Reklama

Watykan

50. rocznica encykliki „Pacem in terris” bł. Jana XXIII

2013-04-12 09:38

[ TEMATY ]

papież

Kościół

pokój

Encyklika

pl.wikipedia.org

"Pokój na ziemi, którego wszyscy ludzie wszystkich czasów tak żarliwie pragnęli, nie może być budowany i utrwalany inaczej, jak tylko przez wierne zachowywanie porządku ustanowionego przez Boga". Te pierwsze słowa z encykliki "Pacem in terris" bł. Papieża Dobroci Jana XXIII, której 50. rocznica ogłoszenia, przypadała 11 kwietnia br., mają ogromne i jakże aktualne znaczenie dzisiaj.

Encyklika bł. Jana XXIII ukazała się w szczególnym kontekście historycznym. Papież zwracał się wówczas do świata podzielonego na dwa bloki, zranionego "zimną wojną". Na dwa lata przed ukazaniem się "Pacem in terris", w 1961 r., z inicjatywy Nikity Chruszczowa - sekretarza generalnego komunistycznej partii ZSRR został wzniesiony mur berliński, który nie tylko miał podzielić miasto na dwie części, ale miał stworzyć przeciwstawne bloki ideologiczne, dzieląc Europę i świat, tworząc atmosferę powszechnej podejrzliwości i braku zaufania. Kolejnym ważnym wydarzeniem stanowiącym kontekst encykliki był kryzys kubański.

Tuż po uroczystym rozpoczęciu II Soboru Watykańskiego w 1962 r. świat stanął w obliczu wojny atomowej. 22 października tegoż roku na prośbę rewolucyjnego reżimu Fidela Castro władze sowieckie umieściły na Kubie wyrzutnie rakietowe. Tego samego dnia prezydent Stanów Zjednoczonych John Kennedy w swoim przemówieniu do narodu ogłosił morską blokadę Kuby. Dwie superpotęgi stanęły naprzeciw siebie gotowe do wojennej konfrontacji.

Reklama

25 października papież Jan XXIII zwrócił się do świata z orędziem o uratowanie pokoju. Wezwał w nim, aby ci, którzy mają władzę, usłyszeli krzyk lęku, który "z każdej części ziemi, od małych dzieci do ludzi starszych, od pojedynczych osób do wspólnot, wznosi się do Nieba: Pokój, pokój!". Chruszczow i Kennedy uszanowali wezwanie Papieża Jana, by pokój został uratowany. Było to jego moralne zwycięstwo.

Publikację "Pacem in terris" poprzedziły jeszcze inne wydarzenia, takie jak: rozpoczęcie dialogu Stolicy Apostolskiej z komunistycznymi władzami ZSRR, uwolnienie kard. Slipyja w 1963 r. po 18 latach więzienia na Syberii, przyjęcie w marcu tego samego roku przez Jana XXIII na prywatnej audiencji Rady Chruszczow i jej męża Alekseja Adjubej - zięcia Nikity Chruszczowa, dyrektora dziennika Izwiestia. W takim klimacie 11 kwietnia 1963 r., w Wielki Czwartek, została ogłoszona encyklika "Pacem in terris" - testament duchowy i wielki pomnik myśli i serca bł. Jana XXIII.

"Pacem in terris" wywołała duże i życzliwe zainteresowanie wśród polityków i mężów stanu. Prezydent USA John Kennedy wygłosił specjalne oświadczenie na Katolickim Uniwersytecie w Bostonie, podkreślając, iż jest dumny z bycia katolikiem. Mężowie stanu Zachodniej Europy poświęcili wiele uwagi tej encyklice. Encyklika Papieża Dobroci wpisuje się w sposób szczególny w dzisiejsze wołanie Kościoła o pokój.

Bł. Jan XXIII przypomina ludziom współczesnym, że warunkiem pokoju jest przede wszystkim ład w sercu człowieka, a także w rzeczywistości życia społecznego. Aby zaistniał prawdziwy pokój, należy budować go na czterech filarach: prawdzie, sprawiedliwości, miłości i wolności. Papież Jan XXIII opiera budowanie prawdziwego pokoju na poszanowaniu godności człowieka, jego praw, ale także na wypełnianiu przez niego samego obowiązków. To przesłanie moralne ma także swoje znaczenie dzisiaj i stanowi "ciągłe zobowiązanie" (Jan Paweł II) po zakończeniu "zimnej wojny" i odrodzeniu się państw w Europie Wschodniej, w epoce integracji europejskiej i globalizacji. Wskazania papieża Jana XXIII odgrywają ważną rolę w pokojowej ewolucji polityki światowej i budowaniu dobra wspólnego. Dziedzictwo jego słynnej encykliki czeka na ponowne przyjęcie i głębokie odczytanie.

Papież Jan XXIII odegrał bardzo ważną rolę w historii Kościoła w XX wieku, co podkreślił papież Jan Paweł II, dokonując jego beatyfikacji na Placu św. Piotra w Rzymie 3 września 2000 r.

Pierwsze lata życia

Angelo Giuseppe Roncalli urodził się 25 listopada 1881 r. w miejscowości Brusico, na terenie Sotto il Monte, w prowincji Bergamo, w ubogiej rodzinie Battisty Roncallego i Marianny Mazzoli. Od wczesnego dzieciństwa chciał „studiować życie Jezusa” i odczuwał powołanie do kapłaństwa. W latach 1892-95 był alumnem Małego Seminarium w Bergamo, a następnie alumnem Wyższego Seminarium Duchownego w Bergamo. W tym okresie rozpoczyna pisanie „Dziennika duszy” - zapisków duchowych, notatek z rekolekcji, zapisków bieżących prowadzonych niemal do ostatnich dni swojego życia. O „Dzienniku duszy” sam mówił, że „na tych kartach jest więcej z mojej duszy niż w jakimkolwiek innym moim tekście”. Kolejne lata drogi do kapłaństwa kleryk Roncalli spędził w Wyższym Seminarium w Rzymie. 10 sierpnia 1904 r. w kościele Santa Maria in Monte Santo przy Piazza del Popolo otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bp. Giuseppe Ceppetellego - tytularnego patriarchy Konstantynopola, prowikariusza Rzymu.

Sekretarz bp. Radiniego Tedeschiego

Ważnym okresem w życiu ks. Roncallego były lata 1905-14, kiedy pełnił on funkcję osobistego sekretarza bp. Radiniego Tedeschiego w Bergamo. Był to czas bogaty w przeżycia duchowe, okres, w którym ks. Roncalli poznawał lepiej Kościół i jego problemy. To także czas, w którym poznawał świat i Europę, wiele podróżując z bp. Tedeschim, m.in. do Ziemi Świętej. Ks. Roncalli, będąc sekretarzem biskupa, zainaugurował w 1906 r. wydawanie pisma diecezjalnego „La Vita Diocesana” (Życie Diecezjalne). Do końca życia dla późniejszego papieża Jana XXIII bp Radini Tedeschi pozostał przewodnikiem duchowym i mistrzem.

W służbie Stolicy Apostolskiej

Istotnym etapem życia dla przyszłego papieża był czas jego pracy dyplomatycznej i służby dla Stolicy Apostolskiej (1925-53). W 1925 r. papież Pius XI mianował ks. Roncallego wizytatorem apostolskim w Bułgarii, podnosząc go do godności biskupiej. Święcenia biskupie ks. Roncalli przyjął 19 marca tego samego roku, a jako motto swojej posługi biskupiej obrał słowa: „Obedientia et pax” (Posłuszeństwo i pokój).

W „Dzienniku duszy” napisał: „Te słowa odzwierciedlają w pewnym stopniu historię mego życia. Niech one stanowią chwałę mego biednego imienia na wieki!”. Swoją misję w Bułgarii bp Roncalli pełnił do 1934 r. Następnie, w latach 1935-44, był przedstawicielem Stolicy Apostolskiej w Turcji i Grecji, a z woli papieża Piusa XII - w latach 1945-52 był nuncjuszem apostolskim we Francji. Pełniąc wszystkie te funkcje, bp Roncalli starał się o dobro Kościoła, budując jedność i pokój.

Patriarcha Wenecji i papież

Nowym etapem życia biskupa, a od 12 stycznia 1953 r. kardynała Roncallego, był okres jego posługi duszpasterskiej w Wenecji. Jako patriarcha Wenecji troszczył się o dobro duchowe wiernych, szczególnie o kult Eucharystii, o dyscyplinę kościelną duchownych. Dbał też o należyte wprowadzanie w życie Magisterium Kościoła, czego widocznym przykładem był zwołany przez niego w 1957 r. XXXI Synod Diecezjalny. Opatrzność Boża miała jednak inne plany.

28 października 1958 r. kard. Roncalli został wybrany na Stolicę św. Piotra. Przyjął imię Jan XXIII. Pontyfikat Jana XXIII był stosunkowo krótki - trwał do 3 czerwca 1963 r. Jednak ten Papież w sposób bardzo wyraźny naznaczył historię Kościoła i świata w XX wieku. Pozostawił wiele „pomników” swojego pontyfikatu, wśród których w sposób szczególny należy wymienić otwarty przez niego 11 października 1962 r. Sobór Watykański II i encyklikę „Pacem in terris” z 11 kwietnia 1963 r., która stanowi jego testament duchowy, aktualny także dla współczesnego świata.

Encyklika ukazała się w szczególnym kontekście historycznym, gdy świat podzielony był na dwa bloki, zraniony zimną wojną. Dwa lata wcześniej bowiem, w 1961 r., z inicjatywy Nikity Chruszczowa - sekretarza generalnego komunistycznej partii ZSRR został wzniesiony mur berliński. A w październiku 1962 r. na prośbę rewolucyjnego reżimu Fidela Castro władze sowieckie umieściły na Kubie wyrzutnie rakietowe. Świat stanął na krawędzi wojny. Osobiste zaangażowanie Jana XXIII i jego wołanie o pokój zakończyły kryzys kubański.

Związki bł. Jana XXIII z Polską, Jasną Górą i Prymasem Tysiąclecia

Przybliżając postać bł. Jana XXIII, warto się także zatrzymać przy jego związkach z Polską, a szczególnie z Jasną Górą i Prymasem Tysiąclecia kard. Stefanem Wyszyńskim. Jan XXIII, zanim został wybrany na Stolicę św. Piotra, kilka razy odwiedził Polskę. Ale szczególnie cenił sobie swoje pielgrzymowanie do Częstochowy, na Jasną Górę.

Otóż 17 sierpnia 1929 r., będąc jeszcze wizytatorem apostolskim w Bułgarii, odwiedził Jasną Górę. W jasnogórskiej księdze pamiątkowej napisał: „Fiat pax in virtute tua, Regina Poloniae et abundantia in turribus tuis” (Niech będzie pokój w mocy Twojej, Królowo Polski, i obfitość w wieżycach Twoich). W swoich spotkaniach i rozmowach z Prymasem Tysiąclecia powracał do Matki Bożej Jasnogórskiej. To na prośbę Jana XXIII, wypowiedzianą 4 listopada 1958 r. do kard. Wyszyńskiego, od 6 listopada 1958 r. rozpoczęto odprawianie codziennych Mszy św. w Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej na Jasnej Górze w intencji papieża.

Warto też podkreślić, że umierający Papież w czerwcu 1963 r. polecił ustawić przy swoim łóżku obraz Matki Bożej Częstochowskiej. Szczególna więź łączyła też Jana XXIII z Prymasem Wyszyńskim, którego wielokrotnie przyjmował i wspierał we wszelkich inicjatywach podejmowanych w Kościele w Polsce. Na uwagę zasługuje fakt, że ostatnia notatka w „Dzienniku duszy”, zapisana krótko przed śmiercią, 20 maja 1963 r., dotyczy audiencji udzielonej kard. Wyszyńskiemu. Cennym świadectwem niezwykłej przyjaźni Jana XXIII z Prymasem Tysiąclecia są zapiski „pro memoria”, kazania, przemówienia i listy kard. Wyszyńskiego z lat 1957-63. Spełniło się też - 3 września 2000 r. - pragnienie sługi Bożego kard. Stefana Wyszyńskiego, by „Bóg, Dawca chwały, pozwolił, wcześniej czy później, że będziemy oglądać go (Jana XXIII) na ołtarzach jako wzór najbardziej potrzebny współczesnemu światu” (Watykan, przy grobie Jana XXIII, 1 listopada 1964 r.)

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Abp J. Soueif z Cypru: ratunek dla pokoju w dialogu i wytrwałej modlitwie

2020-01-12 09:32

[ TEMATY ]

pokój

Archiwum

Biskupi Europy przyłączyli się do wołania Franciszka o modlitwę w intencji pokoju na świecie. Nawiązując do wzrostu napięcia na Bliskim Wschodzie wzywają do dialogu. Podkreślają, że trzeba uczynić wszystko, by powstrzymać „trzecią wojnę światową, czyhającą u naszych drzwi”. Zwrócił na to uwagę maronicki arcybiskup Cypru Joseph Soueif, członek Komisji Episkopatów Wspólnoty Europejskiej (COMECE).

W rozmowie z Radiem Watykańskim powiedział on, że "biskupi europejscy wyrażają zaniepokojenie eskalacją napięcia między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, wzrostem przemocy w Iraku i przeciąganiem się konfliktu w Libanie. Apelują o dialog i pokój, podkreślając, że za wszelką cenę trzeba uniknąć globalnej wojny, w której największą cenę kolejny raz zapłaciłaby niewinna ludność cywilna". „Kościół Europy przyłącza się do błagania Franciszka o modlitwę w intencji pokoju” – podkreślił hierarcha wschodniokatolicki.

„Na pierwszym planie należy mieć interes i dobro osoby ludzkiej. To jest zasadnicze, w przeciwnym wypadku świat wejdzie w trzecią wojnę światową, która już czyha u naszych drzwi."

"Sytuacja jest bardzo poważna, trzeba odwołać się do mądrości, rozwagi, spokoju i pogłębionej refleksji, aby nie wystawić na niebezpieczeństwo prawie całego świata" – wskazał abp Soueif. Zapewnił, że "Kościół w Europie kładzie na to nacisk i angażuje się w codzienne budowanie pokoju na kontynencie".

Zauważył, że wzrost napięcia negatywnie odbija się na sytuacji w Iraku, który od dziesięcioleci nie zna pokoju, a jedna wojna następuje tam po drugiej. "Bezpośrednich przyczyn tych konfliktów trzeba szukać w czynnikach ekonomicznych, takich jak ropa naftowa. Zmieniają się nazwy wojen, ale ich cel zawsze jest ten sam: położenie ręki na bogactwach naturalnych. Zwykli ludzie nie chcą wojny, nie chcą być podzieleni. Irakijczycy są gotowi żyć razem, w pokoju“ – podkreślił maronicki arcybiskup Cypru.

CZYTAJ DALEJ

Po co jest Niedziela Słowa Bożego?

2020-01-21 09:37

Niedziela Ogólnopolska 4/2020, str. VII

[ TEMATY ]

teologia

teolog

Paulina Nita/Niedziela

Pytanie czytelnika:
Trochę się zdziwiłem, kiedy się dowiedziałem, że papież Franciszek ustanowił III niedzielę zwykłą w roku liturgicznym Niedzielą Słowa Bożego. Przecież na każdej Mszy św. słowo Boże jest głoszone, a tym bardziej w niedzielę.

To prawda, że podczas Eucharystii jest głoszone słowo Boże. Liturgia Słowa stanowi jej integralną część. W każdym razie 30 września 2019 r., we wspomnienie św. Hieronima, tłumacza Pisma Świętego, twórcy słynnej Wulgaty, papież Franciszek w liście apostolskim Aperuit illis ustanowił wspomnianą Niedzielę Słowa Bożego. W tym roku jest ona obchodzona w Kościele katolickim na całym świecie po raz pierwszy.

Ta inicjatywa Ojca Świętego była odpowiedzią na prośby skierowane do niego od wielu środowisk kościelnych, realizacją ustaleń Soboru Watykańskiego II i praktyczną kontynuacją przesłania adhortacji apostolskiej papieża seniora Benedykta XVI Verbum Domini. Zgodnie z zamiarem obecnego pontyfika początek roku liturgicznego i ta szczególna niedziela mają być poświęcone wyjątkowej refleksji nad Bożym słowem zawartym na kartach Pisma Świętego i jego celebracji. To również, jak podpowiada Franciszek, wzmocnienie naszej więzi z wyznawcami judaizmu, którzy przecież mają Biblię Hebrajską, czyli nasz Stary Testament. To także wyraz naszej modlitewnej troski o jedność chrześcijan, a więc Niedziela Słowa Bożego ma wydźwięk ekumeniczny.

Zdaniem Ojca Świętego, znajomość Biblii nie może być jakby zarezerwowana dla nielicznej grupy, np. osób duchownych. „Biblia należy przede wszystkim do ludu zebranego, aby jej słuchał i odnalazł się w jej słowie. Często pojawiają się tendencje, które starają się monopolizować święte teksty, przypisując je do pewnych kręgów i wybranych grup. Tak nie może być. Biblia jest Księgą Ludu Pana, który w słuchaniu Jego głosu przechodzi od rozproszenia i podziału do jedności. Słowo Boga jednoczy wiernych i sprawia, że stają się jednym ludem” – pisze papież w Aperuit illis.

Dlatego też, wychodząc naprzeciwko papieskim oczekiwaniom, Konferencja Episkopatu Polski głosem jej przewodniczącego abp. Stanisława Gądeckiego, metropolity poznańskiego i wiceprzewodniczącego Rady Konferencji Episkopatów Europy, zachęca do codziennego czytania Biblii, jak to z pewnością czyni jeden z naszych czytelników, który postawił tytułowe pytanie. I tak jak podpowiada papież Franciszek, dzień poświęcony Biblii nie powinien być tylko „raz w roku”, ale „w każdym dniu roku”.

W każdym razie, jak zapewnia ks. prof. Henryk Witczyk, m.in. przewodniczący Dzieła Biblijnego im. Jana Pawła II oraz jedyny polski członek Papieskiej Komisji Biblijnej, każda kuria diecezjalna w Polsce została zaopatrzona w stosowne materiały, które mają pomóc księżom i ich parafialnym współpracownikom w przygotowaniu godnego przeżycia pierwszej Niedzieli Słowa Bożego. Ksiądz Witczyk zwraca też uwagę na to, że interpretowanie Pisma Świętego nie może się odbywać według własnego widzimisię. Ma ono być wyjaśniane przez kompetentnych ludzi, którzy mają do tego kanoniczną misję.

Na koniec trzeba zaznaczyć, że w naszym kraju, razem z Niedzielą Słowa Bożego, już od 12 lat organizowany jest Tydzień Biblijny (26 kwietnia – 2 maja 2020 r.), a od 4 – Narodowe Czytanie Pisma Świętego (26 kwietnia 2020 r.). Przedsięwzięcia te doskonale się wpisują w ducha papieskiego nauczania odnośnie do Pisma Świętego.

Pytania do teologa prosimy przesyłać na adres: teolog@niedziela.pl .

CZYTAJ DALEJ

Auschwitz to szczyt nienawiści do człowieka

2020-01-26 14:39

[ TEMATY ]

Auschwitz

Mazur/episkopat.pl

Auschwitz-Birkenau

Auschwitz-Birkenau to „szczyt nienawiści do człowieka” – napisali biskupi europejscy w liście z okazji 75-ej rocznicy wyzwolenia obozu. Sprzeciwiają się w nim wszelkim przejawom deptania godności człowieka, w tym rasizmowi, ksenofobii i antysemityzmowi.

Hierachowie zaapelowali do współczesnego świata o pojednanie i pokój oraz o poszanowanie prawa każdego narodu do istnienia, a także do wolności, niepodległości i zachowania własnej kultury. Zauważyli, że mimo dramatycznych doświadczeń przeszłości, świat, w którym żyjemy, ciągle jest pełen zagrożeń i przemocy. „Nadal mają miejsce okrutne wojny, przypadki ludobójstwa, prześladowania, różne formy fanatyzmu, mimo iż historia uczy nas, że przemoc nigdy nie prowadzi do pokoju, ale rodzi cierpienie i śmierć” – czytamy w liście.

Następnie biskupi przypomnieli słowa wypowiedziane przez kolejnych Papieży w miejscu zagłady. „Nigdy jeden naród nie może rozwijać się kosztem drugiego, za cenę drugiego, za cenę jego uzależnienia, podboju, zniewolenia, za cenę eksploatacji, za cenę jego śmierci” – powiedział, zatrzymując się przed tablicą w języku hebrajskim, Jan Paweł II, podczas swojej pierwszej pielgrzymki do Polski w 1979 r. Z kolei Benedykt XVI, 27 lat później, zauważył, że ofiary nazistów nie chcą „wywoływać w nas nienawiści, ale raczej pokazują, jak straszne jest jej dzieło”. Papież Franciszek odwiedził obóz w 2016 r., ale nie wygłosił tam przemówienia. Zostawił za to wpis w księdze pamiątkowej: „Panie miej miłosierdzie nad Twym ludem! Panie przebacz tak wielkie okrucieństwo”. W liście biskupi cytują też słowa Franciszka, wypowiedziane kilka dni temu, w których wzywa, aby rocznica wyzwolenia obozu stała się dla każdego okazją do zatrzymania, zamilknięcia i powrotu do pamięci. „Potrzebujemy tego, aby nie stać się obojętnymi” – mówił Ojciec Święty.

Przypomnieli wymowny znak pojednania, którym był list biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r. „Chociaż po II wojnie światowej pojednanie między narodami wydawało się po ludzku niemożliwe, to jednak – zjednoczeni w miłości do Jezusa Chrystusa – potrafiliśmy przebaczać i prosić o przebaczenie. Doświadczenia z przeszłości uczą, jak ważne i owocne jest budowanie Europy narodów pojednanych i wybaczających sobie nawzajem” – czytamy w liście.

Na koniec zapraszają, aby 27 stycznia o godzinie 15.00, czyli w godzinie wyzwolenia Auschwitz-Birkenau, zapalić świecę i pomodlić się za ludzi pomordowanych w obozach zagłady ze wszystkich narodowości i wyznań oraz za ich bliskich. „Niech nasza modlitwa pogłębi pojednanie i braterstwo, którego przeciwieństwem jest wrogość oraz niszczycielskie konflikty i podsycane nieporozumienia. Niech zwycięża w nas moc miłości Jezusa Chrystusa” – zaapelowali biskupi.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję