Reklama

Odkrywamy Jasną Górę (16)

Dar wotywny Jagiełły

O. Jan Stanisław Rudziński OSPPE
Niedziela Ogólnopolska 39/2002

Pochodzenie i czas powstania Cudownego Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej są ciągle przedmiotem dyskusji. Powszechnie przyjmuje się fakt podarowania Obrazu Paulinom jasnogórskim po ufundowaniu przez Władysława Opolczyka klasztoru na Jasnej Górze. Za pewne historycznie uważa się dane o profanacji Wizerunku i jego znacznym uszkodzeniu w 1430 r., a następnie renowację w Krakowie. Jak podaje Mikołaj Lanckoroński w swym dziele Historia venerande imaginis Beatae Mariae Virginis quae in Claro Monte in magna veneratione habetur (ok. 1517 r.), Cudowny Wizerunek po mistrzowskim scaleniu tablicy i naprawie malowidła został wówczas na polecenie króla Władysława Jagiełły "przyozdobiony złotem, srebrem i klejnotami ze skarbu Królewskiego Majestatu". Ozdobami tymi są zachowane do dzisiaj srebrne i złote blachy. Pokrywają one zarówno tło, jak i koliste nimby otaczające głowy Maryi i Dzieciątka. Zdobi je trybowany i grawerowany motyw chmurkowego fryzu z promienistą glorią. Jak bywa w ikonografii, charakterystyczna jest liczba owych chmurek i promieni: jest ich 56, co odpowiada tradycyjnemu wiekowi ziemskiego życia Matki Bożej. Nimb okalający główkę Dzieciątka Jezus zawiera 33 chmurki i promienie. Liczba ta odpowiada długości życia ziemskiego Chrystusa. W górnej części obrazu tło - poza postaciami Maryi i Dzieciątka - wypełniają 4 blachy nieregularnego kształtu z rytowanymi scenami Zwiastowania, Adoracji Dzieciątka oraz dwoma scenami pasyjnymi - Biczowania i Naigrawania. Blachy te powstały w Krakowie i są wybitnym dziełem warsztatu krakowskiego złotnictwa lat 30. XV wieku.
Zgodnie z duchem sztuki gotyckiej, rozmiłowanej w symbolicznych komentarzach, zarówno ramę Wizerunku, pochodzącą z tego okresu, jak i rytowane sceny na pozłocistych blachach wzbogaciły ornamenty i przedstawienia o zaszyfrowanych treściach. Znajdujący się na ramie Obrazu ornament, który tworzy owinięta wokół suchej gałązki wić akantu, ma - zgodnie ze średniowieczną interpretacją świata - wielorakie znaczenie treściowe. Może być interpretowany zarówno jako dodatni, jak i negatywny znak symboliczny. Wić akantu wyrastająca z rozwartej paszczy lwa lub maszkary była skrótowym przedstawieniem Drzewa Życia. Drzewo Życia utożsamiano między innymi z Drzewem Krzyża, którego owocem był Chrystus przynoszący ludzkości odkupienie. Zgodnie z taką symboliką, uschłe, okorowane Drzewo Krzyża lub bezlistne, sękate gałązki, z pozoru umarłe, oznaczały życie wieczne, w przeciwieństwie do żywych wici akantu podległych prawu śmierci. Akant, który na ramie Obrazu Bogurodzicy owija się wokół sękatej gałązki, należy do regularnego, "uporządkowanego" świata flory i może być interpretowany jako znak pozytywny, zaczerpnięty z symboliki maryjnej. Połączenie suchej i ulistnionej gałązki przywodzi na myśl typologiczną symbolikę Starego i Nowego Prawa, Synagogi i Ecclesii. Zawiera również aluzję do proroctwa Izajasza o różdżce-gałązce, która wyrośnie z pnia Jessego, często formułowaną w dewizę Virgo-Virga (Dziewica-Gałązka). W tym sensie Maryja Panna, pochodząca z pokolenia Dawida, jest nową "gałązką", z której wyrasta Chrystus. Jest symbolem Kościoła i Matką Kościoła. Żywą gałązką rodu królów izraelskich, owiniętą wokół suchej gałązki - Drzewa Krzyża - niosącej życie wieczne. Jest to zarazem symbolika zawierająca ideę współuczestnictwa Maryi w Dziele Odkupienia. Powracający rytmicznie motyw żywej i suchej wici tworzy ciągły, zamknięty ornament, który może być nazwany Hortus Conclusus - "Ogród Zamknięty". Temat ten był niezmiernie popularny w sztuce gotyckiej. "Ogród Zamknięty", w którym króluje Maryja Panna z Dzieciątkiem, często w asyście aniołów i świętych, w bezpośrednim rozumieniu oznaczał niebieski raj, a w sensie mistycznym odnosił się do pojęcia dziewiczego macierzyństwa Maryi Panny - Kwiatu w strzeżonym ogrodzie, który zrodził Zbawiciela.
Idea Odkupienia jest przewodnim motywem symbolicznych przedstawień na dwóch pozłocistych blachach zakrywających tło Wizerunku. W scenie Zwiastowania, obok postaci archanioła Gabriela, ukazującego Maryi Pannie wstęgę zawierającą Pozdrowienie Anielskie, drugi koniec banderoli trzyma w dziobie orzeł z szeroko rozpostartymi skrzydłami. Orzeł - uznawany za króla ptaków, czczony w kulturach starożytnych jako personifikacja bóstwa i słońca - w symbolice chrześcijańskiej utożsamiany był przede wszystkim z Chrystusem i Kościołem. Był znakiem Zmartwychwstania, Wniebowstąpienia, a także Sądu Ostatecznego. Wyobrażał siłę, potęgę i miłość Bożą, zapowiadał zwycięstwo dobra i odrodzenie przez chrzest. Królewski ptak zwrócony ku Maryi w scenie Zwiastowania oznacza zatem Chrystusa kryjącego potęgę Boskiego Majestatu, za pośrednictwem Maryi w tajemnicy Wcielenia, aby odkupić ludzkość z grzechu pierworodnego. Uzupełnieniem tej alegorii jest symboliczna scena w dole kompozycji, przedstawiająca polowanie sokoła na zająca. Sokół oznacza dobro pokonujące słabość, żądzę i grzech, utożsamiane w sztuce średniowiecznej z zającem. Scena Adoracji Dzieciątka zawiera również symboliczny komentarz. Poniżej postaci klęczącej Maryi Panny, adorującej narodzone Dzieciątko, wyobrażona została raz jeszcze scena łowów na zająca, ściganego tym razem przez sokoła i psa. W tym układzie pies może być interpretowany jako symbol wiernej miłości i oddania, które pomagają dobru przezwyciężyć zło i grzech. Na szczególną uwagę zasługuje ptak siedzący na dachu betlejemskiej stajenki. To podrywająca się do lotu sroka, która - ze względu na przyrodzone właściwości drapieżcy - miała zawsze znaczenie negatywne. Była symbolem obłudy, kłamstwa, grzechu i szatana. Niekiedy jednak jej czarno-białe upierzenie łączono z pojęciem żałoby i śmierci. W takiej roli pojawia się często w sztuce włoskiej, towarzysząc scenom Bożego Narodzenia, jako zapowiedź męki i śmierci narodzonego Zbawiciela. I w tym sensie jako tragiczne memento towarzyszy scenie adoracji Dzieciątka przez Maryję Pannę na blasze jasnogórskiej. Pełne dramatycznej ekspresji i dynamiki są dwie sceny pasyjne - Biczowanie i Naigrawanie - które obrazują etapy Męki Zbawiciela poprzedzające Jego śmierć krzyżową.

Nowy Sącz: pierwsze w Polsce sanktuarium św. Rity

2019-05-19 18:19

eb / Nowy Sącz (KAI)

Kościół Matki Bożej Niepokalanej w Nowym Sączu został ogłoszony Sanktuarium Świętej Rity - patronki od spraw trudnych i beznadziejnych. Zostało ono erygowane w związku z rozwijającym się kultem. Niektórzy wierni przyszli na uroczystości z czerwonymi różami.

pl.wikipedia.org

„Cieszymy się z decyzji Księdza Biskupa i dziękujemy, że mamy sanktuarium. To dla nas zaszczyt i odpowiedzialność. Będziemy nadal szerzyć kult świętej Rity” - powiedzieli podczas uroczystości przedstawiciele parafii.

W homilii biskup tarnowski Andrzej Jeż mówił o wyjątkowości życia i drogi ku świętości Rity z Cascii. Jak wskazywał, nie przestaje ona fascynować i inspirować przede wszystkim tym, iż w swoim życiu zdołała zrealizować wszystkie stojące przed kobietą powołania: była żoną i matką, wdową, siostrą zakonną, mistyczką.

„Tysiące ludzi, którzy zwracają się do św. Rity z prośbą o pomoc, czynią to z głębokim przeświadczeniem, iż święta, która sama tak wiele przeżyła, jest ich szczególną orędowniczką u Boga we wszelkich sprawach. Erygując dziś pierwsze w Polsce sanktuarium poświęcone Świętej Ricie, pragniemy, by piękno jej świętego życia i heroiczności cnót ujrzało jak najwięcej ludzi” - dodał biskup.

Bp Jeż mówił także o roli tego sanktuarium. „Niech to sanktuarium będzie znakiem tęsknoty za Bogiem, którą wspomagają przede wszystkim modlitwa, cisza, możliwość dobrze odbytej spowiedzi, uczestniczenia w pięknie sprawowanej liturgii. Niech to nowe sanktuarium będzie również miejscem szczególnej ewangelizacji. Bowiem święte miejsca przyciągają wielu ludzi, którzy poszukują Boga i z tego względu są też bardziej otwarci na przyjęcie Jego łaski, jako nowej szansy dla siebie” - podkreślił.

Bp Jeż prosił, aby nowe sanktuarium było także szczególnym miejscem modlitwy o dobre powołania zarówno do życia małżeńskiego i rodzinnego, jak również do kapłaństwa i życia zakonnego. „Niech z tego miejsca płynie wzmożona modlitwa o święte żony i świętych mężów; o święte matki i świętych ojców; o świętych kapłanów i święte siostry zakonne” - powiedział.

Mszę św. koncelebrowali abp Juliusz Janusz i kapłani z różnych zakątków diecezji. Wśród uczestników uroczystości była także Straż Graniczna.

Czciciele św. Rity gromadzą się na nabożeństwie w drugie czwartki miesiąca. Są setki próśb i podziękowań. „Święta Rita jest dla mnie wzorem. To, że tak dużo ludzi się tutaj modli to świadectwo, że Ona działa. Ludzie proszą o dar macierzyństwa, o zdrowie, siły do walki z nałogiem” - mówi Włodzimierz Oleksy z Powroźnika, czciciel św. Rity. Mężczyzna chce podziękować za nowe sanktuarium oraz otrzymane łaski i wyrusza na piechotę do Cascii - miejsca w którym żyła św. Rita i gdzie spoczywa.

„Planuję iść ok. 40 dni. Biorę ze sobą płatki czerwonych róż. Będę się modlił m.in. w tych intencjach, które ludzie zanoszą do św. Rity. Jest za co dziękować także w moim życiu” - przyznaje mężczyzna.

„Kult św. Rity nie jest długi w naszej parafii, bo przed 26 laty bp Piotr Bednarczyk dokonał poświęcenia obrazu Świętej Rity w parafii Matki Bożej Niepokalanej w Nowym Sączu. Ten obraz szybko zasłynął łaskami i cudami. Na nowennie są setki ludzi, nie tylko z naszej parafii, bo pielgrzymi przyjeżdżają autokarami. Kiedy z nimi rozmawiam potwierdzają że św. Rita jest wielką orędowniczką” - mówi ks. Czesław Paszyński, proboszcz parafii.

Prośby, podziękowania do Świętej Rity, która jest patronką ludzi potrzebujących wsparcia i pomocy można także przesyłać przez Internet. Formularz znajduje się na http://sw-rita.pl/

Św. Rita urodziła się we Włoszech w 1381 r. Jej marzeniem było poświęcenie się życiu zakonnemu. Rodzice zadecydowali jednak inaczej i Rita została mężatką. Po śmierci męża i synów wstąpiła do klasztoru Sióstr Augustianek w miejscowości Cascia. W klasztorze spędziła resztę swojego życia. Zmarła 22 maja 1457 w opinii świętości.

Kult św. Rity jest bogaty w symbole, ale dwa z nich są najbardziej wymowne. Pierwszy symbol to kolec z korony cierniowej i rana na czole, które symbolizują ludzkie życie pełne cierpienia i bólu. Mówi się też o niej święta od róż, wspominając cud jakim było zakwitnięcie w zimie róży w ogrodzie jej dzieciństwa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kard. Sarah: wyciągnijmy wnioski z analizy Benedykta XVI

2019-05-20 16:22

vaticannews.va / Watykan (KAI)

Prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego apeluje o wyciągnięcie konkretnych wniosków z kryzysu skandali seksualnych, które przeżywa obecnie Kościół. Ponownie postawmy Boga w centrum Kościoła. Niech w naszych liturgiach uznany zostanie prymat Boga, Jego obecność obiektywna i rzeczywista – stwierdził kard. Robert Sarah.

Magdalena Miła

Prefekt watykańskiej dykasterii ds. liturgii wypowiedział się na ten temat podczas konferencji w Centrum św. Ludwika w Rzymie. Zachęcił do uważnej lektury analizy nadużyć seksualnych, którą przeprowadził niedawno Benedykt XVI. Kard. Sarah przypomniał, że tekst ten został przygotowany z myślą o watykańskim szczycie na temat nadużyć, a opublikowany za aprobatą papieża Franciszka i watykańskiego sekretarza stanu. Podkreślił, że w pełni potwierdza tę analizę Benedykta XVI, a zatem fakt, że podstawową przyczyną kryzysu jest odstawienie na bok Boga, budowanie Kościoła na miarę naszych wyobrażeń. To stworzyło atmosferę, w której mogło dojść do nadużyć. Przyznaje jednak, że jako prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego najbardziej był poruszony powiązaniem kryzysu nadużyć z kryzysem liturgii, tym, że to właśnie podczas rozmów z ofiarami pedofilii papież senior uświadomił sobie konieczność odnowy wiary w realność Jezusa Chrystusa danego nam w Najświętszym Sakramencie i bardziej pobożnego odprawiania Eucharystii.

„Benedykt XVI zrozumiał, że poszanowanie dla eucharystycznego Ciała Pana warunkuje poszanowanie dla czystego i niewinnego ciała dzieci. (…) Wraz z papieżem seniorem jestem głęboko przekonany, że jeśli nie będziemy adorować eucharystycznego Ciała naszego Boga, jeśli nie będziemy Go traktować z radosną bojaźnią i pełnym poszanowaniem, to pojawi się w nas pokusa profanowania ciała dzieci” – powiedział kard. Sarah.

Odwołując się do słów Benedykta XVI, afrykański purpurat podkreślił zarazem, że tak naprawdę to nie Kościół jest dziś w kryzysie, lecz my. Diabeł chce w nas zasiać zwątpienie, Bóg tymczasem nigdy nie opuszcza swego Kościoła. To z Boga wypływa jego wiarygodność, a nie z opinii ludzi czy statystyk – dodał szef watykańskiej dykasterii.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem