Reklama

Opole: międzynarodowa konferencja naukowa „Teologia w przestrzeni publicznej”

2018-03-22 14:07

hh / Opole (KAI)

StockSnap/pixabay.com

„Teologia nie powinna być tylko teorią daleką od życia, reflektującą nad problemami społecznie obcymi, ale bardziej żywa, bliska życiu, wnosząca coś w rozwój samej teologii” – powiedział ks. prof. Konrad Glombik podczas międzynarodowej konferencji naukowej „Teologia w przestrzeni publicznej” na Uniwersytecie Opolskim. Sympozjum pod patronatem Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk odbywa się w dniach 21-23 marca w Opolu.

Celem konferencji jest wyjaśnienie, jakie jest miejsce dla teologii w różnych przestrzeniach publicznych, ale także jakie są zadania, wyzwania i problemy, wynikające z tej obecności. „W samej naturze teologii jest zakorzeniony pewien wymiar nie tylko subiektywny, ale też obiektywny. Teologia sama w sobie jest refleksją Kościoła nad wiarą, a więc już w tym zawiera się element wymiaru publicznego” – podkreślił ks. prof. Glombik.

Wielkim wyzwaniem dla teologii jest to, aby w sposób przekonujący wnosić coś w życie społeczne, polityczne, ekonomiczne, w kwestie medyczne czy sferę medialną. „Chcemy zastanowić się, jak konstruktywnie wpływać i szukać rozwiązań w problemach społecznych. Zagrożeniem takiej obecności w przestrzeni publicznej może być to, że teologia przestanie być teologią, czyli nauką bazującą na Objawieniu, a stanie się jedną z nauk społecznych. Teolog stanie się naukowcem zajmującym się polityką i innymi sprawami, nie uwzględniając wymiaru nadprzyrodzonego” – dodał.

Zdaniem prelegenta, w Polsce teologia głównie jest obecna w takich przestrzeniach jak polityka, uniwersytety, kultura i media. „W polityce generalnie akceptuje się świecki charakter państwa, z jednoczesną bardzo przyjazną koegzystencją z Kościołem. Zdarza się, że zarzuca się teologom nadmierne mieszanie się w politykę. A pozytywny wpływ teologii na politykę to m.in. popieranie czy pokazywanie wartości demokratycznych, prawa do życia czy do migracji” – zaznaczył.

Reklama

Jeśli chodzi o uniwersytety, to według ks. prof. Glombika, interesującym projektem jest teologia nauki, realizowana przez ks. prof. Michała Hellera na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie. „Nie do końca jest ten projekt jeszcze rozwinięty i nie dokonała się dokładna jego recepcja” – zaznaczył.

Kolejnym przykładem pozytywnego wpływu teologii na inne nauki jest bioetyka. „W strukturach nasza teologia jest mocna, ale problemem jest to, że jest mało praktyczna, a czasem wręcz obca życiu. Na pewno jest wierna Magisterium Kościoła. Wyzwania to pluralizm, wzajemny respekt, jeśli ktoś ma inne rozumienie, dialog z kulturą i mediami” – wymienił.

Perspektywę niemiecką postrzegania teologii w przestrzeni publicznej przedstawił prof. Benedikt Kranemann z Erfurtu. „Pojawia się nowa potrzeba, by teologia była publicznie rozpowszechniana, aby wciągnąć teologiczne tematy i tezy w odpowiednie dyskusje” – przyznał naukowiec.

Profesor zauważył również, że Kościół nieszczególnie interesuje się teologią akademicką, literaturą teologiczną i dyskusją naukową. „Problemem jest przepracowanie duchowieństwa oraz brak teologicznej komunikacji naukowej” – wskazał.

„Teologia potrzebuje odzewu Kościoła, ponieważ zajmuje się Kościołem i wiarą, a także istnieje po to, aby służyć Kościołowi. Zaś wydziały teologiczne powinny być ośrodkiem analitycznym dla Kościoła, w którym omawiane są aktualne kwestie” – mówił niemiecki teolog.

Zdaniem prelegenta, teologia odzwierciedla życie społeczne i nie powinna być oderwana zupełnie od przestrzeni publicznej. „Szansą teologii z punktu widzenia dzisiejszych możliwości w nauce i społeczeństwie, jest wykorzystanie jej wewnętrznej różnorodności jako siły” – zaznaczył prof. Kranemann.

Międzynarodowa konferencja naukowa „Teologia w przestrzeni publicznej” potrwa do 23 marca na wydziale teologicznym Uniwersytetu Opolskiego. Sympozjum odbywa się pod patronatem Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk.

Tagi:
konferencja teologia Opole

Teolog: śmierć uświadamia, że życie nie jest produktem naszych rąk, ale darem od Boga

2019-11-02 10:56

Rozmawiał Dawid Gospodarek / Kraków (KAI)

Mimo jednoznacznej wypowiedzi Katechizmu coraz więcej teologów zauważa, że tezy o śmierci jako skutku grzechu pierworodnego w świetle aktualnego stanu naszej wiedzy o świecie nie da się utrzymać bez zastrzeżeń - mówi w rozmowie z KAI ks. dr Krzysztof Porosło. Dogmatyk z UPJPII wyjaśnia zagadnienia związane ze śmiercią, wskrzeszeniami czy modlitwą za zmarłych.

Julia A. Lewandowska

Dawid Gospodarek (KAI): Dlaczego umieramy? Czy śmierć to kara? Czy gdyby nie grzech pierworodny, nie byłoby śmierci?

Ks. dr Krzysztof Porosło: - Nie jest łatwo jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie o to, czy śmierć jest bezpośrednią konsekwencją grzechu pierworodnego, ponieważ tutaj trochę rozbiega się oficjalne nauczanie Kościoła, wyrażone chociażby w Katechizmie Kościoła Katolickiego, z tym, co na ten temat twierdzi większość współczesnych teologów.

– Przypomnijmy, jak uczy Katechizm: „Śmierć jest konsekwencją grzechu. Urząd Nauczycielski Kościoła, który autentycznie interpretuje wypowiedzi Pisma świętego i Tradycji, naucza, że śmierć weszła na świat z powodu grzechu człowieka. Chociaż człowiek posiadał śmiertelną naturę, z woli Bożej miał nie umierać. Śmierć była więc przeciwna zamysłom Boga Stwórcy, a weszła na świat jako konsekwencja grzechu. «Śmierć cielesna, od której człowiek byłby wolny, gdyby nie był zgrzeszył», jest «ostatnim wrogiem» człowieka, który musi zostać zwyciężony” (KKK 1008).

- To nauczanie oczywiście ma potwierdzenie w wielowiekowej Tradycji i w samej Biblii, chociażby w tym zdaniu z Księgi Mądrości: „Bo śmierci Bóg nie uczynił i nie cieszy się ze zguby żyjących. Stworzył bowiem wszystko po to, aby było, i byty tego świata niosą zdrowie: nie ma w nich śmiercionośnego jadu ani władania Otchłani na tej ziemi” (Mdr 1,13-14).

- To jakie wątpliwości mają teologowie?

- Mimo tak jednoznacznej wypowiedzi Katechizmu coraz więcej teologów zauważa, że tezy o śmierci jako skutku grzechu pierworodnego w świetle aktualnego stanu naszej wiedzy o świecie nie da się utrzymać bez zastrzeżeń. Wiemy dzisiaj, że śmierć jest w sposób konieczny wpisana w ewolucyjny obraz świata, którego częścią jest człowiek. Wobec tego coraz częściej mówi się, że skutkiem grzechu nie jest sama śmierć człowieka, ale sposób przeżywania przez człowieka śmierci, a więc to, co byśmy nazwali dramatem śmierci. Skutkiem grzechu zatem nie tyle byłaby śmierć rozumiana jako ograniczenie w czasie ziemskiego życia, ale sposób w jaki człowiek doświadcza śmierci. Skutkiem grzechu byłoby cierpienie i ból, które towarzyszą człowiekowi w umieraniu. Skutkiem śmierci byłoby doświadczenie radykalnego końca i zerwania, gwałtu zadanego na naszym życiu, a nie naturalnego przejścia z jednego etapu życia do drugiego.

- A co z pozytywnymi aspektami śmierci? Św. Paweł pisał, że zyskiem byłaby śmierć…

- Tak, warto również zwrócić uwagę na to, że Kościół zawsze – obok prawdy o dramacie śmierci – dostrzegał również jej pozytywny sens. Ojcowie Kościoła wielokrotnie podkreślali, że śmierć nie tylko jest konsekwencją grzechu i w tym sensie karą za niego, ale również można w niej widzieć ratunek od Boga. To śmierć fizyczna sprawia, że nasze ziemskie życie z konsekwencjami grzechu takimi, jak cierpienie, choroby i wszelkiego rodzaju ból, nie zostaje zachowane w takiej postaci na wieczność, co byłoby koszmarem i beznadzieją. Śmierć otwiera drogę dla nadziei życia wiecznego bez bólu i cierpienia.
Z drugiej jednak strony, życie bez perspektywy śmierci miałoby znamiona tymczasowości w tym sensie, że nic nie miałoby charakteru ostatecznego, decydującego, a co za tym idzie, nic nie byłoby prawdziwie ważne, za nic nie bralibyśmy pełnej odpowiedzialności. Jak napisał G. Greshake, w życiu bez perspektywy śmierci „wszystko byłoby równie ważne, więc obojętne, bo zawsze można by było to nadrobić bądź w nieskończoność odsuwać”.
Po trzecie, śmierć sprawia, że uświadamiamy sobie, że życie nie jest oczywistością, że nie jest produktem naszych własnych rąk, ale że zawsze jest darem od Boga, o który trzeba dbać i za który trzeba być wdzięcznym. Śmierć uświadamia nam również naszą skończoność i konieczność uznania naszej pełnej zależności od Stworzyciela. Przy pomocy śmierci Bóg ciągle wytrąca nam z ręki naszą pewność siebie, naszą pychę dążącą do ustanawiania nas samych panami życia.

- Jak przygotować się do śmierci? Co zrobić, żeby zawsze być na nią gotowym?

- Mówiąc o śmierci zawsze zachowuję daleko idącą ostrożność. Mam wobec niej duży szacunek. Wolę zamilknąć niż mówić o niej zbyt lekko, szczególnie kiedy rozmawiam z człowiekiem, który zmaga się ze śmiertelną chorobą lub opłakuje śmierć bliskiej osoby. Zawsze z dużym dystansem patrzę na tych, którzy błyskawicznie stwierdzają, że chrześcijanin powinien na pogrzebie być radosny, a nie płakać, bo przecież śmierć to brama do zjednoczenia z Panem. Kościół zawsze respektował powagę śmierci, choć równocześnie nie pozwalał się jej wciągnąć w otchłań beznadziei. Mówił o niej z perspektywy zmartwychwstania Pana.
I to jest chyba klucz, choć wydaje mi się, że nie istnieje prosta recepta na to, aby przygotować się na śmierć w tym sensie, żeby się jej nie bać. Lęk przed śmiercią jest naturalny, bo śmierć, która jest rozdzieleniem ciała od duszy, jest dla człowieka będącego jednością psychofizyczną czymś nienaturalnym. Ten lęk wiąże się również z ostatecznością i nieodwołalnością śmierci. Już nic nie da się zmienić, nic nie da się poprawić. Kto z nas ma przekonanie, że przeżył życie idealnie, że nic by nie chciał w nim zmienić i poprawić? Lęk również wiąże się z niepewnością tego, co jest po drugiej stronie. Moglibyśmy powiedzieć, że z pomocą tej wątpliwości przychodzi wiara, ale moje doświadczenie pracy duszpasterskiej pokazuje, że również ludzie głęboko wierzący bardzo różnie przeżywają moment swojego odejścia. Dla jednych dokonuje się on spokojnie, w ciszy, pogodzeniu się, z wypisanym na twarzy delikatnym uśmiechem. Inni do końca próbują się wyrwać śmierci z objąć, odrzucają perspektywę jej nadchodzenia, buntują się wobec konieczności odejścia z tego świata. Inni znowu do końca są pełni lęku. Nawet św. Teresa z Lisieux z jednej strony mówiła „chcę widzieć Boga, ale trzeba umrzeć, by Go zobaczyć”, a z drugiej powtarzała: „nigdy nie nauczę się umierać”.

- Kiedy więc człowiek jest gotowy na śmierć? I jak ma się do niej przygotować?

- Wydaje mi się, że mogę tak naprawdę udzielić tylko jednej ważnej odpowiedzi: żyć w stanie łaski uświęcającej i karmić się Ciałem Pana. Człowiek gotowy do spotkania z Nim na wieczność to taki, który tu, na ziemi, jest z Nim zjednoczony. Zresztą sam Jezus jasno mówił, że „kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym” (J 6, 54). Możemy wręcz powiedzieć, że spożywane zmartwychwstałe Ciało Chrystusa „zaraża nas” nieśmiertelnością, niejako od wewnątrz przemienia naszą materię, krok po kroku czyniąc nas bardziej żyjącymi, uczestnikami wieczności. Jeżeli celem ostatecznym życia wiecznego jest komunia z Jezusem, wtedy widzimy, że jest ono zapoczątkowane już tu na ziemi, w sakramentalnym zjednoczeniu z Nim przez chrzest i Eucharystię.
Drugą radę, jak przygotować się do śmierci, daje nam bezpośrednio Pan Jezus, mówiąc: „Bo kto chce zachować swoje życie, straci je, a kto straci swe życie z mego powodu, ten je zachowa” (Łk 9,24). Do wchodzenia w śmierć fizyczną przygotowuje szkoła Jezusowego życia, który całym sobą pokazuje, że pełnię życia osiąga się tylko wtedy, kiedy się człowiek spala, zatraca w miłości do innych. Nie chodzi tu tylko o najbardziej radykalny akt męczeńskiej śmierci, ale to codzienne obumieranie w trosce i miłości do najbliższych, w spełnianiu obowiązków domowych i zawodowych, w byciu darem dla drugiego. Niby to życie tracę, a jednak żyję coraz pełniej – na wzór Jezusa.
Z tym również bardzo mocno wiąże się konieczność wchodzenia w rzeczywistość śmierci dzień za dniem, oswajania się z nią, akceptowanie jej w tysiącu różnych momentów naszego życia, gdyż śmierć – wbrew temu, co o niej powszechnie myślimy – nie jest tylko ostatnim momentem życia, który zawsze spada na nas niespodziewanie, ale – jak to oddaje jedna ze średniowiecznych liturgicznych antyfon – media vita in morte sumus – „pośród życia ogarnia nas śmierć”. Śmierć jest wpisana w nasze życie od samego początku, spotykamy się z nią na każdym kroku, czyha na nas za każdym zakrętem. Życie nie obumiera za jednym zamachem, ale ono samo zawsze po trochu jest umieraniem, kawałek po kawałeczku: choroby, cierpienie, utrata najbliższych, rozstania i pożegnania, porażki, starzenie się, skończenie szkoły, zwolnienie z pracy, przejście na emeryturę. To tylko niektóre symptomy śmierci w naszym życiu. Wydaje mi się, że nie będzie umiał pogodzić się ze śmiercią ktoś, kto nie godzi się na kolejne etapy ludzkiego obumierania. Z tym też wiąże się to, że choć śmierci nie należy szukać, to również nie należy od niej uciekać, ukrywać się przed nią tak, jakby nie mogła nas znaleźć. Wcześniej czy później odnajdzie każdego, nie ma na to rady. Dlatego też trzeba po prostu o niej myśleć, rozmawiać, czytać. Po prostu nie może być ona nigdy nie poruszanym tematem tabu. Nawet jeśli mam świadomość, że w momencie śmierci kogoś bliskiego, albo zbliżając się do własnej śmierci, same teoretyczne pojęcia oraz filozoficzne czy nawet religijne konstrukcje intelektualne nie przeprowadzą nas przez cierpienie, smutek, ból rozstania i lęk wobec tego doświadczenia. To, co nas wtedy może przeprowadzić to znajomość Jezusa, bliskość z Nim, trwanie w głębokim zjednoczeniu z Jego krzyżem i z Jego zmartwychwstaniem. Tylko wtedy człowiek jakoś wie, że jest takie wejście w śmierć, które ostatecznie nie zabija, ale prowadzi do pełni życia.

- Dlaczego modlimy się za zmarłych?

- Najprościej byłoby odpowiedzieć, że tego nas uczy Pismo Święte i Tradycja Kościoła. Już w Starym Testamencie znajdziemy przykłady modlitwy przebłagalnej za zmarłych. Najlepszym tego przykładem jest fragment z 2 Mch 12, 39-45, gdzie mowa o tym, że Juda Machabeusz zabrał składkę, aby kapłani złożyli ofiarę za grzech tych, co zmarli w bitwie. Z tego przekonania, że naszą modlitwą możemy pomóc zmarłym trwającym w czyśćcowym oczyszczeniu, zrodziła się praktyka modlitwy za zmarłych, ofiarowywania za nich Mszy i odpustów, zamawiania Mszy gregoriańskich czy wypominków. Znajdziemy wiele wypowiedzi magisterialnych, które potwierdzają, że należy modlić się za zmarłych. Wystarczy wspomnieć tu tylko Sobór Trydencki, który jednoznacznie mówi, że "Kto twierdzi, że ofiara Mszy św. nie powinna być ofiarowana za zmarłych niech będzie wyklęty!" czy Katechizm Kościoła Katolickiego, który w numerze 1032 stwierdza, że „Kościół od początku czcił pamięć zmarłych i ofiarował im pomoc, a w szczególności ofiarę eucharystyczną, by po oczyszczeniu mogli dojść do uszczęśliwiającej wizji Boga”. Najważniejszym jednak argumentem jest to, że w każdej celebrowanej Mszy świętej modlimy się za cały Kościół, a więc prosimy, aby owoce Mszy przypadły w udziale wszystkim wierzącym żywym i zmarłym. W Kanonie rzymskim modlimy się za zmarłych takimi słowami: „Pamiętaj, Boże, o swoich sługach i służebnicach, którzy przed nami odeszli ze znakiem wiary i śpią w pokoju. Błagamy Cię, daj tym zmarłym oraz wszystkim spoczywającym w Chrystusie udział w Twojej radości, światłości i pokoju”.
Kościół nauczając o modlitwie za zmarłych mówi dokładnie trzy rzeczy. Po pierwsze, że człowiek może umrzeć w stanie, który nie pozwala mu jeszcze w pełni zjednoczyć się z Bogiem, że są w nim takie skutki grzechu, które jeszcze go od Boga oddzielają, że jeszcze nie dorósł w miłości i dobru do tego zjednoczenia. Ten stan pośredni między śmiercią człowieka a Jego pełnym zjednoczeniem z Bogiem w niebie nazywamy czyśćcem. Po drugie, Kościół wskazuje, że po śmierci człowiek nie może sam sobie pomóc, ale niejako musi czekać, aby inni to zrobili za niego. Przez przyjmowanie miłości i daru modlitwy innych, uczy się w pełni przyjąć niczym niezasłużoną łaską zbawienia od Chrystusa. Po trzecie, Kościół uczy nas, że miłość sięga poza granice śmierci, że z naszą miłością i dobrocią Bóg może coś zrobić także wobec tych, których kochamy, a którzy już umarli.

- A w jaki sposób nasza modlitwa pomaga zmarłym?

- Obawiam się, że większość wiernych rozumie to trochę w odniesieniu do praktyki, którą w pewnym czasie Kościół stosował, a od której zdecydowanie odszedł, że człowiek po śmierci otrzymuje za całe zło swojego życia karę czyśćca liczoną w setkach lub tysiącach lat, analogicznie do kumulacji lat w amerykańskich wyrokach sądowniczych. Traktując czyściec jako stan pośredni zupełnie arbitralnie zaczęto wymyślać, ile lat czyśćca może być za dany grzech, i jakie dobro i jaka modlitwa mogą „skasować” te lata kary. Ale nie o to chodzi w modlitwie za zmarłych, że np. dziesiątka różańca „kasuje” 2 lata kary czyśćcowej. Tu chodzi o miłość i dobroć, która ma moc zmieniania człowieka. Tak, jak zło, które popełnialiśmy za życia nas „odkształcało”, sprawiało, że karłowacieliśmy w swoim człowieczeństwie, że w momencie śmierci nie byliśmy na własną miarę, nie byliśmy takimi, jakimi chciał nas mieć Bóg, tak dobro przez nas czynione i okazywane nam przez innych działa na nas dokładnie odwrotnie. Miłość drugiego człowieka potrafi nas kształtować, przemieniać, uskrzydlać, wydobywać z nas prawdę o nas, której sami nie bylibyśmy w stanie urzeczywistnić. Po drugie i zarazem najważniejsze, najpełniejszą formą modlitwy za zmarłych zawsze jest Eucharystia ponieważ jest modlitwą Chrystusa, który włączą w nią swój Kościół. To On, zjednoczony z nami, w naszym imieniu, przedstawia modlitwy swojemu Ojcu i równocześnie w pełni Mu się ofiarowuje, a więc jednoczy się z Nim. Ofiarowanie Mszy św. w intencji kogoś zmarłego, jest włączeniem go w ofiarowanie się Pana Jezusa, a w Nim, zjednoczenie go z Bogiem. Odprawiając Eucharystię w intencji konkretnego zmarłego, możemy powiedzieć, że Kościół decyduje się przekazać to, co otrzymuje we Mszy św., jej owoce, konkretnej osobie. A najważniejszymi owocami Mszy św. jest komunia z Bogiem, przebaczenie grzechów i tym samym życie wieczne.

- A po co taka modlitwa, skoro zmarłym, którzy są w piekle, ona nie może pomóc, zmarli w niebie jej nie potrzebują, a ci, co są w czyśćcu pójdą i tak do nieba?

- Modlimy się za wszystkich zmarłych, ponieważ o nikim Kościół nigdy się nie wypowiedział z całą pewnością, że jest potępiony i jest w piekle. Modlimy się, bo mamy nadzieję, że zmarli są w czyśćcu i za sprawą naszej modlitwy dojrzewają do pełnej jedności z Bogiem. Za tych, którzy z całą pewnością są w niebie (błogosławieni i święci) również się już nie modlimy, ale modlimy się za ich wstawiennictwem. Nasza modlitwa będąca aktem miłości względem zmarłych dotyczy zatem tych, co do których mamy nadzieję, że możemy im w ten sposób pomóc. Właśnie miłość jest tym, co nas popycha do modlitwy za zmarłych będących w czyśćcu, nawet jeśli z czyśćca droga jest tylko jedna, do Boga, do nieba. Ta modlitwa ma sens, bo jak kocham kogoś to chcę jego największego szczęścia. Wiedząc, że ci zmarli jeszcze nie są w pełni zjednoczeni z Bogiem, co będzie ich pełnią szczęścia, chcę tego dla nich. Jak to kiedyś trafnie ujął ks. Wojciech Węgrzyniak, „jeśli zmarli idą do domu Ojca niebieskiego, to dlaczego ich nie «podwieźć»?”.
W kontekście modlitwy za zmarłych będących w czyśćcu trzeba podkreślić jeszcze wymiar solidarności i wspólnotową wizję życia wiecznego. Oczyszczające spotkanie z Jezusem Chrystusem po śmierci oznacza również spotkanie z braćmi i siostrami, którzy są z Nim zjednoczeni. Ogień oczyszczający musi we mnie stworzyć naczynie gotowe pomieścić nie tylko Boga, ale również tych, którzy żyją w Bogu. Równocześnie nie wchodzę w to spotkanie sam, ale idę zjednoczony z innymi w miłości i otoczony ich modlitwą wstawienniczą. W ten sposób, jeśli możemy tak powiedzieć, pokazujemy Bogu, że rozumiemy o co chodzi z niebem, które jest życiem we wspólnocie z Bogiem i świętymi. Już na ziemi realizujemy ten sposób życia, zespalając się w miłości tak ściśle, że nawet granica śmierci nie potrafi rozerwać tej więzi miłości, pamięci i dobra, które wzajemnie sobie przekazujemy. Okazuje się, że dla miłości w zastępstwie drugich nie istnieje granica śmierci, ale możemy pomagać sobie i wzajemnie się obdarowywać po tej i po tamtej stronie życia: w czyśćcu żyjący pomagają zmarłym, zaś na ziemi zmarli będący w niebie pomagają żyjącym. W tak rozumianej wizji czyśćca żadne dobro nie przepada, bo nawet jak zmarły, za którego się modlę, jest już w niebie i nie potrzebuje mojej modlitwy, ten – nazwijmy go tak – „nadmiar dobra i miłości” zostaje przekazany innemu członkowi ciała Chrystusa, bo nie tylko zależy nam na tym, aby nasz krewny był zjednoczony z Bogiem, ale żeby całe ciało Chrystusa osiągnęło pełnię nieba.

- Dlaczego dziś nie słyszy się o wskrzeszeniach? Jezus mówił, żeby nie tylko uzdrawiać i wypędzać złe duchy, ale i wskrzeszać umarłych. Czemu Kościół nie modli się o wskrzeszenie? Czemu liturgia nie przewiduje takich modlitw?

- Mam wrażenie, że w przeciągu kilku ostatnich lat, głównie za sprawą ruchu charyzmatycznego, od czasu do czasu daje się słyszeć o wskrzeszeniu jako najwyższej formie modlitwy uzdrowienia. Wystarczy tu chociażby wspomnieć osobę o. John’a Bashobory, który podczas rekolekcji na Stadionie Narodowym opowiedział o wskrzeszeniu, które miało miejsce w czasie jego modlitwy wstawienniczej nad osobą, u której lekarze stwierdzili już zgon. O ile o. Bashabora opowiada o tym z wyczuwalną skromnością i ukierunkowaniem na Jezusa, inny ze znanych charyzmatyków często zaczyna swoje świadectwo od stwierdzenia, że na własne oczy widział już wszystkie możliwe cuda z wyjątkiem wskrzeszenia. Ale to tylko kwestia czasu. Jak zatem podejść do tego typu wypowiedzi?
Bez wątpienia mamy olbrzymią nieufność wobec możliwych cudów uzdrowienia przez Boga i tym bardziej wobec możliwości wskrzeszenia zmarłego człowieka. Ta nieufność i powątpiewanie w jakiś sposób jest naturalne i uzasadnione. Po prostu nigdy na własne oczy nie widzieliśmy wskrzeszenia. A nawet, jak o jakimś słyszymy – jak o przypadku, o którym mówił o. Bashabora – od razu włącza się nam tryb racjonalizowania i stwierdzenia, że to tylko lekarze stwierdzili zgon, ale pewnie się pomylili i ta osoba tak naprawdę nie była martwa. Nawet w naukowej egzegezie biblijnej znajdziemy komentarze, które wyjaśniają, że wskrzeszenia dokonane przez Jezusa tak naprawdę nie były wskrzeszeniami, ale wiedza medyczna tamtych ludzi nie potrafiła np. odróżnić stanu śpiączki od śmierci. Na tej drodze możemy ogołocić całe Pismo Święte z wymiaru boskiej wszechmocy.

- Ale w hagiografiach całkiem często pojawiają się świadectwa o wskrzeszeniach dokonywanych za wstawiennictwem świętych…

- Nie zapomnę, jakie wrażenie na mnie zrobiła pewność odpowiedzi udzielanych przez powszechnie poważnego i osobiście przeze mnie bardzo cenionego historyka, o. Tomasza Gałuszkę OP, na pytania o wskrzeszenia i cuda dokonywane w średniowieczu przez jego współbraci, jak chociażby św. Jacka Odrowąża czy św. Wincentego Ferreriusza. Spodziewałem się, że będzie on wyjaśniał je kontekstem kulturowym, stylem dawnych relacji historycznych, a on bez chwili wahania odpowiadał: „ To nie są opowieści z mchu i paproci. Cud wymaga weryfikacji – doskonale o tym wiedzieli ci, którzy spisywali «Żywot św. Jacka». [...] Cud musiał być udokumentowany. [...] Znamy listę świadków, którzy potwierdzali, że cuda dokonane przez św. Jacka są godne wiary. Nie jesteśmy w stanie tego podważyć”. W innym wywiadzie na pytanie o to, czy jako historyk nie ma problemów z wiarą w cuda, jasno stwierdził: „Nie mam. Wierzę w nie. Przecież Jezus powiedział, że ci, którzy w Niego wierzą będą czynili jeszcze większe rzeczy niż On (J 14,12)”. Przecież to takie proste.
Jasno Pismo Święte mówi, że „dla Boga nie ma nic niemożliwego” (Łk 1,37). Bóg, jeśli chce, to może kogoś wskrzesić, a więc przywrócić go do biologicznego życia. Z punktu widzenia teologicznego nic nie stoi na przeszkodzie, aby taki znak dokonał się za sprawą modlitwy wstawienniczej ucznia Chrystusa. Bez wątpienia jedną z przyczyn tego, że o wskrzeszeniach się nie słyszy, jest po prostu nasz brak wiary w to, że Bóg faktycznie może to uczynić. Z łatwością powtarzamy słowa Pana Jezusa „Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarnko gorczycy, powiecie tej górze: «Przesuń się stąd tam!», a przesunie się. I nic niemożliwego nie będzie dla was” (Mt 17,20). Ilu z nas jednak wierzy, że faktycznie góra może się przesunąć? Nie próbujemy nawet się tak modlić, żeby się nie skompromitować i nie wyjść na totalnych głupków.

- A co z liturgią? Mamy różne formularze Mszy w przeróżnych potrzebach, od zdrowia po pogodę, czemu nie o wskrzeszenie?

- Oczywiście gdyby tylko nasza niewiara była przyczyną braku cudów wskrzeszenia, z pewnością liturgia Kościoła znałaby formularze i modlitwy o wskrzeszenia. Nasz Mszał, o ile ma formularze modlitw o uzdrowienie, to rzeczywiście formularza z prośbą o wskrzeszenie w nim nie znajdziemy. Przyczyną jest to, że chociaż Bóg, jeśli będzie chciał i będzie widział rację za tym, może uczynić znak przywrócenia kogoś do ziemskiego życia, jak uczynił chociażby z Łazarzem, to jednak nasza nadzieja jest złożona w zmartwychwstaniu ciała na końcu czasów i w życiu wiecznym w zjednoczeniu z Bogiem, do którego bramą dla każdego z nas jest śmierć.
Znamienne jest to, że ilekroć Pan Jezus mówił o śmierci fizycznej kogoś, to wskazywał, że ta osoba tylko śpi. Zresztą już pierwsi chrześcijanie dokonali zmiany terminologii w odniesieniu do śmierci. Określenie nekropolia – „miasto umarłych” zastąpili słowem koimeterion – cmentarz, które pochodzi od greckiego czasownika koimao oznaczającego „spać”. O śmierci zaś mówili, że jest ona snem, zaśnięciem w Chrystusie. Świadczy o tym również terminologia liturgiczna, gdzie wciąż w modlitwach liturgicznych modląc się za zmarłych mówimy o tych, którzy zasnęli z nadzieją zmartwychwstania (II Modlitwa eucharystyczna: in spe resurrectionis dormierunt). Taka terminologia jakby osłabiała moc śmierci, która nie jest już czymś przerażającym (w normalnym doświadczeniu raczej bardzo lubimy sen i czekamy na niego, żeby odpocząć po trudach całego dnia) ani ostatecznym (kładziemy się spać w oczekiwaniu obudzenia kolejnego dnia).
Dla Jezusa naprawdę przerażającą jest śmierć, jaka może przyjść do człowieka z powodu grzechu. To ona ma moc ostateczności, to ona jest śmiercią, której należy się bać, która wzbudza w Jezusie przerażenie tak wielkie, że ten doświadcza poruszenia wnętrzności (tetaraktai), kiedy musi się z nią zmierzyć. W tym sensie możemy zapytać czy faktycznie Kościół nie wskrzesza umarłych? Robi to na okrągło. Sam już w swojej krótkiej, bo sześcioletniej posłudze kapłańskiej sakramentalnie pośredniczyłem w takim wskrzeszeniu nieskończoną ilość razy. Człowiek, który po grzechu ciężkim klęka u konfesjonału, wraz z rozgrzeszeniem otrzymuje łaskę nowego życia, zostaje wskrzeszony z duchowej śmierci, jedynej, która ma moc odebrać życie człowiekowi aż na wieczność. Święty Tomasz z Akwinu powie nawet więcej, że nie tylko jest to wskrzeszenie człowieka do życia w łasce, do komunii z Bogiem, ale nawet porównuje to do dzieła stworzenia z niczego. Różnica między życiem w grzechu a życiem w łasce uświęcającej jest dla Tomasza tak wielka, jak między nieistnieniem a istnieniem.

***

Ks. dr Krzysztof Porosło - kapłan archidiecezji krakowskiej, w 2015 r. rozpoczął studia doktoranckie z teologii dogmatycznej na Uniwersytecie Nawarry w Pampelunie (Hiszpania), które ukończył w 2019 r. obroną doktoratu. Od 2019 r. wykłada teologię dogmatyczną na Uniwersytecie Jana Pawła II w Krakowie oraz posługuje jako duszpasterz akademicki PATMOSu przy tymże uniwersytecie. Jest pomysłodawcą i współorganizatorem rekolekcji liturgicznych „Mysterium fascinans”, które odbywają się od 2008 r. Jest autorem lub redaktorem 15 książek poświęconych przede wszystkim zagadnieniom liturgicznym (np. „Święta codzienność. O liturgii przemieniającej życie”, Kraków 2018; "Zobaczyć Boga. Chrześcijański sens śmierci, liturgia pogrzebu, modlitwa za zmarłych", Kraków 2019). Jego największą pasją jest teologia liturgii. Strona internetowa: baptysterium.pl

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Symbole i zwyczaje Adwentu

Małgorzata Zalewska
Edycja podlaska 49/2002

Bóg w swojej wielkiej miłości do człowieka dał swego Jednorodzonego Syna, który przyszedł na świat by dokonać dzieła odkupienia ludzi. Jednak tę łaskę każdy z nas musi osobiście przyjąć. Zadaniem Kościoła jest przygotowanie ludzi na godne przyjęcie Chrystusa. Kościół czyni to, między innymi, poprzez ustanowienie roku liturgicznego. Adwent rozpoczyna nowy rok kościelny. Jest on pełnym tęsknoty oczekiwaniem na Boże Narodzenie, na przyjście Chrystusa. Adwent to okres oczyszczenia naszych serc i pogłębienia miłości i wdzięczności względem Pana Boga i Matki Najświętszej.

Bożena Sztajner

Wieniec adwentowy

W niektórych regionach naszego kraju przyjął się zwyczaj święcenia wieńca adwentowego. Wykonywany on jest z gałązek iglastych, ze świerku lub sosny. Następnie umieszczone są w nim cztery świece, które przypominają cztery niedziele adwentowe. Świece zapalane są podczas wspólnej modlitwy, Adwentowych spotkań lub posiłków. W pierwszym tygodniu adwentu zapala się jedną świecę, w drugim dwie, w trzecim trzy, a w czwartym wszystkie cztery. Wieniec wyobraża jedność rodziny, która duchowo przygotowuje się na przeżycie świąt Bożego Narodzenia.

Świeca roratnia

Świeca jest symbolem chrześcijanina. Wosk wyobraża ciało, knot - duszę, a płomień - światło Ducha Świętego płonące w duszy człowieka.
Świeca roratnia jest dodatkową świecą, którą zapalamy podczas Rorat. Jest ona symbolem Najświętszej Maryi Panny, która niesie ludziom Chrystusa - Światłość prawdziwą. W kościołach umieszcza się ją na prezbiterium obok ołtarza lub przy ołtarzu Matki Bożej. Biała lub niebieska kokarda, którą jest przepasana roratka mówi o niepokalanym poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Zielona gałązka przypomina proroctwo: "Wyrośnie różdżka z pnia Jessego, wypuści się odrośl z jego korzeni. I spocznie na niej Duch Pański..." (Iz 11, 1-2). Ta starotestamentalna przepowiednia mówi o Maryi, na którą zstąpił Duch Święty i ukształtował w Niej ciało Jezusa Chrystusa. Jesse był ojcem Dawida, a z tego rodu pochodziła Matka Boża.

Roraty

W Adwencie Kościół czci Maryję poprzez Mszę św. zwaną Roratami. Nazwa ta pochodzi od pierwszych słów pieśni na wejście: Rorate coeli, desuper... (Niebiosa spuśćcie rosę...). Rosa z nieba wyobraża łaskę, którą przyniósł Zbawiciel. Jak niemożliwe jest życie na ziemi bez wody, tak niemożliwe jest życie i rozwój duchowy bez łaski. Msza św. roratnia odprawiana jest przed świtem jako znak, że na świecie panowały ciemności grzechu, zanim przyszedł Chrystus - Światłość prawdziwa. Na Roraty niektórzy przychodzą ze świecami, dzieci robią specjalne lampiony, by zaświecić je podczas Mszy św. i wędrować z tym światłem do domów.
Według podania zwyczaj odprawiania Rorat wprowadziła św. Kinga, żona Bolesława Wstydliwego. Stały się one jednym z bardziej ulubionych nabożeństw Polaków. Stare kroniki mówią, że w Katedrze na Wawelu, a później w Warszawie przed rozpoczęciem Mszy św. do ołtarza podchodził król. Niósł on pięknie ozdobioną świecę i umieszczał ją na lichtarzu, który stał pośrodku ołtarza Matki Bożej. Po nim przynosili świece przedstawiciele wszystkich stanów i zapalając je mówili: "Gotów jestem na sąd Boży". W ten sposób wyrażali oni swoją gotowość i oczekiwanie na przyjście Pana.

Adwentowe zwyczaje

Z czasem Adwentu wiąże się szereg zwyczajów. W lubelskiem, na Mazowszu i Podlasiu praktykuje się po wsiach grę na ligawkach smętnych melodii przed wschodem słońca. Ten zwyczaj gry na ligawkach związany jest z Roratami. Gra przypomina ludziom koniec świata, obwieszcza rychłe przyjście Syna Bożego i głos trąby św. Michała na Sąd Pański. Zwyczaj gry na ligawkach jest dość rozpowszechniony na terenach nadbużańskim. W niektórych regionach grano na tym instrumencie przez cały Adwent, co też niektórzy nazywali "otrembywaniem Adwentu". Gdy instrument ten stawiano nad rzeką, stawem, lub przy studni, wówczas była najlepsza słyszalność.
Ponad dwudziestoletnią tradycję mają Konkursy Gry na Instrumentach Pasterskich (w tym także na ligawkach) organizowane w pierwszą niedzielę Adwentu w Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu. W tym roku miała miejsce już XXII edycja tego konkursu.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Watykan: ogłoszono program uroczystości z udziałem papieża w okresie Bożego Narodzenia

2019-12-12 17:30

kg (KAI) / Watykan

Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej ogłosiło 12 grudnia program uroczystości w okresie Bożego Narodzenia, którym w Watykanie będzie przewodniczył Franciszek. Obrzędy świąteczne rozpoczną się Mszą świętą o godz. 21.30 w bazylice św. Piotra w wigilię Narodzenia Pańskiego - 24 grudnia br. a ostatnim ich punktem będzie liturgia o godz. 10 w tejże bazylice w uroczystość Objawienia Pańskiego (święto Trzech Króli) 6 stycznia 2020.

ks. Paweł Rytel-Andrianik
Choinka i szopka w Watykanie w 2014 r.

Oto szczegółowy plan uroczystości z udziałem i pod przewodnictwem Ojca Świętego:

Wtorek, 24 grudnia 2019, wigilia uroczystości Narodzenia Pańskiego

Bazylika Watykańska, godz. 21.30 - Ojciec Święty odprawi Mszę św. w Noc Narodzenia Pana. Eucharystię poprzedzi śpiew kolęd.

Środa, 25 grudnia 2019, uroczystość Narodzenia Pańskiego

Loggia Centralna Bazyliki Watykańskiej, godz. 12 - Ojciec Święty Franciszek skieruje swe Orędzie świąteczne do świata i udzieli błogosławieństwa «Urbi et Orbi».

Wtorek, 31 grudnia 2019, uroczystość Maryi Najświętszej Bożej Rodzicielki

Bazylika Watykańska, godz. 17 - Ojciec Święty odprawi Pierwsze Nieszpory uroczystości Maryi Najświętszej Bożej Rodzicielki, po których nastąpi wystawienie Najświętszego Sakramentu, zostanie tradycyjnie odśpiewany hymn «Te Deum» (Ciebie, Boga, wysławiamy) na zakończenie roku świeckiego i będzie udzielone błogosławieństwo eucharystyczne.

Środa, 1 stycznia 2020, uroczystość Maryi Najświętszej Bożej Rodzicielki

Bazylika Watykańska, godz. 10 - papież odprawi Mszę św. w uroczystość Maryi Najświętszej Bożej Rodzicielki w oktawie Bożego Narodzenia, z jednoczesnymi obchodami 53. Światowego Dnia Pokoju.

Il Santo Padre Francesco celebrerà la Santa Messa della Solennità di Maria Santissima Madre di Dio nell’ottava di Natale, ricorrendo la LIII Giornata Mondiale della Pace.

Poniedziałek, 6 stycznia 2020, uroczystość Objawienia Pańskiego

Bazylika Watykańska, godz. 10 - Ojciec Święty odprawi Mszę św. w uroczystość Objawienia Pańskiego.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem