - kiedy jest zwyczaj w rodzinach, by w tym samym dniu chodzić do spowiedzi, to umiejmy po niej usiąść wspólnie, wypić dobrą herbatę, porozmawiać i pobyć radośnie ze sobą. Bardzo istotna w tych rozważaniach jest także wspólnotowa forma przeżywania sakramentu pokuty i pojednania. Kiedy najpierw słucha się czytań, jest specjalne kazanie, przygotowujące do rachunku sumienia, następnie spowiedź indywidualna, po której następuje wspólnotowe uwielbienie i dziękczynienie. To daje przestrzeń do wyjątkowego dzielenia się radością z łaski przebaczenia. Sądzę, że to powinno się stać coraz bardziej powszechną praktyką.

- Jakich spowiedzi Ojciec życzy wiernym w tegorocznym Wielkim Poście?
Na pewno dobrze przygotowanych. Takich, których owocem będzie zmiana życia. Spowiedź to nie tylko spłukanie swoich grzechów, ale początek zmiany w życiu, polegającej na odwróceniu się od grzechów i unikaniu sytuacji do nich prowadzących oraz na większym zwróceniu się ku Bożej drodze. Więc niech ta spowiedź wielkopostna nas zmieni i zbliży zarówno do Boga, jak i drugiego człowieka.

Tagi:
spowiedź

Nie bój się spowiedzi

2019-12-04 07:07

Penitent powinien ze spowiedzi wyjść umocniony prawdą, że Bóg go kocha – mówi ks. Tadeusz Bijata, spowiednik z wieloletnim doświadczeniem, w rozmowie z ks. Mariuszem Frukaczem
Niedziela Ogólnopolska 49/2019, str. 18-19

stock.adobe.com

Ks. Mariusz Frukacz: – Sakrament pokuty i pojednania zajmuje bardzo ważne miejsce w życiu Kościoła. Jak z perspektywy blisko 60 lat kapłaństwa widzi Ksiądz znaczenie tego sakramentu zarówno dla życia kapłańskiego, jak i dla wiernych?

Ks. Tadeusz Bijata: – To, jakim przeżyciem jest sakrament spowiedzi św. dla penitenta, zależy również od osobowości kapłana. Powinien on zawsze podchodzić do spowiadającego się z wielkim szacunkiem, kulturą i delikatnością. Nie powinien być zdenerwowany. Dobrze jest, gdy kapłan przed spowiedzią chwilę się pomodli i skupi, wyciszy. Jako kapłani musimy stale pamiętać, że przecież każdy z nas jest dzieckiem Bożym. Może ten człowiek upadł, ale jeżeli chce się spowiadać, to znaczy, że chce się nawrócić. A nawrócić się to znaczy zerwać z przeszłością, zerwać z grzechem i w przyszłości go nie popełniać. Trzeba pamiętać, że grzech najbardziej rani Pana Boga, ale rani także człowieka osobiście, bo pozbawia go godności. Rani również Kościół, bo pomniejsza w nim dobra duchowe. Kapłan jako spowiednik powinien pamiętać o słowach Jezusa z Niedzieli Zmartwychwstania, kiedy spotkał się On z Apostołami w Wieczerniku: „Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane” (J 20, 22-23). Pan Jezus wiedział, że jesteśmy słabi na skutek grzechu pierworodnego, i ustanowił sakrament pokuty po to, żeby człowiek mógł do Niego powrócić. Pan Jezus leczył i ludzkie ciało, i ludzką duszę. Jako przykład można podać ewangelicznego paralityka, którego mężczyźni wnieśli do domu, a Pan Jezus powiedział: „Synu, odpuszczają ci się twoje grzechy” (Mk 2, 5). Kiedy inni dziwili się tym słowom, Jezus polecił również: „Wstań, weź swoje łoże i idź do domu!” (Mk 2, 11). A zatem uzdrowił duszę i ciało. I to jest rzecz bardzo ważna. Pan Jezus zawsze miał czas na rozmowę z grzesznikami. Ogarnął swoim miłosierdziem grzeszną niewiastę. Nawet na krzyżu nawrócił złoczyńcę. Tu są wielka miłość i ogromne przebaczenie ze strony Jezusa. Kapłan, który sprawuje sakrament pokuty i pojednania, powinien wiedzieć, że przede wszystkim jest narzędziem i znakiem miłosiernego Boga i miłości Chrystusa względem grzesznika.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Niedziela radości

Damian Kwiatkowski

BOŻENA SZTAJNER

Gaudete – to łacińska nazwa trzeciej niedzieli Adwentu, pochodząca od pierwszego słowa antyfony rozpoczynającej tego dnia Liturgię Eucharystyczną. Słowo to pochodzi od łacińskiego czasownika „gaudere” i jest wezwaniem do radości: Radujcie się ! Jej przyczyną ma być odnowienie świadomości, że Bóg jest blisko nas, że jest z nami, że stał się naszym bratem. Tego dnia w liturgii używa się szat koloru różowego (stosuje się je jeszcze tylko w czwartą niedzielę Wielkiego Postu, tzw. niedzielę laetare). Papież Paweł VI w 1975 r. w adhortacji apostolskiej „Gaudete in Domino” (O radości chrześcijańskiej) pisał: „Należy rozwijać w sobie umiejętność radowania, cieszenia się, korzystania z wielorakich radości ludzkich, jakich Bóg Stwórca użycza nam na tę doczesną pielgrzymkę”. Jeszcze bardziej będziemy się radować, gdy odkryjemy prawdę o tym, że Chrystus wciąż do nas przychodzi. Wtedy przepełni nas radość płynąca ze świadomości, że stoi On także u podwoi naszego serca i kołacze. Otwórzmy na oścież drzwi Chrystusowi. Najważniejsze rozgrywa się przecież w głębinach naszego serca. Może ono stać się Betlejem, gdzie zamieszka Emmanuel – Bóg z nami. Znajdźmy w tę niedzielę chwilę czasu, by Go ugościć. Papież Jan XXIII powiedział, że do Nieba nie wpuszczają ponuraków, tylko ludzi, którzy umieją się cieszyć. Oby nie okazało się, że nie nadajemy się do Nieba, ponieważ nie umiemy się cieszyć, bo zapomnieliśmy, jak to się robi. Usłyszmy więc to dzisiejsze wezwanie Kościoła: Bądź radosny! Nie zamykaj się w samotności i smutku. Jezus jest z Tobą!

Adwent przygodnie napotkanemu katolikowi niejednokrotnie kojarzy się tylko i wyłącznie z okresem przed Bożym Narodzeniem, jako czas przygotowania do świąt. Niekiedy też, niestety, bywa on postrzegany jako okres swoistej pokuty i postu, co jest jak najbardziej błędnym przeświadczeniem.
Ogólnie możemy powiedzieć, że Adwent jest czasem pobożnego i radosnego oczekiwania na pojawienie się Jezusa Syna Bożego. Obecnie przeżywamy jego trzecią niedzielę, w której manifestujemy naszą radość z bliskości Pana. Już bowiem w pierwszej antyfonie mszalnej Kościół dziś ogłasza: „Radujcie się zawsze w Panu, raz jeszcze powiadam: radujcie się! Pan jest blisko” (Flp 4, 4n). Po łacinie zawołanie to zaczyna się słowami: „Gaudete in Domino”. Dlatego często obecną niedzielę nazywamy „niedzielą gaudete”, czyli po prostu „niedzielą radości”.
Istnieje jeszcze jedna, dość intrygująca, nazwa tej niedzieli. Bywa ona bowiem nazywana „niedzielą różową”. Określenie to wywodzi się od koloru szat liturgicznych przewidzianych na ten dzień. Otóż, jest to właśnie kolor różowy. W całym roku liturgicznym stosuje się go tylko dwa razy (poza niedzielą gaudete, używa się go w tzw. niedzielę laetare, którą jest czwarta niedziela Wielkiego Postu).
W Adwencie szaty liturgiczne mają zazwyczaj kolor fioletowy, który w jasnym świetle wydaje się przybierać barwę różową. Dobór koloru wynika z jego skojarzenia z widokiem nieba o świcie. Wyobraża on blask przyjścia Jezusa Chrystusa w tajemnicy Bożego Narodzenia. Przychodzący Zbawiciel jest bowiem dla nas Światłością, podobnie jak wschodzące Słońce. Właśnie tego typu porównanie odnajdujemy np. w tzw. Pieśni Zachariasza: „nawiedzi nas Słońce Wschodzące z wysoka, by zajaśnieć tym, co w mroku i cieniu śmierci mieszkają” (Łk 1, 78n).
Wspólnota kościelna rozumie znaczenie wyjątkowego charakteru Adwentu jako czasu przygotowania do przyjęcia prawdy o Wcieleniu Boga. Dlatego też umieszcza ona adwentowe niedziele wysoko w tabeli pierwszeństwa dni liturgicznych. Oznacza to, że nie wolno nam zrezygnować z celebrowania „niedzieli gaudete” na rzecz np. parafialnych uroczystości odpustowych. Radość płynąca ze zbliżających się świąt nie wynika z emocjonalnych uniesień, lecz bierze się z autentycznych religijnych przeżyć. Sam Adwent zaś ukazuje nam prawdziwą radość bycia chrześcijaninem, który oczekuje pojawienia się swojego jedynego Pana.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Sympozjum „Ogrody przykościelne – teoria i praktyka”.

2019-12-14 16:41

ks. Wojciech Kania

W Diecezjalnym Centrum Kultury, Edukacji i Formacji Chrześcijańskiej „Quo Vadis” w Sandomierzu odbyło się sympozjum pt. „Ogrody przykościelne – teoria i praktyka”. Organizatorem spotkania była Kuria Diecezjalna oraz Instytut Matematyki Informatyki i Architektury Krajobrazu KUL w Lublinie.

ks. Wojciech Kania

Jak powiedział ks. dr hab. Jacek Łapiński, jeden z współorganizatorów sympozjum: – Cały czas jesteśmy w dyskusji na temat przestrzeni sacrum. Okazuje się, że teren przykościelny to jest takie przedłużenie sacrum. Zdarza się często, że teren poza świątynią jest na pograniczu sacrum profanum. A on tak naprawdę jest przedłużeniem sacrum. Dobre zaaranżowanie tego terenu, to jest wprowadzenie do właściwego sacrum. Ktoś idąc do świątyni, jeśli przechodzi przez ładnie zaprojektowany teren, to jest to dalsze przygotowanie do spotkania z sacrum. Sympozjum ma na celu pokazanie, co według sztuki ogrodów powinno być robione, aby było też zgodne z sacrum.

ks. Wojciech Kania

Pierwszy z zaplanowanych wykładów wygłosiła dr hab. Ewa Trzaskowska pt. „Kształtowanie terenów przykościelnych”. – Przestrzeń przy kościołach włączona jest w życie społeczne i gospodarcze poprzez takie formy jak parking i garaże. Powoduje to nieświadomą, przypadkową, ale zwykle szkodliwą ingerencję w sferę sacrum. Często rodzi to zagrożenia dla wartości estetycznych i symboliczno – emocjonalnych – podkreśliła dr Ewa. Wskazała również na brak lub pomijanie symboliki. Na zakończenie prelekcji udzieliła kilku wskazówek odnośnie projektowania ogrodów przykościelnych. – Ważne jest uwzględnienie otoczenia czyli kontekstu miejsca, dlatego należy inwentaryzować wszystko, co należy do terenu kościelnego: budowle, gatunki roślinności oraz ich stan zachowania. Dopiero na podstawie analiz można podjąć decyzje dotyczące zachowania, rewitalizacji lub ewentualnego usunięcia konkretnych elementów.

ks. Wojciech Kania

Kolejnym prelegentem był dr inż. Piotr Kulesza, który wygłosił prelekcje pt. „Aranżacja współczesnej przestrzeni sakralnej. Wybrane elementy przestrzenne i kompozycyjne”. W swoim wystąpieniu odwołał się do symboliki chrześcijańskiej, wskazując takie elementy jak: ogrodzenie, brama, woda. Ogrodzenie jest symboliczną granicą miedzy sacrum a profanum. Jak mówił: – Mur w znaczeniu alegorycznym utożsamiano z Chrystusem ze względu na moc jego opieki nad ludźmi. Jezus Chrystus uczył jak godzić i spajać odmienne światy. Mur ma chronić, oddzielać, a z drugiej strony wyznaczać przestrzeń o cechach sakralnych. Brama z kolei jest symbolem wejścia do Królestwa Bożego.

Dodał, że symbol wody można uzyskać stawiając w ogrodzie imitację studni z cembrowiną, instalując tzw. suchy potok albo ekologiczny ogród deszczowy napełniany wodą podczas opadów. Potem ta woda stopniowo opada, następuje jej retencja, jest więc połączenie symboliki z ekologią – stwierdził prelegent.

Natomiast o chrześcijańskiej symbolice roślin mówiła dr hab. Magdalena Lubiarz. – Wielką stratą ogrodów przykościelnych jest niedocenianie drzew, a trzeba pamiętać, że chrześcijaństwo przejęło od wcześniejszych kultur postrzeganie drzew jako miejsca przebywania Boga. Grusza jest symbolem objawień Matki Bożej, a we współczesnych ogrodach przykościelnych raczej trudno jest znaleźć gruszę. Swój wymiar świętości w toku rozwoju chrześcijaństwa stracił także dąb. To dlatego, że dawniej w lasach pod dębami wypasano świnie, które jadły żołędzie. To wystarczyło, aby dąb stracił swoją symbolikę. Tymczasem warto do niego wrócić w ogrodach przykościelnych, ponieważ jest on długowieczny, potężny, o przepięknym pokroju – mówiła prelegentka.

Na zakończenie spotkania zostały poprowadzone warsztaty z projektowania przykościelnych ogrodów. Jak mówił ks. dr hab. Jacek Łapiński: – Chcemy pokazać księżom na konkretnych przykładach, jak powinny być projektowane ogrody przykościelne oraz dać pewne wskazówki.

ks. Wojciech Kania
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem