Reklama

107 lat toruńskiego chóru „Lutnia”

Agnieszka Brzezińska
Edycja toruńska 13/2005

„Lutnia” to chór o najstarszej tradycji śpiewaczej w Toruniu. Przed ponad stu laty, a dokładnie 17 stycznia 1898 r., w toruńskim rejestrze policyjnym zaboru pruskiego odnotowano powstanie Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” z siedzibą w Grodzie Kopernika.
Jednak wiele wcześniejszych wydarzeń wpłynęło na to, że w toruńskim środowisku muzycznym II poł. XIX w. pojawił się nowy zespół śpiewaczy, który tak zdecydowanie podkreślał swoją polską tożsamość. Podobny program, również pielęgnowanie polskości przez muzykę i śpiew, przyjęło powstałe w Toruniu w 1867 r. Towarzystwo Śpiewu św. Cecylii, natomiast w roku 1872, po założeniu w tym mieście Polskiego Towarzystwa Przemysłowego, także i ta organizacja rzemieślnicza utworzyła własny zespół śpiewaczy, zrzeszając w późniejszych latach nawet 59 członków i ćwicząc pod batutą Leopolda Jędrowskiego. To właśnie z tego zespołu wyłoniła się toruńska „Lutnia”, której pierwszym dyrygentem został Dionizy Królikowski, a jego zastępcą Jan Arendt.
Początkowy okres działalności „Lutni”, choć krótki, charakteryzował się jednak dużą aktywnością. Na dzień 6 listopada 1898 r. chór przygotował bogaty program uroczystości 100. rocznicy urodzin Adama Mickiewicza. Pół roku później - 18 czerwca 1899 r. - zorganizowała w Parku Wiktorii, znanym toruńskim ogrodzie rozrywkowym, równie udany koncert, przedstawienie amatorskie i wieczorek towarzyski ku czci Fryderyka Chopina. W toruńskiej prasie pod datą 24 lutego 1900 r. znajdujemy jeszcze informację o zabawie urządzonej wspólnie z Towarzystwem Przemysłowym. Na tym jednak kończy się żywa i bogata aktywność „Lutni” w tym okresie, jakkolwiek istniała nominalnie jeszcze do 1 listopada 1901 r., by później kontynuować swą działalność jako Kółko Śpiewacze.
Nie mogąc się rozwijać z uwagi na swoje powiązania z Towarzystwem Młodych Przemysłowców, które od początku swej działalności uznawane było przez władze pruskie za stowarzyszenie polityczne i jako takie podlegało stałemu nadzorowi policji, oraz ze względu na fakt, iż przepisy obowiązujące w zaborze pruskim zabraniały kobietom udziału w zebraniach politycznych, Kółko Śpiewacze nie mogło zostać przekształcone w zespół z prawdziwego zdarzenia, jakim mógł być tylko chór mieszany. Dlatego w 1902 r. zarząd Towarzystwa Młodych Przemysłowców postanowił nadać Kółku cechy odrębności i wykluczyć ze spotkań wszelką polityczną działalność, która mogłaby szkodzić przyszłości organizacji. W szeregi śpiewaków wstąpiło wówczas 14 pań i 13 panów, a dyrygenturę objął Jan Arend. Niemniej jednak spotkania, które odbywały się w poniedziałki w sali Hotelu „Muzeum”, zostały poddane nadzorowi. Jego wykonawcy skrzętnie notowali każdą patriotyczną wypowiedź. Nie była to jednak atmosfera sprzyjająca rozwojowi zespołu i dlatego 4 października 1903 r. Kółko zerwało swój związek z Towarzystwem Młodych Przemysłowców i całkowicie się usamodzielniło, przyjmując ponownie nazwę Towarzystwa Śpiewu „Lutnia”, odwołując się w ten sposób do tradycji istniejącej od 1898 r.
Nowy etap działalności, tym razem już samodzielnej, rozpoczęto od ustalenia surowych przepisów porządkowych oraz stażu kandydackiego. Liczba członków w roku 1904 wzrosła z 30 do 120, a wpływy kasowe, uzyskiwane m.in. z organizowania zabaw i wycieczek, umożliwiły Towarzystwu przyznanie dyrygentowi stałego wynagrodzenia oraz sprowadzanie potrzebnych nut z samej Warszawy. Wzrastające umiejętności chóru, jego zżycie się i przeobrażenie w sprawny zespół, stworzyło nowe perspektywy, w których obok śpiewu i przedstawień teatrów amatorskich znalazło się miejsce na imprezy poważniejsze, np. wieczory pieśni i koncerty, które organizowano przeważnie z okazji różnych świąt. Jednak wszelkie obchody od 1908 r. odbywały się pod nadzorem policji. Na urządzanie imprez potrzebne było zezwolenie władz, które miały prawo cenzurowania programów i skreślenia każdej pozycji. Używanie języka polskiego w czasie zamkniętych imprez towarzyskich było wprawdzie dozwolone, jednak nie wolno było używać organizatorom żadnych dodatkowych słów i zdań nieobjętych zatwierdzonym programem, gdyż fakt ich użycia mógł być potraktowany jako próba nadania imprezie cech rozprawy publicznej, która w języku polskim była zabroniona. Ograniczenia i szykany stosowane przez władze wyzwoliły w towarzystwie patriotyczną reakcję i tak np. podjęto uchwałę, by podczas zabaw nie grać niemieckiej muzyki tanecznej.
Od 1911 r. zaczęły się pierwsze sukcesy artystyczne, gdy chór zdobył kilka pierwszych lokat na imprezach muzycznych. Kolejne lata działalności „Lutni” były okresem wielkiego rozwoju śpiewaczego, a życie muzyczne nabierało nowego rozmachu. Jednak wybuch I wojny światowej przerwał na dłuższy czas działalność chóru. W 1916 r. z inicjatywy Walerii Kraszewskiej, prowadzącej w Toruniu prywatną szkołę muzyczną, zorganizowany został wielki koncert, z którego dochód przeznaczono na „bezdomne niemowlęta w Polsce rosyjskiej”. Z niedobitków nieczynnych towarzystw śpiewaczych św. Cecylii i „Lutni” Kraszewska stworzyła chór niedzielny, który po czterech tygodniach prób pod batutą Wacława Drążkowskiego, organisty przy kościele św. Jakuba w Toruniu, przygotował „Wieczór Pieśni”. Tym koncertem wznowiła swą działalność toruńska „Lutnia”, a jej nowym dyrygentem został Wacław Drążkowski.
Okres międzywojenny w pracy artystycznej chóru zaowocował licznymi nagrodami i wyróżnieniami podczas zjazdów i konkursów śpiewaczych. Niestety, okupacja hitlerowska ponownie przerwała pracę chóru. Niemiecka polityka eksterminacyjna dotknęła także członków „Lutni”, z których wielu zginęło z rąk okupanta, a inni zostali osadzeni w obozach koncentracyjnych. Ale cały dorobek „Lutni” i jej sztandar uratowali z narażeniem życia dyrygent Ludwik Rutkowski i Karol Szulc. W latach 1945-46 kilkuosobowa „Lutnia” wznowiła swoją działalność, a funkcję dyrygenta ponownie objął Ludwik Rutkowski, który pełnił także obowiązki organisty w kościele Świętych Janów. Rytm pracy w tym okresie nie słabnął, chór występował z szeregiem koncertów, stopniowo odzyskując dawną świetność artystyczną i aktywnie włączając się w nurt życia kulturalnego Torunia i regionu pomorskiego. Udokumentowaniem artystycznych dokonań chóru stały się nagrania dla Polskiego Radia.
Z chórem współpracowali (poza wymienionymi wyżej) następujący dyrygenci: Bronisław Pięta, Bernard Piątkowski, Jan Ruchniewicz, Jan Marcinkowski, Jan Makowski, Ludwik Rutkowski, Aleksander Dzielicki, Paweł Malinowski, Józef Szurka, Narcyz Wierzbicki, Edmund Klebba, Ewa Marcjan, Marek Pużanowski, Zbigniew Marks, Paweł Jankowski oraz Aleksandra Rogalska. Obecnie chór „Lutnia” działa i koncertuje, ciesząc się mianem najstarszego zespołu śpiewaczego w Toruniu. Repertuar chóru jest bardzo zróżnicowany. W interpretacji „Lutni” usłyszeć można muzykę dawnych mistrzów, klasyków oraz współczesne utwory o tematyce świeckiej i religijnej, a także patriotycznej. Szeroki wachlarz repertuaru pozwala zespołowi prezentować swe umiejętności na wielu uroczystościach, konkursach i imprezach kulturalnych. Zapraszamy wszystkich wrażliwych na muzykę, ceniących walory śpiewu chóralnego do wstąpienia w nasze szeregi.

W artykule wykorzystano: Rocznik Toruński 10/1975; Tadeusz Zakrzewski, Dzieje Towarzystwa Śpiewu „Lutnia” w Toruniu pod zaborem pruskim 1898-1920.

Reklama

Katolicka rozgłośnia otrzymała koncesję KRRiT na nadawanie cyfrowe

2019-10-18 10:14

Ks. Michał Olszewski SCJ

W maju br. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji ogłosiła start konkursu na cyfrowe multipleksy lokalne w 34 miastach dla nadawców lokalnych i regionalnych. Właśnie został rozstrzygnięty pierwszy z nich, w Tarnowie.

Ks. Michał Olszewski SCJ

Wśród czterech szczęśliwców znalazła się katolicka rozgłośnia Profeto, należąca do Polskiej Prowincji Księży Sercanów. I choć nie brak stacji radiowych o charakterze społeczo-religijnym na kilku testowych multipleksach, to jednak Radio Profeto jest pierwszą, która otrzymała koncesję KRRiT w drodze konkursu.

Na kolejnych posiedzeniach KRRiT ma rozstrzygnąć pozostałe postępowania koncesyjne na rozpowszechnianie programów radiowych na multipleksach w standardzie DAB+. W I turze konkursu, zaplanowanej w maju br. dostępne są jeszcze multipleksy w Częstochowie, Katowicach, Poznaniu, Rzeszowie, Toruniu i Warszawie. Sercańska rozgłośnia aspiruje do obecności we wszystkich wymienionych miastach.

Radio Profeto powstało w roku 2014 najpierw jako rozgłośnia internetowa w ramach portalu profeto.pl, którego pomysłodawcą był ks. Michał Olszewski SCJ. Przed dwoma laty Profeto otrzymało koncesję na nadawanie analogowe w Małopolsce na 92.1 FM.

Rozgłośnię wyróżnia tylko chrześcijańska muzyka, która jest emitowana na falach radia, brak newsów oraz transmisje z wydarzeń ewangelizacyjnych w Polsce. Mamy nadzieję, że już niebawem usłyszymy o kolejnych pozytywnie rozstrzygniętych konkursach przez KRRiT nie tylko dla Radia Profeto, ale także dla innych katolickich rozgłośni.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Częstochowa: Zapalają ogień w świecie

2019-10-18 21:54

Beata Pieczykura

– Wkraczamy z ufnością w nowy rok akademicki 2019/2020. Ośmielamy się śmiałością nie ludzką, ale pochodzącą od Ducha Świętego podjąć studia teologiczne, którym towarzyszy formacja do dojrzałego życia chrześcijańskiego i podjęcie różnych form ewangelizacji we współczesnym święcie – mówił ks. dr Mikołaj Węgrzyn, dyrektor Wyższego Instytutu Teologicznego im. Najświętszej Maryi Panny Stolicy Mądrości w Częstochowie podczas inauguracji nowego roku akademickiego w murach tej uczelni.

Beata Pieczykura/Niedziela

Uroczystość inauguracji nowego roku akademickiego 2019/2020 w Wyższym Instytucie Teologicznym w Częstochowie odbyła się 18 października br. Z tej okazji Mszy św. w kaplicy seminaryjnej pw. Zesłania Ducha Świętego przewodniczył i homilię głosił abp Wacław Depo. Do zebranych, czyli „uczestników zmagań o komplementarność wiary i rozumu”, Ksiądz Arcybiskup powiedział: – Prośmy Ducha Świętego o pogłębienie naszej wiary i ludzkiej współpracy w tym dziele, którym jest Uniwersytet i nasz Instytut.

Zobacz zdjęcia: Częstochowa: Zapalają ogień w świecie

Po uroczystej immatrykulacji studentów I roku oraz wręczeniu dyplomów magisterskich, dyplomów i świadectw Studium Liturgii i Muzyki Kościelnej wykład inauguracyjny „Teologiczne recepty na kryzys Kościoła w Polsce” wygłosił ks. dr hab. Damian Wąsek.

W ub. r. akademickim w Instytucie studiowało 125 studentów na studiach magisterskich i podyplomowych. W warsztatach biblijnych uczestniczyło 59 osób. Stopień magistra teologii Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie (ponieważ Wyższy Instytut Teologiczny w Częstochowie jest związany umową z Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie) uzyskało 9 osób, a studia podyplomowe ukończyło 7 osób.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem