Reklama

SYMBOL WOLNOŚCI

W 58. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego

MARIA WRZESZCZ
Niedziela Ogólnopolska 31/2002

1 sierpnia 1944 r. o godz. 17.00, zgodnie z wydanym dzień wcześniej - w obecności i za zgodą delegata Rządu na Kraj Jana Stanisława Jankowskiego - rozkazem dowódcy Armii Krajowej gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego, rozpoczęło się Powstanie Warszawskie. Tysiące wspaniałych chłopców i dziewcząt, słabo uzbrojonych, z niebywałą odwagą i ofiarnością, wbrew ogromnej przewadze wroga, porwało się na próbę wyzwolenia stolicy spod hitlerowskiej okupacji, dając świadectwo prawdzie, że cenniejsza od życia jest WOLNOŚĆ.
Po dziewięciu tygodniach samotnej, heroicznej walki Powstanie upadło. Jednak ta klęska - pośród wszystkich innych w naszej historii - pozostaje w pamięci większości Polaków jako szczególnie zaszczytna. Myślę, że dziś nie trzeba już tłumaczyć, dlaczego.
Choć w gruzach stolicy poległ kwiat najlepszej młodzieży całego pokolenia, a inni poszli na poniewierkę do niemieckich obozów czy na emigrację, to gwałtowna i bezlitosna jak upadek Troi PRAWDA o ich powstańczych bojach, "ryczących krowach" i "goliatach" (samobieżne miny), pseudonimach wsławionych niezwykłymi czynami dowódców i łączniczek, trwa nie tylko we wspomnieniach czy pełnych okrucieństwa i czarnego - żrącego jak kwas solny - humoru pieśniach ze słowami podłożonymi często pod melodie plebejskich ballad i sztajerków z przedmieścia. Po przeszło pół wieku od "godziny ´W´", pamięć o nich została wreszcie uwieczniona w postawionym w Warszawie pomniku. Jednak mało kto wie, że pierwszy Pomnik Powstańców Warszawskich wzniesiono już 15 września 1945 r. w Słupsku, na jednym ze skwerów, nazwanym placem Powstańców Warszawskich, gdzie 3 sierpnia tegoż roku uroczyście pochowano ekshumowane ciała 22 robotników przymusowych (20 Polaków i 2 Rosjan czy Litwinów), rozstrzelanych 7 marca 1945 r. (na dwa dni przed wyzwoleniem miasta) przez Niemców w Lasku Południowym nad wykopanym przez nich grobem. Nabożeństwu żałobnemu przewodniczył ks. Jan Zieja (1897-1991, kapelan: Komendy Głównej Armii Krajowej, Szarych Szeregów i pułku "Baszta" na Mokotowie w Powstaniu) - pierwszy polski kapłan, który 29 maja 1945 r. przybył do grodu nad Słupią. Jemu Słupsk zawdzięcza pierwsze polskie Msze św., lekcje religii i instytucje opiekuńcze: Dom Matki i Dziecka, a także pierwszą polską organizację "Caritas" oraz pierwszą polską jadłodajnię dla biednych i bezdomnych, zwaną wtedy głodną kuchnią. Dowód swojej pamięci o nim dał Słupsk w otwartej w październiku 2001 r. (w rocznicę śmierci Kapłana) wystawie, zaprojektowanej i przygotowanej przez dr. Zdzisława Stankiewicza.
Zapewne ks. Zieja należał również do grona pomysłodawców pomnika, składającego się z wypędzonych z ruin Niezwyciężonego Miasta uczestników Powstania i byłych warszawiaków, którzy po zakończonej wojnie osiedlili się w oddalonym o kilkaset kilometrów od stolicy mieście, "żeby w rocznicę Powstania mieć gdzie pójść, żeby tu, gdzie zaczęliśmy żyć, był jakiś znak tamtych czasów. Dla nas i dla naszych dzieci" - jak powiedział po latach słupszczanin Franciszek Szafranek, dawny warszawiak i powstaniec.
Ten pierwszy pomnik "był jak odruch, jak pierwsze wyciągnięcie ręki wolnego i pełnego nadziei społeczeństwa". Przybrał formę zbitej z desek drewnianej ściany z wymalowanym na niej zarysem muru symbolizującego miejsce dokonywanych przez Niemców podczas Powstania publicznych egzekucji. Wiosną następnego roku, wskutek szkodliwych wpływów warunków atmosferycznych, groził zawaleniem. Jego "wygląd zewnętrzny był raczej kompromitujący niż symbolizujący miejsce martyrologii Polaków".
Zdecydowano się zatem postawić "coś naprawdę godnego. Choćby też mur, ale prawdziwy, i na nim krzyż oraz odpowiedni napis. Dla Słupska, którego dużą część ludności stanowią mieszkańcy Warszawy, którzy potracili najbliższych w owych pamiętnych dniach walki i grozy, będzie pomnik ten cząstką ich wspomnień i pamięci poległych. Pomnik ten zresztą musi być i dla przyszłych pokoleń symbolem wolności". Opiekę nad tą nową inicjatywą objął utworzony 5 lipca 1946 r. 12-osobowy Komitet Obywatelski Budowy Pomnika ku czci
Powstańców Warszawy w Słupsku. Przyłączyli się do niej liczni mieszkańcy zbierający pieniądze w zakładach pracy i kwestujący na ulicach.
W niedzielę 15 września 1946 r., nawiązując niewątpliwie do uroczystości sprzed roku, "Słupsk - miasto daleko wysunięte na terenach Ziem Odzyskanych postanowiło złożyć hołd bohaterstwu i męczeństwu naszej Stolicy" i w obecności tłumów ("jakby wprost jakiejś kolosalnej procesji"), po odprawionej przez ks. dziekana K. Chmielewskiego Mszy św., uczczeniu minutą ciszy poległych, odśpiewaniu Roty, odsłoniło " ufundowany wspólnym wysiłkiem społeczeństwa słupskiego Pomnik ku Czci Powstańców Warszawskich w Słupsku, dłuta warszawskiego artysty rzeźbiarza Jana Małety (1890-1962)".
Na przylegającym - do wzniesionego z cegieł, okaleczonego kulami, o postrzępionych krawędziach muru - cokole z napisem: Bohaterom Warszawy - Słupsk znajduje się postać leżącego powstańca w koszuli z zawiniętymi rękawami z opaską na ramieniu, w bryczesach i oficerkach. W prawej, wyciągniętej wzdłuż ciała dłoni trzyma on granat "filipinkę" . Drugą opiera na tarczy z herbem Warszawy - Syrenką. Nad powstańcem pochyla się orzeł z rozpostartymi skrzydłami i zwieńcza mu skronie wieńcem laurowym. U stóp klęczy płaczące dziecko. Scenę tę pięknie opisał w wierszu o pomniku urodzony w Wilnie poeta Anatoliusz Jureń ( 1927-78), od 1946 r. mieszkaniec Słupska, autor kilku tomików wierszy:
Granat niewyrzucony na wroga
I łza dziecka gorętsza niż ogień,
Czemuś w głaz się milczący obrócił,
Powiedz!
W górnej części muru wmontowana jest płaskorzeźba przedstawiająca na tle płonącego placu Zamkowego (widoczna kolumna Zygmunta) ukrzyżowanego Chrystusa, z opuszczoną głową, zasłaniającego prawą ręką twarz. Na wysokości Jego nóg widnieją wyciągnięte ku górze ręce płonących w ogniu i błagających o ratunek ludzi, ponad nimi tłem dla korpusu jest także orzeł z rozpostartymi skrzydłami, nadający cierpieniom miasta wymiar ogólnonarodowy. Nad poprzeczną belką krzyża jest napis: Powstańcy Warszawy 1944 1 VIII - 2 X. Inspirację do tak ujętej postaci Chrystusa stanowił fragment Kwiatów polskich Juliana Tuwima:
Dłonie Twe, z których krew się toczy,
Razem z gwoździami wyrwij z krzyża
I zakryj, zakryj nimi oczy,
Gdy się czas zemsty będzie zbliżał.
"Pomnik w nienaruszonym stanie stał do 1962 r. Był miejscem, w którym spotykaliśmy się jako byli powstańcy. Odwiedzały go też liczne wycieczki przybywające do Słupska". W 1963 r. "odideologizowano" go. Pod pretekstem remontu płaskorzeźbę z Chrystusem zastąpiono herbem Słupska - Gryfem na trzech falach. "Wróciły mądrzejsze czasy" i przechowywana w magazynie muzeum płaskorzeźba 15 kwietnia 1981 r. wróciła na swoje miejsce. W okresie stanu wojennego i później ZOMO przeganiało sprzed pomnika działaczy "Solidarności" i demonstrantów. Od kwietnia 1984 r. prowadzono gruntowną konserwację pomnika, by w 50. rocznicę wybuchu Powstania - 1 sierpnia 1984 r. ponownie uroczyście go odsłonić. Na wniosek słupskiego oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami 4 lipca 1997 r. został on wpisany do Państwowego Rejestru Zabytków.
"Musiał wytrwać przez wszystkie lata, bo tworzony był sercem - a nie pieniędzmi. W najgorszym nawet czasie były tam świece i kwiaty. Był ten pomnik miejscem świętym, i to wcale nie dlatego, że były tam akcenty sakralne. Nierzadko ludzie, przechodząc tamtędy, zdejmowali czapki. To nie jest zwykły pomnik. To jest jakby stacja krzyżowa" - powiedział Barbarze Sułek w sierpniu 1981 r. prezes Koła Pierwszych Słupszczan - Ludwik Downar Zapolski. I pozostanie dalej - tak jak Powstanie Warszawskie - SYMBOLEM WOLNOŚCI.

Utracone, ale nie na zawsze

2019-10-01 13:55

Marzena Cyfert
Niedziela Ogólnopolska 40/2019, str. 16-17

Boleśnie przeżywamy śmierć kogoś, z kim nie zdążyliśmy się pożegnać, ale o wiele boleśniej dotyka nas śmierć kogoś, z kim nie zdążyliśmy się jeszcze przywitać

Zapytałam kiedyś przedszkolaków, co to jest skarb. Padały różne propozycje. – Brylanty, złoto, skrzynia z pieniędzmi. W końcu padła nieśmiała odpowiedź: – Jak rodzice nie mają długo dziecka i to dziecko im się w końcu urodzi, to jest ich skarb.

Magda cieszy się swoim skarbem, ale zanim to się stało, straciła sześcioro dzieci w pierwszych miesiącach ciąży. Mówi, że jej serce składa się z sześciu kawałków, bo tyle razy pękało – przy każdej stracie. Dziś 5-letni Wiktor to plasterek miodu na jej popękane serce. 15 października w Dzień Dziecka Utraconego spotykam ich na Mszy św. w intencji rodziców dzieci utraconych, a później patrzę, jak wysyłają niebu sześć białych baloników. – Dla Antosi, Bartka, Karolinki... – wymienia Wiktor. Spotykam też Ewę z mężem – mają dwa białe baloniki, ale w swoich dłoniach nie trzymają dziecięcej rączki. Stracili dwoje dzieci, a później już się nie udało. Mówią, że zamiary Boże nie są tak oczywiste i przewidywalne, jak by się chciało.

Dziecko, które się rozmyśliło

Utrata dziecka zawsze jest traumą, niezależnie od jego wieku i okoliczności, w których to nastąpiło. Konsekwencje psychiczne i społeczne takiej straty są wielowymiarowe, gdyż stres potraumatyczny może powodować różnego rodzaju zaburzenia psychiczne i depresyjne. Najtrudniejszym elementem przy stracie dziecka nienarodzonego dla kobiety jest fakt, że nigdy go nie zobaczyła ani nie przytuliła, a przecież wiedziała o jego istnieniu. Jak pisze ks. Arkadiusz Olczyk: „Mówiąc krótko, boleśnie przeżywamy śmierć kogoś, z kim nie zdążyliśmy się pożegnać, ale o wiele boleśniej dotyka nas śmierć kogoś, z kim nie zdążyliśmy się jeszcze przywitać”.

Trudny jest również brak społecznego przyzwolenia na przeżycie żałoby. Z jednej strony bagatelizuje się zaistniały fakt, z drugiej zaś słyszy się tanie pocieszanie: „Jeszcze będziesz miała dziecko”; „Jakby miało być chore, to lepiej...”. Tymczasem kobieta przeżywa dramat i czuje żal, bo umarło jej dziecko – to konkretne, na które teraz czekała. – Czasem jest to żal do całego świata: do spotykanych na ulicy kobiet w zaawansowanej ciąży, bo im się udało; do Pana Boga, bo mógł temu zaradzić, a nic nie zrobił; a nawet absurdalny żal do warzyw na straganach, które każdego dnia odmierzasz z aptekarską dokładnością, a jednak nie zapewniają zdrowia twojemu dziecku – wspomina Małgosia. – Najtrudniejsze było jednak wytłumaczenie 3-letniej córeczce – pukającej palcem w mój brzuch i pytającej, co słychać u dzidziusia – że on się nie urodzi. Mała zapytała wtedy zawiedziona: czy dzidziuś się rozmyślił? – zwierza się Małgosia.

Nie bądźcie smutni

Na wrocławskim cmentarzu osobowickim widziałam pomnik dziecka utraconego, które wyciąga ręce do pogrążonych w bólu rodziców, by ich pocieszyć. Figura dziecka jest przezroczysta i jest symbolem osoby utraconej, ale zarazem obecnej, która zdaje się, że mówi: Nie bądźcie smutni! Zanim jednak rodzice przestaną być smutni, muszą przejść przez dni rozpaczy i żałoby, a to różnie wygląda. Inaczej przeżywa stratę ojciec dziecka – równie mocno, choć przeważnie bardziej skrycie – a inaczej matka. Nie ma ustalonych reguł i jednego sposobu na jej przeżycie, każdy ma też swoje tempo przeżywania. Faktem jest jednak, że po wielu dniach bólu, smutku i cierpienia przychodzi wewnętrzny spokój. Psychologowie mówią, że czas trwania żałoby to optymalnie dwanaście miesięcy – tak, by rodzice mogli przejść ze świadomością straty przez wszystkie kluczowe dni roku: pierwsze Boże Narodzenie bez dziecka, pierwsze uroczystości rodzinne bez dziecka... Ania wspomina: – Jasia straciliśmy w 4. miesiącu ciąży, ale do 9. miesiąca zastanawiałam się, co by się z nim teraz działo, jaki byłby duży. Może już by się nawet uśmiechał na USG. I w myślach uśmiechałam się do niego. Zaraz jednak pojawiał się tamten obraz z pamiętnego USG – smutna, spuszczona główka. I przychodziła rozpacz.

Formą radzenia sobie z żalem może też być zadaniowość – kobieta od razu planuje kolejne ciąże albo wpada w wir wymyślonych obowiązków, by się czymś zająć i nie myśleć o stracie.

Co na to przepisy

Jednym z etapów przeżywania żałoby jest pogrzeb i pożegnanie bliskiej osoby, dlatego pogrzeb dziecka ma duże znaczenie. Obecne przepisy pozwalają na jego zorganizowanie, niezależnie od tygodnia, w którym nastąpiła śmierć. Rodzicom przysługuje również zasiłek pogrzebowy. Szpitale zazwyczaj o tym nie informują, a na pytanie dotyczące procedur nie potrafią odpowiedzieć pracownicy ani szpitali, ani zakładów pogrzebowych. – Lekarz w szpitalu patrzył na mnie jak na kobietę szaloną. Ja również patrzyłam na niego jak na kogoś, kto postradał zmysły, bo dziecko, które mieszkało dziewięć cudownych tygodni pod moim sercem, nazywał martwą ciążą i nie chciał mi go oddać. Tłumaczyłam, że każdemu utraconemu dziecku należą się pogrzeb i miejsce na ziemi. W końcu przyznał mi rację. Rozpłakałam się, gdy w USC podawałam imię córeczki: Anna! A później z dumą patrzyłam na akt urodzenia, choć był to jednocześnie akt zgonu mojego dziecka – opowiada Renata.

Przez kilka lat niektóre szpitale uniemożliwiały pogrzeb dziecka z powodu nieznajomości jego płci. Rodzice musieli płacić za kosztowne badania genetyczne, mieli też problemy z uzyskaniem zasiłku pogrzebowego. Zmieniło się to w 2016 r. Na stronie Instytutu na rzecz Kultury Prawnej „Ordo Iuris” czytamy: „Aby ubiegać się o refundację kosztów pogrzebu dziecka zmarłego przed narodzeniem, konieczne jest uzyskanie aktu urodzenia z adnotacją o urodzeniu martwym, czyli zarejestrowanie dziecka w urzędzie stanu cywilnego. Do rejestracji konieczne jest określenie płci dziecka, co w niektórych przypadkach jest możliwe wyłącznie za pomocą badań genetycznych. Należy pamiętać, że koszt tych badań uznaje się za wydatki związane z pogrzebem, a to oznacza, że są one refundowane w ramach zasiłku pogrzebowego”.

Renata zorganizowała pogrzeb swojej córeczce miesiąc po poronieniu. – Nie wiedziałam, że grób jest taki ważny. Myślałam, że skoro dziecko na zawsze zostanie w moich myślach, to nie potrzeba nam marmurowego nagrobka. Tylko czemu taka bezdomna się czułam za każdym razem, przechodząc przez cmentarz? – dzieli się swoim doświadczeniem. – Po pogrzebie zaś odczułam ulgę, jakbym zamknęła jakiś ważny rozdział w życiu, bo nasza Ania dostała swoje miejsce nie tylko w naszych sercach – dodaje.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Oddolna listopadowa akcja modlitewna o powołania dla Polski i Holandii

2019-10-15 21:58

dg / Warszawa (KAI)

Powołania kapłańskie są niezbędnie konieczne do pełnienia misji, a nawet samego trwania każdego Kościoła jako wspólnoty sakramentalnej - mówi dr Dominika Krupińska, która zachęca do listopadowej akcji modlitewnej o powołania kapłańskie dla Polski i Holandii. Jej inicjatywie pobłogosławili już bp Jan Hendriks, koadiutor diecezji Haarlem-Amsterdam oraz ordynariusz włocławski bp Wiesław Mering.

WSD w Częstochowie

- W tym roku za temat akcji modlitewnej wybrałam powołania kapłańskie i zakonne, ponieważ są one niezbędnie konieczne do pełnienia misji, a nawet samego trwania każdego Kościoła jako wspólnoty sakramentalnej. Brak powołań jest pierwszym sygnałem kryzysu Kościoła, a ich obfitość - jego odradzania się. Proszę o modlitwę o liczne i święte powołania dla Kościoła polskiego i holenderskiego za przyczyną świętych, którzy należeli do pierwszego pokolenia misjonarzy w naszych krajach i swoim słowem (św. Willibrord) lub krwią męczeńską (Pięciu Braci) głosili naszym przodkom wiarę w Chrystusa. Warto dodać, że Willibrord był mnichem iroszkockim, a dwóch z Pięciu Braci - Włochami. Pokazuje to wymownie, że Europa wiary stanowi jedność - mówi w rozmowie z KAI Dominika Krupińska, doktor teologii i historyk, która zajmuje się promowaniem w Polsce chrześcijańskiego dziedzictwa niderlandzkiego obszaru kulturowego oraz animowaniem w Polsce środowisk wspierających katolików holenderskich. Założyła w tym celu Stowarzyszenie Brandsma oraz prowadzi bloga "Adoptuj kościół w Holandii".

Jej modlitewna inicjatywa cieszy się błogosławieństwem bp. Wiesława Meringa, ordynariusza diecezji włocławskiej, oraz bp. Jana Hendriksa, koadiutora diecezji Haarlem-Amsterdam. Wśród instytucji kościelnych, które obiecały już przyłączenie się do modlitwy w ramach tej akcji, są m.in. seminarium duchowne księży Misjonarzy Świętej Rodziny w Kazimierzu Biskupim, erem ojców kamedułów z Bieniszewa pw. Pięciu Męczenników oraz diecezjalne seminarium duchowne diecezji Haarlem-Amsterdam.

Celem akcji jest wspólna polsko-holenderska modlitwa o powołania kapłańskie dla Polski i Holandii za wstawiennictwem św. Willibrorda, apostoła Holandii (benedyktyna, misjonarza iroszkockiego, pierwszego biskupa Utrechtu), oraz polskich Pięciu Braci Męczenników, przez cały miesiąc listopad, kiedy wypadają ich święta liturgiczne (w dniach 7 i 13).

Akcja ma polegać na prywatnym codziennym odmawianiu przez cały listopad, najlepiej z dziesiątką różańca, następującej modlitwy:

"Panie Jezu Chryste, Ty obdarowałeś szczególnym powołaniem apostołów, którzy głosili orędzie Dobrej Nowiny o zbawieniu całemu światu. Ty posłałeś na wszystkie krańce świata niezliczonych misjonarzy, wśród nich świętego Willibrorda i Pięciu Braci Męczenników, aby swoim słowem lub zasiewem krwi męczeńskiej wzbudzali nowe pokolenia Twoich wiernych. Spójrz, Panie, na potrzeby współczesnego świata i wezwij wielu młodych ludzi na Twoją apostolską służbę w stanie kapłańskim i zakonnym. Daj im odczuć ogrom Twojej miłości, jaką będą mogli doświadczyć, szukając Ciebie w drugim człowieku, zwłaszcza w ubogim, cierpiącym, załamanym, zagubionym, nie znającym sensu życia, pogrążonym w nałogach.

Jezu, wyzwól ich wolność, aby nie zważali na trudności i, idąc za Twoim wezwaniem, wspaniałomyślnie i z radością oddali Ci swoje życie przez wierną służbę tym, do których ich poślesz. Matko Najświętsza, oddaję Ci w matczyną opiekę wszystkich powołanych do kapłaństwa i życia zakonnego. Niech będą oddani sprawie Bożego królestwa na wzór Twojego oddania się woli Bożej w swym ziemskim życiu.

Proszę o to szczególnie za przyczyną świętego Willibrorda oraz Pięciu Braci Męczenników. Spraw, Panie Jezu, aby Polska i Holandia, kraje, do których ci święci przed wiekami zanieśli światło Ewangelii i które do dziś otaczają ich wierną czcią, mogły ucieszyć się dzisiaj licznymi i świętymi powołaniami do kapłaństwa i życia zakonnego. Amen".

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem