Zniesienie kary dożywotniego więzienia i zaostrzenie kar za nadużycia seksualne wobec niepełnoletnich - to najważniejsze postanowienia listu apostolskiego papieża Franciszka w formie motu proprio nt. jurysdykcji watykańskich organów sądowniczych w sprawach karnych. Ten nowy dokument, ogłoszony 11 lipca przez Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, ma na celu rozciągnięcie na Stolicę Apostolską trzech nowych przepisów, dotyczących zmian i uzupełnień w dotychczasowym kodeksie, a zatwierdzonych w tym samym dniu przez Papieską Komisję ds. Państwa Miasta Watykanu.

„W naszych czasach dobro wspólne jest coraz bardziej zagrożone przez przestępczość ponadnarodową i zorganizowaną, przez niewłaściwe korzystanie z rynku i gospodarki, jak również przez terroryzm” – tak rozpoczyna się najnowszy nowy dokument papieski. Dlatego Ojciec Święty uznał za konieczne, „aby wspólnota międzynarodowa przyjęła jednakowe narzędzia prawne, które pozwolą zapobiegać i przeciwstawić się przestępczości, sprzyjając międzynarodowej współpracy prawnej w dziedzinie karnej”. Motu proprio podkreśla zobowiązanie się Stolicy Apostolskiej do współpracy dla osiągnięcia tego celu.

Większość obowiązujących obecnie w Watykanie przepisów prawnych opiera się na włoskim kodeksie karnym Giuseppe Zanardellego z 1889, przyjętym nazajutrz po podpisaniu w 1929 przez Stolicę Apostolską i rząd Włoch Układów Laterańskich, które powołały do życia obecne Państwo Miasta Watykanu. Ówczesny stan prawny nie przewidywał wielu dzisiejszych sytuacji i np. były kamerdyner papieski Paolo Gabriele, który wykradł i ujawnił szereg tajnych dokumentów papieskich, mógł zostać skazany jedynie za kradzież, gdyż przepisy nie zawierały takiego przestępstwa jak zamach na bezpieczeństwo państwa.

W ogłoszonych dzisiaj normach prawnych papież zawarł nowe określenie przestępstw wobec niepełnoletnich, wśród których znalazły się takie pojęcia jak sprzedawanie ich, prostytucja, werbowanie i przemoc seksualna wobec nich, pornografia dziecięca i posiadanie materiałów zawierających jej elementy oraz czyny seksualne z udziałem nieletnich.

Również w zakresie walki z zapobieganiem i przeciwdziałaniem praniu brudnych pieniędzy nowe przepisy watykańskie stanowią istotny krok naprzód, zgodnie ze wskazaniami przedstawionymi jeszcze w 2010 przez Benedykta XVI. Zmiany wychodzą także naprzeciw wymogom stawianym przez różne konwencje i ustalenia międzynarodowe, podpisane przez Stolicę Apostolską, np. w zakresie walki z terroryzmem, stosowania ekstradycji osób podejrzanych lub skazanych za tego rodzaju przestępstwa, gdyby chcieli się schronić w Watykanie itp.

Fakt rozciągnięcia kompetencji prawnych na instytucje Stolicy Apostolskiej oznacza m.in. że będą one dotyczyć nie tylko pracowników watykańskich, ale także np. personelu dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej, a więc nuncjuszy i pracowników nuncjatur. Obejmą one również pracowników instytucji związanych ze Stolicą Świętą, niezależnie od tego, czy mają one swe siedziby w Watykanie czy nie.

Nowe normy prawne wprowadzają do ustawodawstwa watykańskiego takie szczególnie odrażające zbrodnie przeciw ludzkości, jak ludobójstwo czy apartheid, przy czym kary za nie są zgodne z postanowieniami Międzynarodowego Trybunału Karnego z 1998 r. Jednocześnie znoszą one karę dożywotniego więzienia, zastępując ją dłuższym pozbawieniem wolności – do 35 lat (dotychczas było 30 lat).

Nowe przepisy wejdą w życie 1 września br.